AB 2022.09.20 Memo actieve informatie Meicirculaire gemeentefonds 2022

memo - actieve informatie aan

commissie

portefeuillehouder

datum

Gemeenteraad

Algemeen bestuur

Rutger Schonis

28 juni 2022

steller

afdeling

telefoon

e-mail

Niek Meijer

Bedrijfsvoering

+31118675464

n.meijer@middelburg.nl

onderwerp

Meicirculaire gemeentefonds 2022

Geachte leden van de raad, aanleiding

Op 1 jun jl. heeft het Ministerie van BZK de Meicirculaire 2022 gepubliceerd. Met deze circulaire stelt het Rijk de gemeenten op de hoogte van de verwachte ontwikkelingen van de algemene uitkering. De circulaire is te downloaden via: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/financien-gemeenten-enprovincies/documenten/circulaires/2022/05/31/meicirculaire-gemeentefonds-2022 Via deze memo informeert ons college u over de gevolgen voor de begroting 2022, als ook over de gevolgen voor de meerjarenbegroting 2023-2026. Verder vindt u in deze memo, zoals eerder toegezegd, een tabel met de prognose van de structurele financiële ruimte voor de komende meerjarenbegroting 2023-2026. informatie

Hieronder volgt een toelichting van de financiële gevolgen van de circulaire, voor 2022 wat meer uitgebreid omdat er voor dat jaar meerdere mutaties zijn, voor de jaren 2023-2026 beperken wij het tot de belangrijkste zaken. De financiële gevolgen voor de algemene uitkering bestaan uit twee onderdelen: 1. Algemene mutaties met een budgettair voor- of nadeel; 2. Taakmutaties, dat zijn mutaties met corresponderende gevolgen voor uitgaven; Uitkeringsjaar 2022 Ad. 1: Algemene mutaties met een budgettair voor- of nadeel

Totaaloverzicht mutaties budgettair effect: Omschrijving Accres 2022

Bedrag 2.841.000

Afrekening 2021 BCF

328.000

Mutaties aantallen en diversen

-48.000

Loon- en prijscompensatie Voogdij/18+

105.000

Totaal budgettair effect meicirculaire

3.226.000

Dit positief resultaat wordt verwerkt in de Bestuursrapportage 2022.

blad

2 van 6 onderwerp

Meicirculaire gemeentefonds 2022

Toelichting op de mutaties Accres Het Rijk geeft dit jaar meer uit en daardoor stijgt ook het Gemeentefonds. De hogere uitgaven zijn o.a. het gevolg van meer defensie-uitgaven, hogere loon- en prijsontwikkeling, verhoging minimumloon etc. Het hogere accres betekent voor Middelburg een stijging van de uitkering met ruim € 2,8 mln. Een forse stijging, maar wel met de kanttekening dat dit nog niet definitief is. Plafond BTW-compensatiefonds (BCF) De afrekening van het BTW-Compensatiefonds 2021 is positief, een plus van € 119 mln. Gemeenten hebben minder BTW gedeclareerd bij het BCF dan gedacht in de septembercirculaire 2021. De afrekening vindt plaats in 2022. Voor Middelburg is dat € 328.000. Mutaties aantallen Het Rijk heeft ook de aantallen van veel maatstaven geactualiseerd. Verder is er nog een aantal kleinere mutaties. Per saldo leiden deze tot een verlaging van de uitkering met ongeveer € 48.000. Loon- en prijscompensatie Voogdij/18+ Sinds 2019 is het grootste gedeelte van de uitkering Sociaal Domein geïntegreerd in de algemene uitkering. Dat geldt niet voor het onderdeel Jeugdzorg Voogdij/18+. Hiervoor wordt nog een aparte integratie-uitkering verstrekt en ook een aparte compensatie voor loon- en prijsontwikkeling. Voor Middelburg levert dat een bedrag op van € 105.000. 2. Taakmutaties, mutaties met corresponderende uitgaven

Totaaloverzicht taakmutaties: Omschrijving Energietoeslag

Bedrag 2.566.582

Toezicht Energieprestatie gebouwen

4.065

Prenataal huisbezoek

-6.215

Klimaatakkoord

318.065

Bommenregeling

269.290

Gezond in de stad

12.783

Inburgering

26.006

Extra BOA’s

37.449

Re-integratie en participatie

232.754

Totaal taakmutaties meicirculaire

3.460.779

Ook dit wordt verwerkt in de Bestuursrapportage 2022 waarbij voorlopig wordt aangenomen dat tegenover de hogere uitkering eenzelfde bedrag aan kosten staat.

