Bijlage 1 Meicirculaire 2023 technische toelichting

Bijlage: Technische toelichting Meicirculaire 2023 Hieronder volgt een technische toelichting van de financiële gevolgen van de circulaire 2023 en verder. 2023

2024

2025

2026

2027

355

2.532

5.180

4.041

3.987

4.364

1.879

262

121

162

162

1.734

7.319

7.341

Taakmutaties met corresponderende gevolgen voor uitgaven 10 Loon- en prijsbijstelling 2023 Participatie

20

21

22

11 Flankerend beleid energiearmoede

149

12 Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden

119

(Algemene) mutaties met budgettair voor- of nadelen 1 Verhoging Accres 2 Financieringssystematiek

3.222

3 Jeugdzorg 4 Loon- en prijsbijstelling 2023 AP Jeugdhulp 5 Loon- en prijsbijstelling 2023 Voogdij 18+

162

6 Compensatieregeling voogdij 18+

-95

7 Werkdrukverlaging jeugdbescherming

-32

8 Voogdij 18+ compensatieregeling (IU)

1.366

9 GDI voorzieningen 2022

-22 4.041

7.209

13 Integraal Zorgakkoord (Wmo abonnementstarief)

373

373

373

14 Terugdraaien eigen bijdrage huishoudelijke hulp Wmo

335

335

335

-770

-770

15 Herinvoering eigen bijdrage Wmo 16 Bommenregeling

212

17 Overige mutaties

15

12

12

9

9

18 Participatie IU

412

390

364

330

326

19 Wet Goed Verhuurderschap (DU)

18

20 Taal voor ontheemden uit Oekraïne (DU)

33

21 Leerlingenvervoer Oekraïne (DU)

47

22 Maatschappelijk begeleiding van inburgering plichtige asielmigranten en hun gezinsleden (DU) 23 Overige mutaties diverse (DU)

45

Taakmutaties (decentralisatie- en integratie-uitkeringen

Totaal mutaties

-2

-1

-1

-2

-2

1.070

421

1.105

275

271

2.804

7.740

8.446

4.316

7.480

Tabel 2

(Algemene) mutaties met budgettair voor- of nadelen

1.

Verhoging Accres Dit onderdeel bestaand uit een aantal onderdelen, bijstelling accres 2022, bijstelling accres 2023 en afrekening ruimte onder plafond BCF1 2022. De accressen voor de komende jaren zijn hoog, hoger dan eerder gemeld in de KN en ook hoger dan eerder aangekondigd door het kabinet. De hogere accressen zijn het gevolg van hogere prijsbestellingen. Tot en met 2025 is het accres bepaald op basis van de ‘trap op, trap af’ systematiek. Voor 2026 en verder is het accres gesplitst in een vaststaand volumedeel en een loon- en prijsdeel dat per circulaire wordt geactualiseerd op basis van de laatste inzichten van het CPB over de loon- en

1 BCF = BTW-compensatiefonds; Bedrag afrekening is -/- € 4.000.

1

Bijlage: Technische toelichting Meicirculaire 2023 prijsontwikkeling. In de meicirculaire van het lopend jaar wordt de loon- en prijs-tranche van het lopend jaar vastgezet. In de Voorjaarsnota 2023 is besloten dat het gemeente- en provinciefonds vanaf 2027 geïndexeerd worden op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product. Uitgangspunt is dat de fondsen (gemeente- en provinciefonds) meerjarig de ontwikkeling van het nominaal bbp volgen. De volumeontwikkeling van de fondsen wordt gebaseerd op een historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bbp, waardoor de fondsen minder schommelen. De indexatie voor inflatie volgt die van het lopende jaar, waardoor de fondsen reëel ‘op niveau’ blijven. De loon- en prijsontwikkeling in het accres wordt bijgesteld met een gecombineerde index op basis van de CPB-indices voor de loonvoet sector overheid, de prijsontwikkeling materiele overheidsconsumptie (IMOC) en de prijsontwikkeling bruto overheidsinvesteringen (IBOI) in de verhouding 60/20/20. 2.

