AB 2025.02.25 Memo actieve informatie starten internationaal kenniscentrum Slavernijverleden KCS

memo - actieve informatie aan

commissie

portefeuillehouder

datum

Gemeenteraad

Algemeen bestuur

Jeroen Louws

11 februari 2025

steller

afdeling

telefoon

e-mail

Simon Jongepier

Wijk en Bestuur

+31118675535

s.jongepier@middelburg.nl

onderwerp

starten internationaal kenniscentrum Slavernijverleden KCS

Geachte leden van de raad, De kwartiermaker fase voor de verkenning en onderzoek naar een Internationaal Kenniscentrum Slavernijverleden in Zeeland (KCS) is eind 2024 afgerond. De bevindingen/adviezen en conclusies van de onderzoeker, Dienke Hondius, zijn opgenomen in een Adviesrapport. Dit adviesrapport wordt u ter kennisneming aangeboden. Zij adviseert om in Zeeland over te gaan tot oprichting en inrichting van een Internationaal Kenniscentrum Slavernijverleden in Zeeland (KCS). Het Kenniscentrum zal zich met name richten op (wetenschappelijk) onderzoek, educatie en informatie. Via onderzoek zal meer over het slavernijverleden naar boven worden gehaald en voor een breed publiek worden vertaald via educatie (op o.a. basisscholen) en informatie (publicaties en tentoonstellingen). Een belangrijke onderzoeksvraag was: Waarom een Internationaal Kenniscentrum Slavernijverleden en dan met name in Zeeland? Samenvattend hieronder de antwoorden uit het Adviesrapport: • • • • • • • • • •

Behoefte aan kennis en een kenniscentrum in Nederland over het slavernijverleden is in de loop van de tijden gegroeid. Zeeland onderhoudt al vele jaren goede contacten met andere kennisinstellingen in Nederland, zoals het Nationaal Archief, universiteiten etc. Tot op de dag van vandaag werken de gevolgen van het slavernijverleden door. Het belang dat vanuit het Rijk wordt ingezien van een nationaal kenniscentrum (o.a. ook voor familie- en voorouderonderzoek). Er is (nationale en internationale) behoefte aan afstemming bij de uitvoering van wetenschappelijk onderzoek, educatie en informatie. Zeeland loopt voor in onderzoek en onderlinge afstemming en is al veel langer en in onderlinge samenwerking bezig met het realiseren van een Kenniscentrum. De aanwezigheid van een wereldwijd uniek archief van de Middelburgse Commercie Compagnie (MCC) in het Zeeuw Archief. Opgenomen in de werelderfgoedlijst van de UNESCO. Zeeland speelde in de 17e en 18e eeuw een belangrijke, structurele rol in de trans-Atlantische slavenhandel. In de periode van de "vrijhandel" in slaven domineerden Zeeuwse reders de Nederlandse slavenhandel Middelburg en Vlissingen hadden verreweg het grootste aandeel in de Zeeuwse slavenhandel en aan de slavernij-gerelateerde activiteiten.

blad

2 van 3 onderwerp

starten internationaal kenniscentrum Slavernijverleden KCS

De Walcherse colleges en net college van Gedeputeerde Staten van Zeeland hebben op basis van dit adviesrapport en de aanbeveling van de stuurgroep KCS vanmorgen besloten om een Internationaal Kenniscentrum Slavernijverleden op te richten, gevestigd in het Zeeuws Archief in Middelburg. Het is de bedoeling het KCS dit jaar actief aan de slag gaat om zodoende het centrum provinciaal en (inter)nationaal "in de etalage" te zetten. Zeeland heeft nationaal (o.a. van de Rijksoverheid) en ook vanuit Amsterdam de aandacht en laat hierdoor zien, dat het al veel in huis heeft om de kans te krijgen tot een volwaardig kenniscentrum uit te groeien. Voor de activiteiten in het jaar van oprichting 2025 zullen "trekkers” worden aangetrokken die o.m. aan de gang gaan met de oprichting van een stichting, binnenhalen van (rijks)subsidies en het inrichten van het onderzoekscentrum via onder meer een Fellowship programma. De rol van de Provincie en de drie Walcherse gemeenten, die betrokken waren bij de verkenningen en het onderzoek (aanjaagfunctie en facilitair) zal in het verdere proces geleidelijk ook een andere worden. In de nieuwe rol zal die er één zijn van subsidient van het KCS. De oprichtingstaken worden dit jaar bij de trekkers gelegd waarbij nog flankerende werkzaamheden worden verricht door het huidige Projectteam.

De Stuurgroep is in het oprichtingsjaar 2025 nog nodig om eventueel sturende interventies uit te oefenen. Omdat het slavernijverleden heel Zeeland aangaat zullen ook de overige Zeeuwse gemeenten benaderd gaan worden met de vraag of zij ook betrokken willen worden bij het Kenniscentrum, ook in de vorm van financiële ondersteuning van het KCS. Het is noodzakelijk dat dit jaar duidelijkheid ontstaat over de (structurele) bijdragen van de Rijksoverheid en welke fondsen bereid zijn financiële middelen beschikbaar te stellen voor het Kenniscentrum. Dan pas kan ook worden bepaald in welke omvang en schaal - mede basis van de bedoelingen die in het adviesrapport zijn weergegeven - er verder kan worden gewerkt aan het Kenniscentrum of dat er slechts sprake kan zijn van een beperkt Kenniscentrum, die in de basis sterk afhankelijk is van (structurele) subsidiering van de Zeeuwse overheden. De gemeenteraad van Middelburg heeft in de meerjarenbegroting een bedrag van 50.000 euro voor het KCS gereserveerd. Het ministerie van BZK heeft aangegeven dat wij in Nederland het plan voor een Kenniscentrum het verst hebben uitgewerkt en zal ons binnenkort uitnodigen voor een gesprek over de relatie van KCS in Zeeland met andere landelijke initiatieven, met name het slavernijmuseum in Amsterdam en de stichting NiNsee in Amsterdam.

Bij de activiteiten van het Kenniscentrum worden de Zeeuwse organisaties blijvend betrokken zoals de stichting Keti Koti, de UCR, de HZ, de Zeeuwse Bibliotheek, het Zeeuws Archief, het Zeeuws Museum, Het RIAS, het Zeeuws Genootschap der Wetenschappen en het antidiscriminatiebureau. Zij zullen hun bijdrage veelal in de vorm van inzet van personeel invullen.

blad

3 van 3 onderwerp

starten internationaal kenniscentrum Slavernijverleden KCS

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Middelburg, de secretaris, de burgemeester,

Aart van den Brink

Yvonne van Mastrigt

Bijlagen

1. 2.

Adviesrapport “Naar een Internationaal Kenniscentrum Slavernijverleden in Zeeland” Begroting activiteiten KCS in 2025