blad

3 van 6 onderwerp

Meicirculaire gemeentefonds 2022

Toelichting op de mutaties Energietoeslag Op 15 maart 2022 is het wetsvoorstel Eenmalige energietoeslag lage inkomens ingediend bij de Tweede Kamer. Met het wetsvoorstel krijgen gemeenten de bevoegdheid om dit jaar via de categoriale bijzondere bijstand een eenmalige tegemoetkoming voor de gestegen energieprijzen toe te kennen aan huishoudens met een laag inkomen. In totaal stelt het Rijk een bedrag van € 854 mln. beschikbaar, uitgaande van een bedrag van € 800 per huishouden. Voor Middelburg is dat een bedrag van € 2.566.000. Energieprestatie gebouwen Gemeenten zijn verantwoordelijk voor toezicht en handhaving Europese richtlijn energieprestatie gebouwen. Als compensatie voor de kosten daarvan ontvangt Middelburg € 4.065. Prenataal huisbezoek De wet “Prenataal huisbezoek door de jeugdgezondheidszorg” gaat een half jaar later in, per 1 juli a.s. Eerder was compensatie ontvangen voor een heel jaar, dat wordt nu verlaagd met € 6.215. Klimaatakkoord Voor de uitvoeringskosten Klimaatakkoord is voor 2022 € 112 mln. beschikbaar. Voor Middelburg is dat een bedrag van € 318.000. In het Coalitieakkoord van het kabinet zijn extra klimaatgelden opgenomen t/m 2030. Over de bestemming en verdeling van deze middelen vinden nog gesprekken plaats tussen onder andere VNG, IPO en het Rijk. Bommenregeling In januari jl.

heeft de raad een besluit genomen tot vaststelling van de kosten van opsporen en ruimen explosieven. Met zo’n besluit kan bij het Rijk een bijdrage van 68% o.b.v. de zogenaamde Bommenregeling worden aangevraagd. Die bijdrage is nu toegekend, een bedrag van € 269.290 Een klein gedeelte hiervan, ca. € 4.000 moet worden doorbetaald aan het waterschap. De rest dient ter dekking van door de gemeente gemaakte kosten. Gezond in de stad De rijksbijdrage voor het stimuleringsprogramma Gezond in de stad wordt voor 2022 verdubbeld. Met dit programma krijgen gemeenten extra ruimte om de gezondheid van mensen in een lage sociaaleconomische positie structureel en duurzaam te verbeteren. Voor Middelburg een bedrag van bijna € 13.000. Inburgering De rijksbijdrage voor Inburgering wordt verhoogd voor compensatie van de kosten van invoering van de leerbaarheidstoets. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de begeleiding de bij afname van deze toets. Verder ontvangen gemeenten compensatie voor de kosten van begeleiding van inburgeraars die nog vielen onder de oude regeling Inburgering maar nog steeds inburgeringsplichtig zijn. In totaal gaat het om € 26.000. Dit bedrag wordt toegevoegd aan het budget Inburgering.

blad

4 van 6 onderwerp

Meicirculaire gemeentefonds 2022

Extra BOA’s Als onderdeel van het extra geld dat door het Rijk is vrijgemaakt voor handhaving en veiligheid krijgen gemeenten structureel extra geld voor uitbreiding capaciteit BOA’s in de openbare ruimte. Voor Middelburg betreft het een bedrag van € 37.000, vertaalt naar fte BOA gaat het dan om ca. 0,7 fte. Re-integratie en participatie Voor participatie (“oude” WSW, Wajong en Begeleiding) bestaat nog steeds een aparte integratie-uitkering. Voor Middelburg is dat ruim € 6 mln., een bedrag dat volledig doorbetaald wordt aan Orionis. In de meicirculaire wordt nu de loon- en prijsbijstelling 2022 toegekend en vinden nog wat aanpassingen in de verdeling plaats op basis van de blijfkansen in de sociale werkplaats. Per saldo stijgt de uitkering met ca. € 232.000. Dit wordt verwerkt in een begrotingswijziging van Orionis. Uitkeringsjaren 2023-2026

De uitkering voor de jaren 2023 t/m 2026 stijgt fors, zij het dat er in 2026 er een behoorlijke terugval is. Er zijn drie belangrijke oorzaken voor de groei van de uitkering. Dat zijn: 1. het hogere accres 2. het effect van de nieuwe verdeling 3. het schrappen van de opschalingskorting Voor de bedragen zie onderstaande tabel. Omschrijving

