Bijlage 1. Nalevingsonderzoek 2025

2

Inhoudsopgave Inleiding

pagina 3

Onderzoeksverantwoording

pagina 4 – 9

Naleving

pagina 10 – 28

Vergelijking in de tijd

pagina 23 - 25

Conclusies

pagina 26

Aanbevelingen

pagina 27 - 29

3

Inleiding De 13 Zeeuwse gemeenten willen inzicht in de mate waarin alcoholverstrekkers zich houden aan de wettelijke leeftijdsgrens van 18 jaar voor de verkoop van alcohol. Daarvoor voeren de gezamenlijke gemeenten tweejaarlijks een nalevingsonderzoek uit. De coördinatie voor de uitvoering en opvolging van het Nalevingsonderzoek is ondergebracht onder het Zeeuwse programma Jeugd en Alcoholpreventie, ook bekend als Laat Ze Niet (ver)Zuipen! (LZNVZ)*. Dit is de rapportage van het Nalevingsonderzoek 2025, uitgevoerd door Bureau Objectief.

*In de campagne LZNVZ werken de 13 Zeeuwse gemeenten, GGD Zeeland, Indigo Preventie, politie Zeeland West-Brabant en andere maatschappelijke partners samen aan de preventie van alcoholgebruik onder de Zeeuwse jeugd. De campagne is geborgd bij het CZW-bureau.

4

Onderzoeksverantwoording (1 van 6) Aanvang onderzoek en frequentie De eerste meting in Zeeland was in 2011 (alleen supermarkten en slijterijen). Vanaf 2014 wordt er tweejaarlijks een nalevingsonderzoek uitgevoerd onder vier categorieën alcoholverstrekkers. Na de edities in 2016, 2018/2019 en 2023, volgt in 2025 een nieuwe ronde van het nalevingsonderzoek. Onderzoekspopulatie Alcoholverstrekkers in Zeeland, onderverdeeld in vier categorieën: supermarkten, slijterijen, commerciële horeca en paracommercie*. Selectie onderzoekspopulatie en vergelijkbaarheid Om de vergelijkbaarheid met eerdere Zeeuwse onderzoeken te waarborgen, heeft Bureau Objectief uitvoerig contact gehad met teamleden van CZW bureau en de projectleider van de voorgaande onderzoeken. Daarnaast ontvingen de onderzoekers van Bureau Objectief de eerder gebruikte protocollen en onderzoekslijsten. Het huidige onderzoek is geheel in lijn met de voorgaande onderzoeken uit 2018/2019 en 2023 opgezet. Zo zijn er in de categorieën commerciële horeca en paracommercie per gemeente aselecte steekproeven getrokken, zodanig dat de aantallen te bezoeken bedrijven representatief zijn voor de totale populatie per categorie per gemeente. Voor de supermarkten en slijterijen is ervoor gekozen om deze per gemeente allemaal te bezoeken.

De relatief geringe aantallen supermarkten en slijterijen rechtvaardigen het bezoeken van deze totale populatie. In de gemeenten Borsele, Kapelle, Noord Beveland en Reimerswaal is het aantal slijterijen erg laag. Daarom zijn de bezoeken daar opgehoogd door bij enkele slijterijen dubbele aankopen te doen. * Paracommerciële instellingen zijn verenigingen en stichtingen die horeca-activiteiten uitvoeren die los staan van hun hoofddoelstelling, zoals bijvoorbeeld dorps-, wijk- en buurthuizen en kantines van sportverenigingen.

