Beantwoording vragen over rvs Beleidskader bestaanszekerheid - Jonathan Schroevers (SGP) - 6

Commissie

Maatschappelijke Zaken – 28 november 2023

Agendapunt

6

Onderwerp

Beleidskader bestaanszekerheid, meedoen naar vermogen en inburgering Middelburg 20232027

Vragensteller

Jonathan Schorevers – SGP

Datum ingediend

27 november 2023

Datum beantwoording

28 november 2023

Vraag 1

Financieel overzicht? Klopt het wat in de tabel staat bovenop de bestaande middelen van minimabeleid komt en dit alleen de extra uitgaven zijn? Kan ook inzicht worden gegeven in de totaal uitgaven?

Antwoord

Ja, het klopt dat dit enkel de extra uitgaven betreft. Een exacte weergave van de structurele uitgaven voor het minimabeleid zou nader uitgewerkt moeten worden. In een smalle definitie ervan gaat het om circa 2,5 miljoen op jaarbasis. Dit is bijvoorbeeld inclusief de kosten voor de bijzondere bijstand, de sociaal medische indicatie en het jeugdfonds sport en cultuur, maar exclusief de kosten voor het gemeentelijk kwijtscheldingenbeleid.

Vraag 2

Onder het kopje financiering staat :’’ het beleidskader genoemde (voorziene) initiatieven worden gedekt via reeds door de gemeenteraad beschikbaar gestelde budgetten of door aanvullende, door het Rijk beschikbaar gestelde budgetten’’. - Klopt het dat hier nu geen extra budget wordt gevraagd voor uitvoering van dit beleidskader? - Zijn de door de gemeenteraad en het Rijk beschikbaar gestelde budgetten, incidenteel of structureel?

Antwoord

Het klopt dat er nu geen extra budget gevraagd voor de uitvoering van dit beleidskader. De door de gemeenteraad bestemde budgetten zijn deels incidenteel en deels structureel. Bijvoorbeeld het extra budget dat de gemeenteraad heeft vrijgemaakt voor de verruiming van het armoedebeleid. Hiervan is 300.000 euro structureel. De overige middelen zijn incidenteel. De door het Rijk beschikbaar gestelde budgetten betreffen vrijwel allen incidentele budgetten. Alleen voor het onderdeel inburgering is er een beperkt bedrag (150.000 euro) aan structurele extra Rijksbijdragen opgenomen in het totaal.

Vraag 3

In 2024 resteert er een bedrag voor bestaanszekerheid van 1.3 miljoen, wat is hiervan de reden, valt dit budget vrij ja/nee?

Antwoord

Er resteert voor 2024 inderdaad een fors budget. Een deel er van kan ingezet worden ter dekking van de negatieve saldi in 2025 en 2026, zoals is weergegeven in de financiële paragraaf van het raadsvoorstel. Dit zal een budgetoverheveling vragen die te zijner tijd wordt meegenomen in de begrotingscycli voor respectievelijk 2025 en 2026 (en dus ter besluitvorming worden voorgelegd aan de raad). Er is een aantal redenen aan te wijzen voor het ontstaan van het resterende bedrag. Er werd voor 2023 een groot bedrag van 1 miljoen euro vrijgemaakt (beleidswens “verruiming armoedebeleid”). Dit om, met het oog op hoge inflatie en de energiecrisis van dat moment, zo nodig direct in 2023 al noodmaatregelen te kunnen treffen. We zagen echter dat de bijdragen van het Rijk voor bijvoorbeeld de energietoeslag ruim waren en daarmee voldoende dekking gaven om een ruimhartige regeling te kunnen treffen voor Middelburgse inwoners. Een andere belangrijke reden is dat het ten uitvoer brengen van voorstellen tijd kost. Dat geldt bijvoorbeeld voor de OV minimapas. Dit initiatief wordt ten laste wordt gebracht van de verruiming van het armoedebudget. Hierdoor worden de kosten voor een belangrijk deel pas in 2024 gemaakt. Omdat het hier voor een belangrijk deel om incidenteel geld gaat, is het bovendien lastig om dit in te zetten voor structurele kosten.

Zeker als dit gaat om verstrekkingen aan inwoners. Middelen zouden wel bij de verdere uitwerking van het beleidskader ingezet kunnen worden voor verbeteren en/ of vernieuwen van bijvoorbeeld de uitvoering, op het moment dat er verwacht wordt dat ze een bijdrage leveren aan de genoemde stuurdoelen. Als het budget niet wordt aangewend/ overgeheveld voor aanwending in latere jaren, dan valt het inderdaad vrij.

