Bijlage 1 Verslag terugblik stadsgesprek 13 juni 2023

Terugblik stadsgesprek bestaanszekerheid, meedoen naar vermogen en inburgering 13 juni 2023 Beste deelnemers, Via deze weg willen we jullie allemaal nogmaals hartelijk bedanken voor jullie aanwezigheid bij en bijdrage aan het stadsgesprek bestaanszekerheid, meedoen naar vermogen en inburgering van 13 juni. Wij kijken terug op een geslaagde middag. De positieve sfeer en jullie actieve inbreng vonden we heel waardevol!

Waarom dit stadsgesprek? Het college vindt het belangrijk dat alle Middelburgers mee kunnen doen aan de samenleving. Inwoners zijn aan het werk, gaan naar school, zorgen voor hun gezin of naasten, doen mee via vrijwilligerswerk, beschut werk of dagbesteding. De toenemende bestaansonzekerheid van steeds grotere groepen mensen vergroot het risico op uitsluiting van maatschappelijke deelname en op kansenongelijkheid. Bestaansonzekerheid gaat niet alleen over een tekort aan inkomen, maar is breder. Het gaat ook over de zekerheid om betaalbaar te kunnen wonen en toegang te hebben tot zorg. De arbeidsmarkt is voor bepaalde groepen inwoners zoals mensen met een arbeidsbeperking en laaggeletterden moeilijk of slecht toegankelijk, waardoor mensen het risico lopen aan de kant te staan. En de vooruitzichten zijn dat het aantal vluchtelingen dat de komende jaren in Nederland een nieuw leven op moet bouwen, verder zal groeien. Hoe de gemeente Middelburg wil omgaan met deze opgaves wil ze vastleggen in een nieuw beleidskader bestaanszekerheid, meedoen naar vermogen en inburgering. Voor dit beleidskader haalt de gemeente op verschillende manieren input op. Het stadsgesprek van 13 juni was daarvoor de start.

1

Terugblik 13 juni We startten de bijeenkomst met een welkomstwoord van Jeroen Louws. Als wethouder onder andere verantwoordelijk voor het armoede- en inburgeringsbeleid van de gemeente Middelburg. Jeroen vertelde daarin hoe belangrijk het voor hem is dat iedereen de kans krijgt om mee te doen. En dat het niet uit zou moeten maken waar je wieg staat. Maar dat dat helaas niet meer voor iedereen zo is. Daarna gaf Ester Gould een prikkelende aftrap. Ze verdiepte zich 15 jaar lang in de vraag hoe Hollandse armoede werkt. Aan de hand van een aantal fragmenten van de series ‘Schuldig’ en ‘Klassen’ vertelde Ester over haar lessen en inzichten. Aan jullie vroegen we of jullie de armoede en schuldenproblemen die Ester achter Amsterdamse voordeuren tegenkwam, ook zien in Middelburg. Het antwoord daarop was vrijwel unaniem JA!

Gesprekstafels Na het verhaal van Ester gingen we uiteen aan verschillende gesprekstafels. Daarin kwamen de volgende onderwerpen aan bod:  Sluitende keten armoede en schulden  Meedoen naar vermogen  Inburgering  Kinderarmoede  Jongeren en geld We merkten in al die gesprekken jullie grote betrokkenheid bij de inwoners van onze gemeente! En de zoektocht om het elke dag weer een beetje beter te willen doen voor die inwoners. Dat daar vooral samenwerking en samenwerkingsafspraken voor nodig zijn, was een belangrijke rode draad die aan alle gesprekstafels terugkwam. De inwoner centraal stellen, werken vanuit de vraag en aandacht voor het bereiken van inwoners waren andere belangrijk punten die werden genoemd. In de bijlagen vinden jullie de terugkoppeling van alle gesprekstafels. Hoe nu verder? De input van 13 juni nemen we mee in de ontwikkeling van het nieuwe beleidskader bestaanszekerheid, meedoen naar vermogen en inburgering. De verwachting is dat het college dit beleidskader dit najaar kan aanbieden aan de gemeenteraad. Maar een beleidskader is natuurlijk maar een eerste stap. We hopen jullie ook in de uitvoering van dit beleidskader nog vaak op deze positieve en constructieve manier te mogen ontmoeten. Samen werken aan een inclusief Middelburg, daar gaan we voor!

