Bijlage 1 Strategische agenda cybercriminaliteit 2023-2026 Zeeland West-Brabant

STRATEGISCHE AGENDA ZEELAND CYBERCRIMINALITEIT WEST-BRABANT 2023 - 2026

-1-

Inleiding

Aanleiding

De samenwerkende veiligheidspartners binnen de eenheid Zeeland West-Brabant willen een

De aandacht voor én inzet op de aanpak van cybercriminaliteit en digitale veiligheid groeit in

stevigere inzet op de aanpak van cybercriminaliteit en het beperken van de maatschappelijke

Nederland. Dat is nodig want het vraagstuk zelf groeit ook hard. Het aantal slachtoffers van

schade als gevolg van deze vorm van criminaliteit. De partners zijn overtuigd dat samenwerking

cybercriminaliteit steeg de afgelopen tien jaar met 22 procent (CBS Veiligheidsmonitor 2021).

nodig is om dit effectief te kunnen doen. Een krachtige aanpak in de regio Zeeland West-

Daarnaast nam ook het aantal online aangejaagde ordeverstoringen en digitale incidenten bij

Brabant van cybercriminaliteit en het beperken van de maatschappelijke schade door deze

gemeenten toe.

vorm van criminaliteit met betrokkenheid van alle gemeenten in de regio is essentieel. Het doel van deze samenwerking is meer focus aan te brengen in de aanpak waardoor er meer

Voor het tegengaan van cybercriminaliteit en om te voorkomen dat inwoners en ondernemers

resultaat bereikt wordt. Tevens wordt het voor andere veiligheidspartners makkelijker om zelf

slachtoffer worden van cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit willen de veiligheidspartners

ook te investeren en actief te worden op dit thema.

binnen de eenheid Zeeland West-Brabant samen optrekken. Daarover zijn afspraken gemaakt binnen de Verbrede driehoek en de Districtsdriehoeken.

-2-

Governance We hebben een gezamenlijke opgave verwoord in deze strategische agenda. De agenda doet recht aan de wijze waarop het thema ‘aanpak van cybercriminaliteit’ een plaats heeft

Veiligheidscollege

Bestuurlijke stuurgroep

gekregen in veel van de lokale of regionale veiligheidsplannen van gemeenten. Ook andere

Vaststellen Strategische Agenda

(portefeuillehouders cyber

partners, zoals politie, of het Platform Veilig ondernemen hebben dit thema als speerpunt in

+ PVO, pho politie, CyberOvJ)

hun plannen staan.

Bestuurlijke ambassadeurs

Om uitvoering te geven aan de strategische agenda en de samenwerking toegevoegde waarde te geven is een bestuurlijke stuurgroep actief en een regionale werkgroep. De stuurgroep heeft als taak om toe te zien op de uitvoering, treedt op als ambassadeur en vertegenwoordigt de

Regionale werkgroep

(samenwerkende partijen binnen de) eenheid in landelijke overleggen/bijeenkomsten.

Landelijke aansluiting, subsidies, voorbereiden & ondersteuning bij het

De regionale werkgroep is bij uitstek het vliegwiel dat gemeenten en andere veiligheidspartners

uitvoeren van de strategische agenda

nodig hebben om tot uitvoering van het beleid en plannen in relatie tot de aanpak van cybercriminaliteit te komen. Dit geldt zowel voor de Integrale Veiligheidsplannen van de gemeenten binnen de eenheid als voor het Regionaal Beleidsplan van politie/OM en het jaarplan van Platform Veilig Ondernemen (PVO) Zeeland West-Brabant. Door de samenwerking en het opstellen van een gezamenlijke agenda wordt het makkelijker voor betrokken partijen om te handelen en focus te behouden. Via CCV heeft de regionale eenheid Zeeland West-Brabant subsidie ontvangen om de

Werkgroep

Werkgroep

Werkgroep

Werkgroep

Zeeland

Markiezaten

Baronie

Hart van Brabant

Uitvoerings­

Uitvoerings­

Uitvoerings­

Uitvoerings­

programma

programma

programma

programma

samenwerking tussen veiligheidspartijen op dit thema te ondersteunen. De subsidie wordt gebruikt om initiatieven binnen onze eenheid te ondersteunen. Ook wordt gekeken of er ‘handjes’ gefinancierd kunnen worden die voor de eenheid aan de slag gaan met het initiëren en coördineren van interventies.

-3-

Afbeelding 1: Schematische weergave Governance structuur

De agenda STRATEGISCHE AGENDA CYBERCRIMINALITEIT -4-

De agenda

De inhoud van de agenda bestaat uit de volgende onderdelen:

1.

