AB 2024.12.10 Memo actieve informatie kostendekkendheid leges

memo - actieve informatie aan

commissie

portefeuillehouder

datum

Gemeenteraad

Algemeen bestuur

Rutger Schonis

26 november 2024

steller

afdeling

telefoon

e-mail

Boy Priem

Belastingen

0118 - 675498

r.kodde@middelburg.nl

onderwerp

kostendekkendheid leges algemene dienstverlening (motie)

Geachte leden van de raad, aanleiding In de door de Raad op 14 november aangenomen motie over kostendekkendheid leges algemene dienstverlening zijn de volgende drie punten genoemd: 1.

De leges voor reisdocumenten en Nederlandse Identiteitskaarten en rijbewijzen vanaf 2025 structureel te verlagen naar een tarief dat overeenkomt met 100% kostendekkendheid voor 2025;

2.

De leges voor de burgerlijke stand eveneens structureel te verlagen naar een maximale kostendekkendheid van 100% (2025), daarbij in elk geval het budgethuwelijk/geregistreerd partnerschap gratis te maken. En de term budgethuwelijk niet meer te gebruiken;

3.

Het totale verwachtte budgettaire effect van € 93.128 voor 2025 eenmalig ten laste te brengen van de algemene reserve en voor de verdere jaren te verwerken in de Kadernota 2026-2029.

informatie 1.1 Als college hebben we besloten dit deel van de motie op dit moment niet uit te voeren, in afwachting van verdere beraadslaging en besluitvorming in de gemeente Raad. De landelijke wettelijke tarieven worden door (bijna) alle gemeenten gevolgd. Deze zijn in samenspraak met de VNG tot stand gekomen. Het advies van onze externe adviseur (ANG) is ook om aan te sluiten bij de landelijke maximale tarieven. Daarnaast verwijzen we naar het volgende artikel Maximering rijbewijstarieven kan leiden tot hogere tarieven - ESB . In het artikel wordt besproken dat in 2022 maar 1,5% van de gemeenten het maximumtarief NIET hanteert. Dit zal voor 2025 niet veel anders zijn. Dat steeds minder gemeenten een duidelijk lager tarief heeft dan het maximum kan verklaard worden omdat het maximumtarief te laag is en/of te weinig meestijgt met de kosten die gemeenten maken. Als wij voor 2025 tarieven vaststellen die afwijken van het maximale wettelijke tarief, resulteert dit in een lager tarief voor burgers bij de aanvraag van documenten (bijvoorbeeld 6 tot 8 euro minder voor een document dat 10 jaar geldig is). Vanaf 2024 hebben we te maken met de effecten van de zogenoemde reisdocumentenpiek. Deze piek is het gevolg van de wijziging van de geldigheidsduur van paspoorten en identiteitskaarten in 2014. Deze werden toen 10 jaar geldig in plaats van 5 jaar.

Hierdoor ontstaan in de komende jaren aanzienlijke fluctuaties in het aantal aanvragen voor deze documenten, in tegenstelling tot eerdere jaren. Het is raadzaam om de kostendekkendheid van deze producten over een langere periode te bekijken. In 2023 hadden we op dit product een dekkingspercentage van 84% en in 2024 van 108%. De kans is zeer aannemelijk dat, als we de kostendekkendheid volgend jaar opnieuw onder de loep nemen, we dan de tarieven weer moeten verhogen (tot het wettelijk maximumtarief) of extra verlagen. De kostendekkendheid bestaat namelijk uit een vaste component en variabele componenten zoals het aantal uitgegeven documenten. Dit betekent dat de burger in het ene jaar (veel) meer zou moet betalen voor het

