AB 2021.06.29 Memo actieve informatie Meicirculaire 2021 gemeentefonds

memo - actieve informatie aan

commissie

portefeuillehouder

datum

Gemeenteraad

Algemeen bestuur

Johan Aalberts

22 juni 2020 e-mail

n.meijer@middelburg.nl

steller

afdeling

telefoon

Niek Meijer

Bedrijfsvoering

0118 - 675464

onderwerp

Meicirculaire 2021 gemeentefonds

Geachte leden van de raad, aanleiding

Op 31 mei jl. heeft het Ministerie van BZK de meicirculaire 2021 gepubliceerd. Met deze circulaire stelt het Rijk de gemeenten op de hoogte van de verwachte ontwikkelingen van de algemene uitkering. De circulaire is te downloaden via: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/circulaires/2021/05/31/meicirculairegemeentefonds-2021 Via deze memo informeert ons college u over de gevolgen voor de begroting 2021, als ook over de gevolgen voor de meerjarenbegroting 2022-2025. Vanwege het tijdstip van verschijnen van de circulaire kon dit niet meer in de Kadernota 2022-2025 worden verwerkt. informatie

Uitkeringsjaar 2021 De financiële gevolgen voor de algemene uitkering bestaan uit drie onderdelen: 1. Algemene mutaties met een budgettair voor- of nadeel; 2. Taakmutaties, dat zijn mutaties met corresponderende gevolgen voor uitgaven; 3. Coronacompensaties. Ad. 1: Algemene mutaties met een budgettair voor- of nadeel

Totaaloverzicht mutaties budgettair effect: Omschrijving Accres 2021

Bedrag 0

Afrekening 2020 BCF

280.000

Mutaties aantallen

193.000

Faciliteitenbesluit AZC

121.000

Loon- en prijscompensatie Voogdij/18+

60.000

Totaal budgettair effect meicirculaire

654.000

Toelichting op de mutaties Accres De afgelopen jaren hebben fluctuaties in het accres, de groei of krimp van de uitkering, regelmatig onrust veroorzaakt bij de gemeenten. Het kabinet vindt het belangrijk om in deze bijzondere Coronatijd schommelingen in de inkomsten van medeoverheden zoveel mogelijk te dempen. Daarom is in de meicirculaire van vorig jaar al medegedeeld dat het accres voor de jaren 2020 en 2021 bevroren werd op de stand van dat moment. Het accres voor 2021 wijzigt dus niet meer.

blad

2 van 6 onderwerp

Meicirculaire 2021 gemeentefonds

Plafond BTW-compensatiefonds (BCF) De afrekening van het BTW-Compensatiefonds 2020 is positief, een plus van € 96 mln. Gemeenten hebben minder BTW gedeclareerd bij het BCF dan gedacht in de septembercirculaire 2020. De afrekening vindt plaats in 2021. Voor Middelburg is dat € 280.000. Mutaties aantallen Het Rijk heeft in de bij de circulaire gepubliceerde berekeningen ook de aantallen van veel maatstaven geactualiseerd. Dat leidt voor Middelburg voor 2021 tot een stijging van de uitkering met ongeveer € 193.000. Faciliteitenbesluit AZC Gemeenten die opvang bieden aan asielzoekers die nog niet zijn ingeschreven in de Basisregistratie personen ontvangen jaarlijks een bijdrage o.g.v. het Faciliteitenbesluit opvangcentra. Dit dient ter compensatie van de gelden die gemeenten normaliter via de algemene uitkering ontvangen. Voor Middelburg is dat een bedrag van € 121.000. Loon- en prijscompensatie Voogdij/18+ Sinds 2019 is het grootste gedeelte van de uitkering Sociaal Domein geïntegreerd in de algemene uitkering. Dat geldt niet voor het onderdeel Jeugdzorg Voogdij/18+. Hiervoor wordt nog een aparte integratie-uitkering verstrekt en ook een aparte compensatie voor loon- en prijsontwikkeling. Voor Middelburg levert dat een bedrag op van € 60.000. Ad. 2 Taakmutaties, mutaties met corresponderende uitgaven

