Beantwoording technische vragen commissie Maatschappelijke zaken

Technische vragen commissie Maatschappelijke zaken – Jonathan Schroevers (SGP), en Caroline Diepeveen (GroenLinks/PvdA)

Onderwerpen - Raadsvoorstel bestemming onderbesteding middelen TONK; - Memo actieve informatie bestemming corona steunpakketten sociaal domein - Memo actieve informatie energietoeslag bijstandsgerechtigden. Vragen 1. Wat is de actuele stand van zaken n.a.v de verhoging van de energietoeslag van €200,- naar €800,euro, hoe wordt hierop geanticipeerd? Er wordt door het ministerie van SZW en VNG veel belang gehecht aan een landelijk uniforme uitvoering van de energietoeslag onder andere met betrekking tot de doelgroep en het uit te keren bedrag. Dit om ongelijke behandeling te voorkomen. Op 17 maart zijn de landelijke richtlijnen voor de energietoeslag bekendgemaakt. Samen met Orionis en de andere Walcherse gemeenten geven we verder uitvoering aan deze energietoeslag. De beleidsregels voor de energietoeslag worden zo snel mogelijk uitgewerkt, om naast de bijstandsgerechtigden ook de andere groepen tegemoet te kunnen komen. Hiervoor volgt binnen twee weken een collegevoorstel. Verder is er onduidelijkheid over het budget dat gemeenten krijgen, omdat de budgetten nog niet officieel zijn toegekend. Ook kunnen geen garanties gegeven worden als er een tekort zou ontstaan. Dit heeft gezorgd voor onduidelijkheid en vertraging.

In het debat met de Tweede Kamer op 30 maart heeft minister Schouten wel de belofte gedaan dat gemeenten genoeg geld krijgen om de 800 euro uit te kunnen keren aan huishoudens tot 120% van het sociaal minimum. De bijstandsgerechtigden uit Middelburg (en ook de andere Walcherse gemeenten) hebben op 31 maart 2022 een bedrag van 200 euro aan energietoeslag ontvangen. Zodra de beleidsregel is vastgesteld, wordt de verhoging uitbetaald aan de bijstandsgerechtigden en wordt de aanvraagprocedure opgestart voor de overige minima. Hierin wordt ook onderzocht welke groepen (naast de bijstandsgerechtigden) de energietoeslag ambtshalve toegekend kunnen krijgen. 2. Wat is de actuele stand van zaken t.a.v. de doelgroep niet-bijstandsgerechtigden, Kunnen zij op dit moment wel aanspraken maken op de energietoeslag van €800,-? De doelgroep niet-bijstandsgerechtigden kunnen nog geen aanspraak maken op de energietoeslag. Zoals in het antwoord op vraag 1 is toegelicht, zijn de landelijke richtlijnen nog maar recent bekend geworden en waren er onduidelijkheden met betrekking tot het beschikbaar budget. Daarnaast is de wetswijziging nog niet doorgevoerd. Vooruitlopend hierop heeft het college wel besloten de energietoeslag uit te keren aan de bijstandsgerechtigden.

Verder vooruitlopen hierop kon echter niet aangezien veel belang wordt gehecht aan een uniforme uitvoering van de energietoeslag en hiervoor pas recent richtlijnen voor zijn gegeven. 3. De gemeente heeft de bevoegdheid om zelf nader invulling te geven aan wat onder een laag inkomen moet worden verstaan. Welke inkomensgrens is de gemeente voornemens te hanteren voor het uitkeringen van de Energietoeslag van €800,- voor niet bijstandsgerechtigden? Het gaat hier om een incidentele generieke inkomensmaatregel waarbij eenduidigheid belangrijk is. Ook zijn we afhankelijk van het budget dat hiervoor beschikbaar wordt gesteld. Gemeenten ontvangen het budget om 800 euro uit te kunnen betalen aan huishoudens tot 120% van het sociaal minimum. Deze grens wordt geadviseerd vanuit de landelijke richtlijnen die zijn gegeven. Bij de keuze voor een inkomensgrens van 120% wordt ook aangesloten bij de verwachtingen die in de landelijke media aan inwoners zijn gegeven. Verder wordt in de landelijke richtlijnen ook geadviseerd om het vermogen buiten beschouwing te laten in verband met een snelle uitvoerbaarheid. Rekening houdend met deze overwegingen zal het college besluiten welke inkomensgrens gehanteerd gaat worden. 4.

