Bijlage 1. Startdocument SLT Middelburg - Concept 13 april

Stevig Lokaal Team (SLT) Middelburg

Inhoudsopgave 1.

Inleiding

2. Onze uitgewerkte visie op het SLT – wat willen we bereiken? 1. Onze visie op het brede sociaal domein 2. Onze uitwerking van het Stevig Lokaal Team Middelburg 3. Beeld van hulp en ondersteuning vanuit het SLT 3.

Onze aanpak - wat gaan we daarvoor doen? 1. Goed bestuur 2.

Processtappen en mijlpalen

Bijlage: opbrengsten netwerkbijeenkomst (Maatschappelijke opgaven)

1. Inleiding De landelijke Hervormingsagenda Jeugd 2025-2028 verplicht gemeenten tot het ontwikkelen van Stevige Lokale Teams (SLT's). Deze hervormingsagenda bevat een groot pakket afspraken tussen rijk, VNG en andere partners gericht op het houdbaar, toegankelijk en effectief maken van het stelsel voor jeugdhulp. De Stevige Lokale Teams moeten in 2028 gerealiseerd zijn. Om dit kracht bij te zetten is er door een groot aantal landelijke, maatschappelijke partners (waaronder de VNG en de ondersteuningslijn SLT) op 23 maart 2026 een convenant ondertekent gericht op de realisatie van Stevige Lokale Teams in heel Nederland. Het verplichtende karakter vanuit de Hervormingsagenda Jeugd (en naar verwachting straks ook de Jeugdwet) maakt dat het beleidskader Jeugd 2025-2028 het primaire kader vormt van waaruit wij de ontwikkeling van het SLT Middelburg vorm en inhoud geven. Maar ook de ambitie en doelstellingen van ons beleidskader ‘Bestaanszekerheid, meedoen naar vermogen en inburgering’ en het ‘Middelburgs Model voor zorg en ondersteuning’ krijgen hun uitwerking in het toekomstig SLT Middelburg. Achtergrond In heel Nederland bestaan lokale teams, die inwoners ondersteuning en hulp bieden. Hoewel de wens om hulp dichtbij inwoners te organiseren overal een rol speelt, zijn de organisatievorm en werkwijze heel divers.

De afgelopen jaren ontstond en groeide de wil om de aanpak landelijk op een aantal hoofdlijnen gelijk te trekken. De Hervormingsagenda Jeugd bevat daarom afspraken over de ontwikkeling van ‘stevige lokale teams’ en wat gemeenten hierin georganiseerd moeten hebben, waaronder bijvoorbeeld het zelf bieden van hulp. Op grond van het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming[1] krijgen de teams in de komende jaren ook een grotere rol in de hulp en zorg voor en ondersteuning van gezinnen en huishoudens die te maken hebben met onveiligheid (onder andere huiselijk geweld en kindermishandeling). Opdracht aan gemeenten Het SLT Middelburg moet dus voldoen aan de essentiële kenmerken die voortkomen uit landelijke kaders. Deze zijn voor ons niet vrijblijvend. We beschouwen deze als basis voor effectieve, integrale en toegankelijke ondersteuning aan huishoudens, kinderen en gezinnen in onze gemeente. Bij de ontwikkeling van het SLT Middelburg volgen we de Ondersteuningslijn van de VNG1. Dat betekent onder andere dat we de zeven kenmerken voor stevige lokale teams gebruiken, die hierin worden onderscheiden. Deze kenmerken dragen er in hun samenhang aan bij dat gemeenten vorm kunnen geven aan de ontwikkelingen in het sociaal domein en tegemoet kunnen komen aan de bijhorende verwachtingen.

De zeven kenmerken voor Stevige Lokale Teams zijn: 1.omvang en expertise die past bij de vraag; 2.zichtbaar aanwezig (in de wijk); 3.samenwerking met de sociale basis; 4.aansluiting bij huishoudens en gezinnen; 5.zelf hulp bieden (ook bij onveiligheid); 6.breed kijken en handelen; 7.expertise erbij halen.

De werkpakketten Stevige Lokale Teams bundelen kennis uit onderzoek en praktijk om de basis van een stevig lokaal team neer te zetten, passend bij de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming.Naar werkpakketten 1

Deze kenmerken gaan over de betekenis en functionaliteit van lokale teams voor inwoners. Als het gaat om de ontwikkeling van het SLT Middelburg, beginnen we zeker niet vanaf nul. Verschillende organisaties waaronder Vizita, Orionis, GGD, zorgaanbieders en de gemeentelijke afdeling Toegang in Middelburg bieden allen functionaliteiten aan inwoners, die passen bij de bovenstaande kenmerken van het SLT. Op dit moment kan er in Middelburg echter nog niet gesproken worden van een SLT zoals afgesproken is in de Hervormingsagenda Jeugd. Het college van B&W wil hier in de komende paar jaar, samen met partijen in onze gemeente en regio, naar toe werken. Hierbij kijken we ook naar de ervaringen en lessen die inmiddels getrokken zijn over wat werkt bij andere gemeenten en wat op basis van diverse onderzoeken naar sociale teams in de uitvoeringspraktijk, is gebleken. [1]

Het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming is een programma ontwikkeld door de VNG en de ministeries van J&V

en VWS. Het heeft als doel om de jeugdbescherming te vernieuwen en effectiever te maken.

2.

Onze uitgewerkt visie op het Stevig Lokaal Team Middelburg – wat willen we bereiken?

2.1 Onze visie op het brede sociaal domein De gemeente Middelburg streeft er naar een gemeente te zijn waarin:

•

alle kinderen gezond, veilig en kansrijk kunnen opgroeien tot veerkrachtige, zelfstandige volwassenen;

•

iedereen erbij hoort en mee kan (zoveel als mogelijk) doen aan het maatschappelijk en economisch leven.

•

we passende zorg en ondersteuning bieden, nu en in de toekomst.