5

Onderzoeksverantwoording (2 van 6) Vergelijking in de tijd De onderzoeksopzet (zie hierboven) was voor de onderzoeken 2018/2019, 2023 en 2025 hetzelfde. Hierdoor is in theorie vergelijking van de resultaten mogelijk in de tijd. Hierbij zijn wel de volgende kanttekeningen te plaatsen: 1. T.a.v. oorzaak – gevolg: ● We weten niet óf en welke invloed recente maatschappelijke ontwikkelingen hebben op de onderzoeksresultaten 2025 t.o.v. 2018/2019 en/of 2023 (b.v. de coronajaren, de ingezette economische recessie, de gestegen prijzen enz.). ● We weten niet óf en welke invloed het handhavingsbeleid heeft gehad op de onderzoeksresultaten. ● We weten niet óf en welke invloed de wisseling van onderzoeksbureau invloed heeft gehad. De onderzoeksmethodes zijn gelijk gebleven om invloed zo veel mogelijk te voorkomen. ● Tenslotte een opmerking over de vergelijkbaarheid van resultaten van de gemeente Hulst. Het nalevingsonderzoek vindt altijd onaangekondigd, ‘onder de radar’ plaats. Gezien het lage naleefpercentage in het nalevingsonderzoek 2018/2019 heeft de gemeente Hulst er voor gekozen om het nalevingsonderzoek 2023 vooraf aan te kondigen in de pers (De Stem 12-12023/editie Zeeuws-Vlaanderen: In Hulst kunnen jongeren zich klem zuipen).

Ook hiervan weten we niet of dit invloed heeft gehad op de gunstiger onderzoeksresultaten, voor Hulst en mogelijk ook voor de overige Zeeuws-Vlaamse gemeenten. In 2025 heeft dit persbericht niet plaatsgevonden. 2. Gezien 1. lijkt het Nalevingsonderzoek vooral een momentopname. 3. Het gaat in dit onderzoek in sommige gevallen om lage absolute aantallen bedrijven waarover percentages worden gegeven en waarover conclusies worden getrokken. Voorzichtigheid bij de interpretatie van de cijfers is geboden. Bij de laagste aantallen (slijterijen in Borsele, Kapelle, Noord Beveland en Reimerswaal) zijn de bezoeken opgehoogd om de representativiteit te vergroten.

6

Onderzoeksverantwoording (3 van 6) Aantal bezoeken De combinatie totale populatie supermarkten en slijterijen en de steekproef uit de commerciële horeca en paracommercie leidde voor de gezamenlijke 13 gemeenten tot 897 te bezoeken alcoholverstrekkers. Van de 897 te bezoeken bedrijven zijn er 881 succesvol bezocht. D.w.z. de mysteryshoppers konden daar naar binnen om een aankooppoging te doen en kregen al dan niet alcohol. In de gemeenten waar het aantal slijterijen erg laag is, is er voor gekozen om een aantal slijterijen dubbel te bezoeken. Uiteindelijk zijn er in totaal 892 aankooppogingen succesvol uitgevoerd. De tabel hieronder geeft inzicht in het aantal bezoeken per categorie/per gemeente. Meer dan de helft (61,2%) betreft commerciële horeca. Dit aandeel is het hoogst in toeristengemeenten zoals Veere (75,8%), Sluis (73,6%) en Vlissingen (71,4%).

7

Onderzoeksverantwoording (4 van 6) Tabel 1. Aantal aankooppogingen per gemeente naar soort bedrijf

Gemeente Borsele Goes Hulst Kapelle Middelburg Noord-Beveland Reimerswaal Schouwen-Duiveland Sluis Terneuzen Tholen Veere Vlissingen Zeeland

1 - supermarkt

2 - slijterij

Aantal 5 13 16 5 11 9 6 22

Aantal 5 5 4 5 6 5 3 8

% 11,4% 26,0% 30,8% 20,8% 12,2% 22,0% 27,3% 20,8%

10 9,4% 20 19,1% 9 20,5% 12 9,7% 15 17,9% 153 17,2%

3 - commerciële horeca % Aantal % 11,4% 21 47,7% 10,0% 22 44,0% 7,7% 28 53,9% 20,8% 9 37,5% 6,7% 57 63,3% 12,2% 23 56,1% 13,6% 10 45,5% 7,6% 65 61,3%

