Bijlage 1. Stand van zaken uitvoering beleidskader bestaanszekerheid, meedoen naar vermogen en inburgering

Stand van zaken uitvoering beleidskader "bestaanszekerheid, meedoen naar vermogen en inburgering".

7 januari 2026

1

Inleiding. De gemeenteraad stelde in december 2023 het beleidskader "bestaanszekerheid, meedoen naar vermogen en inburgering” vast. Het beleidskader bevat drie beleidsdoelen: 1. Financiële bestaanszekerheid versterken 2. Participatie mede mogelijk maken 3. Ondersteunen van duurzame participatie inburgeraars Ieder beleidsdoel is onderverdeeld in een aantal stuurdoelen: 1a. Preventie van armoede- en schuldenproblematiek 1b. Methodische vraagverheldering en toeleiding naar hulp 1c. Aanpakken van armoede- en schuldenproblematiek 1d. Versterken van netwerk- en ketensamenwerking 2a. Ontwikkelen van een brede blik op werk 2b. Werken aan een brede SROI- aanpak 2c. Samenwerken voor jongeren met (een risico op) afstand tot de arbeidsmarkt 3a. Tijdige start van de inburgering 3b. Snelle en duurzame inburgering 3c. Streven naar maatwerk 3d. Dualiteit; combineren van taal en participatie 3e. Kwaliteit van het inburgeringsaanbod En onder ieder stuurdoel hangt een aantal activiteiten. Deze voortgangsnotitie begint met een samenvatting. Hierin ziet u in één oogopslag of de activiteiten op schema liggen of achterlopen op de planning. Vervolgens beschrijven we per stuurdoel de bijzonderheden in 2025 (aanvullend op de vorige voortgangsrapportage).

2

Samenvatting. Onderstaand ziet u per activiteit uit het beleidskader de voortgang. Een  betekent dat de activiteiten op schema liggen, een  betekent dat de activiteiten achter lopen op de planning. We rapporteren per gebundelde activiteit in plaats van per losse actie. Dit om de leesbaarheid te vergroten. Bestaanszekerheid versterken 1. Zorgen voor een laagdrempelige informatie- en adviesfunctie 2. Werken aan een toegankelijke infrastructuur. 3. 4. 5. 6. 7.

Intensivering vroegsignalering schulden Onderzoeken verbetermogelijkheden vraagverheldering en toeleiding Ondersteunen maatschappelijke initiatieven gericht op aanpakken van armoede- en schuldenproblematiek. Continueren van een ruimhartig minimabeleid Onderzoek naar de effecten van onze minimaregelingen en de bijzondere bijstand

8. 9.

Versterken van de samenwerking Onderzoeken samenwerkingskansen rond jongeren

Meedoen naar vermogen 10. Integraal samenwerken tussen Wmo en Participatiewet 11. Op basis van onderzoek bepalen of invoering basisbaan in Middelburg haalbaar is 12. Vanuit rol als inkoper, opdrachtgever en subsidieverstrekker stellen we eisen aan onze opdrachtnemers 13. Vanuit onze rol als werkgever geven we het goede voorbeeld 14. Gezamenlijk met Orionis en RVBL voorbereiden op de nieuwe wet Van school naar duurzaam werk 15. Vroegtijdige ondersteuning van nuggers mede mogelijk maken Inburgering 16. Investeren in de periode van de voorinburgering 17. Zorgen voor een warme overdracht 18. Zorgen voor een goede informatievoorziening 19. Bieden van maatschappelijke begeleiding 20. Ontzorgen en toewerken naar (financiële) zelfredzaamheid 21. Zorgen voor regie op de samenwerking 22. Bieden van een gedifferentieerd aanbod aan leerroutes 23. Inzetten op het duurzaam vergroten van arbeidskansen van inburgeraars 24. Vastleggen van de (wettelijke) kwaliteitseisen in onze inkoopcontracten en subsidievoorwaarden 25. Gaandeweg optimaliseren van de kwaliteit van de inburgering

3

        



  

 

  

      

