AB 2022.11.01 Memo actieve informatie Septembercirculaire gemeentefonds 2022

memo - actieve informatie aan

commissie

portefeuillehouder

datum

Gemeenteraad

Algemeen bestuur

Rutger Schonis

21 oktober 2022

steller

afdeling

telefoon

e-mail

Niek Meijer

Bedrijfsvoering

+31118675464

n.meijer@middelburg.nl

onderwerp

Septembercirculaire gemeentefonds 2022

Geachte leden van de raad, aanleiding

De dag na Prinsjesdag is de Septembercirculaire gemeentefonds verschenen. Blijkbaar was het haastwerk en zijn tot op het laatste moment wijzigingen doorgevoerd. Sinds het verschijnen zijn ook al verschillende fouten in de circulaire gecorrigeerd. De meest recente versie van de circulaire is te downloaden via deze link: https://open.overheid.nl/repository/ronl5b706f5969dd9afca82a400f3ee5cabd239ffcee/1/pdf/septembercirculaire%20gemeentefonds%202022%20_ actualisatie%2023%20september_.pdf informatie

Hieronder volgt een toelichting op de verschillende onderdelen van de circulaire en de gevolgen voor Middelburg. Uitkeringsjaar 2022 De financiële gevolgen voor de algemene uitkering bestaan uit drie onderdelen: 1. Algemene mutaties met een budgettair voor- of nadeel; 2. Taakmutaties, dat zijn mutaties met corresponderende gevolgen voor uitgaven; 3. Coronacompensatie. Ad. 1 Overzicht mutaties budgettair effect Omschrijving

Bedrag

Voorschot afrekening 2022 BCF

911.000

Mutaties aantallen

723.000

Maatschappelijke begeleiding

90.000

Invoering Omgevingswet

373.000

Leerlingenvervoer Oekraïne

11.000

Totaal budgettair effect septembercirculaire Toelichting op de mutaties Plafond BTW-compensatiefonds (BCF)

2.108.000

blad

2 van 5 onderwerp

Septembercirculaire gemeentefonds 2022

De verwachte afrekening van het BTW-Compensatiefonds 2022 is positief, een overschot van € 321 mln. Gemeenten declareren minder BTW dan in het BCF aan budget beschikbaar is. Dat restant wordt nu toegevoegd aan het gemeentefonds en uitgekeerd aan de gemeenten. Voor Middelburg is dat € 911.000. Mutaties aantallen Het Rijk heeft ook de aantallen van veel maatstaven geactualiseerd. Dat leidt voor Middelburg voor 2022 tot een stijging van de uitkering met ongeveer € 723.000. Vooral de maatstaven waarin het langdurig (psychisch) medicijngebruik meetellen laten voor Middelburg een behoorlijke stijging zien. Maatschappelijke begeleiding De gemeenten dragen zorg voor de maatschappelijke begeleiding van inburgeringsplichtige asielmigranten en ontvangen daarvoor € 2.370 per inburgeringsplichtige migrant en hun gezinsleden. Voor Middelburg betreft het 38 personen, een bedrag van € 90.000. Dit bedrag dient ter dekking van de al in de begroting opgenomen bijdrage aan de stichting Vluchtelingenwerk. Invoering Omgevingswet Het Rijk komt de gemeenten tegemoet voor de transitiekosten die de gemeenten hebben gemaakt in aanloop naar de invoering van de Omgevingswet. Er volgt nog een evaluatie waarbij de daadwerkelijk gemaakte kosten opnieuw in kaart worden gebracht. Voorlopig krijgt Middelburg als compensatie een bedrag van € 373.000.

Omdat in 2018 uit eigen gemeentelijke middelen 4 x € 300.000 beschikbaar is gesteld voor de invoeringskosten Omgevingswet en hiervan nog meer dan € 0,5 mln. beschikbaar is, kan het nu van het Rijk ontvangen bedrag aangewend worden t.b.v. de algemene middelen en is reservering niet nodig. Leerlingenvervoer Oekraïne Het Rijk compenseert de gemeenten voor de kosten van leerlingenvervoer van Oekraïense leerlingen. Het betreft de periode 1 maart tot 16 juli 2022. Middelburg ontvangt hiervoor een bedrag van € 11.000. De reguliere raming voor leerlingenvervoer in de begroting is naar verwachting voldoende voor alle kosten van dit jaar. Er is dan ook geen noodzaak het bedrag van € 11.000 daarvoor te bestemmen. Dit bedrag komt daarom t.g.v. de algemene middelen. Ad. 2 Taakmutaties, mutaties met corresponderende uitgaven Omschrijving