Als gemeente hebben we de taak om inwoners hierbij, daar waar nodig, te ondersteunen. Daarom:

o

vertrouwen we op de veerkracht van onze inwoners om (samen*) oplossingen te zoeken en vinden in het gewone leven (normaliseren);

o

maken we mede mogelijk dat inwoners maatschappelijk en economisch kunnen participeren (inclusie).

o

zetten we in op het voorkomen van (zwaardere) zorg- of ondersteuningsvragen (preventie);

o

bieden we passende en kwalitatief goede zorg- en ondersteuning op basis van het principe in 1 keer goed (inclusie);

o

versterken we de bestaanszekerheid (inclusie).

* “Samen” in de breedste zin van het woord: samen met het eigen netwerk (voor zover beschikbaar), samen met maatschappelijk organisaties, samen met hulpverleners, samen met gemeente. Kwaliteit is voor ons randvoorwaardelijk voor goede hulp en ondersteuning aan inwoners. Of dit nu geboden wordt door vrijwilligers, ervaringsdeskundigen of betaalde medewerkers.

2.2 Onze uitwerking van het Stevig Lokaal Team Middelburg Het Stevig Lokaal Team (SLT) Middelburg moet de spil vormen in onze zorgstructuur (sociaal pedagogische basis, sociale basiszorg en aanvullende zorg). Het moet voldoen aan een aantal essentiële kenmerken die voortkomen uit landelijke kaders, zoals de Hervormingsagenda Jeugd, het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming en de werkpakketten van de ondersteuningslijn SLT van de VNG. Deze kenmerken zijn niet vrijblijvend, maar vormen de basis voor effectieve, integrale en toegankelijke ondersteuning aan huishoudens, kinderen en gezinnen. Een stevig lokaal team is geen optionele voorziening, maar een noodzakelijke voorwaarde voor een toekomstbestendig stelsel voor het sociaal domein. Alleen met een duidelijke koers, een robuust team met goed gefaciliteerde professionals en een sterke verbinding met aanpalende domeinen zoals veiligheid en wonen, kunnen we onze inwoners écht duurzaam ondersteunen. We sluiten goed aan bij alle inwoners met bijzondere aandacht voor inwoners die niet zelfredzaam zijn en/of over onvoldoende veerkracht beschikken.

Stevig Lokaal Team (hierna SLT) kort en krachtig: Het SLT is een integraal en laagdrempelig team met diverse expertises dat samen met en voor inwoners (0 -100) en partners werkt aan het versterken van veerkracht en het bieden van passende, tijdige en vrij toegankelijke ondersteuning dicht bij het dagelijks leven.

Een (schematische) weergave van het Middelburgs model voor zorg en ondersteuning met de 3 niveaus sociale (pedagogische) basis, sociale basiszorg en aanvullende zorg

Het SLT sluit aan bij de volgende beleidsdoelen (uit het Middelburgs Model en het beleidskader jeugd):

•

Normaliseren:

Normaliseren is het uitgangspunt. Dit gaat over acceptatie en is de basishouding waar het SLT op inzet in samenwerking met de inwoners van Middelburg. Hobbels en uitdagingen horen bij het leven. Vragen of uitdagingen zijn niet altijd een ‘probleem’ en behoeven niet altijd een (zorg) antwoord. Dan doelen we uiteraard niet op onveiligheid. Het SLT denkt met mensen mee hoe met deze ‘normale’ hobbels om te gaan en voegt kennis (bijvoorbeeld op het gebied van opvoeden en ontwikkeling) toe. Het SLT zal inwoners met dezelfde/vergelijkbare vragen in de sociale basis aan elkaar verbinden en stimuleren van elkaars uitdagingen te leren. Kwetsbaarheid en ruimte voor het maken van fouten zijn een belangrijk onderdeel van deze gesprekken. Dit helpt om vragen klein te houden. Waar nodig, als een inwoner er zelf niet uitkomt, zal het SLT klaarstaan om gezamenlijk te acteren. Het SLT kan deze ontwikkeling aanjagen. Tegelijkertijd kunnen we dit alleen met zijn allen: andere organisaties in de sociale basis, gemeente, onderwijs en huisartsen. Het is een cultuurverandering voor de samenleving als geheel.

Niet bagatelliseren: Normaliseren mag niet doorslaan naar bagatelliseren. Zit je in een moeilijke situatie die acceptabel is en waar je zelf uit kunt komen? Of is de situatie complexer? Is er sprake van onveiligheid? In dat geval hebben we de expertise in het SLT om hierop te acteren. Het SLT heeft ook een signaleringsfunctie voor de groep zorgmijders.

•

Preventie:

Het SLT is daar waar vragen ontstaan. Bijvoorbeeld op school, bij de mensen thuis en op (sport)verenigingen (waaronder kerken/geloofsgemeenschappen). Het is daarnaast niet alleen een vrindplaats, maar ook een context om mee samen te werken. We benutten data, gesprekken en verhalen om te bepalen welke (collectieve) preventieve interventies we waar inzetten. Ook werken we samen met vrijwilligers en ervaringsdeskundigen. Zij zijn al beschikbaar vanuit aangesloten partijen. Daar waar gaten in de sociale basis zijn, zal gekeken worden om dit aanbod te ontwikkelen.

•

Kwaliteit (van hulp en ondersteuning)

Het SLT biedt begeleiding en ondersteuning waar nodig. De kwaliteit van hulp, de doorgaande ontwikkellijn en inzet van het eigen netwerk zijn hierbij uitgangspunten. Er is doorlopende aandacht voor de kwaliteit (van hulp en ondersteuning) die voldoet aan landelijke normen. Soms is het nodig een inwoner, jeugdige of gezin langer te blijven volgen. Dan zoeken we nadrukkelijk de verbinding en borging daartoe in de sociale basis, zodat de hulp duurzaam is en wij niet meer nodig zijn. Daar waar nodig is afstemming op opschaling naar de zorg- en of veiligheidsprofessionals. Kwaliteit is (rand)voorwaardelijk voor de goede hulp aan de inwoner door de professionals en als vliegwiel voor de doorontwikkeling van de beweging naar de voorkant. We gaan daarbij uit van hulp en ondersteuning waarvan we weten dat het werkt.