Financieringssystematiek In de septembercirculaire heeft het kabinet aanvullend eenmalig € 1 miljard voor gemeenten beschikbaar gesteld voor 2026, vooruitlopend op de nieuwe financieringssystematiek. Dit bedrag komt vanaf 2027structureel beschikbaar.

3.

Jeugdzorg De gemeenten en het kabinet hebben een principeakkoord bereikt over het financiële kader voor de Hervormingsagenda Jeugd. Het kabinet heeft toegezegd met een ingroeipad te komen waarbij de taakstelling voor 2024 en 2025 zijn bevroren. In totaal wordt 1,45 miljard (2024) en € 954 miljoen (2025) aan gemeentefonds toegevoegd. Dit is eenmalig geld. In het verleden zijn deze middelen altijd ingezet om de taakstelling Jeugd in de jaren naar achter te schuiven. Uw raad heeft vorig jaar besloten deze taakstelling niet meer aan zorgkosten Jeugd te koppelen en de hervormingsagenda af te wachten alvorens bezuinigingen binnen de zorgbudgetten door te voeren. De huidige budgetten zijn nu afdoende om de zorgkosten Jeugd te kunnen betalen. De nu verkregen middelen zijn dus nu niet noodzakelijk om tekorten op te vangen. Op een aanvullende post (AP) heeft het kabinet zijn middelen gereserveerd voor 2026 en verder. De beschikbaarstelling (lees: toevoeging aan gemeentefonds) van deze middelen voor de jaren 2026 en verder vindt plaats na het advies van de deskundigencommissie en de besluitvorming daarover. Voor Middelburg betekent dit dat in 2026 de extra baten (€ 886.000), die nu nog aanvullende op de algemene uitkering in onze begroting zijn opgenomen, toegevoegd worden aan de algemene uitkering.

In de KN is opgenomen: “In het coalitieakkoord is een aanvullende besparing in het kader van de Jeugdwet van structureel € 511 miljoen. (macro) opgenomen. Deze is voor rekening en risico van het Rijk en valt buiten de Hervormingsagenda. Waar dat nodig is zullen gemeenten hun medewerking verlenen aan de uitvoering van de betreffende maatregelen. Deze zijn anders dan en aanvullend aan de voornemens en maatregelen in de Hervormingsagenda. De maatregelen op basis van de voorgenomen besparing uit het coalitieakkoord moeten zorgen voor een bezuiniging van een € 1 miljard op het Jeugdbudget. Met betrekking tot de structurele maatregelen van € 511 miljoen dienen de maatregelen tijdig duidelijk en uitvoerbaar te zijn. Vinden de maatregelen geen of onvoldoende doorgang, en worden de kosten voor gemeenten daardoor niet lager, dan worden gemeenten daarvoor via het Gemeentefonds gecompenseerd. Het Rijk zal de provincies in het kader van hun toezichtstaak schriftelijk laten weten dat gemeenten in hun (meerjarige) begrotingsproces rekening mogen houden met een besparing ad € 500 miljoen 2

Bijlage: Technische toelichting Meicirculaire 2023 vanaf 2025 en € 511 miljoen structureel vanaf 2026 en dat dat het Rijk daarvoor het risico draagt. Door deze ontwikkeling kan ook de gemeentelijk concerntaakstelling (voorheen taakstelling Jeugd) komen te vervallen.” De opgenomen extra baten, buitenom de algemene uitkering, zijn als gevolg van de ‘uitspraak Commissie van Wijzen’ in onze begroting vertaald naar een structureel bedrag van € 2,4 miljoen. Door de aanvullende besparing (structureel 511 miljoen) moet deze post nu worden bijgesteld met een bedrag van € 1,5 miljoen. Voor eenzelfde bedrag van € 1,5 miljoen wordt een besparing op de zorgkosten Jeugd ingeboekt. De meicirculaire laat zien dat de post Jeugdzorg voor 2024 en 2025 uit de aanvullende post (AP) nu toegevoegd wordt aan de algemene uitkering. Hierdoor kunnen de extra baten Jeugd, buitenom de algemene uitkering, kom te vervallen. Middelburg heeft een beperkte invulling gegeven deze extra middelen. In het financieel herstelplan is € 945.000 ingezet, daarnaast resulteerde nog een taakstelling. Deze taakstelling is vorig jaar omgevormd tot een concerntaakstelling in afwachting van de uitkomsten van de hervormingsagenda Jeugd. Deze kan nu komen te vervallen (zie ook tabel 1b) 4.