Bedrag

Energietoeslag

1.997.000

Inburgering

55.000

Wet Kwaliteitsborging Bouw

61.000

Versterking dienstverlening gemeenten Totaal taakmutaties septembercirculaire

193.000 2.306.000

Energietoeslag Het kabinet heeft besloten het richtbedrag van de energietoeslag te verhogen van € 800 naar € 1.300 en stelt hiervoor € 550 mln. extra beschikbaar. Voor Middelburg is dat een bedrag van € 1.997.000. Het kabinet wil in 2023 nogmaals € 1.300 uitkeren aan mensen die leven van 120% van het sociaal minimum. Het kabinet biedt gemeenten de mogelijkheid om hiervan al € 500 in 2022 uit te keren. De

blad

3 van 5 onderwerp

Septembercirculaire gemeentefonds 2022

begroting van het gemeentefonds wordt hierop nog aangepast. Waarschijnlijk volgt dat in de komende decembercirculaire. Het nu nog voor 2022 te ontvangen bedrag van € 1.997.000 wordt toegevoegd aan het budget Energietoeslag. Inburgering Tussen Rijk en VNG is afgesproken dat het Rijk voldoende middelen beschikbaar stelt voor integratie van inburgeraars. Als gevolg van de hogere instroom is afgesproken dat het budget voor de jaren 2022, 2023 en 2024 extra wordt verhoogd. Voor Middelburg is dat voor 2022 € 55.000. Dat bedrag wordt toegevoegd aan het budget Inburgering. Wet Kwaliteitsborging Bouw (WKB) Onder werking van de WKB veranderen de taken van de gemeente ten aanzien van het bouwtoezicht en de bouwkwaliteit. Voor de voorbereidingen tot de inwerkingtreding van de WKB stelt het Rijk € 25 mln. beschikbaar, voor Middelburg een bedrag van € 62.000. Voorgesteld wordt dit bedrag voor deze taak te reserveren. Vanaf 2023 geeft het Rijk ook een jaarlijkse bijdrage voor de uitvoeringskosten, voor Middelburg is dat € 25.000 per jaar. N.B. Nu recent bekend is geworden dat de invoering van de Omgevingswet weer met een half jaar is uitgesteld tot 1 juli 2023, en de invoering van de WKB daaraan gekoppeld is, zal het bedrag voor 2023 waarschijnlijk worden gehalveerd.

Versterking dienstverlening gemeenten Als reactie op het rapport van de parlementaire onderzoekscommissie Kinderopvangtoeslagen heeft het kabinet aangegeven dat er, naast de hersteloperatie voor de getroffen ouders en kinderen, ook maatregelen nodig zijn die structureel tot brede verbeteringen in beleid en uitvoering moeten leiden. Onderdeel hiervan is het versterken van de dienstverlening en rechtsbescherming bij alle onderdelen van de overheid, dus ook bij gemeenten. Het kabinet trekt voor hiervoor t/m 2027 jaarlijks een bedrag van € 150 mln. uit. Middelburg krijgt hiervan € 193.000. Hoe en waarvoor de gemeente deze middelen gaat inzetten, moet nog nader worden onderzocht. Ad. 3 Coronacompensatie Voor het 1e kwartaal 2022 geeft het Rijk een bijdrage voor het opvangen van de exploitatietekorten van de sociale werkbedrijven als gevolg van de coronapandemie. Middelburg ontvangt hiervoor € 31.000. Dit bedrag wordt doorbetaald aan Orionis. Alle mutaties voor 2022 worden verwerkt in de Najaarsbrief 2022 die in december aan uw raad wordt aangeboden. Uitkeringsjaren 2023-2026 Voor de jaren 2023 t/m 2026 zijn er slechts enkele, maar wel omvangrijke, mutaties. Zie onderstaande tabel.

blad

4 van 5 onderwerp

Septembercirculaire gemeentefonds 2022

Omschrijving Mutaties met budgettair effect Accres septembercirculaire Mutaties in aantallen en UF Diversen Eenmalige rijksbijdrage 2026

2023

2024

2025

2026

1.154.626 -783.361 -144.851

1.717.855 -530.346 -120.569

1.553.659 -214.093 -126.712

1.740.431 -676.150 -128.555 2.784.690

Totaal mutatie t.o.v. begroting/meerjarenraming 2023-2026

226.414

1.066.940

1.212.854

3.720.416

Taakmutaties budgettair neutraal Inburgering Compensatie uitvoeringskosten Wet Kwaliteitsborging Bouw