•

Meedoen

De gemeente Middelburg streeft er naar dat alle Middelburgers de kans hebben om zich te ontwikkelen en ontplooien en om mee te doen aan de samenleving. Daar waar dat onder onze verantwoordelijkheid valt en binnen onze mogelijkheden ligt, zullen we ons als lokale overheid inspannen om ongelijkheid terug te dringen, bestaanszekerheid te versterken, meedoen aan de samenleving te bevorderen. 

2.3 Beeld van hulp en ondersteuning vanuit het SLT In het SLT Middelburg gaan we verder op de ingeslagen weg (Middelburgs Model) om meer samen te werken met en rondom inwoners in Middelburg. Het SLT is een stevig team vanuit de sociale basiszorg, in verbinding met de sterke sociale basis en met de aanvullende zorg. We zetten met kennis van belangrijke risico- en beschermende factoren in op het voorkomen dat problemen ontstaan en/of groot worden. Dit moet leiden tot meer en duurzamere veerkracht van de inwoners en hun netwerken. Daarnaast moet het bijdragen aan het gezonde, veilige en kansrijke ontwikkeling en aan het bevorderen dat iedereen mee kan doen. Hiermee bevorderen we dat minder vaak en minder lang een beroep wordt gedaan op gespecialiseerde hulp. Dit moet op termijn leiden tot minder maatschappelijke kosten. Doorlopende reflectie in het SLT en met de gemeente, partners en inwoners is een wezenlijk onderdeel voor het succes. Waar mogelijk houden we kleine vragen klein en blijft de eigen regie bij de inwoner. De inwoner zoekt samen het team en haar eigen netwerk naar een passend antwoord op de vraag. Dit hoeft zeker niet altijd een zorgoplossing te zijn. Passende hulp en ondersteuning is het uitgangspunt.

Waar mogelijk gebruiken we collectieve en/of contextuele (met betrokkenheid van de context, bijvoorbeeld het gezin) interventies, ingezet vanuit of in samenwerking met de sociale basis. Wanneer meer gespecialiseerde ondersteuning nodig is, bieden we die begeleiding en behandeling zoveel als mogelijk beschikkingsvrij in het SLT. Daarbij krijgt de inwoner direct één vertrouwd contactpersoon binnen het SLT. Deze heeft de hiervoor benodigde expertise en werkt domein overstijgend samen. Zo voorkomen we dat meerdere instanties zich onnodig gelijktijdig en/of los van elkaar bezighouden met één gezin. En zorgen we samen dat in deze situaties direct het juiste (zorg)antwoord gegeven wordt. Vanzelfsprekend kan hiervoor expertise van buiten (de medewerkers van) het SLT worden gebruikt zonder de casus/inwoner over te dragen. Bij zeer specialistische vragen kan er ook een specialist aansluiten of kan er worden doorverwezen. Dit laatste wordt alleen gedaan als dit het best passend is. Die verwijzende functie is ook een onderdeel van het SLT.

Het SLT bevat de volgende zeven kenmerken: 1. Omvang en expertise die past bij de vraag Het team beschikt over voldoende capaciteit en een breed palet aan deskundigheid om aan te sluiten bij de diversiteit en complexiteit van hulpvragen van inwoners, hier is voldoende capaciteit, kennis en kunde van nodig binnen het SLT. Daarbij is aandacht nodig voor het feit dat er inwoners zijn die wantrouwen hebben naar (overheids)instanties. Het SLT ondersteunt inwoners van 0 tot 100 en beschikt over expertise op het gebied van het brede sociale domein (Wmo, Jeugdwet, Participatiewet, Wet gemeentelijke Schuldhulpverlening, Inburgeringswet) en belangrijke aanpalende domeinen zoals wonen, kinderopvang, onderwijs, (volks)gezondheid en veiligheid.

De kwaliteit van het SLT valt of staat met de mensen die er werken. Professionals zijn goed opgeleid, beschikken over actuele kennis en worden ondersteund met intervisie, reflectie en ruimte voor professionele autonomie. Ze hebben voldoende tijd om hun werk zorgvuldig en relationeel te doen. Er is voldoende aandacht nodig voor de geschikte expertise aan de voorkant, voldoende handelingsperspectief en (daar waar nodig) doorzettingsmacht binnen en ‘over de wetten heen'.

Een voorbeeld van een maatschappelijke opgave We zien dat er jeugdhulp wordt ingezet bij problematiek die in het gezin speelt. Denk daarbij bijvoorbeeld aan het inzetten van individuele hulp voor het kind bij echtscheidingsproblematiek. Idealiter wordt gestart bij het oplossen van de scheidingsproblematiek door de ouders zelf, zo nodig met hulp. Eventuele jeugdhulp voor kinderen in het gezin kan daarbij aanvullend worden ingezet als dit aansluit bij specifieke kind problematiek. Of het helpen oplossen van schuldenproblematiek voorafgaand aan het oplossen van specifieke gezinsproblematiek en individuele gevolgen. De opgaves vragen een doorontwikkeling van onze gemeentelijke opdracht voor het sociaal team en de doorontwikkeling van de functies beschikbaar in de volledige keten. Het SLT moet de nieuwe centrale spil worden waar inwoners naartoe gaan voor advies, hulp en ondersteuning. In het SLT brengen we functionaliteiten van verschillende organisaties samen om inwoners vanuit een team te kunnen ondersteunen. Het SLT moet GEEN nieuwe schakel in de keten worden! Professionals in en buiten het SLT ontwikkelen de grondhouding om vragen contextueel te benaderen en inwoners te ondersteunen om te werken aan het oplossen van hun problemen.