Vraag 4

Voor 2025 en 2026 is de bestedingsruimte voor bestaanszekerheid negatief, wat is hier de reden van? Hoe wordt deze negatieve bestedingsruimte gedekt?

Antwoord

Zoals in het antwoord op vraag 3 aangegeven, zijn in de financiële paragraaf negatieve saldi gepresenteerd om aan te geven dat het college verwacht dat de kosten voor de plannen in het beleidskader niet gedekt kunnen worden uit de op dit moment hiervoor beschikbaar gestelde middelen. Het gaat hier om ramingen voor de jaren 2025 en 2026. De werkelijk kosten zijn afhankelijk van een veelheid aan factoren.

Vraag 5

We richten ons op drie hoofddoelstellingen met een aantal subdoelen. Hoe weten/meten we of het gevoerde beleid aan de hand van deze drie doelen ook zin heeft gehad? In de rapportage is weinig terug te lezen over verwachtte resultaten?

Antwoord

Het gaat hier om een inhoudelijk beleidskader, waarin stuurdoelen zijn opgenomen die richting geven aan de uitvoering. In de reguliere P&C producten, maar ook in de Rapportage Sociaal Domein zijn of kunnen indicatoren opgenomen (worden) die iets zeggen over zeggen over trends en ontwikkelingen in Middelburg en/ of de resultaten van gemeentelijk beleid. Bijvoorbeeld via de (BBV) indicatoren die zijn opgenomen in de programmabegroting sociaal domein, zoals “aantal kinderen in een bijstandsgezin”, “aantal personen met een bijstandsuitkering”, “aantal lopende re-integratievoorzieningen”. Een andere manier is het opnemen van aanvullende indicatoren in de Rapportage Sociaal Domein. Mocht de raad hier aanleiding toe zien, dan kan het bij de behandeling van deze rapportages aan de orde komen. Tot slot, geeft ook de armoedemonitor inzicht in bijvoorbeeld de effecten van onze minimaregelingen.

Vraag 6

Een van de doelstellingen is we versterken de (financiële) bestaanszekerheid van inwoners van Middelburg. De doelstelling richt zich op alle inwoners, niet alleen de mensen die al bekend zijn door een uitkering, hoe wordt juist ingezet om de de doelgroep werkenden met een laag inkomen te bereiken?

Antwoord

Werkenden met een laag inkomen zijn zeker een belangrijke doelgroep die vaak vraagt om een andere benadering dan niet werkenden. We houden hier bijvoorbeeld rekening mee door onze minimaregeling voor een ruimere doelgroep beschikbaar te stellen, door de komende jaren meer aandacht te besteden aan manieren voor simpel switchen (dat gaat bijvoorbeeld om ondersteuning van mensen die uit de bijstand aan het werk willen), maar ook door in onze informatie- en adviesfunctie nadrukkelijker aandacht te hebben voor mensen die aan het werk zijn (bijvoorbeeld via onze online dienstverlening).

Vraag 7

Wordt hier ook contact/samenwerking gelegd met maatschappelijke instellingen, zoals kerken, zo ja, op welke wijze wordt dit dan gedaan?

Antwoord

Het versterken van de samenwerking met initiatieven uit het maatschappelijk middenveld, zoals kerken, staat nadrukkelijk op de agenda voor de komende vier jaar. Samenwerking vraagt in de eerste plaats onderling contact. Dit kan in de vorm van netwerk- en/of ketenoverleggen. Hiermee hebben we een eerste start gemaakt tijdens het stadsgesprek over het beleidsplan van 13 juni. Daarin werd duidelijk dat partijen elkaar niet goed kennen, maar wel behoefte hebben aan meer ontmoeting rond verschillende thema’s. De gemeente heeft een regierol in het bij elkaar brengen van partijen. Zodra het beleidskader in uitvoering gaat, starten we met het organiseren van platformoverleggen waarmee we aan deze wens tegemoet komen. Met ander maatschappelijk initiatief zoals Voedselbank en Kledingbank gaat onze rol wat verder. Dit zijn partijen die we faciliteren in hun activiteiten middels een subsidiebijdrage.

Vraag 8

Het college laat de minimaregelingen onderzoeken? Wat is de doelstelling van dit onderzoek en wat beoogt het college uit dit onderzoek te halen? Wordt in dit onderzoek ook aandacht besteed aan de positie van gezinnen met meerdere kinderen?