2

Gesprekstafels Meedoen naar vermogen Hoe zorgen we dat (meer) inwoners (blijvend) meedoen? Lever maatwerk en zet de klant centraal Iedere klant is uniek en geen probleem of vraagstelling is hetzelfde. Om dienstverlening passend te maken, is kennis van en beeldvorming over de klant belangrijk. Dossieropbouw vraagt tijd en ruimte voor de professional om een goede intake te doen. Belangrijk hierbij: 1.

Vertrouwen en gelijkwaardigheid als uitgangspunt

2.

Effectieve gespreksvoering: luister, sluit aan bij ambitieniveau van de klant, benoem kansen en eventuele belemmeringen, wees eerlijk en transparant

3.

Ken de sociale kaart: onderzoek en werk overstijgend. Beperk je niet tot eigen vakgebied en ga na met welke andere ondersteuningsmogelijkheden Meedoen naar Vermogen wordt vergemakkelijkt

4.

Maak kleine stapjes (denk in taken, functieopbouw)

5.

Stap erop af. Voer het keukentafelgesprek en treedt binnen in de wereld van de klant. Doelgroep:

6.

Focus op jongeren -16+ jaar. Jongeren zouden al op scholen bekend moeten worden gemaakt met welke regels zij te maken krijgen als ze 16 jaar worden. Denk aan rijbewijs of zorgregelingen. Ook zou op het onderwijs veel meer aandacht geschonken moeten worden aan vroeg signalering als het gaat om schuldenproblematiek of andere problematiek. Om te voorkomen dat kinderen ‘afglijden’ zouden zij direct bij de hand genomen moeten worden. Door hulpverlening in/op school te organiseren en zichtbaar aanwezig te maken, wordt gevoelens van schaamte beperkt.

Werk samen en heb vertrouwen in elkaars expertise In alle gevallen is samenwerking belangrijk. Om uitval te voorkomen is het cruciaal. Hierbij gaat het om samenwerking op lokaal en op wijkniveau (tussen organisaties) en op organisatieniveau (tussen afdelingen onderling). Door samenwerking: 1.

Komen klanten in beeld

2.

Ontstaat er leereffect van casuïstiek als gevolg van kennisuitwisseling

3.

Wordt er efficiënter gewerkt; men weet elkaar te vinden

4.

Wordt de oplossing duurzamer omdat breder naar problematiek wordt gekeken

Dit vraagt veel van de professional die buiten haar eigen kaders moet (durven) denken. Processen en beleidsregels worden daarom minder richtinggevend. Dit maakt ‘ontschot werken’ makkelijker. Voorwaarde is ondersteuning vanuit MT en bestuur. Financieringsstromen blijven een uitdaging, maar hier hoeft de klant niet altijd iets van te merken/voelen. Andere voorwaarde is dat er duidelijke afspraken moeten worden gemaakt. Leg in een overeenkomst (convenant) wat rolverdeling en taakstelling is. Bepaal eigenaarschap. 1 missie, visie en loket Omdat belangen van organisatie verschillen, is geopperd om te werken met één Middelburgse missie en visie vanuit het sociaal en publiek domein. Op lokaal en wijkniveau zou gestreefd moeten worden naar één loket; een toegang waar inwoners direct terecht kunnen met al hun vragen over werk (taken) of meedoen naar vermogen in de vorm van vrijwilligerswerk, hobby, maar ook over schulden of andere (geld-)kwesties. De professionals achter dit loket zijn breed opgeleid, kennen de sociale kaart en zijn op de hoogte van de dienstverlening van alle organisaties. Zij denken mee over oplossingen voor eventuele belemmering die het meedoen beperken of niet mogelijk maken en dragen warm over naar professionals die met inwoners aan de slag gaan met een plan van aanpak. Dit zijn de mensen die het verdere pad ontwikkelen: de ontwikkelaars.

3

Gesprekstafel samen kinderarmoede tegengaan

Verzachten effecten

Wat doen we al?

Wat kan beter/ waar liggen kansen?