Totaaloverzicht taakmutaties: Omschrijving

Bedrag

Problematiek Jeugdzorg

1.306.000

Vaccinatie meningokokken

12.620

Energielabel kantoren

3.845

Anti-discriminatievoorziening

19.680

Bommenregeling

258.267

Begeleiding statushouders

35.550

Koplopergemeente cliëntondersteuning

313.119

Re-integratie en participatie Totaal taakmutaties meicirculaire

147.325 2.096.406

Toelichting op de mutaties Aanpak problematiek Jeugdzorg Zoals bekend heeft het kabinet voor de acute problematiek in de Jeugdzorg voor 2021 een extra bedrag van € 613 mln. beschikbaar gesteld. Hiervan wordt nu € 438 mln. via de algemene uitkering verdeeld, € 55 mln. volgt in de septembercirculaire en € 120 mln. wordt via specifieke uitkeringen aan een beperkt aantal gemeenten of jeugdzorgregio’s uitgekeerd. Middelburg krijgt nu in de meicirculaire een bedrag van € 1.306.000. De compensatie is niet sec een budgettair voordeel. Tussen Rijk en VNG zijn over de besteding bestuurlijke afspraken gemaakt. De compensatie via het gemeentefonds betreft:  Vormgeven consultatiefunctie ggz, tegengaan wachtlijsten bij lichtere jeugdhulpproblematiek en tegengaan verdringing van andere uitgaven bij gemeenten, € 228 miljoen, voor Middelburg € 679.000  Uitbreiden aantal praktijkondersteuners jeugdzorg, € 10 miljoen, voor Middelburg 30.000  Extra inzet en regie op het voorkomen en aanpakken van wachttijden van (regionaal) ingekochte specialistische jeugdzorg op basis van goede data, € 200 miljoen, voor Middelburg, € 597.000.

blad

3 van 6 onderwerp

Meicirculaire 2021 gemeentefonds

Over de besteding van het bedrag van € 1.306.000 en de eventuele gevolgen voor het Actieplan Sociaal Domein wordt binnenkort een voorstel aan ons college voorgelegd. Vaccinatie meningokokken Met ingang van dit jaar zijn de gemeenten verantwoordelijk voor de vaccinatie tegen meningokokken. Daarmee worden ook de daarmee gemoeide middelen toegevoegd aan het gemeentefonds. Voor Middelburg een bedrag van € 12.620. De kosten van de vaccinatie worden gemaakt door de GGD, daarom wordt de raming van onze bijdrage met genoemd bedrag verhoogd. Energielabel kantoren Vanaf 2023 moet een kantoor energielabel C of beter hebben om als kantoor gebruikt te mogen worden. De gemeente is het bevoegd gezag en handhaaft de wetgeving. Voor de handhavingslasten krijgt Middelburg een bedrag van € 3.845. Dit wordt toegevoegd aan het budget klimaat- en energiebeleid. Anti-discriminatievoorzieningen Sinds 2009 zijn gemeenten verplicht te voorzien in een Anti-discriminatievoorziening (ADV). Binnen de huidige financiering zijn er knelpunten, o.a. onbekendheid. Het kabinet maakt nu extra middelen vrij voor versterking van de gemeentelijke anti-discriminatievoorziening. Daarvoor krijgt Middelburg een bedrag van bijna € 20.000 per jaar. Over de bestemming van dit extra bedrag wordt binnenkort een voorstel aan ons college voorgelegd. Bommenregeling In januari jl.