2. Zichtbaar aanwezig in de wijk Het SLT is fysiek, telefonisch en digitaal laagdrempelig bereikbaar voor inwoners en samenwerkingspartners. De gemeente heeft als opdrachtgever een taak om te bouwen aan een wederzijdse en wederkerige verbinding. Professionals zijn actief in de leefomgeving van gezinnen, zoals scholen, buurthuizen en bij gezinnen thuis. Het SLT kent en werkt nauw samen met partners in de sociale basis. Samen bereiken ze ook inwoners die niet zelf om hulp kunnen vragen. Deze nabijheid bevordert vroegsignalering en het vertrouwen.

Een voorbeeld van een maatschappelijke opgave. Problemen van inwoners komen vaak (te) laat in beeld. Dit kan bijvoorbeeld komen door de (ervaren) afstand met de mensen die ondersteuning kunnen bieden, schaamte voor het bespreken van hulpvragen, wantrouwen naar gemeente of hulpverlening. Het is van belang deze kloof te dichten. Het SLT is daar waar de vragen ontstaan. Bijvoorbeeld in de wijk, op school, bij de mensen thuis; oftewel daar waar inwoners zich vertrouwd voelen. Het SLT is zowel laagdrempelig beschikbaar en bereikbaar voor alle inwoners met vragen, als voor partners en betrokkenen in het sociale domein die inwoners begeleiden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan inwoners die al lang in Middelburg wonen, maar zich afschermen voor de buitenwereld vanwege psychische problemen die ze ervaren. Het hebben en houden van verbinding met deze inwoners door de mensen rondom de inwoners en daar waar nodig de professionals draagt bij aan het tijdig helpen en ondersteunen. Dit vraagt om zichtbaar aanwezig te zijn in de wijk.

3. Samenwerking met de sociale basis Het team is gepositioneerd in de sociale basiszorg maar heeft ook de taak om nauw samen te werken met formele en informele netwerken in de wijk, zoals vrijwilligersorganisaties, sportverenigingen en onderwijs. Het team zoekt actief met partijen in de sociale basis naar oplossingen voor het versterken van de veerkracht van inwoners met een (hulp)vraag. Deze verbinding met de sociale basis versterkt de preventieve werking van het team en draagt bij aan normalisering. Een voorbeeld van een maatschappelijke opgave. De samenwerking van de diverse hulp- en ondersteuningsprofessionals met de netwerken in de wijk is een belangrijke opdracht voor het SLT. Er zijn veel netwerken aanwezig en er is (veel) ondersteuningsaanbod beschikbaar. Daarnaast is de ervaring dat er in de (in)formele netwerken problemen eerder worden gezien of besproken. Tijdige onderkenning en ondersteuning zijn wenselijk (vanuit individueel en maatschappelijk perspectief) en noodzakelijk (vanuit financieel perspectief). Er kan gedacht worden aan het inzetten van de informele netwerken zoals bijvoorbeeld koppeling van inwoners aan inwoners die dezelfde problemen hebben ervaren, eventueel ondersteund door een professional.

Er kan bijvoorbeeld voor inwoners die een taalachterstand hebben en/of laaggeletterd zijn, wordt er een verbinding gelegd met de (vrijwillige) ondersteuning die nu al beschikbaar is voor de inwoners van Middelburg.

4. Aansluiting bij huishoudens en gezinnen Het SLT werkt outreachend en vraaggericht en sluit aan bij de leefwereld van gezinnen. Een goede (verklarende) analyse is soms noodzakelijk om goed te achterhalen wat de best passende oplossing is. De ondersteuning is relationeel, duurzaam en gericht op het versterken van veerkracht, eigen regie en netwerk.

Een voorbeeld van een maatschappelijke opgave. Er zijn veel thuiszitters in Middelburg, dit vraagt een goede analyse van de (thuissituatie van de) kinderen. Het vraagt een contextuele maatwerkoplossing waarbij alle betrokkenen vanuit eigen kennis en kunde doorlopend ingezet worden om ervoor te zorgen dat er een passende oplossing komt. In het SLT worden vragen van inwoners opgepakt SAMEN met de inwoners, zij zijn immers verantwoordelijk voor hun eigen leven. Als er een hulp- of ondersteuningsaanbod beschikbaar is waar de inwoner of de context mee geholpen is, worden ze aan elkaar verbonden. Denk daarbij bijvoorbeeld aan opvoedingsondersteuning voor gezinnen, ondersteuning bij (voorkomen) van schulden of ondersteuning op het gebied van (leren omgaan met) ADHD of autisme. Speciale aandacht is er nodig voor aanbod gericht op het versterken van de context van de inwoners. Als je de context krachtiger maakt, verstevig je de eigen (veer)kracht en is er minder aanvullende (individuele) hulp nodig. We verschuiven de individuele en probleemgerichte hulpverlening naar (zo mogelijk) collectieve (en/of contextuele) interventies. Onderzoek heeft aangetoond dat collectief aanbod over het algemeen beter werkt omdat er ook contact ontstaan tussen (peer-)groepen.

5. Zelf hulp bieden, ook bij onveiligheid Het team biedt zelf lichte tot matig complexe hulp, ook in situaties waarin sprake is van onveiligheid of ontwikkelingsbedreiging. Om dit mogelijk te maken beschikt het SLT over een breed mandaat en wordt de ondersteuning zoveel mogelijk beschikkingsvrij aangeboden. Dit voorkomt onnodige overdrachten tussen

professionals en versnippering van hulpverlening. Het SLT werkt hierin nauw samen met de partners in de jeugdbeschermingsketen, zodat signalen snel worden opgepakt en passende maatregelen kunnen worden genomen.