Antwoord

De doelstelling van dit onderzoek is: - inzicht krijgen in de omvang en samenstelling van de doelgroep minima; - inzicht krijgen in het bereik van de diverse regelingen; - inzicht krijgen in wat de effecten van de regelingen op de doelgroep zijn. Onderdeel van het onderzoek is inzicht krijgen in de kenmerken van de brede doelgroep. Mogelijk kan hier uit naar voren komen dat grote gezinnen een bijzondere doelgroep zijn in Middelburg.

Vraag 9

Het college is voornemens om te onderzoeken of basisbanen in Middelburg kunnen worden gerealiseerd? Komt hier een heel nieuw onderzoek of wordt gekeken naar de resultaten van andere steden?

Antwoord

Een eerste verkenning of basisbanen in Middelburg kunnen worden gerealiseerd, heeft plaatsgevonden. In deze verkenning zijn ervaringen uit andere gemeenten (waaronder Rotterdam en Groningen) meegenomen. In deze verkenning zijn de voor- en nadelen van het model, de uitvoerbaarheid, bereik van de beoogde doelgroep en de daaraan verbonden kosten meegenomen. De bevindingen van de verkenning krijgt de raad via een memo actieve informatie begin 2024 toegestuurd.

Vraag 10

Een van onze hoofddoelen is het ondersteunen van duurzame, maatschappelijke en economische participatie van inburgeraars. Is hierin ook nog ruimte voor de inburgeraars voor eigen regie?

Antwoord

De PIP (Persoonlijk Inburgerings Plan) wordt samen met de inburgeraar opgesteld door de regisseur. Hierin staat de wens van de inburgeraar centraal binnen de wettelijke kaders.

Vraag 11

Benutten de meeste inburgeraars de volledige drie jaar voor het inburgeringstraject of gaat dit ook vaak sneller?

Antwoord

Dit is per persoon verschillend. Sommige inburgeraars hebben alle tijd nodig. Andere inburgeraars zijn al direct of op korte termijn erg zelfredzaam en stromen daardoor sneller door. Het is nog te vroeg na de start van de nieuwe wet om hier concrete data over aan te leveren.

Vraag 12

Klopt het beeld dat in de inburgering vooral wordt ingezet op maatschappelijke participatie en daarna pas economische participatie?

Antwoord

Dit klopt niet. Beide onderdelen gaan van start zodra de inburgeringstermijn in gaat. Maatschappelijke participatie wordt vormgegeven door Welzijn Middelburg en de economische participatie/ zelfredzaamheid wordt door Orionis bevorderd en begeleid.

Vraag 13

Klopt het beeld dat in de periode van inburgering (maximaal 3 jaar) het grootste deel nog niet economisch participeert door te werken? In de praktijk lijkt het niet aantrekkelijk om te gaan werken, omdat na bijvoorbeeld beëindiging van een tijdelijk werkcontract het twee maanden duurt voordat inburgeraars weer recht hebben op een uitkering?

Antwoord

Dit is zeker wel één van de doelen. Zodra het kan en er is een match met een werkgever, dan gaan inburgeraars voorzien in hun eigen inkomen. Wanneer dit financieel problematisch lijkt te zijn in de overstap, dan is er de regisseur van Orionis om dit te signaleren en waar mogelijk maatwerk te leveren. We hebben op dit moment geen signalen dat herindicatie voor een bijstandsuitkering na beëindiging van een tijdelijk arbeidscontract een groot probleem is bij inburgeraars. Wel kijken we met interesse naar een motie die is ingediend in de gemeenteraad van Vlissingen voor het instellen van een zogenoemde “garantieknop”. Naar voorbeeld van Amsterdam zou een uitkeringsgerechtigde zelf zijn uitkering voor de duur van zes maanden op pauze kunnen zetten. Als deze binnen zes maanden het werk heeft verloren, hoeft geen uitgebreide check meer plaats te vinden.

Vraag 14

In het beleidsplan staat: ‘’We committeren ons hier opnieuw aan de reeds eerder gemaakte afspraken om te werken aan inclusief werkgeverschap.’’ Halen we nu al de eerder afgesproken doelstelling nu al, ja of nee? Zo niet wat gaan we dan nu nog extra doen?

Antwoord

Met Orionis hebben we afgesproken dat de gemeente Middelburg tussen 2023 en 2025 12 mensen in dienst neemt in het kader van inclusief werkgeverschap. Op dit moment zijn 5 mensen vanuit het doelgroepregister bij ons in dienst. Daarnaast werken 15,9 fte van Orionis in de groenvoorziening. Dit betekent dat we ernaar streven om in 2024 en 2025 nog 7 mensen vanuit de doelgroep aan te stellen. Hiervoor voeren we gesprekken met Orionis. Wij geven in 2024 via een project een extra impuls aan inclusief werkgeverschap.