Bijzonderheden per stuurdoel. Hieronder vermelden we op alle drie de thema’s: bestaanszekerheid versterken, meedoen naar vermogen en inburgering, de resultaten en bijzonderheden uit 2025. Bestaanszekerheid versterken 1a. Preventie van armoede- en schuldenproblematiek De activiteiten onder dit stuurdoel richten zich vooral op laagdrempelige informatie en een toegankelijke infrastructuur. In 2025 zijn we aangesloten bij de Voorzieningenwijzer: Middelburg | De VoorzieningenWijzer. Via de voorzieningenwijzer kunnen inwoners, zelfstandig of met hulp van Vizita of een andere organisatie, toetsen op welke landelijke en gemeentelijke regelingen zij mogelijk recht hebben. We hebben onze informatievoorziening verder afgestemd op doelgroepen: zo hebben we de leskist voor het basisonderwijs uitgebreid, zijn de lessen “Moneystart” gestart op het VSO en hebben we diverse folders ontwikkeld (in de leskist voor het basisonderwijs, een folder van de voorzieningenwijzer en een folder voor in de boxen 20 x 5 challenge). In de zomer startten we met het meeleespanel: laaggeletterde inwoners lazen mee met gemeentelijke brieven. Doel is de brieven beter leesbaar te maken voor een bredere groep inwoners. 1b. Methodische vraagverheldering en toeleiding naar hulp Voor de vraagverheldering en de toeleiding naar hulp legden we een koppeling tussen de beleidsvelden bestaanszekerheid en kansrijke start.

Het netwerk kansrijke start bestaat al een aantal jaar uit diverse organisaties die werken voor de eerste 1000 dagen van een kind. Veelal bij jonge gezinnen thuis. Het netwerk kansrijke start neemt sinds begin 2025 deel aan het project signaleren en doorverwijzen. Het project richt zich, onder begeleiding van Pharos, op het signaleren van schulden- en armoedeproblematiek in jonge gezinnen en het begeleiden van het gezin naar passende hulp. Op deze manier kunnen ook professionals uit bijvoorbeeld het werkgebied “zorg” het gesprek over financiën aangaan en mensen toeleiden naar de juiste hulp. 1c. Aanpakken van armoede- en schuldenproblematiek In 2025 werkten we samen met Orionis een plan uit voor een meer integrale schuldhulpverlening. Het betreft vooral meer inzet op nazorg, begeleiding en budgetbeheer. Dit plan wordt in 2026 uitgevoerd. Orionis sloot daarnaast een convenant met diverse bewindvoerders. Dit convenant moet leiden tot een betere samenwerking en tot een betere dienstverlening aan onze inwoners. We zijn aangesloten bij SUN Nederland. SUN is een noodhulpbureau. Zij biedt financiële hulp aan mensen die bij andere regelingen buiten de boot vallen. Uit een inventarisatie bleek in Middelburg voldoende draagvlak voor SUN. Inmiddels is het bestuur gevormd en bereiden zij de daadwerkelijke start voor.

In 2025 maakten 253 Middelburgers gebruik van het Volwassenfonds Sport en Cultuur. 240 inwoners beoefenden via het fonds een sport, 13 namen deel aan cultuur. Dit is een forse toename ten opzichte van de start van het Volwassenenfonds: in 2024 maakten 58 Middelburgers hiervan gebruik. Van het Jeugdfonds Sport en Cultuur maakten in 2025 594 Middelburgse kinderen gebruik. 554 beoefenden een sport, 40 namen deel aan cultuur. In 2024 maakten 481 kinderen gebruik van het Jeugdfonds (439 sport, 42 cultuur). Ook hier een mooie stijging. In oktober vond een werksessie met de commissie Maatschappelijke Zaken over het terugdringen van nietgebruik minimaregelingen plaats. Hier zijn acties uitgekomen die we in 2026 uitvoeren. Eén van de acties is het uit laten voeren van een onderzoek naar niet-gebruik van minimaregelingen. De HZ voerde vooruitlopend hierop een onderzoek uit naar het Jeugdfonds Sport en Cultuur. Zij ontwikkelden een flyer om het Jeugdfonds nog meer bekendheid te geven.

