AB 2022.11.01 Memo actieve informatie Implementatie pva preventie (steekwapen) geweld en jeugdcriminaliteit
Tekst van het document
memo - actieve informatie aan
commissie
portefeuillehouder
datum
Gemeenteraad
Algemeen bestuur
Harald Bergmann
11 oktober 2022
steller
afdeling
telefoon
Giovanni la Gasse
Wijk en Bestuur
+31118675141
G.la.Gasse@middelburg.nl
onderwerp
Implementatie "Plan van aanpak ter preventie van (steekwapen) geweld en jeugdcriminaliteit"
Geachte leden van de raad, aanleiding
De gemeenteraad van Middelburg heeft in de raadsvergadering van 11 maart 2021 besloten tot het beschikbaar stellen van budget voor het opstellen van- en uitvoering geven aan een plan van aanpak dat gericht is op het terugdringen van (steek)wapenbezit en –incidenten in Middelburg (AB 21-017). Hierop is capaciteit ingehuurd en is onderzoek gedaan naar passende interventies om deze problematiek aan te pakken. Op 22 juni jl. is het plan van aanpak ter preventie van (steekwapen) geweld en jeugdcriminaliteit opgeleverd (zie bijlage 1). De volgende stap is uitvoering te geven aan het plan en de verschillende onderdelen en aanbevelingen te implementeren. Het plan van aanpak richt zich op een preventieve aanpak van (steekwapen)geweld maar ook op een preventieve aanpak van jeugdcriminaliteit. Het bezit en het gebruik van (steek)wapens door jongeren kan zodoende niet los gezien worden van het bredere vraagstuk van de aanpak van jeugdcriminaliteit en jeugdoverlast. Dit bredere vraagstuk krijgt dan ook een nadrukkelijke plaats in het op te stellen integraal veiligheidsbeleid voor de beleidsperiode 2023-2026. Op dit moment wordt aan dit beleidsplan geschreven en in Q4 van dit jaar zal het voorgelegd worden aan de gemeenteraad. In het voorstel voor het schrijven van het plan van aanpak is aangegeven waarom het noodzakelijk is deze problematiek aan te pakken.
Een reeks van steekincidenten in onze gemeente zijn hierbij de aanleiding geweest. Helaas zijn er in de tussenliggende periode ook incidenten geweest met steekwapens met als twee dieptepunten de dodelijke steekpartij in januari van dit jaar en zeer recent de steekpartij in Vlissingen. Het terugdringen van het (steek)wapenbezit en gebruik door jongeren in Middelburg is dan ook zeker geen gemakkelijke opgave. In het plan van aanpak wordt nadrukkelijk in kaart gebracht dat we te maken hebben met een (landelijke) tendens rondom het gebruik van (steek)wapens. Het gaat om een complex maatschappelijk vraagstuk over het dragen en gebruiken van (steek)wapens, maar vooral hoe we dit kunnen inperken en voorkomen.
blad
2 van 7 onderwerp
Implementatie "Plan van aanpak ter preventie van (steekwapen) geweld en jeugdcriminaliteit"
De implementatie van het plan van aanpak en de daarbij horende interventies zal de problematiek niet volledig oplossen. Het gaat hierbij om het beïnvloeden en veranderen van gedrag waarbij interventies worden gepleegd die een lange adem van de (lokale) overheid en haar partners vragen. Daarnaast zal in de loop van het project meer landelijk onderzoek volgen over dit fenomeen en de aanpak hiervan (best practices). Het gaat niet om een Middelburgs of Walcherse tendens maar om een landelijke situatie. De voortgang van de interventies zal dan ook worden gemonitord en worden verantwoord. Er zal tijdens de implementatie geleerd worden, er komen mogelijk nieuwe interventies bij en waar nodig zal worden bijgestuurd. Het vraagstuk kan zeker niet los gezien worden van het brede jeugdbeleid van de gemeente Middelburg. De aanwezigheid van jeugdcriminaliteit is direct gerelateerd aan het welzijn en welbevinden van de jeugd in Middelburg. Op dit moment zetten we het jongerenwerk in om, op straat en op social media, outreachend in contact te komen met jongeren en hulp en ondersteuning te bieden. Het jongerenwerk is betrokken bij de Groepsaanpak Geere en Tref om in samenwerking met de politie en Woongoed de overlast terug te dringen op deze plekken. Daarnaast is sinds 2021 de aanpak ‘Nieuw Perspectief’ gestart in de wijk Dauwendaele.