heeft de raad een besluit genomen tot vaststelling van de kosten van opsporen en ruimen explosieven. Met dat besluit is bij het Rijk een bijdrage van 68% o.b.v. de zogenaamde Bommenregeling aangevraagd. Die bijdrage is nu toegekend, een bedrag van € 258.267. Een klein gedeelte hiervan, ca. € 20.000, moet worden doorbetaald aan het waterschap. De rest dient ter dekking van door de gemeente gemaakte kosten. Maatschappelijke begeleiding statushouders De gemeente is verplicht te voorzien in de Maatschappelijke Begeleiding van inburgeringsplichtige asielmigranten en hun gezinsleden. De bijdrage wordt bepaald aan de hand van het aantal inburgeringsplichtigen en bedraagt in 2021 € 35.550. Dit bedrag maakt deel uit van de subsidie die aan de Stichting Vluchtelingenwerk Zuid-West Nederland is toegekend. Koploper gemeenten cliëntenondersteuning Inwoners van gemeenten hebben op grond van de Wmo recht op gratis onafhankelijke cliëntondersteuning. Om deze functie te versterken, stelt het Rijk extra middelen beschikbaar. De VNG voert hiervoor een koplopertraject cliëntondersteuning uit. Middelburg heeft zich daarvoor aangemeld en ontvangt nu een bijdrage van € 313.119. Dit bedrag wordt gereserveerd voor deze taak. Re-integratie en participatie Voor participatie (“oude” WSW, Wajong en Begeleiding) bestaat nog steeds een aparte integratie-uitkering.

Voor Middelburg is dat ruim € 5,5 mln., een bedrag dat volledig doorbetaald wordt aan Orionis. In de meicirculaire wordt nu de loon- en prijsbijstelling 2021 toegekend en vinden nog wat aanpassingen in de verdeling plaats op basis van de blijfkansen in de sociale werkplaats. Per saldo stijgt de uitkering structureel met ca. € 147.000. Dit is al verwerkt in de 1e begrotingswijziging van Orionis. Ad. 3 Coronacompensaties

blad

4 van 6 onderwerp

Meicirculaire 2021 gemeentefonds

Ook voor 2021 zijn er afspraken tussen Rijk en medeoverheden over een reële compensatie van de extra uitgaven en de inkomstenderving als gevolg van Corona. Sommige afspraken gelden voor de eerste twee kwartalen 2021, andere weer voor heel 2021. In de meicirculaire is nu voor een beperkt aantal taken compensatie opgenomen, voor de andere taken volgt dat in de september- of de decembercirculaire. Ook voor de inkomstenderving 2020 van een aantal posten volgt nog een afrekening. Dat gebeurt op basis van het verschil tussen de begrote inkomsten 2020 en de gerealiseerde inkomsten 2020. De uitkomst daarvan wordt ter verificatie aan de gemeenten voorgelegd. Daarna worden de bedragen bekend gemaakt en in december 2021 aan de gemeenten uitgekeerd. In december worden de gemeenten ook gecompenseerd voor de meerkosten 2021 Corona Wmo en Jeugdwet. Totaaloverzicht coronacompensatie: Omschrijving

Bedrag

Afvalinzameling

81.627

Sociaal en mentaal welzijn kwetsbare groepen

310.600

Perspectief Jeugd en Jongeren

104.000

Tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten

213.000

Heroriëntatie zelfstandigen

15.330

Jeugd aan Zet

10.000

Ouderbijdrage kinderopvang

13.900

Totaal taakmutaties meicirculaire

748.457

Voorgesteld wordt de ontvangen coronacompensatie voorlopig budgetneutraal in de begroting 2021 op te nemen. Voor de besteding van een aantal bedragen moet nog een plan worden gemaakt, van een aantal andere posten zijn de kosten nog niet bekend. Waarschijnlijk ontstaat hierover pas duidelijkheid bij de jaarrekening 2021. Toelichting op de mutaties Afvalinzameling Door de coronacrisis hebben gemeenten zowel extra kosten gemaakt als inkomsten gemist met betrekking tot afvalinzameling. Vooral het restafval is in hoeveelheid gegroeid. In overleg met de VNG is besloten de kosten voor 2020 te vergoeden. Een bedrag van € 28 miljoen is toegevoegd aan de algemene uitkering. Voor Middelburg is dat € 81.627. Dit compenseert deels de hogere bijdrage aan de OLAZ, en dan vooral voor de milieustraat. Sociaal en mentaal welzijn In het kader van oog voor sociaal en mentaal welzijn van een aantal kwetsbare groepen uit de samenleving die door corona in de problemen kunnen komen, heeft het Rijk middelen beschikbaar gesteld. Voor Middelburg in totaal € 310.600.

