Beantwoording vragen over subsidieregeling KEC - Kim Reynierse (D66)

Commissie

Ruimte – 2 maart

Agendapunt

6

Onderwerp

Subsidieregeling KEC

Vragensteller

Kim Reynierse - D66

Datum ingediend

27 februari 2026

Datum beantwoording

2 maart 2026

Vraag 1

Wij zien geen concrete doelen. Welke doelstellingen hebben we met deze regeling? Hoeveel CO2 uitstoot besparen bijvoorbeeld, of hoeveel huizen van het gas af? Of hoeveel huishoudens aan een lagere energierekening helpen?

Antwoord

Om inwoners op alle vlakken van klimaat, energie en circulariteit te ondersteunen is een brede regeling ontworpen. De uiteindelijke keuze ligt bij de inwoner zelf - de één wil wateroverlast aanpakken, de ander de energierekening verlagen, en weer een ander biodiversiteit vergroten. De gesubsidieerde maatregelen worden ontwikkeld vanuit effectiviteit en ze dragen allemaal bij aan de strategische KEC-doelen: • Klimaatadaptatie: Een klimaatbestendig en waterrobuust Middelburg in 2050 • Energietransitie: Een energieneutraal Middelburg in 2050 • Circulariteit: Een circulair Zeeland in 2050. Bij een smalle regeling met enkele specifieke maatregelen (zoals alleen isolatie) is het eenvoudig concrete doelen te stellen, zoals ‘’X huizen één energielabel omhoog" of "Y ton CO2-besparing". Het is vooraf niet voorspelbaar welke maatregelen inwoners zullen kiezen. Wel kunnen we stellen dat bij een gemiddeld bedrag van € 1500 euro per aanvraag ruim 16 procent van alle huishoudens in Middelburg geholpen kunnen worden met een subsidie. We monitoren en rapporteren uiteraard wel over de uiteindelijke uitvragen en de fysieke resultaten; zoals aantal bomen geplant (CO2-opname + verkoeling), tweedehands zonnepanelen (kWh opwek + circulair hergebruik). Evaluatie van de resultaten kan leiden tot aanpassing van de regeling, op zo’n manier dat bepaalde maatregelen extra gestimuleerd worden.

Vraag 2

Wij staan vooraan in deze raad voor wat betreft verduurzaming. Maar vragen ons af of dit nu de meest efficiënte, effectieve manier is om dit geld in te zetten. Vraag: Is er overwogen dit geld in te zetten voor andere activiteiten, zoals de daadwerkelijke uitvoering van een wijkuitvoeringsplan, waarbij hele wijken geholpen kunnen worden te verduurzamen. Of een revolverend fonds waarmee de gemeente huizen kan verduurzamen, waarna de mensen uit lagere stookkosten de lening kunnen afbetalen? Zo ja, welke mogelijkheden zijn overwogen en met welke argumenten is voor dit gekozen?

Antwoord

Ja, deze alternatieven zijn al in het KEC actieplan overwogen. We kiezen bewust voor een combinatie van instrumenten waarbij deze subsidieregeling een aanvullende rol speelt. De raad heeft op 30 januari 2025, met vaststelling van het Actieprogramma Klimaat Energie en Circulariteit en de bijbehorende uitvoeringsagenda KEC besloten tot het ontwikkelen van een subsidieregeling die particulieren stimuleert en ondersteunt bij maatregelen op Klimaatadaptatie, Energietransitie en Circulariteit, waarbij eventueel extra aandacht voor energiearmoede is. Middels de nota wordt dit besluit voor het ontwikkelen de subsidieregeling geformaliseerd door het beschikbare budget daadwerkelijk toe te kennen. Warmtetransitie in wijken is een langjarig en wijkgericht proces (10-20 jaar). In het KEC plan is een jaarlijks bedrag van € 300.000,- voor de wijkuitvoeringsplannen opgenomen. In de tussentijd kunnen en moeten inwoners al stappen zetten, in alle wijken. Deze regeling biedt aanvullende tussenoplossingen op de bestaande isolatiesubsidies ZIP en ISDE. Door daarnaast ook klimaatadaptatie toe

te voegen, werken we integraal aan een klimaatbestendige en energieneutrale stad, en kunnen we nu al aan de slag met deze opgaven. De regeling is flexibel en kan worden aangepast naarmate er nieuwe ontwikkelingen zijn. Zo kunnen we maatregelen toevoegen die aansluiten bij wijkaanpakken als de warmte transitieplannen concreter worden. Door nu te starten met deze regeling, bouwen we ervaring op, betrekken we inwoners bij de transitie, en creëren we momentum. Dit maakt latere wijkaanpakken makkelijker omdat inwoners al bezig zijn met verduurzaming. Fonds Een fonds voor verduurzaming bestaat al; inwoners kunnen energieleningen aanvragen middels warmtefonds. Hier worden inwoners reeds actief over geïnformeerd. Samen met de provincie wordt aanvullend hierop Zeeuws-breed gewerkt aan de “Duurzaam langer thuis” lening. Deze zal hoogstwaarschijnlijk in Q3 2026 beschikbaar komen. Maatregelen op gebied van klimaatadaptatie (zoals vergroening en waterberging) hebben daarnaast geen financiële terugverdientijd, en zijn daarmee ongeschikt voor leningen. Het is geen keuze tussen óf subsidieregeling óf wijkaanpak óf revolverend fonds. We zetten in op een pakket van instrumenten, waarbij elk instrument een eigen rol heeft.