Indien de gemeenten een inkomensgrens hoger hanteert dan 120% van de bijstandsnorm en het Rijk de energietoeslag van €800 euro alleen uitkeert voor de groep tot 120% van de bijstandsnorm, wat is dan het te verwachten budgettaire verschil voor de gemeente Middelburg?

Het is lastig om een inschatting te maken van de grootte van de doelgroep, omdat een deel van de doelgroep niet bekend is bij de gemeente en Orionis. Om dit enigszins te kunnen bepalen, is een inschatting gemaakt aan de hand van de cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dit betreft een maximale inschatting. Hieronder een inschatting van de maximale kosten op basis van de inkomensgrens van 120% en 130%: Inkomen tot 120% Inkomen tot 130% Totaal aantal huishoudens CBS 2900 3500 Kosten obv € 800 (excl. uitvoeringskosten) € 2.320.000 € 2.800.000 Inschatting budget € 2.230.000 € 2.230.000 Saldo - € 90.000 - € 570.000 Bij deze cijfers geldt als opmerking dat dit om 100% bereik gaat en daarnaast wordt de energietoeslag alleen uitgekeerd aan zelfstandige huishoudens. Dit betekent dat een aantal huishoudens niet in aanmerking komen. Het kan dan gaan om dak- en thuislozen, inwoners in een instelling, jongeren tot 21 jaar etc. Hierdoor is de verwachting dat het aantal lager is. De verwachting is dat veel mensen een beroep op deze regeling doen. Het tekort bij de keuze voor een inkomensgrens van 120% is beperkt tot 4% en daarbij is toegezegd dat gemeenten hoe dan ook voldoende geld krijgen voor 800 euro bij 120%. Bij de keuze voor een inkomensgrens van 130% is het verwachte tekort 25%.

De uitvoeringskosten die Orionis maakt voor het ambtshalve uitbetalen en verwerken van de aanvragen zijn in de berekening buiten beschouwing gelaten. Het is nog niet bekend of er apart budget beschikbaar komt voor de uitvoering van deze regeling. 5. Bovenop de 200 miljoen euro, ontvangen de gemeenten nog een bedrag 150 miljoen van het Rijk ter bestrijding van energiearmoede. (https://nos.nl/artikel/2420632-van-energieboxen-tot-extra-geld-zo-gaangrote-gemeenten-om-met-energiearmoede). Die 150 miljoen euro is niet geoormerkt geld. Op welke wijze gaat het College het Middelburgse deel van die 150 miljoen euro besteden? Gemeente Middelburg heeft een specifieke uitkering ontvangen voor een bedrag van € 417.000. Deze middelen zijn bedoeld voor het nemen van energiebesparende maatregelen ter ondersteuning van huishoudens met een laag besteedbaar inkomen die te maken hebben met hoge energielasten als gevolg van gestegen energieprijzen in combinatie met de lagere energetische kwaliteit van de woningen. De mogelijkheden worden op dit moment zowel met de Walcherse als met de Zeeuwse gemeenten samen in kaart gebracht. De intentie is om hier een gezamenlijk project van te maken. Ook Woongoed wordt hierbij betrokken. 6.

Gezien de huidige ontwikkeling is de 200 miljoen die beschikbaar is gesteld mogelijk niet voldoende als compensatie voor de gestegen energieprijzen voor mensen met minimum inkomens. Er zijn gemeentes, bijvoorbeeld Den Haag, die daarom de overgebleven TONK gelden hiervoor mede inzetten (https://www.binnenlandsbestuur.nl/sociaal/den-haag-verhoogt-energietoeslag-minima). Nu staat er een raadsvoorstel op de agenda over de besteding van de in Middelburg overgebleven TONK gelden. Is het in Middelburg eventueel ook mogelijk om de overgebleven TONK gelden, net als in Den Haag, deels te besteden aan de bestrijding van energiearmoede? Dit is mogelijk. Echter zal dit het probleem van inkomenstekort om in de noodzakelijke kosten van het bestaan te voorzien niet wegnemen. Er is een structurele aanpak vanuit het rijk nodig in plaats van ad-hoc regelingen die door de gemeenten moeten worden uitgevoerd. Ook de VNG pleit hiervoor. Besteding van TONK gelden voor bestrijding van energiearmoede kan alleen zorgen voor een incidentele tegemoetkoming.