blad

2 van 3 onderwerp

Motie kostendekkendheid leges algemene dienstverlening

aangevraagde document dan in het andere. Een instabiel tarievenbeleid is voor een dergelijk product niet wenselijk. 1.2 Als college hebben we besloten dit deel van de motie op dit moment niet uit te voeren, in afwachting van verdere beraadslaging en besluitvorming in de gemeente Raad. De kostendekkendheid van de leges bedraagt over de gehele tarieventabel 68% terwijl we bij andere retributies zoals de afvalstoffenheffing en de rioolheffing 100% kostendekkendheid nastreven. Wij vinden een nieuwe integrale afweging met betrekking tot de kostendekkendheid van alle producten in de legesverordening een goed initiatief. Wij stellen voor deze afweging bij de kadernota voor 2026 te maken. Wat betreft de leges specifiek voor huwelijken burgerlijke stand het volgende. In onze gemeente worden jaarlijks ongeveer 160 huwelijken en partnerschappen gesloten. Ongeveer de helft daarvan vindt kosteloos plaats in het Stadskantoor. Volgens de wet (artikel 4 Wet rechten burgerlijke stand) moeten gemeenten met meer dan 10.000 inwoners twee kosteloze tijdstippen per week aanbieden voor trouwen of een geregistreerd partnerschap. Deze optie is populair en vaak maanden van tevoren volgeboekt. Steeds meer mensen willen echter om administratieve redenen trouwen. Door de populariteit van kosteloze huwelijken is het voor hen lastig om op korte termijn een gratis moment te vinden.

Zij moeten dan kiezen voor een regulier, betaald huwelijk in het Oude Stadhuis, wat € 478 kost. Hierbij zijn reserveringen, buitengewone ambtenaren en bodes nodig, terwijl veel bruidsparen slechts het ja-woord willen geven en de akte willen ondertekenen. Betaalde huwelijken vereisen bovendien meer voorbereiding van de afdeling Publiekszaken, door afstemming met bodes, ambtenaren en de locatie. Dit leidt tot een ongewenste situatie voor zowel de stellen als de organisatie. Veel gemeenten introduceren daarom een ‘budgethuwelijk’ als oplossing. Wij hebben in 2022 dan ook besloten het budgethuwelijk / geregistreerd partnerschap mogelijk te maken in onze gemeente. Op de woensdag- en vrijdagochtend kan er tijdens een sobere ceremonie getrouwd, dan wel ‘gepartnerd’ worden. Momenteel betalen de stellen € 103 voor deze dienstverlening. Deze dienstverlening wordt sinds de invoering goed afgenomen en wordt zeer gewaardeerd door onze inwoners. In tegenstelling tot de kosteloze huwelijken kunnen onze inwoners steeds op korte termijn nog een budgethuwelijk reserveren waardoor ze bijvoorbeeld de koop van een woning mogelijk kunnen maken of gezag voor een verwacht kind goed kunnen regelen.

Budgethuwelijken ‘gratis’ aanbieden Door de budgethuwelijken voortaan gratis aan te bieden zal deze vorm van dienstverlening, het op korte termijn tegen een laag tarief in het huwelijk of partnerschap te treden, verdwijnen. Kosteloze huwelijken zijn, zoals eerder omschreven, in heel Nederland zeer populair en hebben lange wachttijden. De nieuwe extra kosteloze momenten zullen naar verwachting snel opgevuld worden. De wachttijden zullen met de toevoeging van 2 extra gratis momenten mogelijk enigszins afnemen, maar zullen nog steeds maanden wachttijd blijven opleveren. De ervaring is dat in dit scenario het ook extra huwelijken aantrekt van echtparen die niet in de gemeente wonen. Dit legt extra druk op de capaciteit van de gemeente. Daarnaast moet onze gemeente zich principieel afvragen of we onze verplichte kosteloze huwelijken willen verdubbelen. Middelburg zal dan 2x meer kosteloze huwelijken aanbieden dan bijvoorbeeld de gemeenten Utrecht, Amsterdam of Rotterdam. Dergelijke huwelijken hoeven we niet aan te bieden en worden betaald door de Middelburgse belastingbetaler. In tegenstelling tot gratis huwelijken, worden de kosten voor het voltrekken van gratis budgethuwelijken wel opgenomen in de andere tarieven voor huwelijksvoltrekkingen. Dit leidt dus tot hogere tarieven voor de andere huwelijksvoltrekkingen.

Aanpassen benaming budgethuwelijk In de motie wordt voorgesteld de benaming budgethuwelijk niet langer te gebruiken. Als college respecteren wij de wens van de raad en zullen wij de term budgethuwelijk vervangen door huwelijk met beperkte ceremonie. Wij wijzen u er echter op dat de term budgethuwelijk in het overgrote deel van de Nederlandse gemeenten gangbaar is.

blad

3 van 3 onderwerp

Motie kostendekkendheid leges algemene dienstverlening

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Middelburg, de secretaris de burgemeester

Aart van den Brink

Yvonne van Mastrigt