Vraag 3

Waar liggen de gaten die de andere regelingen ZIP (Regionaal) en ISDE (het Rijk) laten vallen? Wat zijn precies de maatregelen die we hiermee willen stimuleren?

Antwoord

Het ZIP en de ISDE Het ZIP (Zeeuws Isolatieprogramma) dekt: Isolatie (spouw, vloer, dak, HR++ glas), hierin zijn geen maatregel opgenomen voor klimaatadaptatie, kleinschalige energiemaatregelen en circulariteit. De ISDE (Investeringssubsidie duurzame energie) dekt: Grote installaties (warmtepompen, zonnepanelen nieuw, zonneboilers >€4.500). Niet opgenomen zijn kleinere energiemaatregelen (PV-boilers, warmteterugwinning douchewater, tweedehands zonnepanelen (circulair), klimaatadaptatie, en circulaire maatregelen buitenom isolatie. Deze regelingen zijn alleen bestemd voor woningeigenaren. Aanvulling Deze regeling is beschikbaar voor alle inwoners en vult aan met Klimaatadaptatie (volledig nieuw voor Middelburg), met Vergroening (bomen, hagen) waterbeheer (infiltratie, waterberging), groene daken en zonwerende maatregelen tegen hittestress. Op energietransitie bieden we aanvullend op ISDE ook kleinere toegankelijke maatregelen, te denken valt aan PV-boilers of subsidie op tweedehands zonnepanelen (circulair, valt buiten ISDE). Op het gebied van Circulariteit worden maatregelen zoals hergebruik (tweedehands zonnepanelen) aangeboden in de subsidieregeling.

Daarnaast kunnen inwoners middels de stimuleringsregeling inwoners initiatieven op het gebied van klimaatadaptie energietransitie of circulariteit indienen, deze plannen worden beoordeeld op pijlers zoals bijdrage aan de doelen, bereik, duurzaam effect, herhaalbaarheid en innovatie. De nieuwe regeling brengt een belangrijke aanvulling vanwege de lagere drempel en een bredere scope, hiermee zijn er meer maatregelen toegankelijk voor meer inwoners.

Vraag 4

Hoe worden de al bestaande landelijke- en regionale subsidieregelingen (ZIP, ISDE, andere?) op verduurzamingsmaatregelen benut? Worden die budgetten overvraagd of juist ondervraagd?

Antwoord

De landelijke ISDE regeling: hiermee zijn tot nu toe 1978 maatregelen binnen de gemeente Middelburg gesubsidieerd, sinds 2021. De regeling loopt door tot 2031. Voor 2026 is het landelijke budget 500 miljoen, hiervan was eind januari nog 467 miljoen beschikbaar. Voor 2025 was 550 miljoen beschikbaar, waar eind december nog 80 miljoen van over was. Zeeuws Isolatieprogramma (ZIP): Sinds de start van de ZIP subsidie in mei 2024 zijn 1905 aanvragen ingediend, dit is ruim 20% van de doelgroep en het hoogste aantal binnen Zeeland. We hebben budget voor

ten minste 2811 aanvragen. Eind 2025 hebben 600 woningen een maatregel uitgevoerd en subsidie ontvangen. Deze regeling loopt nog tot ten minste 2028. We werken momenteel aan een regeling voor een tweede maatregel (met een maximaal subsidiebedrag van €1000) uit het de middelen voor GNOZ. Deze zal binnen enkele maanden gepubliceerd worden. Op dit moment worden deze regelingen niet overvraagd, ze lopen - kijkend naar de cijfers - vrij goed. Er wordt via verschillende kanalen en acties aandacht aan gegeven, zowel via de gemeente als Zeeuws-breed. Er is een wekelijks inloopspreekuur in de ZB waar inwoners terecht kunnen met vragen. Woningeigenaren met een smallere beurs weten de regeling nog niet altijd goed te vinden, hier hebben we extra aandacht voor, o.a. via een pilot waarmee inwoners ontzorgd worden. Er komt vanaf half 2026 een Zeeuws energieloket, waarmee we nog beter aandacht kunnen geven aan deze regelingen.