2023

Verhoging accres

6.457.000

11.641.000

14.811.000

9.896.000

379.000

1.114.000

1.895.000

1.895.000

Herverdeling gemeentefonds

2024

2025

2026

Tijdelijk schrappen opschalingskorting

1.241.000

1.643.000

2.063.000

0

Totaal

8.077.000

14.398.000

18.769.000

11.791.000

Ad. 1 Verhoging accres De hogere accressen zijn het gevolg van hogere rijksuitgaven voor o.a. koppeling AOW aan verhoging minimumloon, uitgaven defensie, inkomstenbelasting box 3 en de hogere loon- en prijsontwikkeling. Tot en met 2025 is het accres op de huidige manier berekend. Vanaf 2026 is het accres niet berekend, maar door het Rijk vastgezet op € 840 mln. Het Rijk wil vanaf 2026 een nieuwe bekostigingssystematiek voor decentrale overheden toepassen met een andere indexering met alleen nog compensatie voor loon- en prijsontwikkeling. Volumeaanpassingen worden niet met verwerkt. Daarom valt het accres voor 2026 ca. € 5 mln. lager uit dan in 2025. Ad. 2 Herverdeling Gemeentefonds Vanaf 2023 geldt het nieuwe verdeelstelsel. Het gaat om een herverdeling van het huidige budget van het gemeentefonds, macro komt er geen geld bij. En zoals altijd bij herverdelingen zijn er voor- en nadeelgemeenten. Middelburg behoort tot de voordeelgemeenten. Wel heeft het Rijk het ingroeipad beperkt tot drie jaar en het maximale voordeel op € 37,50 per inwoner. Ad. 3 Opschalingskorting De opschalingskorting is in 2015 ingevoerd om gemeenten te stimuleren meer samen te werken of te herindelen. De gedachte was dat daardoor de kosten zouden dalen en vandaar dat een uitname uit het Gemeentefonds gerechtvaardigd leek. De korting begon in 2015 en liep op tot € 975 mln. in 2026.

blad

5 van 6 onderwerp

Meicirculaire gemeentefonds 2022

Onder druk van corona is de oploop in 2020 t/m 2022 bevroren op het niveau van 2019. Nu wordt die periode verlengd t/m 2025. Maar in 2026 komt de korting in volle omvang terug. In eerdere circulaires was al met de kortingen gerekend, nu die niet doorgaan, zijn de gevolgen hiervan als + bedragen in de tabel weergegeven. Overige mutaties

Naast bovengenoemd effect is er voor 2023 nog slechts 1 belangrijke mutatie en dat is extra geld tekorten Jeugdzorg. Voor 2023 stelt het Rijk € 1.445 mln. beschikbaar voor compensatie tekorten Jeugdzorg. Voor Middelburg is dat een bedrag van € 4,6 mln. Een toezegging voor structureel geld doet het kabinet nog niet. De komende tijd gaat het kabinet met gemeenten en andere partijen in overleg over de Hervormingsagenda Jeugd, die moet bestaan uit een combinatie van een set aan kostenbesparende maatregelen en een financieel kader waarmee een structureel houdbaarder jeugdstelsel wordt gerealiseerd. Bij het afsluiten van de Hervormingsagenda zal het kabinet ook besluiten nemen over de extra middelen voor 2024 en verder. Bij de begroting 2023 zullen wij u raad een voorstel doen over de bestemming van deze extra Jeugdbijdrage. Prognose uitgangspositie opstellen meerjarenbegroting 2023-2026

Ons college heeft uw raad in mei een memo doen toekomen waarin wij u er van op de hoogte stelden dat er dit jaar geen kadernota opgesteld zou worden. In dat memo is aangegeven dat tegelijk met de uitkomsten van de meicirculaire aan uw raad een prognose van de financiële ruimte voor de komende jaren wordt gepresenteerd. Hieronder vindt u de tabel met deze prognose. Tijdens de bijeenkomst met uw raad op 6 juli a.s. wordt deze prognose nader toegelicht en kunt u ook vragen hierover stellen.

Prognose structurele financiële ruimte 2023-2026 Omschrijving mutatie

2023

2024

2025

2026

220.000

335.000

227.000

144.000

1.256.000

551.000

953.000 497.000

1.262.000 595.000

811.000

811.000

811.000

811.000

379.000

1.114.000

1.895.000

1.895.000

* accres

6.457.000

11.641.000

14.811.000

9.896.000

* schrappen opschalingskorting t/m 2025

1.241.000

1.643.000

2.063.000

0

-24.000

-61.000

-209.000

Saldi volgens de vastgestelde begroting 2022-2025 Mutaties: Mutaties Autonome ontwikkelingen Dividend GBE Aqua Schrappen stelpost structurele risico's Gevolgen Meicirculaire gemeentefonds: * herverdeling

* overige mutaties Hogere lasten door hogere inflatiepercentages: * salarissen

-410.000

-1.105.000

-1.710.000

-2.283.000

* materiële kosten

-495.000

-678.000

-864.000

-966.000

* subsidies etc.

-77.000

-249.000

-471.000

-534.000

Financieel resultaat Woonplaatsbeginsel Jeugd

463.000

463.000

463.000

463.000

Inzetten tbv taakstelling Actieplan Sociaal Domein

-463.000

-463.000

-463.000

-463.000

Prognose financiële ruimte per jaar

9.382.000

14.039.000

18.151.000

10.611.000

blad

6 van 6 onderwerp

Meicirculaire gemeentefonds 2022

Op 6 juli willen wij met uw raad in gesprek gaan om te horen bij welke thema’s uw raad prioriteit wil leggen voor de begroting 2023. Dit nemen wij dan mee in onze beraadslagingen en afwegingen om bij de begroting 2023 te komen tot een voorstel tot invulling van de financiële ruimte.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Middelburg, de secretaris de burgemeester

mr. A. van den Brink

mr. H.M. Bergmann