AB 2024.11.05 Memo actieve informatie Septembercirculaire 2024
Tekst van het document
memo - actieve informatie aan
commissie
portefeuillehouder
datum
Gemeenteraad
Algemeen bestuur
Rutger Schonis
15 oktober 2024
steller
afdeling
telefoon
Frank Tillema
Bedrijfsvoering
0118-675466
f.tillema@middelburg.nl
Onderwerp
Septembercirculaire 2024 Geachte leden van de raad, aanleiding
17 september 2024 was het Prinsjesdag en begint zoals gebruikelijk het nieuwe werkjaar van de regering. Minister Heinen van Financiën bood de Miljoenennota en de Rijksbegroting aan de Tweede Kamer aan. Op dezelfde dag verschijnt ook altijd de septembercirculaire. Via de meicirculaire 2024 zijn gemeenten over de financiële kaders voor hun begrotingen geïnformeerd. De septembercirculaire 2024 geeft zoals gebruikelijk een geactualiseerd beeld, gebaseerd op de Miljoenennota 2025 en de onderliggende ontwerpbegroting van het Gemeentefonds. De circulaire is te downloaden via deze link: Septembercirculaire gemeentefonds 2024 | Circulaire | Rijksoverheid.nl informatie
Op Prinsjesdag presenteerde het ministerie van BZK de septembercirculaire 2024. Het nieuwe kabinet Schoof heeft besloten de bezuinigingen op jeugdzorg, die onder kabinet Rutte IV waren ingevoerd, terug te draaien. Hierdoor wordt er in 2026 € 500 miljoen en vanaf 2027 € 511 miljoen toegevoegd aan de middelen voor jeugdzorg via het gemeentefonds. De geplande besparing van € 500 miljoen voor 2025 kon niet worden gerealiseerd, waardoor dit bedrag bij de meicirculaire al aan het gemeentefonds is toegevoegd. In de meerjarenraming van Middelburg was deze bezuiniging pas vanaf 2026 budgetneutraal ingeboekt, door de algemene uitkering neerwaarts bij te ramen en het budget voor jeugdzorg te verlagen Daarnaast is met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) afgesproken dat een deel van de financiering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) in de toekomst apart zal worden geregeld, met een aangepaste indexering die rekening houdt met kostenontwikkeling en vergrijzing. Hiervoor is vanaf 2026 jaarlijks € 75 miljoen gereserveerd, oplopend tot € 300 miljoen in 2029. Deze middelen zijn overgeheveld naar de begroting van gemeenten zodat zij hier in hun meerjarenbegroting rekening mee kunnen houden. In de begroting van Middelburg wordt jaarlijks al rekening gehouden met een hoger inflatiepercentage om hogere prijsinflaties af te dekken.
Voor de hogere Wmo-kosten als gevolg van vergrijzing is dit nog niet het geval. In afwachting van de kostenontwikkeling Wmo zullen deze middelen op een stelpost worden geraamd. Indien toekomstige kostenstijgingen zich voordoen, worden deze hiermee afgedekt. Het BTW - Compensatiefonds (BCF) heeft een plafond. Dit plafond muteert jaarlijks met het accrespercentage. In 2024 bedraagt het BCF-plafond voor gemeenten € 4,3 miljard. Als de gezamenlijke
blad
2 van 3 onderwerp
Septembercirculaire 2024
declaraties onder dit plafond blijven, wordt het verschil in het gemeentefonds gestort. Bij overschrijding volgt een uitname. Jaarlijks wordt bij de septembercirculaire een voorschot verstrekt op de verwachte onderschrijding van dat kalenderjaar. In de meicirculaire van het volgende jaar volgt dan de afrekening. In deze circulaire bedraagt het voorschot voor het jaar 2024 € 447 miljoen. Dit vertaalt zich voor Middelburg in een extra bijdrage van € 1,35 mln. De circulaire bevat voor uitkeringsjaar 2024 en verder ook een aantal wijzigingen in de decentralisatie- en integratie-uitkeringen. Het gaat zowel om de aanpassing van bestaande als om nieuwe uitkeringen. De belangrijkste wijzigingen die in deze circulaire zijn verwerkt, betreffen: • Gemeenten kunnen financiële ondersteuning bieden aan huishoudens die als gevolg van de alleenverdienersproblematiek in 2023 en 2024 onder het bestaansminimum uitkomen; • In het bestuurlijk overleg Klimaat en Energie is gesproken over de bekostiging van extra taken bij provincies en gemeenten in het kader van het toekomstbestendig maken van het energiesysteem; • Een wettelijke zorgplicht voor gemeenten wordt ingevoerd ten aanzien van de openbare bibliotheek.
