Bijlage 1. Actieplan Social Return

Actieplan Social Return

Projectgroep Social Return Versie: 8, 6 november 2024

Inhoud 1.

Samenvatting.......................................................................................................................................... 2

2.

Inleiding .................................................................................................................................................. 3

3.

Afbakening actieplan .............................................................................................................................. 3

4.

Doelgroepen ........................................................................................................................................... 3

5.

Totstandkoming actieplan ....................................................................................................................... 3

6.

Wat doen we nu al aan Social Return? .................................................................................................. 4

7.

Wat gaan we extra doen? Het actieplan. ................................................................................................ 4

8.

Proces vervolg ........................................................................................................................................ 6

Bijlage 1. Overzicht huidige activiteiten Social Return..................................................................................... 7

1

1. Samenvatting Onderstaand vindt u samengevat alle acties die we in dit actieplan beschrijven. Acties 2024/2025/2026. Taak

Omschrijving actie

Planning

Gemeente als werkgever

Organisatie-analyse uitvoeren afdeling P&O

Q4 2024

Bij gebleken resultaat uitrol over andere clusters en afdelingen

2025-2026

Bieden snuffelstages op ministens 2 afdelingen.

2025

Verkennen mogelijkheden aanstellen huismeester

2025-2026

Onderbrengen alle werkzaamheden Stadsbeheer en Begraafplaatsen in DVO

1/1/2025

Uitbreiden DVO Groen met 1 voorman/-vrouw

1/1/2025

Versturen Sinterklaas cadeaubonnen via Werkleerbedrijf

November 2024

Onderzoek naar meer en effectievere inzet Social Return in de leefomgeving

Q4 2024

Realiseren kansrijke maatregelen in de leefomgeving

2025

Verkennen mogelijkheden schilderwerk

2025

Opstellen functieprofiel coördinator

Q 4 2024

Werven coördinator

2025

Opstellen Walchers SROI-beleid

2025

Onderzoeken mogelijkheid afkoopregeling

Q4 2024

Onderzoeken toepassing PSO

Q4 2024

Verkennen schoonmaak

Q4 2024 en 2025

Uitbreiden catering

Q4 2024 en 2025

Onderzoeken inbesteding print-couverteerwerk

Q4 2024

Opnemen SROI-verplichting op bij de aanbesteding doelgroepenvervoer.

Q 3 2025

Organiseren bijeenkomst grotere gesubsidieerde organisaties

Q1 2025

Gemeente als opdrachtgever

Gemeente als inkoper

Gemeente als subsidieverlener

2

2. Inleiding Iedereen heeft recht op betaald werk. Ook mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Door via Social Return maatwerk te creëren en anders naar de mogelijkheden te kijken, kunnen we veel. De gemeente Middelburg heeft Social Return hoog in het vaandel staan, maar wil hier de komende periode meer stappen in maken. Dat Middelburg Social Return hoog in het vaandel heeft staan, blijkt onder andere uit het volgende: 1. Het college heeft in 2024 opdracht gegeven voor het project Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen. Social Return On Investment maakt hier integraal onderdeel van uit; 2. We hebben al sinds jaar en dag medewerkers via de banenafspraak in dienst; 3. We besteden als opdrachtgever werk uit aan Orionis Walcheren; 4. De gemeenteraad heeft zich gecommitteerd aan de kadernota van Orionis Walcheren. Hierin is opgenomen dat gemeenten zich actief opstellen als werkgever voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt als ook als inkoper met een actief SROI-beleid. Toch blijkt uitvoering van Social Return in de praktijk best moeilijk. De gemeenteraad constateerde in 2023 dat we nog niet aan alle verplichtingen uit de kadernota van Orionis voldoen en heeft het college via een aangenomen motie gevraagd een actieplan op te stellen. Dit actieplan ligt nu voor u.

3. Afbakening actieplan Gebleken is dat iedereen een eigen invulling heeft van het begrip Social Return. In overleg met Orionis hebben we daarom besloten om ons in dit actieplan te focussen op 4 gemeentelijke taken: 1. De gemeente als werkgever (we nemen mensen in eigen dienst); 2. De gemeente als opdrachtgever voor het werkleerbedrijf (we geven zelf het werkleerbedrijf een opdracht. Dit kan via DVO, quasi inbesteding of opdrachtverstrekking); 3. De gemeente als inkoper (SROI inzetten bij marktpartijen via het aanbestedingsbeleid); 4. De gemeente als subsidieverlener (we stellen SROI verplicht bij onze subsidie-ontvangers). Alle acties in dit actieplan hebben betrekking op 1 van deze 4 taken.