Dit had als doel om perspectief te bieden aan betrokken jongeren en het beschermen van de buurt. In het coalitieakkoord geeft het college aan dat zij gelooft en wil inzetten op vroegsignalering en preventie als oplossing, meer dan in repressie. Het doel is dan ook om (steek)wapenincidenten én jeugdcriminaliteit duurzaam te voorkomen door in te zetten op bewustwording, preventie, vroegsignalering en (persoons)gerichte interventies. De wijze waarop de gemeente Middelburg investeert in preventie maakt onderdeel uit van het in ontwikkeling zijnde Middelburgse jeugdbeleid. Een belangrijk onderdeel hiervan is dat we de inzet van het jongerenwerk willen vergroten zodat zij outreachend op straat aanwezig zijn en in een vroeg stadium, laagdrempelig contact leggen met jongeren. informatie
Beoogde effecten De beoogde effecten van de implementatie van het plan van aanpak zijn: Verhoogde bewustwording bij de jongeren over de gevaren en gevolgen van het dragen en gebruiken van (steek)wapens. En dan niet alleen de jongeren die een wapen dragen en/of gebruiken maar zeker ook de jongeren die dit overwegen te doen. Meer betrokkenheid en een betere samenwerking van de betrokken partners en de gemeente in de aanpak van (steek)wapenbezit/geweld. Door gezamenlijk de verantwoordelijkheid te nemen in de implementatie van de verschillende interventies, maar ook door het samen (net)werken en leren, worden de onderlinge lijnen korter. Er wordt een gedeeld verantwoordelijkheidsgevoel gecreëerd om deze maatschappelijke tendens aan te pakken. Door de borging van de verschillende interventies over een langere periode blijft er maatschappelijke aandacht voor de aanpak van (steek)wapengeweld en het voorkomen van jeugdcriminaliteit. Dit draagt bij aan het bespreekbaar maken van het gedrag en het aanspreken van de betreffende jongeren. Betere verwijzing van afglijdende jongeren richting de juiste hulpverlening werkt preventief om verder afglijden en verzanden in daadwerkelijke criminaliteit te voorkomen.
Als er dan alsnog repressief opgetreden moet worden kent dit plan van aanpak een aantal specifiekere en gerichtere repressieve mogelijkheden met een meer aansluitende functie op het gedrag, dan een generieke maatregel uit bijvoorbeeld het strafrecht en/of bestuursrecht.
blad
3 van 7 onderwerp
Implementatie "Plan van aanpak ter preventie van (steekwapen) geweld en jeugdcriminaliteit"
Argumenten Om de doelen uit het plan te bereiken wordt geïntervenieerd volgens 3 sporen: 1. Bewustwording en preventie zie hoofdstuk 4.1 2. Vroegsignaleren en melden zie hoofdstuk 4.2 3. Persoonsgericht interveniëren zie hoofdstuk 4.3 Door uitvoering te geven aan de interventies vanuit de hierboven genoemde 3 sporen wordt een duurzame terugdringing van (steek)wapenincidenten én een duurzame aanpak van jeugdcriminaliteit nagestreefd. Het opgeleverde plan van aanpak biedt vanuit verschillende invalshoeken (de 3 eerder genoemde sporen) interventies om de problematiek aan te pakken. Zodoende ontstaat er een complete lijst van acties die er op gericht zijn om pro-actief, preventief en repressief steekwapenincidenten te verminderen en jeugdcriminaliteit te voorkomen. Na besluitvorming zal het project van start gaan. De interventies zijn gepland tot en met 2024. In het laatste jaar zal beoordeeld worden tot welke resultaten de interventies hebben geleid. Delen van het project zullen geborgd kunnen worden in reguliere werkprocessen, bepaalde interventies zullen worden voortgezet of uitgebreid en weer andere interventies zullen vervangen worden door nieuwe. De gemeente verwacht dat we in twee jaar tijd veel leren over het vraagstuk en de juiste werkwijze om dit vraagstuk aan te pakken. Medio 2024 zal opnieuw bekeken worden wat nodig is.