Een voorbeeld van een maatschappelijke opgave In de periode voor en na de decentralisaties is het aantal individuele beschikkingen voor jeugdhulp structureel toegenomen. Het is van belang om deze beweging om te keren, zowel vanwege de maatschappelijke als de financiële belangen. De medewerkers van het SLT zijn in staat om (lichte) hulp en ondersteuning zelf aan te bieden. Dit kan gaan over opvoedingsproblemen, financiële problemen of anderszins. Binnen het SLT is expertise beschikbaar in de eigen medewerkers dan wel in een flexibele schil vanuit de andere organisaties in de sociale basiszorg. De wens is om geen vervelende overgangen tussen hulpverleners te creëren en zoveel mogelijk laagdrempelige (lees: beschikkingsvrije) hulp aan te bieden.

6. Breed kijken en handelen Het SLT kijkt integraal naar de situatie (van het gezin) en biedt ondersteuning op meerdere leefgebieden, zoals opvoeding, financiën, gezondheid, werk en wonen. Er wordt gewerkt volgens het principe van één gezin, één plan, één regisseur. De brede blik is essentieel om duurzame oplossingen te realiseren. Dit vraagt om kennis van en nauwe samenwerking met partijen in de sociale basis zoals het onderwijs en de woningcorporatie en in de sociale basiszorg, zoals de huisartsenzorg en de wijkverpleging. Domeinoverstijgend werken en over alle levensgebieden heen. Het SLT bouwt aan één gemeenschappelijke basis waar iedereen in het SLT kennis van heeft. Het SLT is generalistisch met professionals met een specialisme die elkaar makkelijk vinden als dat nodig is. Kennis over elkaars vakgebied, het denken buiten de kaders van het eigen vakgebied is inherent aan het samenwerken in het SLT.

Een voorbeeld van een maatschappelijke opgave Problemen komen vaak niet alleen. Inwoners en gezinnen ervaren vaak problemen op meerdere leefgebieden die van invloed zijn op elkaar. Denk daarbij aan de impact van schulden op de multiproblemen die gezinnen ervaren. Door vanuit verschillende wetten sec het probleem op te willen lossen, wordt geen recht gedaan aan de volledige context waarin de inwoner zich bevindt. Door eerst te verbreden kan een goede afweging gemaakt worden wat er het eerst aangepakt moet worden. Daarmee ontstaat er allereerst focus en kunnen er gerichte oplossingen opgepakt worden. De inwoner is zelf altijd betrokken bij deze wijze van benaderen.

7. Expertise erbij halen Het team heeft toegang tot of beschikking over aanvullende specialistische expertise, waaronder jeugd-ggz, partners in de jeugdbeschermingsketen, inkomensondersteuning, schuldhulpverlening. Deze inzet is flexibel, snel en zonder bureaucratische drempels. Er wordt dus bij voorkeur niet ‘overgedragen’ waardoor de inwoner zijn verhaal maar een keer hoeft te vertellen.

Een voorbeeld van een maatschappelijke opgave De samenwerking binnen het sociaal domein in te versnipperd vormgegeven waarbij de afstemming tussen en met de specialistische expertises te weinig effectief is. Uitwisseling kan beter en de centrale regie op de hulp en ondersteuning ontbreekt. Door de regie op de hulp en ondersteuning te centraliseren en te verstevigen kan de ondersteuning van de inwoner en zijn/haar context effectiever en passender worden ingezet. Voor de medewerkers betekent dit dat ze binnen het SLT over brede kennis en kunde beschikken. Maar kennis op specialistische gebieden worden aangehaakt bij het SLT. Denk daarbij bijvoorbeeld aan het thema veiligheid. De kennis en kunde moet aanwezig zijn in het team, maar de specifieke kennis (en inzet) van de jeugdbeschermingsketen wordt aangehaakt. Als problemen binnen gezinnen (te) lang spelen, niet de juiste aandacht krijgen en er niet de juiste hulp en ondersteuning beschikbaar is, kan dit uiteindelijk leiden tot situaties waarin kinderen uit huis geplaatst worden. Dit is soms noodzakelijk, maar in een heel aantal situaties had dit voorkomen kunnen worden als er eerder en gerichter werd gewerkt aan de aanpak van de individuele en gezinsproblemen die er spelen. Denk daarbij aan opvoedingsondersteuning, aandacht voor schuldenproblematiek (waar vaak stress aan gekoppeld is) en begeleiding op en bij school.

3.

Onze aanpak - wat gaan we daarvoor doen?

Onze aanpak om te komen tot het Stevig Lokaal Team Middelburg kent verschillende processtappen en mijlpalen. Hieronder beschrijven we de stappen die we tot nu toe gezet hebben en wat in de komende periode nog volgt. Voordat we hierop ingaan, beschrijven we hoe we de rollen en verantwoordelijkheden zien van de verschillende partijen.

3.1 Goed bestuur In de ontwikkeling van het SLT Middelburg willen we in afstemming met onze partners komen tot een duidelijke opdracht en een niet-vrijblijvend kader voor deze opdracht. Dit betekent dat er duidelijke afspraken zijn over onder andere:

•

De opdrachtgevende rol van de gemeente als stelselverantwoordelijke en financier;

•

De taken, verantwoordelijkheden en mandaten van het team;

•

De positionering ten opzichte van andere partners;

•

De kwaliteitscriteria waaraan het team moet voldoen;

•

De organisatievorm en besturing van het SLT;

•

De monitoring en sturing op maatschappelijke doelen, zoals het terugdringen van de instroom in geïndiceerde jeugdhulp.

Het SLT gaat uit van de volgende rollen en verantwoordelijkheden: Inwoner • Eigen regie: De inwoner is eigenaar van zijn vraag, proces, oplossing én resultaat. De professionals van het SLT stimuleren en/of ondersteunen dit proces. We staan naast de inwoners en laten de regie waar het kan bij hen. Het SLT staat naast de inwoner bij (bureaucratische) processen en werkt vanuit flexibiliteit samen met betrokken organisaties. Dat wil zeggen dat als er een snellere weg om bureaucratische processen heen naar hetzelfde doel leidt, we deze weg inslaan.