4. Doelgroepen Social Return gaat vaak over “mensen in de kaartenbak”. Maar wie zijn dat en op welke doelgroep richten we ons? In Middelburg richten we ons in eerste instantie op inwoners die bij Orionis Walcheren bekend zijn. Dit zijn mensen die een uitkering ontvangen of beschut werken in het werkleerbedrijf. Daarnaast richten we ons ook op: * jongeren vanuit het speciaal onderwijs * mensen met een uitkering van het UWV. Deze doelgroepen sluiten aan bij de bouwblokken uit het Zeeuwse SROI-beleid.

5. Totstandkoming actieplan Voor de totstandkoming van dit actieplan hebben we een projectgroep ingericht. Deze projectgroep bestond uit ambtenaren van diverse afdelingen en collega’s van Orionis Walcheren. De projectgroep heeft de knelpunten geanalyseerd. Zo bleek dat: Het inzetten van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt meer begeleiding vraagt dan vroeger; In de huidige krappe arbeidsmarkt zijn veel mensen aan het werk. Dit betekent dat de mensen die nog geen baan hebben, een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben; Door de voorgaande 2 ontwikkelingen, is het niet zondermeer meer mogelijk om functies, vacatures of afgeronde opdrachten uit te zetten bij Orionis Walcheren. Hiervoor zijn namelijk geen geschikte medewerkers meer voorhanden. We moeten creatiever zijn; 3

-

Het controleren op een SROI-verplichting bij aanbestedingen of subsidies vergt capaciteit. Deze capaciteit ontbreekt. Voor projectmatige werkzaamheden en incidentele opdrachten is Social Return bewerkelijk en niet altijd eenvoudig te realiseren.

Vanuit deze analyse is gekeken op welke wijze we Social Return een extra impuls kunnen geven.

6. Wat doen we nu al aan Social Return? De projectgroep heeft in kaart gebracht welke activiteiten we in 2024 doen op 1 van de 4 taken Social Return. Zie hiervoor bijlage 1. Uit dit overzicht blijkt dat we als gemeente zowel structureel als incidenteel investeren in Social Return. Zo zijn er structureel 40 medewerkers die zich inzetten voor werkzaamheden in onze gemeente, verlenen we incidentele opdrachten aan Orionis en geven een paar grote gesubsidieerde organisaties op creatieve en bevlogen wijze invulling aan hun SROI-verplichting.

7. Wat gaan we extra doen? Het actieplan. Om een extra impuls te geven aan Social Return, voeren we de volgende acties uit. Gemeente als werkgever. 1. We voeren een organisatie-analyse uit om te onderzoeken welke deeltaken in plaats van gehele functies in aanmerking komen voor Social Return. In afstemming met Orionis en UWV voeren we een organisatieanalyse uit, te beginnen in het vierde kwartaal 2024 bij het cluster P&O. Gekeken wordt dan naar ieders functie om zo te komen tot mogelijk taken, die wellicht gebundeld kunnen worden tot een takenpakket voor iemand met een afstand tot de arbeidsmarkt. En hoe de organisatie begeleiding kan bieden aan de nieuwe collega(‘s). De ervaring bij het cluster P&O nemen we mee in een voorstel aan het Managementteam voor het verder uitrollen van de analyse. Orionis en het UWV geven samen met P&O een presentatie in het MT over deze aanpak. Waarbij al met elkaar is uitgesproken in te zetten op een stapsgewijze aanpak; eerst 1 of 2 afdelingen en zo verder uitrollen over de gehele organisatie. 2.

We verkennen de mogelijkheden om een huismeester aan te stellen.

3. We bieden snuffelstages op minstens 2 afdelingen. We laten medewerkers of klanten van Orionis gedurende drie keer een dagdeel meelopen om ze kennis te laten maken met het werken bij een gemeente. We starten op de afdelingen Facilitaire zaken en Samenleving. Gemeente als opdrachtgever. 1. We brengen alle werkzaamheden die Orionis voor de afdelingen Stadsbeheer en Publiekszaken (begraafplaats) uitvoert, onder in een Dienstverleningsovereenkomst (DVO). Op dit moment voert Orionis op basis van een DVO, op basis van detachering en op basis van “losse” opdrachten werkzaamheden uit voor de afdelingen Stadsbeheer en Publiekszaken (begraafplaats). Om meer eenheid te krijgen, zekerheid te bieden en om medewerkers het hele jaar rond in te kunnen zetten, bundelen we al deze werkzaamheden in 1 DVO. Daarnaast breiden we de DVO uit met 1 voorman/-vrouw. 2. We geven Orionis opdracht de Sinterklaascadeaus voor kinderen uit minimagezinnen te versturen. De gemeenteraad heeft bij de jaarrekening 2023 een amendement aangenomen, waarin zij het college opdracht geeft alle kinderen in een gezin met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum een