Loon- en prijsbijstelling 2023 AP Jeugdhulp Op de AP staan nog middelen uit het coalitieakkoord gereserveerd voor de Jeugdzorg. Ook deze gereserveerde middelen op de AP worden gecompenseerd voor loon- en prijsontwikkeling. Het deel daarvan wat betrekking heeft op de bij Voorjaarsnota 2023 vrijgegeven middelen van de AP wordt nu toegevoegd aan de algemene uitkering.

5.

Loon- en prijsbijstelling 2023 Voogdij 18+ Per 2023 is een deel van de integratie-uitkering Voogdij 18+ overgeheveld naar de algemene uitkering (zie punt 6 en 8). Op basis van de huidige normeringssystematiek telt dit budget in 2023 nog niet mee in de grondslag van het accres voor de jaren 2023 tot en met 2025. Daarom wordt voor dit overgehevelde budget nog één keer loon- en prijsbijstelling toegekend voor de periode 2023 tot en met 2025.

6.

Compensatieregeling voogdij 18+ Het kabinet reserveert binnen de compensatieregeling voogdij 18+ € 30 miljoen. In de Decembercirculaire 2022 is aangekondigd dat de inventarisatie van deze compensatieregeling (2020 – 2021) niet tijdig afgerond kon worden, daarom is deze compensatie doorgeschoven naar meicirculaire 2023. Gelet op de hoogte van de goedgekeurde aanvragen (zie punt 8) worden er nu twee jaren in één keer worden afgehandeld.

7.

Werkdrukverlaging jeugdbescherming Gezien de acute situatie - met de hoge werkdruk en wachtlijsten - in de jeugdbescherming is er in overleg met de VNG besloten om voor het jaar 2023, eenmalig, € 10 miljoen aan het gemeentefonds te onttrekken ten behoeve van de daling van de werkdruk. De middelen worden overgeheveld naar de begroting van het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) en daar toegevoegd aan het budget voor de subsidieregeling verlagen werkdruk gecertificeerde instellingen voor jeugdbescherming en jeugdreclassering die op 6 maart jl. is gepubliceerd.

3

Bijlage: Technische toelichting Meicirculaire 2023 8.

Voogdij 18+ compensatieregeling (IU2) Alleen gemeenten met substantieel nadeel komen in aanmerking voor compensatie. GGD-IJZ heeft namens de gemeenten hiervoor een verzoek ingediend. In oktober vorig jaar werd bekend dat Middelburg in aanmerking kwam voor een dergelijke compensatie, maar vanwege bovengenoemd uitstel krijgen we dit nu uitgekeerd.

9.

GDI voorzieningen 2022 Een centrale financiering draagt bij aan de gewenste bredere deelname en een hoger gebruik van de generieke digitale infrastructuur (GDI). Tot en met 2022 werden de kosten voor het beheer en exploitatie van de GDI doorbelast aan de afnemers, zoals gemeenten en provincies. Deze doorbelasting leidde tot onzekerheid over de bijdragen die gemeenten en provincies moesten doen aan de GDI. Vanaf het begrotingsjaar 2023 wordt de financiering van de GDI ondergebracht bij het ministerie van BZK. Om dat mogelijk te maken is in de Programmeringsraad GDI, waar de VNG en het IPO zitting in hebben, afgesproken dat alle gebruikers van de GDI een eenmalige bijdrage leveren aan de centrale financiering door het ministerie van BZK.