Professional • Kundig en bekwaam: De professional heeft actuele kennis van wet – en regelgeving op zijn vakgebied en heeft globale kennis en kunde van de reikwijdte van het sociaal domein. Waar nodig beschikt de professional over noodzakelijke beroepsregistratie. • (Gezins)plan: Als er aanleiding is voor casusregie bij een kind en/of het gezin, werkt SLT met een (gezins)plan. Het SLT formaliseert het (gezins)plan als een zorgantwoord verwacht wordt. Dit plan dwingt het de professional en het gezin breed te kijken naar de context en de leefgebieden. Hierbij helpt de SLT-professional en het gezin te onderzoeken wie onderdeel is van het systeem (het gezin, maar bijvoorbeeld ook buren en collega’s).

• Open houding (niet overnemen): De inwoner mag een open houding verwachten die getuigt van aandacht en respect. De professional is betrouwbaar, transparant en heeft een brede blik. De inwoner voelt zich gesteund. Talenten en krachten van de inwoner en zijn omgeving worden aangesproken. • Reflectie: De professional toont doorlopende reflectie op zijn handelen en zoekt altijd reflectiegesprekken op. Dit doet hij ook (indien nodig met het gezin en/of samenwerkingspartners). • Vast aanspreekpunt (niet overdragen): Wanneer (gezins)ondersteuning nodig is, krijgt de inwoner direct één contactpersoon binnen het SLT. Deze heeft de hiervoor benodigde expertise en werkt (indien nodig) gezinsgericht, systemisch en domein overstijgend. Autonomie voor de professional (doen wat nodig is) is belangrijk om de kanteling goed te kunnen maken. Zo voorkomen we dat een groot aantal instanties zich onnodig gelijktijdig en/of los van elkaar bezighoudt met een inwoner, jeugdige of een gezin. Zo bevorderen we dat mensen in deze situaties direct het juiste (zorg)antwoord krijgen.

Team/Organisatie

•

Uitvoeringsverantwoordelijk:

De organisatie die namens of in opdracht van de gemeente verantwoordelijk is voor de feitelijke uitvoering van ondersteuning, zorg of dienstverlening aan inwoners, in overeenstemming met wettelijke kaders, gemeentelijk beleid en contractuele of subsidieafspraken. Daarbij wordt uitgegaan van de principes: simpel en uitlegbaar, lerend en transparant.

•

Opdrachtnemer:

De organisatie is opdrachtnemer: • • • • •

•

Voert de afgesproken taken uit. Denk aan informatie en advies, begeleiding, zorg, ondersteuning, casusregie re-integratie of preventieve activiteiten. Handelt binnen wettelijke en beleidskaders. Denk hierbij aan de Wmo, Jeugdwet, Participatiewet en gemeentelijke verordeningen en beleidsregels. Draagt zorg voor kwaliteit en professionaliteit en het bieden van zorg en ondersteuning van de professionals. Is verantwoordelijk voor de dagelijkse uitvoering. Inclusief planning, capaciteit, casuïstiek, dossiervorming en cliëntcontact. Legt verantwoording af over prestaties, kwaliteit, financiën en (waar afgesproken) resultaten of effecten. Is strategisch partner voor de gemeente

Strategisch partners De organisaties of samenwerkingsverbanden waarmee de gemeente een duurzame samenwerking heeft om langjarige maatschappelijke doelen te realiseren, waarbij partijen gezamenlijk verantwoordelijkheid dragen voor beleid, uitvoering, ontwikkeling en resultaten.

•

Leveren menskracht én kennis

•

Signaleren maatschappelijke ontwikkelingen

•

Ontwikkelen gezamenlijk nieuwe werkwijzen

•

Dragen bij aan preventie en integrale aanpak

•

Werken samen over domeinen heen (zorg, welzijn, werk en inkomen, wonen)

Gemeente

•

Stelselverantwoordelijk:

De gemeente is stelselverantwoordelijk in het sociaal domein. Zij is verantwoordelijk voor het ontwerp, de samenhang, de werking en de uitkomsten van het totale systeem van hulp en ondersteuning, ook als zij de uitvoering daarvan heeft belegd bij andere partijen.

•

Opdrachtgever:

De gemeente is opdrachtgever van het Stevig Lokaal Team. De gemeente stelt kaders en middelen beschikbaar en stuurt op prestaties, kwaliteit en maatschappelijke resultaten.

3.2 Processtappen en mijlpalen

•

Ambitie

De gemeente Middelburg heeft de ambitie om een Stevig Lokaal Team van 0-100 te organiseren voor de hele gemeente Middelburg. Daarmee wordt invulling gegeven aan de beweging zoals beschreven in het Middelburgs Model. Om dat te realiseren is in 2023 de beweging gestart om te komen tot een sociaal team Middelburg. Sindsdien is er veel gebeurd (waaronder de hervormingsagenda jeugd, toekomstscenario kind en gezin, participatiewet in Balans, IZA/GALA en later AZWA), maar er staat ook nog heel veel te gebeuren. Iets dat in gezamenlijk met de belangrijke (strategische) partners wordt opgepakt. Eind 2025 en begin 2026 heeft er een aantal netwerkbijeenkomsten plaatsgevonden waarin (in samenwerking met de VNG) informatie over de visie Sociaal Domein, het Middelburgs model, de regiovisie en het beleidskader jeugd, de hervormingsagenda jeugd en de kaders en conceptvisie van het SLT is gedeeld met de (strategische) partners.