4

cadeaubon van € 50 te geven. We vragen het werkleerbedrijf van Orionis deze (ongeveer 1.000 bonnen) te versturen. Dit als opmaat om meer verzendwerk door het werkleerbedrijf te laten verzorgen. 3. We onderzoeken of en hoe vanuit de onderhoudsbudgetten van de afdeling leefomgeving meer en effectiever een percentage Social Return kan worden besteed aan taken in de leefomgeving die passen bij het beschikbare aanbod vanuit de doelgroepen. 4. We verkennen of Orionis onderhoud en schilderwerk kan uitvoeren bij gemeentelijke gebouwen. Het lijkt mogelijk om voorbereidende werkzaamheden als schuren en schoonmaken uit te besteden aan de doelgroep. Deze medewerker kan doorgroeien tot volwaardig schilder. Gemeente als inkoper. 1. We stellen een coördinator SROI aan. De gemeenteraad heeft bij de kadernota geld beschikbaar gesteld voor een coördinator SROI. We zijn met Orionis en de gemeenten Vlissingen en Veere in overleg om deze coördinator Walchers aan te stellen. De coördinator brengt vraag en aanbod bij elkaar door het uitvoeren van het SROI-beleid van de gemeente. Daarnaast doet hij het contractmanagement op de SROI-verplichting en helpt bij het behalen van deze verplichting. 2. We stellen een Walchers beleid Social Return op. Orionis is een gemeenschappelijke regeling van de 3 Walcherse gemeenten. Ook veel aannemers en bedrijven werken Walchers.

Op dit moment gaan de gemeenten verschillend om met Social Return. We werken dan ook toe naar een uniform werkbaar SROI-beleid. 3. We passen het Middelburgse inkoopbeleid aan. Op dit moment hanteren we bij aanbestedingen een inspanningsverplichting voor opdrachtnemers. Opdrachtnemers moeten zich inspannen om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in dienst te nemen. We willen dit omzetten naar een resultaatverplichting, die wordt opgenomen in het inkoopbeleid. Hierbij hanteren we de bouwblokken als uitgangspunt. Deze bouwblokken kunnen we uitbreiden met een afkoopregeling voor een ontwikkelfonds en toepassing van de Prestatieladder Sociaal Ondernemen (PSO). PSO is een keurmerk voor sociaal ondernemerschap. Wanneer bedrijven dit keurmerk hebben, tonen ze voor een jaar aan dat zij voldoende Social Return realiseren. We onderzoeken ook andere mogelijkheden. 4. We verkennen de mogelijkheden voor schoonmaak. Op dit moment heeft het gecontracteerde schoonmaakbedrijf een inspanningsverplichting. Het lukt echter niet om mensen uit de doelgroep te vinden. We gaan in overleg met het schoonmaakbedrijf om aan de inspanningsverplichting te voldoen. 5. We onderzoeken mogelijke uitbreiding bij de catering. Op dit moment werken 3 medewerkers bij onze cateraar. We zetten in op uitbreiding. 6.

We onderzoeken de mogelijkheden via quasi-inbesteden voor het printen en couverteren van dagpost voor de hele organisatie. Op dit moment voert Orionis de print- en couverteerwerkzaamheden uit voor de afdeling belastingen. We onderzoeken of we dit via een quasi-inbesteding kunnen vormgeven en uit kunnen breiden naar de hele organisatie. 7. We nemen een SROI-verplichting op bij de aanbesteding doelgroepenvervoer. Er wordt een overeenkomst aangegaan voor doelgroepenvervoer met een initiële looptijd van 6 (zes) jaar, van 1 augustus 2025 tot en met 31 juli 2031. Hierin is een SROI eis opgenomen van minimaal 5% van de 5

opdrachtwaarde. Dit zal op basis van de raming van deze opdracht inclusief inflatie ongeveer uitkomen op een totaal van: € 600.000 (voor 6 jaar). Gemeente als subsidieverlener. 1. We organiseren een voorlichting voor de grotere subsidie-ontvangers, waarin we hen voorbeelden geven van mogelijke invullingen van SROI. Hierin geven we ook uitleg over de Prestatieladder Sociaal Ondernemen.