10 9,4% 9 8,6% 7 15,9% 6 4,8% 4 4,8% 77 8,6%

78 58 21 94 60 546

4Totaal paracommercie Aantal % Aantal % 13 29,6% 44 100% 10 20,0% 50 100% 4 7,7% 52 100% 5 20,8% 24 100% 16 17,8% 90 100% 4 9,8% 41 100% 3 13,6% 22 100% 11 10,4 106 100% % 73,6% 8 7,6% 106 100% 55,2% 18 17,1% 105 100% 47,7% 7 15,9% 44 100% 75,8% 12 9,7% 124 100% 71,4% 5 6,0% 84 100% 61,2% 116 13,0% 892 100%

8

Onderzoeksverantwoording (5 van 6) Inzetbaarheid mysteryshoppers: Bureau Objectief werkt met een landelijk dekkend netwerk aan 18+ mysteryshoppers. Onze speciaal hiervoor opgerichte ballotagecommissie selecteert geschikte mysteryshoppers aan de hand van een strikte procedure die rekening houdt met kleding, lichaam, uiterlijk en gedrag (KLUG). Zo worden alleen mysteryshoppers geselecteerd van wie het geloofwaardig is dat er twijfel bestaat of ze de leeftijd van 18 jaar hebben bereikt. Zodoende zijn verstrekkers van alcohol verplicht om deze mysteryshoppers naar ID te vragen alvorens ze drank aan hen mogen verkopen. Al onze mysteryshoppers zijn getraind voordat zij ingezet worden tijdens nalevingsonderzoeken. Ondanks het feit dat we de mysteryshoppers nauwkeurig selecteren en trainen, bestaat de kans dat een mysteryshopper er vaker - of juist minder vaak - dan gemiddeld in slaagt alcohol of tabak te kopen. De resultaten van de mysteryshoppers worden daarom gedurende hun loopbaan geanalyseerd. Mochten deze significant afwijken van het gemiddelde resultaat, dan kan de mysteryshopper helaas niet langer voor ons worden ingezet. Werkwijze veldwerk: de mysteryshoppers hebben 881 alcoholverstrekkers bezocht. Ze waren allen 18 jaar of iets ouder, maar waren niet onmiskenbaar 18 jaar. Hierdoor is de verkoper bij wet verplicht om naar ID te vragen.

Ze gingen in tweetallen met de auto op stap aan de hand van een adreslijst met te bezoeken alcoholverstrekkers. De basisopdracht die de mysteryshoppers meekregen: koop/bestel alcohol, kijk of er naar je leeftijd en/of ID wordt gevraagd, als er naar je leeftijd wordt gevraagd zeg je uiteraard je eigen leeftijd, als er naar je ID wordt gevraagd dan ‘heb je die niet bij je’, kijk of je zonder ID alcohol kunt kopen. Rapporteer deze bevindingen. De bedrijven die alcohol verkochten aan de mysteryshoppers deden dit meestal zonder naar leeftijd en ID te vragen. In enkele gevallen vroegen ze er wel naar, maar verkochten ze desondanks alcohol. De mysteryshoppers zijn alleen ingezet in gemeenten waar ze niet bekend zijn, dus waar ze bij bedrijven niet herkend konden worden en om die reden het vragen naar leeftijd/ID achterwege

9

Onderzoeksverantwoording (6 van 6) zou kunnen blijven. De mysteryshoppers kregen vooraf een gedetailleerde instructie. Deze instructie ging uitgebreid in op het protocol, hun takenpakket en alle aanvullende uitkomstmaten die ze registreren. Tijdens het mysteryshoppen was altijd iemand van het onderzoeksteam bereikbaar voor overleg of vragen en opmerkingen over te bezoeken adressen.

Planning veldwerk: het veldwerk is uitgevoerd in de periode maart t/m augustus 2025.