Vraag 5

Op welke berekening verwachten we gemiddeld 1.2 miljoen per jaar aan subsidie te kunnen verstrekken in deze regeling? Aan wat voor huiseigenaren?

Antwoord

De regeling is bedoeld voor zowel woningeigenaren als voor huurders. We proberen ook diverse maatregelen voor huurders aan te bieden, eventueel met toestemming van de verhuurder. Middels de stimuleringsregeling is er onder bepaalde voorwaarden ook ruimte voor buurtinitiatieven. De uiteindelijke uitgaven binnen de regeling zijn niet vooraf voorspelbaar. Wel kunnen we middels communicatie invloed uitoefenen, en kan ervoor worden gezorgd dat inwoners of doelgroepen op de hoogte zijn van de regeling. Door de regeling over vijf jaar te verspreiden zorgen we voor een regeling die kan worden doorontwikkeld, en kunnen verschillende inwoners op een voor hen passend moment deelnemen.

Vraag 6

Wat waren de uitkomsten van de enquête? Hoe representatief was die? Welke maatregelen zouden inwoners willen nemen?

Antwoord

De enquête is uitgezet via de diverse platforms social media, de bode, in de Zeeuwse bibliotheek voor schriftelijk invoer en op wijkavonden. Uit de ruim 70 reacties is gebleken dat Inwoners klimaat, energietransitie, isoleren en circulariteit allemaal ongeveer gelijk belang hechten, dat de meeste respondenten al een stap hebben gezet, dat kosten een belangrijke drempel zijn. Zoals ook bij een groter onderzoek het geval zal zijn hebben vooral respondenten die geïnteresseerd zijn in duurzaamheid gereageerd. We hebben een laagdrempelig onderzoek gedaan, en het is dan ook geen precieze representatie van de totale populatie van Middelburg. De ervaring leert dat ook een grootschaliger onderzoek, door lage response en bereidheid onder bepaalde doelgroepen dit ook niet zal bereiken. De enquête is dan ook geen representatie van de totale samenleving, maar moet worden gezien als een indicatie en bevestiging van wat we al zagen in signalen uit wijken, directe vragen en vragen aan het Duurzaam Bouwloket, input vanuit eerdere sessies op duurzaamheid. Maatregelen zijn ontworpen vanuit onderzoek naar effectiviteit en werking (bijdrage aan doelen), Best practices en regelingen vanuit andere gemeenten, de doelen en ambities van de gemeente Middelburg, en de haalbaarheid en toegankelijkheid van maatregelen voor inwoners.

Door deze brede input te combineren, hebben we een pakket ontwikkeld dat zowel aansluit bij wat inwoners willen als bij wat effectief is voor de KEC-doelen.

Vraag 7

Dit soort regelingen worden meestal gebruikt door mensen die de weg goed weten, die de regelingen weten te vinden en zelf genoeg geld hebben om de niet gesubsidieerde rest van de investering te betalen. Hoe gaan we voorkomen dat deze gelden terechtkomen bij mensen die het eigenlijk zelf wel kunnen betalen, maar juist bij mensen die het nodig hebben men zonder de regeling geen maatregel zouden nemen?

Antwoord

Het is een terechte zorg dat subsidieregelingen vaak vooral bereiken wie de weg al weet. We pakken dit op meerdere manieren aan. Door een laag drempelbedrag, en ook lage drempels als het gaat om minimale oppervlakten (zoals bij eisen

vergroening) maken we de regeling ook toegankelijk voor kleinere investeringen en minder welvarende huishoudens. We zetten in op een communicatie via meerdere kanalen. Daarnaast besteden we nadrukkelijk aandacht aan communicatie in buurten met lagere welvaartscijfers. We betrekken hierbij wijkteams en welzijnsorganisaties die direct contact hebben met deze doelgroepen. We organiseren laagdrempelige voorlichtingsbijeenkomsten en maken informatiemateriaal in begrijpelijke taal. Bij klimaatadaptatiemaatregelen is het daarbij gebruikelijk geen WOZ-grens te hanteren, omdat deze maatregelen de hele stad ten goede komen door waterberging, hittestressreductie en vergroening. Vraag 8

Begrijpen wij het goed dat de raad, voor de regeling ingaat, er geen raadsvoorstel meer op krijgen met een nadere uitwerking van de regeling? Dat deze toch vage beschrijving alles is waarop we 5,8 miljoen beschikbaar moetenstellen?