8. Proces vervolg Met het actieplan voor 2024 en 2025 zijn we nog niet klaar. De huidige arbeidsmarkt en de kenmerken van de werknemers zijn dusdanig, dat Orionis en de gemeente afspraken moeten maken over hoe we in deze arbeidsmarkt toch de mensen die aan de kant staan en willen werken, kunnen laten werken. Dit vraagt mogelijk een andere organisatie van de samenwerking. Om deze samenwerking vorm te geven, ondernemen we de volgende acties: De diverse acties werken we separaat uit. Daar waar nodig, volgt een MT-, college- of raadsvoorstel; We volgen de voortgang op het actieplan gezamenlijk op in 2025. Dit betekent dat de projectgroep iedere twee maanden bij elkaar komt om de voortgang te volgen, knelpunten te signaleren en deze op te lossen; 2025 is tevens een leerproces. Na afloop hiervan ontwerpen we een gezamenlijk proces voor de samenwerking op het gebied van Social Return. Vragen die we hierbij beantwoorden zijn: • Hoe kunnen we structureel meer impact maken (meer mogelijkheden voor arbeids- en leerparticipatie? • Moeten we gemaakte afspraken heroverwegen? • Hoe kunnen we inspelen op de wisselende arbeidsmarkt en doelgroepen? • Hoe houden we overzicht? • Hoe borgen we de inzet Social Return? De ervaringen van de coördinator nemen we hierin mee. Als gemeente voeren we momenteel een project Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) uit.

Social Return is hier een onderdeel van. In dit project verwoorden we wat de verschillende afdelingen aan ambities hebben op 1 van de aandachtsgebieden MVOI (klimaat, circulair, ketenverantwoordelijkheid, diversiteit, Social Return, milieu). Daar waar afdelingen meerjarige ambities op Social Return formuleren, leggen we de koppeling en borgen we het resultaat.

6

Bijlage 1. Overzicht huidige activiteiten Social Return Structurele inzet in 2024 Gemeentelijke Taak als: Werkgever

Werkveld

Aantal medewerkers/fte

Administratief medewerker

1 medewerker

Werkgever

Administratief medewerker

1 medewerker

Opdrachtgever Opdrachtgever Opdrachtgever

Wijkgroenploeg Groenbeheer Arnemuiden Maaien Div. werkzaamheden met voorman Straatwerk Reiniging Speeltoestellen Groenbeheer begraafplaatsen Belastingen: printwerk en verzendingen Aanbesteding catering Contract uitzendbureau Toezicht units Oekraïners Inspanningsverplichting bij aanbestedingen door verstrekken leaflet met informatie van Orionis

1 medewerker/0,8 fte 5 medewerkers/4 fte 3 medewerkers/2,6 fte

Opdrachtgever Opdrachtgever Opdrachtgever Opdrachtgever Opdrachtgever Opdrachtgever Inkoper Inkoper Inkoper Inkoper

Inkoper

2 medewerkers/1,6 fte 2 medewerkers/1,6 fte 4 medewerkers/3,2 fte 1 medewerker/0,8 fte 13 medewerkers/9 fte 2 medewerkers (€ 70.000 per jaar) 3 medewerkers/1,93 fte 2 medewerkers

15 medewerkers die hiermee uitgestroomd zijn uit de uitkering Plaats bieden aan 3 medewerkers en inkoop via Orionis Samenwerking met Gors waarbij mensen met een beperking de medewerkers van ZB ondersteunen door het uitvoeren van verschillende taken zoals foto-kopiëren, assisteren bij zaalverhuur, in het Leescafé en bij de facilitaire dienst. Samenwerking met Oostkerk en Bolwerkschool: 1 leerling 12 volwassen vrijwilligers en aantal kinderen met bv autisme als vrijwilliger • Heeft jaarlijks vrijwilligers die door het doen van vrijwilligerswerk het arbeidsproces weer instromen. • Ondersteunen mantelzorgers die daardoor kunnen blijven werken en waardoor er

Aanbesteding doelgroepenvervoer

Subsidieverlener

Zeeuws museum

Subsidieverlener

ZB

Subsidieverlener

Zeeuwse concertzaal

Subsidieverlener

Kinderboerderij

Subsidieverlener

Manteling

7

Aantal Aantal medewerkers fte 1 1 1 5 3

0,8 4 2,6

2 2 4 1 13

1,6 1,6 3,2 0,8 9

2 3 2

1,93

15

10

geen afstand tot de arbeidsmarkt ontstaat. • dienstverband SROI Totaal

55

35,53

Incidentele inzet in 2023 en 2024 Taak

Werkveld

Gemeente als opdrachtgever

Economische zaken: tijdelijk beheer gronden Verkeer: inzet verkeersmaatregelen Drukken briefpapier Verzenden enquêtes minimabeleid Asbaktegels plaatsen Maken memoriam bordjes en straatnaambordjes Divers printwerk

8