10

Naleving (1 van 13) Naleving per gemeente Bij 24,2% van de 892 aankooppogingen leefden alcoholverstrekkers de regels rond alcoholverkoop aan jongeren na. Vergeleken met de overige Zeeuwse gemeenten hebben Reimerswaal, Noord-Beveland, Goes, Kapelle en Schouwen-Duiveland de hoogste naleefpercentages (respectievelijk 68,2%, 53,7%, 42,0%, 41,7% en 36,8%). Sluis en Terneuzen hebben met respectievelijk 5,7% en 12,4% de laagste naleefpercentages. Tabel 2. Naleving per gemeente (o.b.v. geslaagde bezoeken) Gemeente

Ja

Nee

Totaal

Aantal

%

Aantal

%

Aantal

%

Borsele

11

25,0%

33

75,0%

44

100%

Goes

21

42,0%

29

58,0%

50

100%

Hulst

8

15,4%

44

84,6%

52

100%

Kapelle

10

41,7%

14

58,3%

24

100%

Middelburg

24

26,7%

66

73,3%

90

100%

Noord-Beveland

22

53,7%

19

46,3%

41

100%

Reimerswaal

15

68,2%

7

31,8%

22

100%

Schouwen-Duiveland

39

36,8%

67

63,2%

106

100%

Sluis

6

5,7%

100

94,3%

106

100%

Terneuzen

13

12,4%

92

87,6%

105

100%

Tholen

10

22,7%

34

77,3%

44

100%

Veere

24

19,4%

100

80,6%

124

100%

Vlissingen

13

15,5%

71

84,5%

84

100%

Zeeland

216

24,2%

676

75,8%

892

100%

11

Naleving (2 van 13) Naleving per gemeente Grafiek 1. Naleving per gemeente (o.b.v. geslaagde bezoeken)

12

Naleving (3 van 13) Naleving per soort bedrijf Slijterijen en supermarkten leven de regels rond alcoholverkoop aan jongeren beter na dan paracommerciële en commerciële horeca. Dit is een verschuiving ten opzichte van 2023, waarbij de slijterijen en paracommercie beter uit de bus kwamen dan de supermarkten en commerciële horeca.

Tabel 3. Naleving per soort bedrijf (o.b.v. geslaagde bezoeken)* Ja

Nee

Totaal

Aantal

%

Aantal

%

Aantal

%

supermarkt slijterij commerciële horeca paracommercie

79 39 88 10

51,6% 50,6% 16,1% 8,6%

74 38 458 106

48,4% 49,4% 83,9% 91,4%

153 77 546 116

100 % 100 % 100 % 100 %

Zeeland

216

24,2%

676

75,8%

892

100%

13

Naleving (4 van 13) Grafiek 2. Naleving per soort bedrijf (o.b.v. geslaagde bezoeken)

14

Naleving (5 van 13) Naleving per soort bedrijf per gemeente - supermarkten Vergeleken met de overige Zeeuwse gemeenten, leven de supermarkten in de gemeenten Kapelle, SchouwenDuiveland en Noord Beveland de verkoopregels het beste na. In de gemeenten Sluis, Goes en Veere scoren de supermarkten het slechtst. Naast de grafiek met percentages is ook de tabel weergegeven, zodat ook de aantallen bij de percentages zichtbaar zijn. Grafiek 3. Naleving per gemeente – SUPERMARKTEN (o.b.v. geslaagde bezoeken)*

15

Naleving (6 van 13) Tabel 4. Naleving per gemeente – SUPERMARKTEN (o.b.v. geslaagde bezoeken)* Ja Nee Totaal Aantal

Borsele Goes Hulst Kapelle Middelburg Noord Beveland Reimerswaal Schouwen-Duiveland Sluis Terneuzen Tholen Veere Vlissingen Zeeland

%

3 5 7 4 6 6 3 15 3 10 5 5 7 79

Aantal

60,0% 38,5% 43,8% 80,0% 54,6% 66,7% 50,0% 68,2% 30,0% 50,0% 55,6% 41,7% 46,7% 51,6%

