Advies informateur Middelburg 29 maart 2022

Gemeenteraad Middelburg

uw kenmerk

uw brief van

ons kenmerk

bijlage(n)

contactpersoon

doorkiesnummer

datum

datum verzending

Saskia Szarafinski

06 11109108

29 maart 2022

onderwerp

Advies informateur

Geachte leden van de raad, In deze brief leest u mijn advies dat tot stand is gekomen na informatieve gesprekken die ik heb gevoerd met alle fracties die zetels hebben behaald bij de afgelopen verkiezingen. U had voor de verkiezingen in het presidium een werkwijze vastgesteld voor het (in)formatieproces (bijlage 1). Op 21, 22 en 23 maart heb ik met alle fracties een gesprek gevoerd en op 24 maart heb ik nog kort gesproken met GroenLinks/PvdA om op twee onderwerpen een duidelijker beeld te krijgen. Omdat het proces niet voorzag in een duidingsbijeenkomst van de verkiezingsuitslag heb ik geen verdere opdracht van u meegekregen. In de gesprekken zijn de onderwerpen zoals van te voren vastgesteld aan de orde geweest. Van deze gesprekken leest u in de bijlagen een kort verslag. Als informateur ben ik blij dat alle fracties hebben ingestemd met het toevoegen van deze verslagen (bijlagen 2 tot en met 10), zodat u in alle openheid mee kunt lezen. Graag wil ik alle gesprekspartners bedanken voor de prettige gesprekken die we in een goede sfeer hebben gevoerd. Ook wil ik uw raadsgriffier bedanken voor de plezierige samenwerking en de zorgvuldige ondersteuning, wees zuinig op hem! Advies

Op basis van de gesprekken is mijn advies om de formateur opdracht te geven een coalitie te vormen van GroenLinks/PvdA, LPM, D66 en Christenunie. Van deze partijen heb ik het beeld dat zij programmatisch op elkaar aansluiten, in samenstelling recht doen aan de verkiezingsuitslag en een brede afspiegeling van de raad vormen. Ik zal hieronder mijn afwegingen die tot dit advies hebben geleid toelichten.

Bankrelatie: N.V. Bank voor Ned. Gemeenten (BNG) te Den Haag, banknr. NL14BNGH0285005502 (IBAN) / BNGHNL2G (BIC/SWIFT). Wij verzoeken u bij beantwoording het onderwerp en ons kenmerk te vermelden.

pagina 2 van 4

onderwerp

Advies informateur

Werkprogramma

In de gesprekken is het werken met een raadsakkoord, coalitieakkoord en/of werkprogramma aan de orde geweest. Ik heb gemerkt dat de opvattingen uiteenlopen over de definitie van een raadsakkoord. Ik adviseer er nu niet mee te gaan werken, mede omdat ik veel bereidheid heb geproefd bij alle partijen om mee te praten over verschillende onderwerpen. Er is behoefte bij veel partijen om met een coalitieakkoord of werkprogramma op hoofdlijnen te werken. Dat maakt het mogelijk voor de coalitie om ruimte te bieden voor wisselende meerderheden in de raad en om (vrije) onderwerpen aan de raad over te laten. Vier wethouders

Op de vraag naar het aantal wethouders dat Middelburg nodig heeft was brede overeenstemming; vier wethouders past bij de opgaven en de schaal van Middelburg. In het tweede gesprek met GroenLinks/PvdA is dit punt nog aan de orde geweest. De vraag was of zij gezien het aantal zetels in de raad een voorkeur hebben voor het leveren van één of twee wethouders. Omdat ik uit het eerste gesprek nog geen definitief standpunt had opgemaakt en het relevant is voor het aantal partijen in de coalitie heb ik daar naar geïnformeerd. Nadat zij hadden aangegeven voorkeur te hebben voor het leveren van één wethouder in een vierpartijencoalitie is dit één van de uitgangspunten van het advies geworden. Belangrijke thema’s

Bij diverse partijen heb ik in de gesprekken de behoefte gevoeld om met deze verkiezingsuitslag een frisse wind te laten waaien. Afgelopen periode heeft er noodzakelijkerwijs veel nadruk op financiën gelegen. Dat heeft er toe geleid dat Middelburg er financieel veel beter voor staat dan vier jaar geleden. Dat blijkt ook uit de brief aan de informateur die vanuit de organisatie is aangeboden (bijlage 11). De volgende thema’s zijn breed gedragen en wil ik u graag meegeven voor de formatie: Sociaal Domein Afgelopen periode lag de nadruk op bezuinigen en het organiseren van TIM. De huidige financiële situatie biedt volgens velen ruimte om in het Sociaal Domein de scherpe kantjes van het beleid te halen. Er is brede overeenstemming om het beleid en de toegang niet radicaal te wijzigen maar bij te sturen. Geen ruk aan het stuur maar wel met een ruime bocht, zoals door een van de gesprekspartners genoemd. Werken vanuit uitgangspunten als vertrouwen, menswaardigheid en toegankelijkheid betekent een andere opdracht aan medewerkers. Preventie en laagdrempelige voorzieningen in de wijken en kernen staan bij velen van u hoog op het lijstje. Bouwen en wonen Zonder uitzondering komt het onderwerp bouwen en wonen in verschillende nuances uit de gesprekken naar voren als grote opgave.