4

Net als vorig jaar, organiseerden we ook dit jaar een eindejaarsactie. Dit jaar sloten we aan bij de 20 x 5 challenge. Iedere afdeling, college en raad kregen tot vijf lege boxen. Iedere box vulden we met 20 boodschappen. Deze pakketten geven hulpverleners aan inwoners die dit nodig hebben. Voor de Middelburgse inwoners (ongeveer 700) voegden we extra fruit en een cadeaubon van de HEMA toe. In de boxen is ook een flyer gedaan met informatie over de voorzieningenwijzer, Orionis, Vizita en de Voedselbank. In totaal droegen we 61 gevulde boxen over aan de organisatie Stichting 20 x 5 challenge. We investeerden in 2025 extra in het minimabeleid: Via de Voedselbank worden 30 happy-boxen verspreid. Dit is een pakket voor 6-12 jarigen. Met de Kledingbank maakten we afspraken over het structureel verspreiden van babystartpakketten. Dit is een pakket voor (aanstaande) ouders in een kwetsbare situatie, gevuld met basisproducten om de baby in de eerste maanden na de geboorte te verzorgen. Daadwerkelijke uitgifte start in 2026. We breidden het aantal Menstruatie Uitgifte Punten uit. We merken dat steeds meer organisaties een beroep op de gemeente doen. Voor 2026 beoordelen we extra aanvragen, bijvoorbeeld van de dierenvoedselbank. 1d. Versterken van netwerk- en ketensamenwerking Ook in de samenwerking met en tussen partners hebben we in 2025 stappen gezet.

De drie Walcherse gemeenten verleenden extra budget aan Orionis voor de inzet van een relatiemanager. Deze zal de samenwerking op het gebied van schuldhulpverlening stimuleren. Onder leiding van de Voedselbank komen steeds meer organisaties op het gebied van armoedebestrijding een aantal keer per jaar bij elkaar. Ze presenteren hun werkzaamheden, ontwikkelen een sociale kaart en werken aan een aanmeldprocedure, waarbij de klant niet bij iedere organisatie dezelfde gegevens moet overleggen. We organiseerden in november een bijeenkomst over wat het hebben van financiële problemen betekent voor jonge gezinnen. Naast kennisoverdracht en gesprektechnieken, leidde dit tot uitbreiding van het netwerk. Organisaties uit verschillende werkvelden, van zorg tot bewindvoering, maakten kennis met elkaar. Dit leidde tot enthousiaste reacties en de vraag om een vervolg. Meedoen naar vermogen 2a. Ontwikkelen van een brede blik op werk In de vorige stand van zaken meldden we u dat we in plaats van basisbanen, kozen voor het uitbouwen van bestaande activiteiten. Dit hebben we in 2025 als volgt vormgegeven: Net als vorig jaar investeerden we extra in re-integratie.

Eind 2025 zijn iets meer dan 100 mensen in traject en stroomden 41 mensen duurzaam uit naar werk; Het project “wonen, werken in de wijk” van Orionis en de woningcorporaties breidde uit met de woningcorporatie Arnemuiden; We verleenden Zeelandia Middelburg een bijdrage voor een pilot waarbij Orionis een medewerker detacheert bij Zeelandia. Wanneer deze pilot succesvol verloopt, zet Zeelandia de detachering zelfstandig voort. Wij denken dat dit een voorbeeld kan zijn voor andere organisaties en verenigingen. De toegang Wmo en jeugd en Orionis Walcheren voerden een pilot uit om te onderzoeken waar het ontwikkelen van parallelle zorg- en re-integratietrajecten mogelijk is. Het streven is meer integrale ondersteuning, met continuïteit in de begeleiding waarin de ontwikkeling van de inwoner centraal staat. Tijdens de pilot leerden beide organisaties elkaars werkwijze werden tien casussen besproken. Resultaten van de pilot zijn: Er is meer begrip voor elkaars werkwijze; Consulenten weten elkaar beter te vinden; De consulenten van TIM konden op de casussen goed advies geven;

5

-

Orionis heeft meer kennis gekregen over voorliggende voorzieningen; Een deel van de problematiek kan via het voorliggende veld worden aangepakt (bijvoorbeeld thuisbegeleiding zonder indicatie). In 2026 werken we verder aan een structurele samenwerking. Vanwege prioritering hebben we onvoldoende in kunnen zetten op het mogelijk maken van switchen tussen dagbesteding en werk. 2b. Werken aan een brede SROI- aanpak De DVO Groen heeft naar tevredenheid gewerkt. Deze wordt in 2026 voortgezet. Ook het Middelburgse actieplan Social Return is in uitvoering. Een gemeentebrede werkgroep monitort de uitvoering. De overeenkomst met de medewerker die via de bedrijfsanalyse is aangesteld, is verlengd. Het plan heeft op één onderdeel vertraging: vanwege ziekte bij Orionis Walcheren is de Walcherse SROI-coördinator nog niet geworven. We zijn hierover in gesprek met Orionis Walcheren. 2c. Samenwerken voor jongeren met (een risico op) afstand tot de arbeidsmarkt De pilot tussen gemeente, Orionis, OZEO en FC Dauwendaele leverde waardevolle inzichten op. Er zijn 199 jongeren thuis bezocht, workshops gegeven en uiteindelijk zijn tijdens de pilot 2 jongeren begeleid. Als vervolg op de pilot onderzoeken gemeente en Orionis samen op welke wijze een Jongerenpunt structureel vormgegeven kan worden.