Voor het uitvoeren van deze taak zullen gemeenten een structurele bijdrage via het gemeentefonds ontvangen; • Gemeenten worden vanaf 2025 gecompenseerd voor de afschaffing van het Lageinkomensvoordeel (LIV). De uitkomsten voor 2025 zijn min of meer zeker. De ramingen voor de jaren erna zijn veel minder zeker. Via de verschillende circulaires zullen die nog meerdere malen worden aangepast, wat zowel in positieve als negatieve zin kan zijn. Aanvullend merken wij hierbij op dat bij het jaarlijks opstellen van de kadernota, de bovenstaande ontwikkelingen ook doorvertaald worden in de autonome groei van de uitgaven (budgetten). Wijzigingen in de omvang van de algemene uitkering
Tabel 1 bevat de wijzigingen in de omvang van de algemene uitkering over de periode 2024 tot en met 2029 ten opzichte van de meicirculaire 2024. Het betreft achtereenvolgens: • Algemene mutaties (A,B en C); Deze mutaties hebben betekenis voor de financiële ruimte van de gemeenten, zonder veranderingen in het takenpakket. • Taakmutaties (D); Deze mutaties hebben betrekking op taakmutaties bij gemeenten en hebben corresponderende gevolgen voor inkomsten of uitgaven. • Mutaties in de decentralisatie- en integratie-uitkeringen (E); Deze uitkeringen maken net als de algemene uitkering deel uit van het gemeentefonds, maar hebben een eigen verdeling over de gemeenten. Deze uitkering zijn beleids- en bestedingsvrij en er vindt geen verantwoording naar het Rijk plaats. Toch worden deze bedrag door het Rijk uitgekeerd om een bepaalde problematiek aan te pakken en de kosten hiervan te financieren. Op de tabel van de volgende pagina is weergegeven wat voor consequenties dit heeft voor de gemeentelijk begroting.
blad
3 van 3 onderwerp
Septembercirculaire 2024
Bedragen x € 1.000
2024
2025
2026
2027
2028
1.278
460
451
364
184
12
-233
-252
-273
-360
Uitkeringsfactor, algemeen (A) - Algemene mutaties in uitkeringsfactor (budgetmutaties Uitkeringsfactor, ontwikkeling uitkeringsbasis (B) - Ontwikkeling uitkeringsbasis en hoeveelheidsverschillen Taakmutaties met budgettair voor- of nadelen (C) - Taakmutaties
-27
-34
-48
-58
-68
1.263
193
151
33
-244
-
15
1.847
2.208
2.547
(E) - IU/DU/SU
221
255
246
77
71
Mutaties met corresponderende gevolgen voor uitgaven
221
270
2.093
2.285
2.618
Mutaties Septembercirculaire 2024 (D) - Taakmutaties
Tabel 1
Tabel 2 geeft inzicht in de ontwikkelingen van de prognose financiële ruimte voor de komende jaren. Bedragen x € 1.000
2025
2026
2027
2028
Prognose financiële ruimte Begroting 2025 en meerjarenraming 2026 - 2028
-2.122
1.454
3.678
3.733
193
151
33
-244
-1.929
1.605
3.711
3.489
Mutatie Septembercirculaire 2024
Tabel 2
In de bijlage van deze memo geeft een technische toelichting van de financiële gevolgen van de septembercirculaire 2024 en verder. De financiële consequenties voor 2024 worden verwerkt in de Najaarsbrief 2024, de effecten voor 2025 verwerken wij in de Bestuursrapportage 2025 en de gevolgen voor 2026 tot en met 2028 worden betrokken bij het opstellen van de Kadernota 2026-2029. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Middelburg, de secretaris de burgemeester
Aart van den Brink
Yvonne van Mastrigt
Bijlage 1 - Technische toelichting