Integrale samenwerking In de context van het totale plan van aanpak is de kernboodschap helder: om deze problematiek aan te pakken is een intensieve samenwerking tussen het sociaal domein en veiligheid essentieel. Met andere woorden de afdeling Wijk & Bestuur en dan specifiek het cluster openbare orde en veiligheid samen met de afdeling Samenleving en dan specifiek jeugd. Binnen beide beleidsvelden wordt deze aanpak verankerd in het toekomstige beleid. De procesregierol op de totale uitvoering van dit plan van aanpak wordt belegd bij het cluster openbare orde en veiligheid. Het merendeel van de preventieve interventies, de vroegsignalering en de implementatie van de persoonsgerichte aanpak vindt onder regie van de afdeling Samenleving plaats. De regie en verantwoordelijkheid voor andere specifieke interventies uit het plan worden verdeeld over de beide afdelingen en mogelijke partners. Verder is het zo dat er meer nodig is dan enkel capaciteit vanuit deze beleidsvelden. In het plan van aanpak wordt voorgesteld om een werkgroep in te richten welke de verschillende interventies en acties voorbereid, uitvoert, monitort en rapporteert. Zodoende worden de verschillende partners ook onderdeel van deze aanpak. Deze partners moeten ook bereid zijn de nodige capaciteit te leveren aan deze werkgroep.
Vooralsnog steken we in op een werkgroep die bestaat uit een afvaardiging vanuit openbare orde en veiligheid, samenleving, Welzijn Middelburg (jongerenwerk), Halt en de politie. Zoals hierboven gezegd ligt de procesregierol bij openbare orde en veiligheid.
blad
4 van 7 onderwerp
Implementatie "Plan van aanpak ter preventie van (steekwapen) geweld en jeugdcriminaliteit"
Financiën In het plan van aanpak staat per interventie helder aangegeven wat de kosten zijn. In hoofdstuk 5 van het plan is dit nog eens op een rij gezet in een begroting. Het plan van aanpak zoals deze door de externe adviseur is opgesteld, kent een looptijd van 2 jaar. Gezien de voorgestelde fasering in relatie tot de beschikbare capaciteit (zoals hieronder aangegeven onder “uitvoering”) zullen deze kosten verdeeld worden over een langere termijn. Zie verder onder “uitvoering” In 2022 is in de dekking van activiteiten voorzien. In oktober zal Gemeente Middelburg besluiten over de subsidieaanvragen in het kader van de beschikbare NPO middelen. De bijdrage van Halt is hierin verwerkt. In 2023 wordt deels in de dekking voorzien. De verwachting is dat de lokale bewustwordingscampagne en wapen inleveractie gefinancierd kan worden uit een subsidie van het Ministerie van Justitie en Veiligheid. Extra financiering is nodig voor inzet van het jongerenwerk. Het is belangrijk dat jongeren de hulp en ondersteuning die nodig is, in een zo vroeg mogelijk stadium aangeboden krijgen om te voorkomen dat situaties escaleren. Binnen de bestaande prestatieafspraken met WM is geen ruimte voor het benodigde straathoekwerk. Straathoekwerk is een vorm van hulpverlening aan jongeren ‘van de straat’. Een belangrijk doel van het Straathoekwerk is jongeren laten geloven in hun capaciteiten en zichzelf.
Dat ze geloven dat ze op eigen benen kunnen staan en zelf lastige situaties kunnen oplossen. Het bedrag voor 1.0 fte van €70.000,- per jaar wordt als wens opgevoerd bij de begrotingsbehandeling. Dit is structureel. Extra financiering is nodig voor een kwartiermaker en coördinator Persoonsgebonden Aanpak (PGA). Op pagina 26 van het plan van aanpak staat beschreven waarom een kwartiermaker PGA nodig is, met welke doel en gewenst resultaat. Het betreft de wens voor 1.0 fte. Een bedrag van €80.000 wordt als wens opgevoerd bij de begrotingsbehandeling. Dit is structureel. Na een jaar waarin de PGA wordt voorbereid zal in de jaren daarna een coördinator actief zijn. Planning en uitvoering In hoofdstuk 6 van het plan van aanpak wordt aandacht gegeven aan de prioritering en planning. Het college heeft besloten af te wijken van deze prioritering/planning en in plaats hiervan onderstaande uitgangspunten en planning te hanteren. Werkgroep Zoals eerder gesteld wordt in het plan van aanpak geadviseerd om een werkgroep in te richten welke de verschillende interventies en acties voorbereid, uitvoert, monitort en rapporteert. Zodoende worden de verschillende partners ook onderdeel van deze aanpak.