Taakmutaties met corresponderende gevolgen voor uitgaven

10. Loon- en prijsbijstelling 2023 Participatie Per 2023 is een deel van de integratie-uitkering Participatie overgeheveld naar de Algemene Uitkering. Op basis van de huidige normeringssystematiek telt dit budget in 2023 nog niet mee in de grondslag van het accres voor de jaren 2023 tot en met 2025. Daarom wordt voor dit overgehevelde budget nog één keer loon- en prijsbijstelling toegekend voor de periode 2023 tot en met 2025. Deze stijging van de Algemene Uitkering wordt verwerkt in een (toekomstige) begrotingswijziging van Orionis (zie ook 18). 11. Flankerend beleid energiearmoede Het kabinet stelt in totaal incidenteel € 200 miljoen voor de jaren 2022 tot en met 2024 beschikbaar om een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge inflatie te voorkomen. Van dit bedrag wordt in 2023 in totaal € 50 miljoen via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar gesteld voor de verwachte extra inzet die nodig zal zijn op het gebied van vroegsignalering en om gemeenten tegemoet te komen in het verwachte extra beroep op bijzondere bijstand. In een latere circulaire worden wij geïnformeerd over de middelen voor 2024 en de verdeling daarvan. 12.

Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Voor de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden, die in juli 2022 aan de Tweede Kamer is gepresenteerd, heeft het kabinet in 2023 in totaal € 118 miljoen beschikbaar gesteld. Van deze middelen wordt € 40 miljoen via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar gesteld als investering in betere dienstverlening door gemeenten op het gebied van armoede en schulden. Gemeenten kunnen deze middelen inzetten om aan de slag te gaan met de prioriteiten van de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden, zoals het verdubbelen van het gebruik van de schuldhulpverlening en het tegengaan van kinderarmoede.

2 Integratie-uitkering (IU); Als een toevoeging aan de algemene uitkering van het gemeentefonds in één keer bezwaarlijk is

vanwege de omvang van de herverdeeleffecten wordt normaliter gesproken een integratie-uitkering toegepast. De integratieuitkering voorziet dan in een geleidelijke overgang van specifieke uitkering of eigen inkomsten naar de algemene uitkering.

4

Bijlage: Technische toelichting Meicirculaire 2023 13. Integraal Zorgakkoord (Wmo abonnementstarief) Het kabinet stelt structureel extra middelen (€ 110 miljoen) beschikbaar aan gemeenten samenhangend met het Integraal Zorgakkoord, ter compensatie van gemeenten voor gestegen kosten als gevolg van de invoering van het abonnementstarief Wmo. 14. Terugdraaien eigen bijdrage huishoudelijke hulp Wmo Het abonnementstarief in de Wmo 2015 wordt afgeschaft (geraamde opbrengst € 95 miljoen vanaf 2025 en in plaats daarvan wordt de inkomensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo 2015 heringevoerd (geraamde opbrengst € 225 miljoen vanaf 2026 (zie 15 - ingangsdatum). Daarbij is het uitgangspunt dat zoveel mogelijk wordt aangesloten bij de vormgeving zoals die voorheen was met oog voor inkomenseffecten en het beroep dat wordt gedaan op de Wmo. Anders dan beoogd in het Coalitieakkoord verdwijnt het abonnementstarief niet alleen voor de huishoudelijke hulp, maar voor alle Wmo-voorzieningen waarop het abonnementstarief nu van toepassing is. Hiervoor wordt een wetsvoorstel voorbereid. Het huidige wetsvoorstel voor invoering van de passende eigen bijdrage huishoudelijke hulp (waarvan de inwerkingtreding per 2025 werd voorzien) wordt ingetrokken. 15. Herinvoering eigen bijdrage Wmo Zie 14. 16. Bommenregeling In januari jl.

heeft de raad een besluit genomen tot vaststelling van de kosten van opsporen en ruimen explosieven. Met zo’n besluit kan bij het Rijk een bijdrage van 68% o.b.v. de zogenaamde Bommenregeling worden aangevraagd. Die bijdrage is nu toegekend ter dekking van door de gemeente gemaakte kosten. 17. Overige mutaties Geen opmerkingen. Taakmutaties (decentralisatie- en integratie-uitkeringen)