%

2 8 9 1 5 3 3 7 7 10 4 7 8 74

Aantal

40,0% 61,5% 56,3% 20,0% 45,5% 33,3% 50,0% 31,8% 70,0% 50,0% 44,4% 58,3% 53,3% 48,4%

%

5 13 16 5 11 9 6 22 10 20 9 12 15 153

100 % 100 % 100 % 100 % 100 % 100 % 100 % 100 % 100 % 100 % 100 % 100 % 100 % 100 %

*lage absolute aantallen zijn mogelijk niet representatief, zie voor meer informatie de onderzoeksverantwoording

16

Naleving (7 van 13) Naleving per soort bedrijf per gemeente - slijterijen Vergeleken met de overige Zeeuwse gemeenten leven de slijterijen in de gemeenten Veere, Goes en NoordBeveland de verkoopregels het beste na. In de gemeenten Hulst, Sluis en Vlissingen scoren de slijterijen het slechtst. Naast de grafiek met percentages is ook de tabel weergegeven, zodat ook de aantallen bij de percentages zichtbaar zijn. Grafiek 4. Naleving per gemeente - SLIJTERIJEN (o.b.v. geslaagde bezoeken)*

17

Naleving (8 van 13)

Tabel 5. Naleving per gemeente - SLIJTERIJEN (o.b.v. geslaagde bezoeken)* Ja

Nee

Aantal

Borsele Goes Hulst Kapelle Middelburg Noord Beveland Reimerswaal Schouwen-Duiveland Sluis Terneuzen Tholen Veere Vlissingen Zeeland

%

3 4 0 3 3 4 2 6 2 3 3 5 1 39

60,0% 80,0% 0,0% 60,0% 50,0% 80,0% 66,67% 75,0% 20,0% 33,3% 42,9% 83,3% 25,0% 50,6%

Totaal

Aantal

%

2 1 4 2 3 1 1 2 8 6 4 1 3 38

40,0% 20,0% 100,0% 40,0% 50,0% 20,0% 33,3% 25,0% 80,0% 66,7% 57,1% 16,7% 75,0% 49,4%

Aantal

%

5 5 4 5 6 5 3 8 10 9 7 6 4 77

100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100%

*lage absolute aantallen zijn mogelijk niet representatief, zie voor meer informatie de onderzoeksverantwoording

18

Naleving (9 van 13) Naleving per soort bedrijf per gemeente – commerciële horeca Vergeleken met de overige Zeeuwse gemeenten, leeft de commerciële horeca in de gemeente Reimerswaal de verkoopregels het beste na. In de gemeenten Terneuzen, Sluis en Hulst scoort de commerciële horeca het slechtst. Naast de grafiek met percentages is ook de tabel weergegeven, zodat ook de aantallen bij de percentages zichtbaar zijn. Grafiek 5. Naleving per gemeente – COMMERCIËLE HORECA (o.b.v. geslaagde bezoeken)*

19

Naleving (10 van 13) Tabel 6. Naleving per gemeente – COMMERCIËLE HORECA (o.b.v. geslaagde bezoeken)* Ja

Nee

Aantal

%

Totaal

Aantal

%

Aantal

%

Borsele

4

19,1%

17

81,0%

21

100%

Goes

11

50,0%

11

50,0%

22

100%

Hulst

1

3,6%

27

96,4%

28

100%

Kapelle

3

33,3%

6

66,7%

9

100%

Middelburg

14

24,6%

43

75,4%

57

100%

Noord Beveland

12

52,2%

11

47,8%

23

100%

Reimerswaal

8

80,0%

2

20,0%

10

100%

Schouwen-Duiveland

17

26,2%

48

73,9%

65

100%

Sluis

1

1,3%

77

98,7%

78

100%

Terneuzen

0

0,0%

58

100,0%

58

100%

Tholen

2

9,5%

19

90,5%

21

100%

Veere

10

10,6%

84

89,4%

94

100%

Vlissingen

5

8,3%

55

91,7%

60

100%

Zeeland

88

16,1%

458

83,9%

546

100%

*lage absolute aantallen zijn mogelijk niet representatief, zie voor meer informatie de onderzoeksverantwoording