De woningnood is een zorg van iedereen, er is nu onvoldoende perspectief voor ouderen om desgewenst kleiner te gaan wonen, voor starters om een eigen plekje te vinden en u ziet een groot tekort aan sociale huurwoningen. De wens is geuit om aantallen en soorten woningen, locaties en interventies op de woningmarkt integraal af te wegen. Daarvoor is inzicht nodig in alle mogelijke locaties (inbreiding en uitbreiding) die in aanmerking kunnen komen voor nieuwbouw en herstructurering. Dat maakt het mogelijk om in samenhang de kwantitatieve en kwalitatieve opgaven te bepalen. Participatie De afgelopen jaren is veel gedaan aan en geleerd over participeren. Helaas heeft covid-19 er voor gezorgd dat ook in Middelburg veel interactie stil is komen te liggen. Alle partijen willen veel energie steken in het

pagina 3 van 4

onderwerp

Advies informateur

versterken van contacten tussen inwoners en de gemeente. Ook is er behoefte om vooraf veel duidelijker te zijn over grenzen aan de participatie, de kaders en wat de gemeente gaat doen met de opbrengst. Nog te vaak levert participatie ontevredenheid op over het proces en het resultaat. Klimaat en energie Door de woningvoorraad te verduurzamen draagt Middelburg bij aan de landelijke opgave. Er is veel informatie over energiebesparende maatregelen, er zijn al verschillende subsidies, maar veel inwoners weten de weg niet of kunnen het niet betalen. Ik heb de behoefte gehoord bij veel partijen om inwoners veel meer te helpen zodat samen de doelen worden behaald. Daarnaast zijn klimaatadaptatie en vergroening vaak genoemd als noodzakelijke onderwerpen voor de komende periode. Conclusie

In alle gesprekken zijn GroenLinks/PvdA en LPM genoemd als voor de hand liggende coalitiepartners, op basis van de verkiezingsuitslag. Er zijn veel overeenkomsten in ambities en ik heb geen onoverbrugbare inhoudelijke knelpunten gehoord. In veel gesprekken is D66 toegevoegd aan deze twee partijen omdat zij een extra zetel hebben bemachtigd. Ook bij deze partij zie ik veel dezelfde standpunten terugkomen. Samen zouden deze drie partijen een coalitie van 16 zetels vormen ware het niet dat ze alle drie een eerste voorkeur hebben uitgesproken om met vier partijen een coalitie te vormen. Zeker na bevestiging van GroenLinks/PvdA dat zij één wethouder wensen te leveren in een college is er ruimte om, binnen de breed geuite wens van vier wethouders, een vierde partij toe te voegen. Voor veel partijen geldt dat de inhoudelijke verschillen over het algemeen overbrugbaar lijken. Dat biedt een goede basis voor de toekomstige samenwerking, zeker als gekozen wordt voor een akkoord op hoofdlijnen. Toch zijn er argumenten om Christenunie aan de drie genoemde partijen toe te voegen. Allereest omdat twee winnaars (GroenLinks/PvdA en D66) de partij als een gewenste partner hebben genoemd; er zijn veel inhoudelijke overeenkomsten. Zij zien de Christenunie als een sociale partij die past bij hun intentie om het sociaal domein bij te sturen.

Het thema zondagsrust is bij Christenunie onderwerp van gesprek geweest, maar naar mijn waarneming vormt hun genuanceerde standpunt geen blokkade voor nieuwe activiteiten. Veel partijen die ik gesproken heb, gaven aan na alle maatregelen van afgelopen twee jaar weer te willen werken aan een bruisende stad, ook op zondag. Gezien het afwijkende standpunt van de SGP over dit onderwerp, adviseer ik deze partij niet als coalitiepartner. Ook de vierde partij in stemmen, het CDA, adviseer ik niet toe te voegen. Op inhoud staat het CDA iets verder af van de behoefte bij de drie partijen om het sociaal domein wat ruimer open te stellen. Dat verschil is subtiel en gaat om toon en woordkeuzes. Ook weeg ik hier in mee dat in geen van de gesprekken het CDA als eerste voorkeurspartner is genoemd en het CDA zit deze verkiezing niet bij de winnaars. Voor de VVD geldt dat zij verloren hebben. Ze geven zelf aan dat hen bescheidenheid past ook al zijn ze altijd bereid om verantwoordelijkheid te dragen. Ook deze partij is niet genoemd als voor de hand liggende coalitiepartner. Voor de SP geldt hetzelfde ondanks dat ik programmatisch geen belemmeringen zie. Forum voor Democratie is als nieuwkomer met één zetel naar mijn inschatting nog geen voor de hand liggende coalitiedeelnemer, ook vanwege een sterk afwijkend standpunt op het thema klimaat en energie.

pagina 4 van 4

onderwerp

Advies informateur

Op grond van bovenstaande argumentatie adviseer ik een formateur te benoemen om een college te vormen bestaande uit de vier partijen GroenLinks/PvdA, LPM, D66 en Christenunie die elk een wethouder aandragen. De combinatie van deze partijen vormt een brede afvaardiging van de raad. Bovendien hebben zij allen aangegeven open te staan voor inbreng van anderen. Ik adviseer de formateur (volgens uw proces de kandidaat-wethouder van de grootste coalitiepartij) daar mee aan de slag te gaan. Dat doet recht aan de constructieve houding van alle gesprekspartners en maakt dat de basis voor verschillende thema’s nog breder wordt. Tot slot, het is goed om de betrokken en open houding van alle partijen te ervaren, een mooie start van deze periode. Gebruik al die frisse energie om goede dingen te doen voor ons inwoners, voor Middelburg!