Beantwoording vervolgvragen aan het college over leerplicht Art. 5b; vrijstelling van de inschrijfplicht wegens richtingbedenkingen - David Riemens (PvdD)

Commissie

Maatschappelijke Zaken – 17 juni 2026

Agendapunt

8a

Onderwerp

Vragen aan het college over leerplichtwet, specifiek over Artikel 5b; vrijstelling van de inschrijfplicht wegens richtingbedenkingen

Vragensteller

David Riemens (PvdD)

Datum ingediend

15 juni 2026

Datum beantwoording

17 juni 2026

Vraag 1

Hoeveel leerplichtige kinderen/leerlingen in de gemeente Middelburg maken dit schooljaar gebruik van een vrijstelling op grond van artikel 5b van de leerplichtwet?

Antwoord

7

Vraag 2

Hoe hebben deze aantallen zich de afgelopen 5 jaar ontwikkeld? (Stijgend, dalend, gelijk)

Antwoord

De afgelopen jaren is er sprake van een stijging. 2021 - 2022 3 2022 – 2023 7 2023 – 2024 6 2024 – 2025 6

Vraag 3

Zijn er verzoeken voor een vrijstelling afgelopen schooljaar ( en de afgelopen 5 jaar) verzoeken afgewezen door het RBL of niet ontvankelijk verklaard?

Antwoord

Ja (verzoeken zijn ingetrokken of mensen zijn verhuisd, vrijstelling op basis van islamitisch geloof ingetrokken of geweigerd met komst Islamitische basisschool, ingetrokken aanvragen gebeuren veelal na gesprekken met RBL waarna alsnog een schoolinschrijving plaatsvindt))

Vraag 4

Hoe houdt het RBL toezicht op de kinderen met vrijstelling door artikel 5b?

Antwoord

Het RBL houdt zicht op de afloop van de reeds gegeven vrijstellingen. Ouders dienen elk jaar voor 01 juli een nieuw beroep in te dienen. Leerplicht toetst of het beroep aan de voorwaarden voldoet. Het toezicht ligt bij de onderwijsinspectie. Het RBL houdt toezicht op de vrijstellingen op grond van de richtingsbezwaren. Dit is een combinatie van administratieve controle, inhoudelijke controle en periodieke controle.

Toelichting

Vervolgvragen: Uit de Handreiking: Omgaan met vrijstellingen artikel 5 onder B leerplichtwet na uitspraak Hoge Raad april 2026 “Voor nieuwe beroepen op artikel 5 onder b Lpw die worden beoordeeld voor schooljaar 2026-2027 geldt het door de Hoge Raad geformuleerde toetsingskader. Wanneer binnen redelijke afstand (voor het primair onderwijs is dit 6 kilometer en voor het voortgezet onderwijs 20 kilometer) van de woning openbaar onderwijs beschikbaar, ligt het niet voor de hand dat een beroep op artikel 5 onder b Lpw slaagt. Uitgangspunt is immers, dat het openbaar onderwijs in Nederland voldoet aan de door de Hoge Raad genoemde criteria dat het onderwijs, dat godsdienstig, levensbeschouwelijk of maatschappelijk van aard is, plaatsvindt op een objectieve, kritische en pluralistische manier. …”

Vraag 5

Zijn er in Middelburg woningen die buiten de 6 kilometer voor het primaironderwijs en/of 20 kilometer voor het voortgezet onderwijs vallen?

Antwoord

Nee, een dergelijk adres of woning is naar huidig inzicht niet aanwezig binnen de gemeente Middelburg.

Vraag 6

Klopt het dat, gelet op de nieuwe handreiking en de uitspraak van de Hoge Raad, in Middelburg een nieuw beroep op artikel 5 onder b in beginsel niet meer zal slagen wanneer binnen redelijke afstand openbaar onderwijs beschikbaar is? Zo nee, in welke situaties ziet het college nog ruimte voor nieuwe vrijstellingen?

Antwoord

Dit klopt, volgens de Hoge Raad kan een beroep op artikel 5 onder b nog slechts in uitzonderlijke gevallen slagen wanneer openbaar onderwijs beschikbaar is. Het recht van het kind op onderwijs staat daarbij centraal en mag niet ondergeschikt worden gemaakt aan de overtuigingen van ouders. Uitgangspunt is dat kinderen deelnemen aan onderwijs binnen een schoolgemeenschap, samen met andere kinderen. Wanneer openbaar onderwijs binnen redelijke afstand bereikbaar is, ligt toewijzing van een vrijstelling daarom niet voor de hand. Dit volgt ook uit de handreiking voor de uitvoeringspraktijk.

Vraag 7

Hoe gaat het college de huidige groep kinderen met een bestaande 5b-vrijstelling en hun ouders actief benaderen en per casus begeleiden bij een zorgvuldige terugkeer naar onderwijs richting schooljaar 20262027?

Antwoord We benaderen alle ouders met een bestaande 5b-vrijstelling actief, onder meer via een gerichte brief waarin de gevolgen van de uitspraak worden toegelicht en een gesprek wordt aangekondigd. Leerplicht voert vervolgens per casus een individueel gesprek met ouders, gericht op het perspectief van het kind en de mogelijkheden voor terugkeer naar onderwijs. Samen met ouders, het samenwerkingsverband en waar nodig jeugdhulp wordt een maatwerkplan opgesteld richting plaatsing op een passende school. Daarbij wordt gewerkt met een zorgvuldige overgangsperiode, waarin stapsgewijs wordt toegewerkt naar daadwerkelijke inschrijving. Leerplicht vervult hierin een regisserende en verbindende rol en bewaakt de voortgang. Uitgangspunt is dat voor elk kind weer structurele deelname aan onderwijs wordt gerealiseerd.

Vraag 8

Kan het college toelichten welke feitelijke redenen of richtingsbezwaren in Middelburg in de praktijk ten grondslag liggen aan de huidige vrijstellingen op grond van artikel 5 onder b van de Leerplichtwet?

Antwoord

Dit kunnen religieuze bezwaren, levensbeschouwelijke of ideologische bezwaren zijn. Dit wordt bijgehouden in de individuele dossiers.