Dit is voor: Kinder- en jongerenwerk, € 14 mln., voor Middelburg is dat € 34.723 Mentale ondersteuning Jeugd, € 11,5 mln., voor Middelburg 29.500 Activiteiten en ontmoetingen Jeugd, € 8 mln., voor Middelburg € 22.509 Bestrijden eenzaamheid ouderen, € 36,5 mln., voor Middelburg € 116.331 Extra begeleiding kwetsbare groepen, € 37 mln., voor Middelburg € 107.537 Perspectief Jeugd en Jongeren Voor jongeren is het essentieel om elkaar fysiek te kunnen ontmoeten. Met een Jeugdpakket wil het kabinet een impuls aan gemeenten geven om samen met jongeren, lokale organisaties en evenementensector

blad

5 van 6 onderwerp

Meicirculaire 2021 gemeentefonds

volledig coronaproof kleinschalige activiteiten te programmeren op het gebied van cultuur, sport en andere zinvolle vrijetijdsbesteding. Gemeenten ontvangen extra middelen t.b.v. de inzet van jongerenwerkers in achterstandswijken. Een bedrag van € 40 mln. wordt aan de algemene uitkering toegevoegd: € 21 mln. voor 2020 en € 19 mln. voor 2021. Voor Middelburg is dat in totaal € 104.000.

Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten De Tijdelijke Ondersteuning voor Noodzakelijke Kosten (TONK) is bedoeld voor huishoudens die door de huidige omstandigheden te maken hebben met een onvoorzienbare en onvermijdelijke terugval in hun inkomen, en die daardoor noodzakelijke kosten niet meer kunnen voldoen en waarvoor andere regelingen niet of onvoldoende soelaas bieden. Voor het eerste kwartaal van 2021 komt € 65 mln. beschikbaar. Voor Middelburg is dat een bedrag van € 213.000. Heroriëntatie zelfstandigen Gemeenten moeten ondersteuning bieden aan zelfstandig ondernemers die zich als gevolg van de coronacrisis willen heroriënteren op de arbeidsmarkt. Voor maatwerk stelt het Rijk eenmalig geld beschikbaar, voor Middelburg is dat € 15.330. Jeugd aan Zet Dit programma beoogt jongeren te ondersteunen die geraakt worden door de coronacrisis. Doordat veel dagelijkse activiteiten wegvallen, is er een toenemende overlast van jongeren in de openbare ruimte. Voor het aanbieden van een alternatief programma is € 10.000 beschikbaar. Ouderbijdrage kinderopvang Gemeenten ontvangen van het Rijk middelen om een bepaalde groep ouders die kosten hebben gemaakt voor kinderopvang tijdens de sluiting van de opvang van 16 december tot 8 februari te compenseren.

Het betreft ouders die in deze periode een eigen bijdrage hebben betaald voor de gemeentelijke regelingen rondom kinderopvang (Sociaal medische indicatie, Voorschoolse Educatie en het peuteraanbod). Met deze ophoging kunnen gemeenten de eigen bijdrage van de ouders die gebruik maken van de gemeentelijke regelingen vergoeden voor de tweede periode van sluiting. Middelburg ontvangt € 13.900. Alle mutaties 2021 worden verwerkt in de Bestuursrapportage 2021 die in september aan uw raad wordt aangeboden. Uitkeringsjaren 2022-2025 Accressen

Voor de jaren 2022 t/m 2025 wordt nu rekening gehouden met cumulatief lagere accressen dan in de septembercirculaire 2020. Ten opzichte van september verwacht het Rijk lagere kosten vanwege een lagere loon- en prijsontwikkeling, lagere rentelasten en een lagere EU-afdracht. Door de trap op-trap af systematiek krijgen de gemeenten daardoor ook minder geld. Voor Middelburg resulteert dat in de volgende bedragen: 2022 - € 391.000 2023 - € 841.000 2024 - € 1.186.000 2025 - € 1.308.000 Wat betekenen die lagere accressen voor de kadernota en de meerjarenbegroting?