•

Maatschappelijke opgave en beeldvorming

Om de rol en taak voor het SLT en andere betrokken partijen goed te kunnen formuleren, startten we bij het formuleren van een helder beeld op het SLT. Dit deden we samen met ons netwerk. Hierbij maakten we gebruik van de eerdere door de gemeenteraad vastgestelde beleidskaders uitgewerkte, integrale visie op de ondersteuning en hulp in de nabijheid van huishoudens en gezinnen vanuit het SLT en om passende en tijdige aanvullende hulp. Dit proces startten we in de zomer van 2025. Toen organiseerden we een startbijeenkomst voor partijen die mogelijk een rol te spelen hebben in het SLT Middelburg van de toekomst. Denk hierbij aan Orionis, GGD, Vizita, de Manteling, TIM, zorgaanbieders Wmo en Jeugd. We benadrukten dat de SLT-ontwikkeling voor de gemeente een centrale, niet vrijblijvende opgave is in de ontwikkeling van het sociaal domein. We deden een beroep op de aanwezigen om met ons mee te ontwikkelen. Begin december organiseerden we de tweede bijeenkomst om schilpartners op de hoogte te brengen van de opgave. Denk hierbij aan partijen als de woningcorporatie, het onderwijs, kerken, huisartsen, adviesraden etc. Het betrof hier partners die in hun dagelijkse uitvoeringspraktijk inwoners treffen. Deze schilpartners vormen ook het netwerk, waarmee de SLT-organisatie straks nauw moet kunnen samenwerken.

Mijlpaal: door het college van B&W vastgesteld startdocument voor het SLT Middelburg In maart 2026 brachten we in een derde netwerkbijeenkomst kernpartners en schilpartners samen om de maatschappelijke opgave nader in beeld te brengen en ons concept startdocument te toetsen en verrijken. Dit heeft geresulteerd in het hierboven beschreven startdocument. Deze gebruiken we de komende jaren als houvast en als basis voor het ontwikkelen van een goede en uitvoerbare opdracht voor de lokaal teamorganisatie. De basis voor dit document is een helder beeld van de maatschappelijke opgave; wat speelt er in onze gemeente en waar lopen gezinnen en huishoudens tegenaan? Ook deze maatschappelijke opgave hebben we in de afgelopen periode samen met onze netwerkpartners nader in beeld gebracht.

Het startdocument gebruiken we zowel ambtelijk als bestuurlijk om onze regionale samenwerkingspartners te informeren over de keuzes die we binnen het ontwerp maken. Daarbij stemmen we op de verschillende schaalniveaus (lokaal, Walchers, Zeeuws) af en is er aandacht voor de impact op de regionale partners.

Mijlpaal: Ontwerp SLT Alle genoemde elementen nemen we mee in een eerste ontwerp voor het SLT Middelburg, dat we ook met uw raad zullen delen. Het is onze bedoeling dit ontwerp gedurende 2026 verder uit te werken tot hulp/ dienstverleningsconcept voor de toekomstige SLT-organisatie Middelburg. In 2027 willen we dit concept gaan testen in de praktijk (proof of concept). We hopen daarmee de benodigde ervaringen op te kunnen doen om in 2028 op te schalen naar een structurele, gemeentebrede aanpak.

•

Proof of concept SLT (focus jeugd):

De ontwikkeling van een SLT 0-100 is een belangrijke voor de inwoners van de gemeente Middelburg. Een prachtige ambitie waarvoor de gemeente, de (strategische) partners, het team en de professionals hard aan de slag moeten. Om dit proces een grote(re) kans van slagen te geven, wordt ervoor gekozen om het SLT 0-100 stap voor stap te realiseren. Te beginnen met een Proof of Concept per 1 januari 2027. Hierin zal de nadruk liggen op de vragen en antwoorden voor de (jonge) inwoners tot en met 18 jaar en hun ouders. Reden om hiermee te beginnen is de wettelijke verplichting (jeugdwet) om per 1 januari 2028 een SLT te hebben gericht op deze doelgroep. Deelgebied: Om een goede Proof of Concept SLT (focus jeugd) te starten wordt er gekozen om eerst in een deel van Middelburg te starten. Doel hierbij is om ervaring op te doen met de werkwijze en leerervaringen op te doen voordat de Proof of Concept wordt uitgerold over heel Middelburg. Er wordt gekozen voor een gebied met ongeveer 12.500 inwoners in samenspraak met de in- en externe partners. Bij de voorbereiding van de pilot worden de noodzakelijke en relevante onderwerpen betrokken waarbij te denken valt aan: • • • • • •

het ontwikkelen van een dienstverleningsconcept voor het integrale team taakomschrijving en werkafspraken van deelnemers SLT een voorstel voor bemensing (functieprofielen) en aansturing, inclusief financiële onderbouwing het beschrijven van inhoudelijke werkafspraken en -processen met de backoffice-organisaties zo nodig treffen van voorbereidingen voor een samenwerkingsovereenkomst tussen partijen die personeel leveren aan de pilot in 2027 zo nodig treffen van voorbereidingen op het gebied van privacy voor het kunnen delen van gegevens door het pilotteam

Mijlpaal: Doorontwikkelen SLT Na de start van de Proof of Concept kan vervolgens jaarlijks worden geëvalueerd en kan het college het concept doorontwikkelen en successievelijk andere doelgroepen/wettelijke taken toevoegen. Daarbij kan de keuze gemaakt worden om achtereenvolgens de (wettelijke) taken van WMO en de participatiewet opnemen. Op basis van de huidige ervaringen en de verschillende ervaringen in den lande wordt op dit moment gedacht aan de volgende opbouw:

•

2028 – doorontwikkelen SLT (focus jeugd en gezin) Op basis van de evaluatie wordt de Proof of Concept omgezet in een structurele werkwijze voor heel Middelburg. Positieve onderdelen worden overgenomen, Leerpunten worden meegenomen.

•

2029 en verder -- doorontwikkeling inclusief WMO/Participatie Er wordt een permanent(e) team/organisatie ingericht met bijbehorende bekostigingssystematiek.

Bijlage: opbrengsten netwerkbijeenkomst (Maatschappelijke opgaven) Samen met een groot aantal netwerkpartners is er gesproken over de opgaven waar Middelburg voor staat en oplossingen waar het SLT een bijdrage aan zou kunnen leveren. Onderstaand de volledige weergave van de opgaven en oplossingen.