20

Naleving (11 van 13) Naleving per soort bedrijf per gemeente – paracommercie Vergeleken met de overige Zeeuwse gemeenten, leeft de paracommercie in de gemeenten Reimerswaal, Veere en Goes de verkoopregels het beste na. In de gemeenten Terneuzen, Sluis, Tholen, Vlissingen, Kapelle, Noord Beveland en Hulst is er bij geen enkele aankoop naar ID gevraagd. Naast de grafiek met percentages is ook de tabel weergegeven, zodat ook de aantallen bij de percentages zichtbaar zijn. Grafiek 6. Naleving per gemeente – PARACOMMERCIE (o.b.v. geslaagde bezoeken)*

21

Naleving (12 van 13) Tabel 7. Naleving per gemeente – PARACOMMERCIE (o.b.v. geslaagde bezoeken)* Ja

Nee

Aantal

Borsele Goes Hulst Kapelle Middelburg Noord Beveland Reimerswaal Schouwen-Duiveland Sluis Terneuzen Tholen Veere Vlissingen Zeeland

%

1 1 0 0 1 0 2 1 0 0 0 4 0 10

Totaal

Aantal

7,7% 10,0% 0,0% 0,0% 6,3% 0,0% 66,7% 9,1% 0,0% 0,0% 0,0% 33,3% 0,0% 8,6%

%

12 9 4 5 15 4 1 10 8 18 7 8 5 106

Aantal

92,3% 90,0% 100% 100% 93,8% 100% 33,3% 90,9% 100% 100% 100% 66,7% 100% 91,4%

%

13 10 4 5 16 4 3 11 8 18 7 12 5 116

100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100% 100%

*lage absolute aantallen zijn mogelijk niet representatief, zie voor meer informatie de onderzoeksverantwoording

22

Naleving (13 van 13) Naleving na interventie gebruik Tabel 8 laat zien dat als er tijdens een aankoopoging alleen naar ID werd gevraagd, het nalevingspercentage het hoogst was (85,4%). Alleen vragen naar leeftijd of geen interventie uitvoeren, leidde nooit tot naleving. Dit patroon zagen we bij alle kanalen. Supermarkten en slijterijen vragen het vaakst naar ID (zie tabel 9). Dat verklaart mogelijk hun hoge naleving. Tabel 8. Naleving na interventie gebruik Ja Aantal

Vragen naar leeftijd Vragen naar ID Vragen naar leeftijd en ID Geen interventie Zeeland

Nee %

0 176 40 0 216

Totaal

Aantal

0,0% 85,4% 60,6% 0,0% 24,2%

%

15 30 26 605 676

Aantal

100% 14,6% 39,4% 100% 75,8%

%

15 206 66 605 892

Tabel 9. Interventie gebruik per soort kanaal Commerciële horeca Paracommerciële horeca

Supermarkten / slijterijen

%

%

Vragen naar leeftijd Vragen naar ID Vragen naar leeftijd en ID Geen interventie

%

2,2% 14,8% 4,6% 78,4%

0,0% 11,2% 1,7% 87,1%

1,3% 48,7% 17,0% 33,0%

100% 100% 100% 100% 100%

23

Vergelijking in de tijd (1 van 3) Ontwikkeling in de naleving per gemeente 2018/2019 - 2023 - 2025 De hieronder geschetste vergelijking is indicatief (zie de kanttekeningen in de Onderzoeksverantwoording). Vergeleken met het vorige onderzoek in 2023 is de totale naleving (Zeeuws gemiddelde) gedaald van 60,0% naar 24,2%. Over de oorzaak hiervan kan geen uitspraak worden gedaan (zie de kanttekeningen in de Onderzoeksverantwoording). Kijkend naar de individuele gemeenten geldt de daling voor 11 van de 13 gemeenten. Alleen Noord Beveland en Reimerswaal laten een lichte stijging zien. Als we de totale naleving van 2025 (24,2%) vergelijken met 2018/2019 (33,0%) zijn de verschillen veel kleiner.