Oa: bijzondere bijstand, Jeugdfonds Sport en Cultuur, Stichting Leergeld, Voedsel- Kleding en Speelgoedbank, buurtsportcoaches

 

    

Oa: schuldhulpverlening, GGD, Veilig Thuis, stress-sensitieve dienstverlening

  

Verbeteren maatschappelijke context

Toegankelijk zijn, AVG



Samenwerking

Sociaal team in ontwikkeling, periodiek overleg tussen organisaties vanuit Voedselbank,

Verbeteren gezinssituatie

   

 

Juiste weg wijzen naar de vele voorzieningen die er al zijn. Bepaalde voorzieningen moeten door een intermediair worden aangevraagd = positief ivm vroegsignalering maar kan ook drempel zijn om aan te vragen Kledingbank merkt dat door verkoop van kleding grotere groep bediend wordt Er heerst veel schaamte Bijdragen in geld (bv fonds CSO) komen niet altijd terecht bij de kinderen zelf Bereiken van werkende armen  kinderopvang Regie voeren De sleutel tot hulp ligt bij de ouders Doorbreken intergenerationele armoede Integraal werken, elkaar daadwerkelijk vinden en vertrouwen in elkaar Door ontwikkelen sociaal team en wijknetwerken Wijkgericht werken Samenwerkingsafspraken / 1 regievoerder voor een gezin Kracht van de hulp hangt op individuele hulpverlener Uitstel gratis kinderopvang. Ouders worden door dure kinderopvang ervan weerhouden om te kunnen werken. Informatie delen Analyse op data

De spil is efficiënte samenwerking waarbij één regievoerder is en er vertrouwen is in elkaars expertise

Kansrijke Start, Wijknetwerken, Nu niet zwanger, veilige start, korte lijnen/vaste gezichten Maatwerk kwetsbare groepen

Bijzondere bijstand

Aandacht voor ouders met niet NL achtergrond (taalachterstand / NL normen/waarden)

4

Jongeren & geld Schulden Signalen Verborgen schulden Credit card Gokverslaving, online casino’s Overal reclame die schulden in de hand werken

Kansen Grote partijen aanspreken op verantwoordelijkheid Budgetles herhalen op school > structureel Inlichten over gevolgen Jongeren spreken > helpen om zelf oplossingen te bedenken Rolmodellen inzetten > influencers

Armoede Signalen Verborgen armoede Schaamte Verdwijnen gemakkelijk uit beeld Armoede jongeren door armoede ouders

Kansen 18-/18+ overgang > informatie verstrekken Docenten en andere betrokkenen moeten signalerende functie hebben Taboe moet doorbroken worden Bewustwording creëren wanneer je in armoede leeft, zodat jongere het zelf herkent en aan de bel trekt

Lastiger te bereiken dan volwassenen Onwetendheid mogelijkheden ondersteunende maatregelen en voorzieningen Financiële geletterdheid Signalen Verwachtingen over de realiteit zijn vertekend > inkomsten en uitgaven Isolatie van netwerk door schulden bij netwerk en armoede

Kansen Informatie via lespakket structureel aanbieden > primair en middelbaar onderwijs al Leesbare formulieren maken Laagdrempelige inlooppunten zonder dossiervorming, dat schrikt nl. af Meer info over waar je terecht kunt verstrekken Vertrouwen opbouwen door structureel op vindplaatsen te zijn Integraal uitvragen wanneer jongere op welk leefgebied ook hulpvraag heeft om te signaleren

Complexe systeemwereld Signalen Instanties slecht bereikbaar bij verdwijnen loketten en lange en dure telefonische wachtrijen (bijv. DUO) Meerdere hulpverleners in 1 gezin > slechte samenwerking Financiële geletterdheid nodig om dit systeemgerichte land te snappen

Kansen Praat met inwoner i.p.v. over

Communiceren op manier die aansluit bij de doelgroep > via juist (media) kanalen Maatwerk (1 op 1) Goed voorbeeld van participatie: skatebaan

5

Werk Signalen Soms noodzakelijk kwaad Jongeren willen erbij horen

Kansen Vorm van participatie Hebben we in Zeeland eenzijdige of juist kansrijke arbeidsmarkt voor jongeren? Doorontwikkelen bij werkgever moet mogelijk zijn om te binden