Opgaven vanuit Wonen & Leefbaarheid

• • • • • • •

Leefbaarheid is ongelijk → 22% voelt zich niet thuis. Ontmoeting en sociale basis versterken. Jongeren/ starters hebben te weinig woonruimte. Generaties botsen → meer begrip nodig. Minder corporatiewoningen → kwetsbare groepen in de knel. Meer en betere data is nodig. SLT moet losse initiatieven verbinden tot samenhang.

Wat kan het SLT doen?

• • • • • • • •

Nabij en zichtbaar zijn in de wijk. Leefbaarheid monitoren en signaleren. Verbinden van bewoners, generaties en initiatieven. Structureel samenwerken met corporaties en wijkpartners. Outreachend werken bij kwetsbare groepen. Collectieve interventies realiseren. Aanwezig zijn in wijkopdrachten. Jongeren behouden door verbinding met onderwijs en werkgevers.

Opgaven Werk & Inkomen

• • • • • • • •

Financiële kwetsbaarheid stijgt. Schuldenproblematiek groeit, vooral bij jongeren. Multiproblematiek neemt toe → ondersteuning wordt complexer. Jongeren worstelen met toekomst, werk, zelfstandigheid. Groei armoede onder werkenden. Onvoldoende leerwerkplekken & werkgeversbetrokkenheid. Mensen weten niet waar ze recht op hebben. Grote verschillen tussen wijken.

Wat kan het SLT doen?

• • • • • • •

Nabij en zichtbaar zijn, vroegsignaleren. Financiële bestaanszekerheid versterken, ook voor werkenden. Jongeren intensief ondersteunen en verbinden met werkgevers. Integrale regie voeren bij multiproblematiek. Groepsaanbod ontwikkelen rond financiën, werk en vaardigheden. Wijkgericht en datagedreven werken. Goede informatievoorziening en drempels (trots, angst) verlagen.

Opgaven Zorg en ondersteuning (18+)

• • • • • • • •

Vergrijzing en druk op de zorg, meer ouderen en minder rg Mentale gezondheid, psychiatrie en onbegrepen gedrag. Jongeren (15-28), dakloosheid en gevoelige overgang 17--> 18. Sociale basis is zwak, weinig vrijwilligers en individualisering Multiproblematiek, schulden, wonen, werk en gezondheid. Inburgering, taal doelen worden niet gehaald. Wachtlijsten en bureaucratie, WMO strenger en meer versnippering/ Onveiligheid, complexe thuissituaties

Wat kan het SLT doen?

• • • • • • •

Nabijheid, collectieve ondersteuning en netwetkvorming. Vroegsignaleren, integrale aanpak (met GGZ-partners erbij). Focus op jongeren met een ketenaanpak. Communities bouwen en vrijwilligers versterken. Een gezin, een plan, daarbij domeinoverstijgend werken Nabijheid, inzetten sleutelfiguren en inzetten op collectieve programma's. Meer beschikkingsvrij werken en zelf hulp en ondersteuning bieden.

Opgaven Veiligheid

• • • • • • • •

Lage veiligheidsbeleving (31%). Hoge HALT-verwijzingen + meer jongeren voor de rechter. Groepsdruk, snel-geld verleiding, criminele uitbuiting. Handelingsverlegenheid scholen. Ouderenmishandeling in opkomst. Uitval/thuiszitters als signaal. Onvoldoende benutting sociale basis. Grote nood aan preventie en weerbaarheid.

Wat kan het SLT doen?

• • • • • • • •

Nabij en zichtbaar zijn op school, wijk en verenigingen. Vroegsignalering versterken via training & relatieopbouw. Jongeren en ouders weerbaar maken. Criminele uitbuiting signaleren en integrale aanpak organiseren. Veiligheid breed oppakken (0–100). Eén regisseur bij onveiligheid. Preventieve, collectieve interventies. Datagedreven en netwerkgericht werken.

Opgaven Onderwijs & Opleiding

• • •

Toename thuiszitters en onvoldoende passend onderwijs. VSV hoger dan landelijk. Onderwijs worstelt met complexe gedrags- en ondersteuningsvragen.

• • • • •

Overstap MBO lastig voor kwetsbare jongeren. Onvoldoende duidelijkheid over rollen/taken tussen onderwijs en partners. Mismatch tussen vaardigheden en arbeidsmarkt. Grote variatie in ondersteuningsbehoeften leerlingen. Behoefte aan betere monitoring en data.

Wat kan het SLT doen?

• • • • • • • •

Structureel aanwezig op school, zichtbaar en laagdrempelig. Preventief werken en thuiszitters voorkomen. Ouders versterken en betrekken. Overgangen in de schoolcarrière begeleiden. Maatwerktrajecten verbinden met gezin en netwerk. Onderwijsteam ondersteunen in signalering & handelingsvaardigheid. Data-gedreven samenwerken. Sociale basis rond jongeren versterken via netwerkpartners.

Belangrijkste opgaven Jeugdzorg & Ondersteuning

• • • • • • • •

Zeer hoge jeugdhulpvraag (17%). Veel zware GGZ, toenemende zorgzwaarte. Weinig signalen vanuit onderwijs → grote blinde vlek. Meer stress en somberheid onder jongeren. Afname pleegzorg, toename gesloten jeugdzorg. Preventie versnipperd. Oorzaken worden te weinig systemisch bekeken. Gezinnen en jongeren missen veerkracht.

Wat kan het SLT doen?

• • • • • • • •

Nabij zijn: op school, in kinderopvang, in de wijk. Normaliseren: lichte vragen klein houden en ouders versterken. Integrale ondersteuning: één gezin – één plan – één regisseur. Systemisch werken: oorzaken in context begrijpen. Preventie bundelen en campagnes uitvoeren. Weerbaarheid van gezinnen en jongeren vergroten. Alternatieven voor zwaardere zorg versterken. Signalen op één plek bundelen en datagedreven werken