2023 120.162 24.903

2024 96.219 24.923

2025

2026

24.923

24.735

Toelichting op de mutaties: Mutaties met budgettair effect Accres septembercirculaire Het kabinet heeft aangegeven het accres stabieler te willen maken. Sinds de Meicirculaire 2022 is het accres gesplitst in een volume- en een nominaal deel, waarbij het nominale deel is ter compensatie van loon- en prijsstijgingen en het volumedeel ter compensatie van bevolkingstoename en reëel accres. Voor de jaren 2023 t/m 2025 is het volumedeel vastgezet en wijzigt alleen het nominale deel nog. De verwachte loon- en prijsontwikkeling is gestegen ten opzichte van de ramingen voorjaar 2022. Dit leidt tot een verhoging van de uitkering gemeentefonds zoals aangegeven in de 1e regel van bovenstaande tabel. Tegenover die stijging van de inkomsten staan naar verwachting ook hogere uitgaven, hoger dan de inflatieverwachting waarmee nu in de conceptbegroting is gerekend. Mutaties in aantallen en uitkeringsfactor (UF) Voor de meeste maatstaven zijn de daarvoor geldende aantallen bijgesteld. Zo ook voor de negatieve maatstaf voor de WOZ-waarde. Vooral de sterke stijging van de WOZ-waarde van de woningen zorgt voor een grotere aftrekpost in de algemene uitkering. Daardoor zorgen deze mutaties per saldo voor een fors negatief effect. Diverse mutaties

Vanaf 2023 vindt voor enkele posten een uitname uit het gemeentefonds plaats voor: 1. Uitvoeringskosten Sociale Verzekeringsbank voor Jeugdwet en WMO; 2. Centrale financiering generieke digitale infrastructuur; 3. Opzet programma Individuele plaatsing en steun (re-integratie mensen met ernstige psychische stoornis). Per saldo leidt dat voor Middelburg tot een verlaging van de algemene uitkering zoals aangegeven in de tabel. Eenmalige rijksbijdrage 2026 Het Rijk werkt met gemeenten en provincies aan een nieuwe financieringssystematiek vanaf 2026. In aanloop daar naartoe stelt het kabinet voor gemeenten eenmalig € 1 miljard extra in 2026 beschikbaar. Voor Middelburg is dat ca. € 2,8 mln.

blad

5 van 5 onderwerp

Septembercirculaire gemeentefonds 2022

Budgetneutrale mutaties De budgetneutrale mutaties Inburgering en WKB zijn al toegelicht bij de mutaties 2022. Verwerking in begroting/kadernota De mutaties uit de septembercirculaire konden niet meer worden verwerkt in de conceptbegroting/meerjarenramingen 2023-2026. Het effect voor 2023 zal worden verwerkt in de Bestuursrapportage 2023, de gevolgen voor de latere jaren worden meegenomen in de Kadernota 20242027. Overige mededelingen Inkomstenderving 2021 Covid Tussen Rijk en gemeenten is afgesproken dat het Rijk een reële compensatie verstrekt voor gederfde inkomsten door corona in 2021. Het Rijk baseert die vergoeding op de begrotings- en jaarekeningscijfers. Nu de jaarstukken 2021 zijn vastgesteld, kon ook de compensatie worden berekend. Voor een aantal specifieke opbrengsten is gekeken naar hetgeen begroot was en hetgeen werkelijk is ontvangen. Het verschil daartussen komt voor compensatie in aanmerking, waarbij positieve afwijkingen gesaldeerd worden met de negatieve verschillen. Het Rijk heeft de compensatie voor Middelburg vastgesteld op € 1.492.000. Dat betreft voor ruim € 1,4 mln. gederfde parkeeropbrengsten en verder nog wat kleinere bedragen voor toeristenbelasting en marktgelden. Prijsindexen In de circulaires wordt ook altijd een tabel opgenomen over de nominale ontwikkelingen, de prijsindexen.

Dan gaat het om de loon- en prijsindicatoren voor de overheidsconsumptie zoals die door het Centraal Planbureau worden gepubliceerd. In de begroting 2023 wordt rekening gehouden met de indexen zoals die in de meicirculaire zijn opgenomen. Uit de septembercirculaire blijkt dat de verwachte loonontwikkeling nauwelijks afwijkt van de meicirculaire, anders ligt dat bij de materiële overheidsconsumptie. Werd daarvoor in mei nog een index van 2,3% aangehouden, nu is die verwachting verhoogd naar 5,9%. Nog steeds lijkt dat een “laag” percentage als je het afzet tegen de berichten in de media, maar de overheidsconsumptie is een gevarieerd pakket aan uitgaven waar de inflatie nog niet in alle onderdelen even sterk doorwerkt. Duidelijk is wel dat vroeger of later de hoge inflatie wel door gaat werken naar de gemeentelijke budgetten. Daarom wordt voorgesteld de positieve uitkomsten daarvoor te reserveren. Ter illustratie van de kostenstijging: de materiële uitgaven in de begroting bedragen ca. € 35 mln. 1% extra is dan € 350.000 en dan is er nog geen rekening gehouden met de gevolgen voor GR-en, hogere subsidies, hogere investeringen dus hogere kapitaallasten etc. Bij de Bestuursrapportage 2023 en bij de volgende kadernota zal, op basis van de dan meest recente prognoses, met de verwachte inflatieontwikkeling rekening worden gehouden.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Middelburg, de secretaris de burgemeester

mr. A. van den Brink

mr. H.M. Bergmann