Onvoldoende salaris > wordt soms op illegale manier aangevuld Binden aan omgeving Zeeland lastig > veel naar de Randstad ivm kansen Schooluitval door werk > korte termijn inkomsten > lange termijn basis van veel problemen Multiproblematiek Signalen Geldproblemen zijn nooit een op zichzelf staand probleem Gezin van herkomst factor van grote invloed > (financiële) opvoeding

Kansen Kennis als professionals onderling goed uitwisselen voor integraal hulpaanbod Vertrouwen winnen door tijdsinvestering en echt hulp bieden i.p.v. verwijzen Social media inzetten om juist kennis te delen Het moet de jongere iets opleveren om zijn verhaal te doen of ergens aan mee te werken Cursusaanbod in samenwerking opzetten per thema > bijv. thema ‘budgetteren’ in mei centraal bij alle betrokken partijen (kracht van herhaling)

6

Gesprekstafel sluitende keten bij armoede en schulden Armoede Hoe ziet het netwerk eruit? Processtap preventie (ik zorg dat er geen armoede ontstaat)

Processtap signaleren (ik zie als eerste een probleem en doe er iets mee)

Processtap vraagverheldering & zorgen dat er hulp komt (ik zoek uit wat het probleem is en organiseer de juiste hulp) Processtap aanpakken (ik pak het probleem aan en zorg met de bewoner dat het wordt opgelost)

Hoe is de rolverdeling?

Wie missen we?

Schulden Hoe ziet het netwerk eruit? Processtap preventie (ik zorg dat er geen armoede ontstaat) Processtap signaleren (ik zie als eerste een probleem en doe er iets mee)

Processtap vraagverheldering & zorgen dat er hulp komt (ik zoek uit wat het probleem is en organiseer de juiste hulp)

-

Uitvoering van het project Positieve gezondheid (ervaringsdeskundige Zorgbelang Zeeland) Hulp bij aanvraag van kwijtscheldingen, aanvragen regelingen voor minima, hulp bij belasting toeslagen (Formulierenbrigade MWW) Project Welzijn op recept Vroegsignalering, contact leggen met ketenpartners (GGD) Delen van zorgen met een ketenpartner (Orionis) Tijdens een gesprek problemen signaleren en doorgeleiden naar maatschappelijk of raadslieden werk (Formulierenbrigade MWW) Taalmaatjes Hulp aan Oekraïners (gemeente) Sociaal team (MWW en WM) Hulp bij praktische zaken (Present Walcheren) Sociaal team Intern en extern doorverwijzen (Orionis)

Hulp bij praktische zaken (Present Walcheren) Pyscho-sociale hulp (Sociaal team) Ondersteuning bij sociaal juridische vragen (Sociaal raadslieden werk) Opvoedvragen (GGD) Gratis schoolontbijt (gemeente) Hulp bij levensonderhoud, hulp bieden aan gedupeerden kinderopvangtoeslagaffaire, minimaregelingen en bijzondere bijstand uitvoeren, hulp aan Oekraïners Binnen de groep kon hier eigenlijk geen antwoord op worden gegeven. De conclusies was dat men elkaar niet of nauwelijks kende, niet van naam en ook niet van organisatie. - Bedrijfsleven - Sportverenigingen - Onderwijs - Woningbouw - Huisartsen -

-

Intern doorverwijzen (Orionis) Delen van zorgen met een ketenpartner (Orionis) Geven van voorlichting (Orionis) We adviseren de gemeente (GGD) Team wettelijke vroegsignalering (Orionis) Inschakelen schuldhulpverlening of bewindvoerder (Witte Huis) Aangeven wat signalen kunnen zijn (Orionis) Debiteurenbeheer (Orionis) Taalmaatjes (Gilde Samenspraak) Sociaal team Vroegsignalering (jeugdgezondheid GGD) Hulp aan Oekraïners (gemeente) Team wettelijke vroegsignalering (Orionis) Hulp bij praktische zaken (Present Walcheren) Sociaal team Intake schuldhulpverlening (Orionis) Informatie en advies (Orionis) 7

Processtap aanpakken (ik pak het schuldenprobleem aan en zorg met de bewoner dat het wordt opgelost) Hoe is de rolverdeling?