24

Vergelijking in de tijd (2 van 3) Grafiek 7. Naleving per gemeente onderzoek 2018/2019, onderzoek 2023 en onderzoek 2025 (o.b.v. geslaagde bezoeken)

25

Vergelijking in de tijd (3 van 3) Ontwikkeling in de naleving per soort bedrijf 2018/2019 - 2023 - 2025 De hier geschetste vergelijking is indicatief (zie de kanttekeningen in de Onderzoeksverantwoording). Bij alle categorieën bezochte bedrijven (supermarkten, slijterijen, commerciële horeca en paracommercie) is de naleving gedaald. De grootste daler is de paracommercie. Grafiek 8. Naleving per soort bedrijf onderzoek 2018/2019, onderzoek 2023 en onderzoek 2025 (o.b.v. geslaagde bezoeken)

26

Conclusies Nalevingsonderzoek 2025 1. Bij 24,2% van de 892 aankooppogingen leefden alcoholverstrekkers de regels rond alcoholverkoop aan jongeren na. 2. Vergeleken met de overige Zeeuwse gemeenten scoren Reimerswaal, Noord Beveland, Goes, Kapelle en Schouwen-Duiveland de hoogste naleefpercentages (68,2% – 36,8%). Sluis, Terneuzen, Hulst en Vlissingen scoren het laagst. 3. Kijkend naar de soorten alcoholverstrekkers, scoren slijterijen en supermarkten (50,6% en 51,6%) hoger dan paracommercie en commerciële horeca (8,6% en 16,1%). 4. De scores naar soorten alcoholverstrekkers per gemeente / hoogste naleefpercentages per gemeente geven een diverser beeld dan bij 2. Dat een gemeente gemiddeld genomen hoog scoort, betekent niet dat er bij elke soort verstrekker hoog gescoord wordt. 5. In de scores naar soorten alcoholverstrekkers per gemeenten / laagste naleefpercentages komen twee van de laagst scorende gemeenten - Hulst en Sluis – wel duidelijk terug. Hulst en Sluis behoren bij alle vier soorten alcoholverstrekkers bij de vier gemeenten met de laagste naleefpercentages. 6. Bij een vergelijking in de tijd lijkt (zie disclaimers op pag 29 t/m 31 en in de Onderzoeksverantwoording) de naleving voor de verkoop van alcohol aan jongeren te zijn gedaald t.o.v. het onderzoek uit 2023.

Dat geldt voor alle soorten alcoholverstrekkers (supermarkten, slijterijen, commerciële horeca en paracommercie). Noord Beveland en Reimerswaal zijn de enige gemeenten waar sprake lijkt van een stijging.

27

Aanbevelingen Het nalevingsonderzoek laat zien dat de naleving van de leeftijdsgrens bij paracommercie en commerciële horeca achterblijft. Daar liggen duidelijk kansen voor verbetering. Door deze kansen in de basis regionaal op te pakken, kunnen gemeenten efficiënt omgaan met de beschikbare middelen. Waar nodig kan lokaal extra onderzoek of ondersteuning ingezet worden. Onderstaand stappenplan biedt handvatten bij deze aanpak. Stap 1: informeer en betrek verstrekkers Het is van belang om het draagvlak voor de wetgeving bij de lokale verstrekkers te onderhouden. Zo zorg je er voor dat verstrekkers minder weerstand tegenover de wet en het toezicht ervaren. Informeer de verstrekkers per brief over de meest recente naleefcijfers, communiceer dat de gemeente streeft naar verbetering en daar op in gaat zetten en verwijs naar beschikbare ondersteuning. Een overzicht van beschikbare materialen en trainingen vind je op https://www.trimbos.nl/aanbod/nix18voorprofs/ Plan daarnaast een informatiebijeenkomst in. In die bijeenkomst kan de gemeente voorstellen voor ondersteuning voorleggen aan de verstrekkers en kunnen de verstrekkers op hun beurt aangeven waar ze behoefte aan hebben. Vraag welke aspecten ervoor zorgen dat er niet altijd om een ID wordt gevraagd of een hulpmiddel wordt gebruikt. Dergelijke gesprekken zijn nodig om begrip voor elkaar te krijgen.