Voorgesteld wordt om de werkgroep samen te stellen de volgende vertegenwoordigers: Cluster openbare orde en veiligheid: 2 personen (procesregie en uitvoering) Afdeling Samenleving: 2 personen (uitvoering en beleid) Welzijn Middelburg: 1 persoon Halt: 1 persoon
blad
5 van 7 onderwerp
Implementatie "Plan van aanpak ter preventie van (steekwapen) geweld en jeugdcriminaliteit"
-
Politie: 1 persoon
Tussen de afdelingen Wijk & Bestuur en Samenleving zijn al de nodige gesprekken gevoerd over de uitvoering en de deelname in de werkgroep. Op management-niveau worden afspraken hierover gemaakt. Met de politie, Welzijn Middelburg, Halt en het OM is het plan van aanpak gedeeld en is gevraagd om medewerkerking en/of deelname in de op te richten werkgroep. De verschillende partners hebben hier positief op gereageerd. Stuurgroep Het is goed om de voortgang van de implementatie te verantwoorden. Besloten is om hier geen aparte stuurgroep voor te formeren maar om de lokale driehoek als stuurgroep in te zetten. De werkgroep zal indien mogelijk een terugkoppeling verzorgen bij elk overleg van de lokale driehoek (4x per jaar overleg) maar in ieder geval minimaal 2x per jaar. Zorg- en Veiligheidsdomein Bij het onderdeel “kanttekeningen” van dit voorstel is al ingegaan op de verwevenheid van de beleidsvelden veiligheid en sociaal domein. Ook op bestuurlijk niveau wordt deze nauwe samenwerking verankerd. Bij de uitwerking en verantwoordelijkheid voor de verschillende interventies uit het plan, zal het beleidsveld veiligheid vooral aan zet zijn in de repressieve interventies uit het plan. Bij de interventies die zich richten op pro-actie en preventie ligt de verantwoordelijkheid vooral bij het sociaal domein.
Gezien het feit dat dit plan van aanpak ook vooral gericht is op het voorkomen van steekwapenincidenten en jeugdcriminaliteit, hebben de preventieve interventies een zeer belangrijke plaats in het slagen van deze aanpak. Het sociaal domein is hierbij echt aan zet en dient zodoende voldoende geborgde capaciteit te kunnen generen om hier invulling aan te geven. Rol Routeteam De interventie m.b.t. het “Routeteam 2022” zoals opgenomen in paragraaf 4.2.3 van het plan is een essentiëel component in de vroegsignalering. Zoals in de betreffende paragraaf is terug te lezen is dit ook één van de onderdelen is waar zorg en veiligheid samen komen. Daarnaast is het zo dat het instellen van een mogelijk nieuw routeteam (onder welke naam of in welke vorm dan ook) waarschijnlijk breder opgezet wordt dan enkel Middelburgs of Walchers. Vanuit veiligheid en Samenleving wordt dit proces gevolgd (en straks ook vanuit de werkgroep). Rol Persoonsgebonden aanpak (PGA) en verbondenheid Middelburgs Model De interventie “Het inrichten van de persoonsgerichte aanpak (lokale PGA)” zoals opgenomen in paragraaf 4.3.1 is ook zo’n essentieel component uit het plan waar de domeinen zorg en veiligheid samen komen. Zoals gesteld is hier kennis en expertise voor nodig om dit goed in te richten en te regelen. Dit PGA wijkt namelijk af van het PGA zoals dit wordt toegepast in het project Nieuw Perspectief.