Zoals ook gemeld in de Kadernota is de algemene uitkering voor de komende jaren met veel onzekerheden omgeven. De vraag is hoe een nieuw kabinet om zal gaan met het gemeentefonds: wat zijn de gevolgen van de nieuwe, aangepaste, herverdeling gemeentefonds, wordt de normeringssystematiek (trap op- trap af)

blad

6 van 6 onderwerp

Meicirculaire 2021 gemeentefonds

aangepast, verdwijnt de opschalingskorting, komt er structureel extra geld voor Jeugdzorg, wat zijn de ambities van een nieuw kabinet? Een nieuw kabinet heeft ambities en ambities kosten geld. Hoe dan ook zal in ieder geval een deel daarvan doorsijpelen naar het gemeentefonds. Daarom is er nu geen aanleiding om voor de lagere accressen tot bijstelling van de kadernota over te gaan. Zeker het eerste jaar is het risico van het lagere accres te overzien. Zo nodig kan daarvoor een beroep gedaan worden op de risicostelpost van € 811.000. Bovendien is de saldiprognose uit de Kadernota voor alle jaren positief, waardoor ook dat nog ruimte biedt om tegenvallers op te vangen. De tegenvallende accressen maken wel duidelijk dat de keus in de Kadernota voor een voorzichtig financieel beleid een juiste keus is geweest. Al die onzekerheden maken het wel lastig om voor de komende jaren een betrouwbare raming van de algemene uitkering op te stellen. We zullen dit bij het opstellen van de begroting 2022-2025 moeten bekijken, op basis van de dan bekende gegevens. Taakmutaties, mutaties met corresponderende uitgaven

Naast de hierboven al genoemde taakmutaties voor 2021, zijn er vanaf 2022 twee nieuwe mutaties. Prenataal huisbezoek jeugdgezondheidszorg Gemeenten krijgen vanaf 2022 de taak om een prenataal huisbezoek aan te bieden aan zwangere vrouwen en/of hun gezinnen in een kwetsbare situatie in hun gemeente. De gemeente moet deze taak op grond van de wet opdragen aan dezelfde organisatie die voor de gemeente de JGZ uitvoert, in ons geval de GGD. Als compensatie voor de extra kosten ontvangen we jaarlijks € 14.500. Wet Open Overheid Op 26 januari 2021 heeft de Tweede Kamer de Wet open overheid (Woo) aangenomen. Deze wet beoogt de gehele overheid transparanter en toegankelijker te maken. Met dit wetsvoorstel geven de initiatiefnemers zowel de actieve als de passieve openbaarmaking van overheidsinformatie een nieuwe basis, verankeren zij het recht op toegang tot informatie wettelijk en beogen zij de informatievoorziening en informatiehuishouding van het Rijk en decentrale overheden te verbeteren. Vooruitlopend op de besluitvorming in de Eerste Kamer heeft het kabinet financiële middelen vrijgemaakt. Met de beschikbaarstelling van deze financiële middelen ondersteunt het Rijk gemeenten bij de implementatie en uitvoering van de Woo. De financiële middelen bestaan uit zowel incidentele als structurele middelen. De incidentele middelen (voor de periode 2022 tot en met 2026 € 25 mln.

per jaar) zijn bestemd voor het verbeteren van systemen, het opleiden van medewerkers en het aanpassen van processen en de organisatie. De structurele middelen (€ 21 mln. in 2022, oplopend naar structureel € 42 miljoen vanaf 2026) zijn bedoeld voor de actieve openbaarmaking van de informatiecategorieën zoals genoemd in de Woo, het aanwijzen van een contactfunctionaris en het beheer en onderhoud van systemen. Middelburg krijgt voor uitvoering van deze nieuwe taak in 2022 € 129.000. Dat bedrag loopt in de jaren daarna verder op. De komende tijd zullen wij onderzoeken wat deze nieuwe wet betekent voor onze organisatie.

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Middelburg, de secretaris de burgemeester

mr. A. van den Brink

mr. H.M. Bergmann