Dit jongerenpunt zal aansluiten op de wensen van jongeren en passen binnen de “wet van school naar duurzaam werk”. Orionis signaleerde in 2025 een toenemend aantal hulpvragen van niet-uitkeringsgerechtigden en een toename van complexe problematiek, met name bij jongeren (18-27 jaar). Een aantal nietuitkeringsgerechtigden konden door Orionis naar werk begeleid worden. Reden te meer om hier in 2026 verder actie op te ondernemen. Inburgering 3a tot en met 3e. Tijdige start van de inburgering, snelle en duurzame inburgering, streven naar maatwerk, combineren van taal en participatie, kwaliteit van het inburgeringsaanbod Onderzoeksbureau Abbi voerde voor ons de evaluatie van de Wet Inburgering uit. De evaluatie bestond uit een kwalitatief deel (gesprekken met Vizita, Orionis en Vluchtelingenwerk) en een kwantitatief deel (enquête onder inburgeraars). De evaluatie leverde veel waardevolle informatie op. Inburgeraars waren over het algemeen heel positief. Zij voelen zich thuis in hun buurt, hebben sociale contacten en zijn tevreden over het Participatieverklaringstraject en de lessen Nederlands. Ook medewerkers van Vizita, Orionis Walcheren en Stichting Vluchtelingenwerk waren overwegend positief. Inburgeraars integreren beter, er is veel maatwerk en individuele begeleiding, de sleutelpersonen en de Meedoenbalie zijn van grote meerwaarde.

Natuurlijk kwamen er ook verbeterpunten uit de evaluatie. Hierover hebben we met de diverse organisaties gesproken. We maakten de volgende afspraken: het taalhuis neemt de coördinatie van de taalmaatjes van Gilde Samenspraak over. Zij besteden extra aandacht aan het oefenen van het Nederlands in de praktijk; Orionis organiseert ieder kwartaal een overleg met Vluchtelingenwerk en Vizita en neemt naast de coördinatie op casusniveau ook de coördinatie op de samenwerking op zich; we besteden extra aandacht aan de zelfredzaamheid van vrouwen. Orionis heeft zich bijvoorbeeld aangesloten bij het werkatelier bestendigen van netwerken voor vrouwen in de inburgering. Deze pilot richt zich op Somalische vrouwen en verbindt hen aan bestaande initiatieven in de wijk; Orionis besteedt meer aandacht aan participatie. Dit gebeurt op individueel niveau en via groepsbijeenkomsten. Ook voert Orionis, samen met Vizita diverse projecten gericht op het aan het werk helpen van statushouders uit; Voor hoger opgeleiden die na hun traject bij Scalda naar het HBO of WO kunnen, heeft de Erasmus universiteit een programma ontwikkeld. Prioriteiten voor 2026.

6

In 2026 gaan we verder met het uitvoeren van het beleidskader. Prioriteiten zijn in ieder geval: het verder versterken van de samenwerking tussen gemeente en organisaties; het uitvoeren van het actieplan Social Return; het mogelijk maken van switchen tussen dagbesteding en werk; het transitieplan van het Werkleerbedrijf Orionis, waardoor het werkleerbedrijf een vangnetfunctie (ondersteuning voor mensen die (nog) niet in staat zijn om regulier te werken) en een springplankfunctie (begeleiding voor mensen die een opstap nodig hebben naar een reguliere baan) krijgt; het opstellen van een kadernota voor 2027-2030 samen met Orionis Walcheren; een onderzoek naar het niet-gebruik van minimaregelingen en maatregelen om het gebruik te vergroten; de implementatie van de Wet pro-actieve dienstverlening; structurele voortzetting van het dalvrij abonnement; Voorkomen van en begeleiding bij schulden, met name gericht op jongeren; Begeleiding van niet-uitkeringsgerechtigden en jongeren.

7