De bijeenkomst vormt een belangrijk startpunt voor acties om de naleving te verbeteren. Stap 2: beschikbare middelen risicogestuurd inzetten Om de beschikbare middelen van een gemeente zo efficiënt mogelijk in te zetten, raden wij aan om te achterhalen wat de hotspots zijn binnen een gemeente. In combinatie met de resultaten van het regionale nalevingsonderzoek, levert dat waardevolle informatie op: je weet dan waar de kans het grootst is dat jongeren erin slagen om alcohol te kopen (lage naleving, in Zeeland geldt dat voornamelijk voor paracommercie en commerciële horeca) én waar jongeren vaak aankooppogingen doen (hoge populariteit). Een populair verkoopkanaal waar de naleving hoog is, maar waar ook veel aankooppogingen gedaan worden, kan immers alsnog een groter gevaar zijn dan een onpopulair verkoopkanaal met een lage naleving.

28 Stap 3: controledruk verhogen Een manier om de controledruk hoog te houden en tegelijkertijd het gevoel van autonomie van de verkoper te waarborgen, is het inzetten van zogenaamde oefen-controles. Met deze oefen-controles krijgen verkopers – binnen het toezicht van de gemeente – de kans om hun naleving op orde te brengen. Vooraf maken verkopers en de gemeente afspraken over de kwaliteitseisen van de oefen-controles en het delen van resultaten met de gemeente. De gemeente kan zo op hoofdlijn toezien of verkopers zich aan de inspanningsverplichting houden en de naleving nauwgezet volgen, terwijl het gevoel van autonomie bij de verkoper intact blijft. Deze aanpak wordt ook wel ‘horizontaal toezicht’ genoemd. De verkopers en de gemeente gaan op basis van de zelfcontroles periodiek om tafel om de cijfers te bespreken. Ze maken met elkaar de afspraak om terughoudender te zijn met het toezicht door boa’s als hoger wordt gescoord dan een afgesproken gemiddeld nalevingspercentage. Op die manier kan de gemeente de toezichtscapaciteit efficiënt inzetten door vooral de verkopers onder dit percentage te controleren. Ook kan het gewenste minimale nalevingspercentage langzaamaan verhoogd worden om gezamenlijk steeds dichter bij de 100% naleving te komen.

Stap 4: inzetten van testkopers Wanneer verkoopkanalen en/of verkopers na verschillende preventieve activiteiten (vanuit de gemeente) niet de gewenste vooruitgang laten zien, dan rust er een wettelijke taak op de gemeente om handhavend op te treden. Eén van de opties om dit te doen, is het inzetten van testkopers onder begeleiding van een toezichthouder. Dit is een stevige vorm van toezicht. Daarom raden wij aan om te starten met een gewenningsperiode voor de verkopers. Bijvoorbeeld door kenbaar te maken dat het eerste jaar enkel waarschuwingen en feedback worden gegeven en het reguliere sanctiebeleid pas vanaf het tweede jaar ingezet wordt. Dat maakt het makkelijker en laagdrempeliger om met deze methode te beginnen en zo ook draagvlak voor nalevingsverbetering te behouden bij de alcoholverkopers. Het is ook een intensieve vorm van toezicht. Zet deze dan ook risicogestuurd in, op basis van de inzichten uit stap 2. Op de website van de handreiking Alcoholwet staan meer tips over de inzet van de testkopermethode.

29

Deze uitgave is tot stand gekomen in opdracht van CZW bureau (LZNVZ), namens de 13 Zeeuwse gemeenten.