Bijlage 1 Terug- en vooruitblik 2018 – 2022

‘Participeren: doen en leren!’ Een terug- en een vooruitblik 2018 - 2022

In Middelburg hebben we de lat hoog liggen op het gebied van participatie. We vinden het belangrijk dat inwoners op tijd betrokken worden bij onze (beleids)plannen. Maar ook dat (groepen) inwoners ruimte - en soms zelfs hulp - krijgen bij eigen initiatieven om hun leefomgeving mooier te maken.

De afgelopen jaren hebben we flink wat af-geparticipeerd. De ene keer succesvoller dan de andere keer. Maar zoals een beroemd voetballer ooit zei:

We hebben er samen veel – en versneld – van geleerd.

Eén van de belangrijkste leerlessen is dat we vóór de start van een participatietraject duidelijkheid moeten hebben over de kaders waarbinnen we het samenspel spelen.

Op die manier willen we de verwachtingen bij onze inwoners en andere belanghebbenden aan de voorkant goed managen. Vooral bij complexe projecten waar veel tegengestelde belangen zijn, is het belangrijk dat de raad aan de voorkant duidelijk is. “Van het laatste naar het eerste woord!” Het is echter wel cruciaal dat u zich als raad committeert aan die kaders.

In deze fase wordt ook de ‘of-vraag’ beantwoord. Ondanks vele zorgen en tegenstand kan het zijn dat een ontwikkeling toch gewenst is. Dan is het goed om hier vanaf het begin ook duidelijk over te zijn. Participatie betekent dus niet dat er niets meer kan. Het betekent ook niet dat er geen tegenstanders meer zijn.

Het motto is: Wie wil, kan meedoen. Inbreng wegen we zorgvuldig af. En gemaakte keuzes leggen we goed uit. Vaak helpt dat mee om het uiteindelijke besluit toch te accepteren. Daarnaast staat nog altijd de formele inspraakprocedure open voor degene die het daar niet mee eens zijn.

In december 2021 heeft u de nieuwe participatie- en inspraakverordening vastgesteld. Hierin staan naast afspraken over burgerparticipatie en de formele inspraak ook afspraken over hoe we omgaan met initiatieven van inwoners en het uitdaagrecht. Maar met afspraken op schrift alleen zijn we er nog niet. Uiteindelijk valt of staat het met onze houding en gedrag. Doen we wat mogelijk is óf maken we mogelijk, wat nodig is? Maar wat is nodig en wie bepaalt dat? Dat leggen we vast in ons beleid en visies.

In het kader van de Omgevingswet zijn we aan de slag met een Omgevingsvisie: een integraal toekomstbeeld van Middelburg in 2050. Naast het Omgevingsplan een belangrijk instrument waaraan we de ‘bedoeling’ straks toetsen.

Aan de Omgevingsvisie werkten veel belangstellende inwoners en netwerkpartners mee. Er liggen nu drie mogelijke toekomstperspectieven. Aan de hand hiervan moeten keuzen gemaakt worden voor het uiteindelijke toekomstbeeld. In de volgende raadsperiode neemt u hierover een besluit.

Binnen de Omgevingswet draait het ook om anders werken. • Van ‘toetsen of het mag’ naar ‘mogelijk maken dat het kan’; • Loslaten en minder regelen; • Integrale beoordeling (fysiek en sociaal); • Participatie door inwoners en bedrijven.

Participatie is voor overheden straks niet meer vrijblijvend, maar verplicht. Soms geldt dat ook voor initiatiefnemers. Wanneer dat is, bepaalt u. Initiatiefnemers zijn zelf verantwoordelijk voor de participatie. We helpen hen daar wel bij met een goede handreiking. Daar zit immers een gedeeld belang. Door het zo vroeg mogelijk betrekken van belanghebbende omwonenden, worden hun ideeën, meningen en zorgen meegenomen en -gewogen.

Het vroegtijdig betrekken van inwoners draagt bij aan het creëren van betrokken inwoners. Op die manier bouwen we aan het versterken van de sociale basis in onze wijken en dorpen. De komende decennia staan we voor grote opgaven. Denk aan de energietransitie, klimaatadaptatie en de opgaven op het gebied van wonen en samenleven. Opgaven die we in ons eentje niet kunnen oplossen. Door samen met inwoners en andere belanghebbenden na te denken over kansrijke oplossingen, worden het gedragen oplossingen. Samen denken, samen beslissen om uiteindelijk samen te gaan doen.

Wat maakt dat inwoners nog meer betrokken zijn? Dat is een vraagstuk dat we komend jaar verder uitwerken onder de noemer ‘dorps- en wijkdemocratie’. Het hoofdstuk dat nu nog ‘gereserveerd’ is in onze nieuwe participatie- en inspraakverordening. In onze gemeente werken we momenteel met wijkteams. Zij zijn onze oren en ogen in de wijken en dorpen, en samen met hen geven we invulling aan ons wijkgericht werken. Zo kennen we wijktafels en wijkbudgetten.

De laatste jaren zien we echter een trend: sommige wijkteams zijn door de hoge leeftijd van de leden kwetsbaar of stoppen; in sommige wijken wordt de wijktafel steeds minder goed bezocht; wijkbudgetten blijven (deels) op de plank liggen. Die trend was al zichtbaar voor Corona, maar is hierdoor verder ingezet.

Maar: dit brengt ook ruimte voor iets nieuws. Door Corona hebben we onze digitale participatie versneld opgepakt. We werken nu een goed jaar met doemee.Middelburgers.nl. Er staat een groeiend aantal projecten op, zowel uit het fysieke als sociale domein. De eerste ervaringen zijn positief. We bereiken andere mensen (ook jongeren!), de participatie is overzichtelijk en transparant.

De komende periode willen we graag andere vormen van dorps- en wijkdemocratie uitproberen. Denk bijvoorbeeld aan (mini)burgerberaden bij thema’s als klimaat en energie. Verder onderzoeken we in hoeverre inwoners meer zeggenschap, bevoegdheden en budgetten wensen. En hoe we dat samen kunnen vormgeven op een manier die bij Middelburg past.

Wat voor de ene wijk werkt, werkt niet vanzelfsprekend voor de andere wijk. Dat is én blijft maatwerk. De ene wijk is ook draagkrachtiger dan de andere wijk. Dat mogen we niet uit het oog verliezen. Ook jongerenparticipatie krijgt hierin een plek. Veel dingen waar we nu over beslissen, zijn immers van invloed op hun toekomst.

Daarnaast starten we binnenkort met een proeftuin integrale wijkaanpak. Hierin verbinden we de uitvoering van onze sociale agenda (Middelburgs Model) met de ontwikkelingen op het gebied van wijkgericht werken en de Omgevingswet aan elkaar.

Door een stevige regie op het participatieproces willen we inwoners en netwerkpartners vanaf het prille begin betrekken bij de wijkanalyse, het wijkplan, (desgewenst) een wijk- of dorpsvisie én het omgevingsplan. Logisch en integraal! In deze proeftuin gaan we ervaring opdoen met de aanpak en methodiek, zodat we al doende leren en kunnen bijsturen daar waar nodig.

Afgelopen jaren hebben we een aantal goede gesprekken met elkaar gevoerd in het kader van participatie en de Omgevingswet. Voor het einde van deze raadsperiode blikken we graag nog één keer terug met u. Dat doen we op 10 februari a.s.. En ook de volgende raadsperiode voeren we weer graag het goede gesprek met u.