Informatiebeeld

2.

Vergroten weerbaarheid

3.

Tegengaan cybercrime & digitale criminaliteit

4.

Monitoring & evaluatie

5.

Afspraken

-5-

1. Informatiebeeld Een gedegen aanpak op dit thema start met een continue goede informatiepositie over het onderwerp cybercriminaliteit. Dit is niet randvoorwaardelijk want ook zonder een heel duidelijk informatiebeeld kan er al wel worden ingezet op bepaalde interventies. Echter, een goed informatiebeeld helpt wel bij de duiding van de problematiek. Het thema cybercriminaliteit wordt steeds uitgebreider. Op welke thema’s moet de overheid acteren en welke doelgroepen betreft het? De informatiepositie van gemeenten is nu nog mager. Er is weinig kennis over cybercriminaliteit. Overigens is het krijgen van of verbeteren van de informatiepositie een goed onderwerp om samen met elkaar aan te werken. Het scheelt veel werk wanneer we een gezamenlijk beeld creëren met de mogelijkheid om in te zoomen op meer lokale problematiek. Ook landelijk is er aandacht en vraag naar een betere informatiepositie voor gemeenten. De eenheid Zeeland West-Brabant sluit aan bij landelijke initiatieven. Daarnaast is er een aparte werkgroep opgericht binnen de regionale aanpak die zich inzet op het verbeteren van de informatiepositie voor lokale problematiek.

Opgave Zorgen voor nog betere analyse, duiding en agendering van de problematiek We willen sneller zicht krijgen op de ontwikkelingen. Daarvoor is het noodzakelijk om door te gaan met het regelmatig opstellen van goede cyberbeelden (met daarin indicatoren van slachtoffer- en daderschap), met duiding vanuit de politie en informatie vanuit andere sectoren. Dit is mede van belang vanwege het feit dat criminelen creatief en wendbaar zijn waardoor steeds nieuwe vormen van cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit ontstaan. Wat vandaag hot is, kan morgen alweer achterhaald zijn.

-6-

2. Vergroten van de weerbaarheid Een belangrijke taak voor gemeenten ligt bij bewustwording en het bieden van ondersteuning om de samenleving in zijn geheel weerbaarder te maken tegen cybercriminaliteit of positief geformuleerd het vergroten van digitale veiligheid.

Opgave

Opgave

Opstellen handelingsperspectief

Aandacht voor slachtofferschap en meldingsbereidheid van cybercriminaliteit

We willen de digitale weerbaarheid van potentiële slachtoffers vergroten. Daarnaast is het van belang om daderschap te voorkomen. Er bestaan inmiddels verschillende interventies

Inzetten op het vergroten van de meldingsbereidheid in algemene zin en de meldings­

die hierop toegepast kunnen worden. We willen niet alleen op landelijk, maar ook op

bereidheid na slachtofferschap van digitale criminaliteit.

regionaal niveau overzicht hebben en houden van de bestaande interventies, bronnen en ervaringen. Zo ontstaat er een soort database binnen de regio. Een hulpmiddel om te komen tot een concreet plan van aanpak is het invullen van een interventiematrix. De kracht zit in preventie, in een eenduidige boodschap, in herhaling van

Opgave

deze eenduidige boodschap en in een breed pallet van bewezen werkzame interventies.

Gezamenlijk ontwikkelen van (onderdelen van) een aanpak gericht op bewustwording en preventie We gaan de samenwerking intensiveren tussen politie, OM, Platform Veilig Ondernemen en gemeenten, met externe deskundigheid vanuit het bedrijfsleven en de wetenschap. Politie, OM, gemeenten en publieke en private partners gaan bestaande acties en initiatieven op elkaar afstemmen en waar mogelijk bundelen, op weerbaarheid en bewustzijn in het digitale domein.

-7-

3. Tegengaan cybercrime & digitale criminaliteit Cybercriminaliteit is een vorm van criminaliteit die zowel in omvang als in maatschappelijke kosten hard groeit. In cybercriminaliteit is een onderscheid te maken tussen cybercrime (misdrijven die met en gericht op ICT-middelen of systemen worden gepleegd), gedigitaliseerde criminaliteit (als online fraude en de online aangejaagde ordeverstoring) en de verspreiding van beeldmateriaal van seksueel kindermisbruik. Daarnaast zien we dat tegenwoordig bijna elk strafbaar feit wel een digitale component in zich heeft. Met andere woorden: de digitalisering heeft ook binnen de ‘reguliere’ criminaliteit een vertaling gekregen. Dit zijn zorgelijke ontwikkelingen. Naast het inzetten op het vergroten van de weerbaarheid van burgers en bedrijven ligt er een taak om cybercriminaliteit tegen te gaan door met partners verstorende of stoppende maatregelen in te zetten.