Daarbij was de eerste insteek van de steller van het plan van aanpak om de invoering van het Middelburgs Model mede te gebruiken voor het inrichten van deze PGA. In de verkennende gesprekken hierover tussen veiligheid en Samenleving is helder geworden dat dit geen mogelijkheid is voor nu. De implementatie van het Middelburgs Model staat het nu niet toe om dit onderdeel er gelijk bij te pakken. Mogelijk dat er in de toekomst wel een verbinding gevonden kan worden. De opzet van deze PGA en de invoering van het Middelburgs Model zijn dus aparte onderdelen.
blad
6 van 7 onderwerp
Implementatie "Plan van aanpak ter preventie van (steekwapen) geweld en jeugdcriminaliteit"
Planning Met onderstaande globale planning kunnen op korte termijn al acties en interventies uitgezet worden en kan ondertussen gewerkt worden aan een duurzame borging van onder anderen de lokale persoonsgerichte aanpak voor de langere termijn. De getailleerde uitwerking en de verantwoording aan de stuurgroep wordt vervolgens uitgewerkt in de werkgroep. Hoofdstuk
Interventie
Fase
Planning
Bewustwording en preventie 4.1.2
Lokale bewustwordingscampagne en wapenlinleveractie
2
2023
4.1.3
Meld Misdaad Anoniem Campagne
2
2023
4.1.4
OM-lessen Wie Grijpt In / Leskaart Wapens en Geweld
1
2022
4.1.5
Kluis en tassencontroles middelbare scholen
1
2022
4.1.5
Inkopen structurele voorlichting en adviesuren Halt
1
2022
4.1.6
Halt en Jongerenwerk Project Samenbloeien
1
2022
4.1.7
Weerbare Jeugd & Hackshield
1
2022
4.2.1
Leersessies/netwerkbijeenkomsten
1
2022
4.2.2
Signalerings- en interventiematrix wapenbezit en gebruik 12-23 jarigen
1
2022
4.2.3
Routeteam 2022
2
2023
Vroegsignalering en melden
Persoonsgericht interveniëren 4.3.1
Inrichten van de lokale persoonsgerichte aanpak (PGA)
2
2023
4.3.3
Messenverbod APV en last onder dwangsom
2
2023
4.3.4
In principe dagvaarden minderjarigen bij overtreding Wet Wapens en Munitie
2
2023
4.3.5
Persoonsgerichte aanwijzing preventief fouilleren
2
2023
Monitoring De voortgang en resultaten worden door de werkgroep gemonitord en verantwoord aan de stuurgroep. Daarbij wordt in eerste instantie ingestoken op de output van de gepleegde interventies. Zo wordt per interventie gemonitord wat de input is in harde data (bijvoorbeeld x-aantal kluisjescontroles, x-aantal voorlichtingen Halt op x-aantal scholen, x-aantal dagvaardingen enz.) wat vervolgens afgezet wordt tegen de output in harde data (bijvoorbeeld x-aantal wapens aangetroffen bij de controles, x-aantal meldingen via meld misdaad anoniem ontvangen of x-aantal jongeren hebben het hackshield-certificaat behaald). Voor het monitoren van uitgewerkte onderdelen van het Middelburs Model verkent de afdeling Samenleving hiervoor de mogelijkheden met Significant Public. Gezien het feit dat veel interventies uit het plan van aanpak gericht zijn op een gedragsverandering en niet zozeer op harde data, zal op termijn bekeken worden hoe we de outcome van deze implementatie in dit monitoringstraject kunnen betrekken.
blad
7 van 7 onderwerp
Implementatie "Plan van aanpak ter preventie van (steekwapen) geweld en jeugdcriminaliteit"
Communicatie Na vaststelling van dit voorstel met de daarbij de beoogde uitvoering en planning kan er gecommuniceerd worden over de uitrol. In eerste instantie zal dit al plaatsvinden richting de aanwzige partners bij de komende leersessie/netwerkbijeenkomst op 29 september a.s. met als thema “Universiteit van de Straat” (georganiseerd vanuit Nieuw Perspectief en dit plan van aanpak (zie 4.2.1 in het plan)). Ook zal de uitvoering aan de orde komen in het overleg van de lokale driehoek (zie ook bij “uitvoering” in de vorm van de stuurgroep) en het overleg van de basisteamdriehoek Walcheren. Externe communicatie over de implementatie vindt plaatst in afstemming met het cluster communicatie.
Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Middelburg, de secretaris de burgemeester
mr. A. van den Brink
mr. H.M. Bergmann