Antwoord

Deze werkwijze is bewust gekozen om de in Uitvoeringsagenda KEC benoemde en gereserveerde middelen in te zetten, zodat kan worden overgegaan tot volledige uitwerking. Met dit voorstel worden voorgaande raadsbesluiten voor het ontwikkelen van deze subsidieregeling (30 januari 2025) geformaliseerd door het beschikbare budget daadwerkelijk toe te kennen. Het benoemen van een deel van de maatregelen, bedragen en kosten zonder de gehele context te geven kan juist meer vragen oproepen. Een subsidieregeling kan alleen zinnig beoordeeld worden met het volledige pakket van samenhangende maatregelen, beperkende voorwaarden, termijnen, controle mechanismen etc. De volledige regeling werken we uit na het besluit van de raad. In de bijlage bij de nota stellen we aanvullende voorwaarden en een aanpak van waaruit we de regelingen ontwikkelen. Dit geeft de raad inzicht en vertrouwen dat we streven naar een samenhangende, toegankelijke, kwalitatieve en effectieve regeling. Mocht de raad na het lezen van het memo bijzondere kaders mee willen geven, dan is er altijd nog de mogelijkheid om via moties of het raadsrecht van initiatief bij te sturen voordat de regeling daadwerkelijk van start gaat. De nadere regels worden vastgesteld door het college, conform bevoegdheid vanuit artikel 5 van de Algemene Subsidieverordening Middelburg 2022.

De raad wordt na vaststelling van het budget actief geïnformeerd over de volledige uitwerking van de regeling. Hierbij worden alle details van de subsidieregeling en de stimuleringsregeling weergegeven, waaronder de exacte subsidiebedragen per maatregel, de concrete voorwaarden en eisen, de aanvraagprocedure en de controlemechanismen. De raad wordt hiermee volledig geïnformeerd over de uitwerking en kan tijdens de commissiebehandeling van de memo vragen stellen of opmerkingen maken die het college kan meenemen.

Vraag 9

Wij missen de gezamenlijke initiatieven v.w.b. het delen van energie/warmte of opslag en opladen, en samen aanschaffen van 1 deelauto bijvoorbeeld. Worden die met deze regeling gestimuleerd, en zo ja, hoe en in welke mate?

Antwoord

Ja, we stimuleren expliciet gezamenlijke initiatieven. Naast de subsidieregeling waarin een pakket van bestaande maatregelen wordt aangeboden bieden we ook een stimuleringsregeling. Met de stimuleringsregeling kunnen inwoners passende duurzame initiatieven in de buurt of de wijk ondernemen. Deze initiatieven zijn niet vastomlijnd zodat optimaal wordt ingespeeld op wat inwoners nodig hebben, we werken vanuit de eigen inbreng. De plannen worden beoordeeld op pijlers zoals bijdrage aan de doelen, bereik, duurzaam effect, herhaalbaarheid en innovatie. Door een breed pakket aan maatregelen in de subsidieregeling geven we per wijk en per inwoner de ruimte om passende interventies te kiezen. De stimuleringsregeling heeft als bijkomend voordeel dat participatie wordt gestimuleerd, het de sociale cohesie kan vergroten en een voorbeeldwerking heeft in de buurt.

Vraag 10

Energiearmoede. Wij zouden het geld dat er is, juist ook willen inzetten voor mensen in energiearmoede, door ze echt te helpen of een garantie te verstrekken, en zo het mogelijke risico weg te nemen voor deze mensen. Of ook echt praktische hulp, door iemand aan huis te sturen. Kan dit soort hulp ook binnen deze

subsidieregeling opgenomen worden? Waarom wordt deze groep slechts in de kantlijn genoemd? En wat betekent deze regeling voor hen? Antwoord

Energie armoede is en blijft een belangrijk thema dat zijn eigen aanpak heeft, daarom wordt tot een bedrag van 15% van het totaal van € 5.863.000 ingezet bij de reeds bestaande aanpak voor energiearmoede. Zo blijven er naast de middelen uit de SPUK Energiearmoede (tot uiterlijk 31 december 2027) langer middelen voor energiearmoede beschikbaar. Op deze manier werken we consistent aan het thema energiearmoede en voorkomen we dat voor ieder budget nieuwe maatregelen worden ontwikkeld. De groep wordt niet in de kantlijn genoemd maar krijgt specifieke aandacht in de communicatiestrategie, waarbij we, mede in samenwerking met wijkteams en welzijnsorganisaties actief op hen afgaan. Het verschil is dat deze regeling zich richt op preventie en het nemen van stappen naar verduurzaming, terwijl voor acute energiearmoede andere instrumenten beschikbaar zijn. De regeling kan daarnaast indirect bijdragen aan het voorkomen van energiearmoede door kleinschalige energiebesparende maatregelen toegankelijk te maken. Een PV-boiler of warmteterugwinning uit douchewater kost enkele honderden tot duizend euro en kan de energierekening structureel verlagen. Door de subsidie worden deze investeringen haalbaar voor meer huishoudens, dit kan helpen om niet in energiearmoede te raken.

We koppelen bestaande voorzieningen voor energiearmoede aan de subsidieregeling door inwoners actief door te verwijzen naar de bestaande aanpak.