Opgave

Opgave

Gebruik van verstorende of stoppende maatregelen tegen cybercriminaliteit

Voorkomen van daderschap Naast het weerbaar maken van inwoners tegen vormen van cybercriminaliteit is het ook

Zoals ook in het RBP beschreven is, zet het bevoegd gezag zich hier continue voor in,

belangrijk om preventief in te zetten op het voorkomen van daderschap onder inwoners. Dit

door het opsporen en vervolgen van cybercriminelen evenals het uitvoeren van overige

draagt bij aan het tegengaan van cybercriminaliteit.

acties waarbij de bevoegdheden een doorslaggevende rol spelen. Dit zal ook in het driehoeksoverleg aanbod komen.

-8-

4. Monitoring & evaluatie Om te weten welke interventies effectief zijn en of we dingen juist doen is het belangrijk om inzichtelijk te hebben wat de resultaten zijn van deze interventies. Naast het monitoren van de interventies moet ook periodiek worden gemonitord of de regionale werkgroep in de vorm zoals die er nu is moet blijven bestaan. Dit houdt in dat ontwikkelingen rondom het thema gevolgd worden en dat de vorm van de werkgroep periodiek wordt geëvalueerd.

Opgave

Opgave

Monitoren resultaat interventies

Monitoren voortgang regionale samenwerking

Bij het inzetten van interventies is het resultaat hiervan minstens zo belangrijk. Voor het

Periodiek moet geëvalueerd worden of de regionale samenwerking nog steeds de doelen

creëren van een goed actueel informatiebeeld is inzicht in het resultaat van de interventies

behaald waarvoor deze is opgericht. Dit houdt in dat er kritisch wordt gekeken naar de

essentieel. Dit moet, waar mogelijk door het samenwerken van partners bereikt worden.

samenstelling, de doelstellingen, de strategische agenda en de vormgeving van de

Hierdoor komt ook meer zicht op wat wél en niet werkt.

werkgroep.

Opgave Monitoren landelijke en internationale ontwikkelingen Naast het monitoren wat er op regionaal niveau gebeurt, is het ook van belang om te monitoren welke landelijke ontwikkelingen en trends plaatsvinden. Dit kan gaan om bijvoorbeeld jurisprudentie over openbare orde verstoringen in een digitale wereld maar ook het monitoren van nieuwe vormen van cybercriminaliteit.

-9-

5. We spreken daarom af... Naast bovengenoemde opgaven spreken we de volgende actiepunten voor 2023 af: Verkrijgen van helderheid in rollen, taken en bevoegdheden

Het organiseren van werksessies in de verschillende districten

We gaan voor alle veiligheidspartners helder maken wat ieders rollen, taken en bevoegdheden zijn. We kijken daarbij wat daarin het gedeelde perspectief is. Wat zijn de

Doel van deze conferenties is om (1) te

verwachtingen die aan elke partner worden gesteld? Hierin moet ook duidelijk worden

dienen als vliegwiel om in de actiestand

wie welke taken gaat uitvoeren binnen de regionale werkgroep. Kortgezegd wordt

te komen (2) om gezamenlijkheid uit te

afgesproken dat we samen aan de slag gaan op het thema cybercriminaliteit.

stralen (3) om zichtbaarheid te geven aan de strategische agenda en jaarplan en te helpen bij het maken van een vertaling naar het

Het organiseren van een bestuurlijke bijeenkomst

betreffende district. Hoe vertaalt ieder district de opgaven uit de strategische agenda/

Doel van deze bijeenkomst is bestuurlijk draagvlak voor de samenwerking op het thema

jaarplan/IVB naar concrete activiteiten en op

aanpak cyber en bieden van handelingsperspectief. De cyberburgemeesters (1 per

welke manier kan de regionale samenwerking

district) kunnen zich daar presenteren. Het vaststellen van de gezamenlijke agenda en

daarbij versterken?

jaarplan biedt bestuurlijk commitment.

Een nieuw jaarplan opstellen voor 2024 Er wordt tijdig een nieuw jaarplan voor 2024 opgesteld met concrete actiepunten die Design: dwzo.nl

namens de regionale werkgroep zullen worden uitgevoerd. Hierdoor kan er rekening worden gehouden met de benodigde capaciteit in tijd en geld voor de uitvoering van het jaarplan in 2024.

- 10 -