Wie missen we?

-

Schuldhulpverlening (Orionis)

Binnen de groep kon hier eigenlijk geen antwoord op worden gegeven. De conclusies was dat men elkaar niet of nauwelijks kende, niet van naam en ook niet van organisatie. - Bedrijfsleven - Sportverenigingen - Onderwijs - Woningbouw - Huisartsen

Waar liggen kansen en uitdagingen? Kort samengevat: -

vindbaar en toegankelijke informatie en praktische hulp; zoveel mogelijk éen centraal loket; ga in gesprek met de doelgroep over beleid; borg goede signalering; geef voorlichting; houd ruimte voor maatwerkoplossingen.

Dit is opgehaald: -

Investeer in goed kunnen signaleren van armoede en schulden. Organiseer praktische hulp bij bijvoorbeeld opstellen van een CV en maak het vindbaar. De werkwijze en samenwerking tussen diverse partijen, rondom de hulp aan Oekrainers, werkt heel goed. Misschien kunnen anderen hier iets van leren? Betere vindbaar en toegankelijkheid van organisaties/hulpaanbod voor inwoners. Informatie over het ‘systeem’ bij armoede en schulden moet in klare, begrijpelijke taal zijn. Ga aan de slag met goede voorlichting en heb oog voor taalbarrières. Vergeet de jeugd niet in de voorlichting over geld/schulden. Ga in gesprek met de doelgroep zelf, zoek ze op en betrek ze. Pas hier de setting wel op aan. Een gemiste kans als je het niet doet. Kom nog een keer met een vervolg dialoogsessie over armoede en schulden. En maak goed duidelijk waar iemand met hulpvraag terecht kan en wat men mag verwachten. Bied maatwerk. Durf indien nodig van wetgeving af te stappen. Geef mensen een stem door te vragen waar zij naartoe willen. Heb oog voor schaamte en wees menswaardig. Een centraal loket als in Rotterdam werkt goed, voorkom verschillende loketten (versnippering). Houd regie op eigenaarschap / verantwoordelijkheid bij multiproblematiek (wanneer niemand verantwoordelijkheid durft te nemen

8

Gesprekstafel Inburgering Opvoeding Signalen Inburgeraars hebben soms onrealistische verwachtingen van hun kinderen (realiseren van hun droom) Kinderen met beperking worden soms anders gezien, hier duidelijk over communiceren en dingen uitleggen is nodig Manier van communicatie met kinderen niet altijd vanzelfsprekend

Kansen Cultuursensitief communiceren (met juiste persoon) Deskundigheid over verschillende culturen

Opvoedcursussen / -kringen Inzet sleutelpersonen Voorliggende partijen meer betrekken Maatwerk bij scholing kinderen ook benutten en uitleggen

Financiële ontzorging / zelfredzaamheid Signalen Maatwerk per persoon nodig Door wetswijzigingen, wisselende regelingen een blijvend aandachtspunt het financiële ontzorgen Termijnen moeten niet leidend zijn voor begeleiding, maar maatwerk naar behoefte van inburgeraar Jongeren stoppen soms met werken om financieel bij te dragen, zonder regels in NL hierover te kennen en gevolgen te overzien 18-/18+ overgang moet goed worden voorbereid en inlichting over gegeven worden wat erbij komt kijken

Kansen Zelfredzaamheid leren en goede begeleiding daarbij Samenwerking tussen partijen optimaliseren

Werk Signalen Recht om te werken zou zo vroeg mogelijk moeten worden gegeven

Kansen Taal leren door werken Training Empowerment van Orionis voorziet goed in de behoeften van inburgeraars Trainingen in eigen taal aangeboden is al stukje gewenst maatwerk in de praktijk

Nederlandse taal & cultuur Signalen Verwachtingen over NL maatschappij kloppen vaak niet

Kansen Eerder betrekken vrijwillige ondersteuning Maatwerk o.b.v. talenten inburgeraar Meer begrip creëren over voortraject inburgeraar bij NLers Kans om te participeren bevorderd inburgering 9

Inburgeraar moet centraal staan, niet het werkproces of de systemen Inburgeraars meer spreken i.p.v. alleen professionals > zichtbaar zijn om vertrouwen op te bouwen

10