18. Participatie IU Voor participatie (‘oude’ WSW, Wajong en Begeleiding) bestaat nog steeds een aparte integratieuitkering. Voor Middelburg is dat € 5,6 miljoen (prijspeil 2024), een bedrag dat volledig doorbetaald wordt aan Orionis. In de meicirculaire wordt nu de loon- en prijsbijstelling toegekend en vinden nog wat aanpassingen in de verdeling plaats op basis van de gerealiseerde omvang van de sociale werkplaatspopulatie gemeten in standaardeenheden en door aanpassing van de drempelbedragen in de verdeling van de middelen beschut werk. Dit wordt verwerkt in een begrotingswijziging van Orionis. 19. Wet Goed Verhuurderschap (DU3) In het Coalitieakkoord is afgesproken dat gemeenten meer mogelijkheden krijgen om malafide verhuurderschap en discriminatie op de huurmarkt gerichter aan te pakken. Deze afspraken worden uitgevoerd in de vorm van het wetsvoorstel Goed Verhuurderschap. Het wetsvoorstel introduceert een landelijke basisnorm voor goed verhuurderschap, in de vorm van algemene regels, waaraan verhuurders en verhuurbemiddelaars zich dienen te houden. Het Rijk stelt 3 Decentralisatie-uitkering (DU); Het gemeentefonds bestaat naast de algemene uitkering en de integratie-uitkering ook de

decentralisatie-uitkering. De verdeling van de decentralisatie-uitkering volgt evenmin als de integratie-uitkering de regels van de verdeling van de algemene uitkering van het gemeentefonds. Anders dan bij de integratie-uitkering, waar de termijn van overheveling naar de algemene uitkering van tevoren vaststaat, ontbreekt bij de decentralisatie-uitkering een dergelijke termijn. Dat maakt de uitkering geschikt voor de overheveling van specifieke uitkeringen, ook als die termijn nog niet bekend is. Ook maakt het de uitkering geschikt voor middelen die slechts tijdelijk beschikbaar zijn.

5

Bijlage: Technische toelichting Meicirculaire 2023 middelen ter beschikking om gemeenten financieel te ondersteunen bij de implementatie en uitvoering van het wetsvoorstel. De financiering bestaat uit een incidentele bijdrage van € 9,2 miljoen voor de eenmalige kosten die gemeenten maken als gevolg van de invoering van de landelijke regels en het instellen van het meldpunt. Daarnaast bestaat de financiering uit een structurele bijdrage van € 12,4 miljoen voor de structurele kosten als gevolg van de handhaving van de landelijke algemene regels en het meldpunt. De structurele middelen zijn vanaf 2023 uitgekeerd via de algemene uitkering. Voor de gemeente Middelburg is dit een bedrag van € 36.000. 20. Taal voor ontheemden uit Oekraïne (DU) Ontheemden uit Oekraïne hebben nu beperkte mogelijkheden om de Nederlandse taal op vrijwillige basis te leren. Om een hogere arbeidsparticipatie te stimuleren, het mogelijk te maken voor Oekraïners om werk te doen dat past bij hun vaardigheden en opleiding en om deel te kunnen nemen aan de Nederlandse maatschappij, is het leren van de Nederlandse taal essentieel. Deze middelen (€ 15 miljoen) hebben tot doel het gemeentelijke aanbod van taalonderwijs aan volwassen ontheemden uit Oekraïne te stimuleren.

Dit kunnen ontheemden zijn die daar behoefte aan hebben, die dat nodig hebben om werk te vinden of die werk willen vinden dat beter past bij hun vaardigheden, werkervaring en onderwijsachtergrond. 21. Leerlingenvervoer Oekraïne (DU) Eind januari 2023 zijn er meer dan 88.000 vluchtelingen uit Oekraïne naar Nederland gekomen en ingeschreven in de basisregistratie personen (BRP), onder wie circa 18.000 kinderen en jongeren. Scholen en gemeenten spannen zich in om deze leerlingen onderwijs te bieden. Hier hoort in sommige gevallen ook het vervoer naar de school bij. Gemeenten hebben de regie en verantwoordelijkheid voor het leerlingenvervoer aan leerlingen uit Oekraïne. 22. Maatschappelijk begeleiding van inburgering plichtige asielmigranten en hun gezinsleden (DU) Conform artikel 18 van de Wet inburgering 2013 voorziet het college in de maatschappelijke begeleiding van inburgeringsplichtige asielmigranten en hun gezinsleden. Gemeenten ontvangen hiervoor in 2023 in totaal circa € 12,9 miljoen (5.424 personen * € 2.370). 23. Overige mutaties diverse (DU) Geen opmerkingen.

6