26-092 Bijlage 3. Accountantsverslag 2025
Tekst van het document
Accountantsverslag Gemeente Middelburg Boekjaar 2025
Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad van de Gemeente Middelburg Postbus 6000 4330 LA Middelburg Onderwerp: Kenmerk: Datum:
Accountantsverslag 2025 2606-03548 4 juni 2026
Geachte leden van de gemeenteraad, In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2025 van Gemeente Middelburg, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 20 augustus 2025, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan.
Het accountantsverslag bevat bevindingen en conclusies die naar aanleiding van onze werkzaamheden naar voren zijn gekomen. Wij bedanken de medewerkers van het Gemeente Middelburg voor de open en constructieve samenwerking bij het verrichten van onze controlewerkzaamheden en de totstandkoming van ons accountantsverslag. Wij hebben u op 4 juni 2026 gemachtigd om onze controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2025. Indien de jaarrekening niet door de gemeenteraad wordt goedgekeurd en vastgesteld en leidt tot een aangepaste jaarrekening, dient ook bij deze aangepaste jaarrekening door ons toestemming te worden verleend tot het opnemen van onze controleverklaring. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten. Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) B.V.
Was getekend drs. A. R. M. Peelen RA
pagina | 2
Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Opdracht, scope en uitkomsten
3. Belangrijke bevindingen 4. Financiële positie 5. Overige onderwerpen
6. Bijlagen
pagina | 3
1. Bestuurlijke samenvatting
pagina | 4
Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringswaarden
pagina | 5
Bestuurlijke samenvatting Onze conclusie
De rechtmatigheidsverantwoording
Wij hebben bij de jaarrekening 2025 een goedkeurende controleverklaring verstrekt. Wij constateren dat de jaarrekening van de Gemeente Middelburg 2025 een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2025 als van de activa en passiva per 31 december 2025 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).
Het college heeft een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de jaarrekening en heeft daarin opgenomen dat de baten en lasten en balansmutaties 2025 niet rechtmatig tot stand zijn gekomen. Het totaal aan rechtmatigheidsfouten overschrijdt de verantwoordingsgrens van afgerond € 4.700.000.
Uit onze controle resteren ongecorrigeerde controleverschillen voor € 2.987.000. Dit bedrag bestaat uit de onzekerheden omtrent Wmolasten en Jeugd-lasten.
De rechtmatigheidsfouten bedragen € 5.201.000 en zien grotendeels toe op het begrotingscriterium. Het bedrag bestaat uit € 4.747.000 aan lastenoverschrijdingen, overschrijdingen van investeringskredieten voor € 125.000 en bevindingen ten aanzien van het voorwaardencriterium vanuit de Inkooporganisatie Jeugd Zeeland voor € 328.000. De lastenoverschrijdingen worden op grond van de financiële verordening als acceptabel geduid.
De ongecorrigeerde controleverschillen zijn opgenomen in bijlage A en blijven binnen de goedkeuringstolerantie van € 4.732.000.
De rechtmatigheidsverantwoording geeft een getrouw beeld.
De jaarrekening voldoet aan wet- en regelgeving
SiSa en WNT wet- en regelgeving is nageleefd
Het BBV is in alle opzichten nageleefd in 2025. Het jaarverslag is zoals opgenomen in de NV COS 720 (onze controlestandaarden) verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften.
Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen ongecorrigeerde fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden, behoudens een onzekerheid van € 54.000 bij SiSa-regeling A31.
Ongecorrigeerde controleverschillen en onzekerheden
Wij hebben verder vastgesteld dat de bezoldigingen over 2025 in overeenstemming zijn met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2025 van de gemeente Middelburg voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
pagina | 6
Bestuurlijke samenvatting Grondexploitaties De boekwaarde van de grondexploitaties is in 2025 gedaald van € 41,3 miljoen naar € 36,1 miljoen. De totale voorraad onderhanden werk (waaronder de grondexploitaties vallen) bedraagt € 53,7 miljoen. De gemeente verwacht nog € 84,8 miljoen aan opbrengsten en € 43,4 miljoen aan kosten. De gemeente Middelburg schat in dat € 17,6 miljoen van de kosten niet terugverdiend kan worden en heeft hiervoor een voorziening getroffen. De waardering is gebaseerd op inschattingen van kosten en opbrengsten (21 projecten) en getoetste aannames. Belangrijke parameters, zoals rekenrente (1,5%), kostenstijging (3% en aflopend naar 2%) en opbrengstenstijging (circa 2% –2,5%) worden als realistisch beoordeeld. Wij concluderen dat de gehanteerde uitgangspunten, ramingen en waardering van de grondexploitaties per ultimo 2025 aannemelijk en aanvaardbaar zijn.
Sociaal domein Wij hebben een detailcontrole uitgevoerd op de toekenning van de Wmo-lasten. Hierbij zijn onzekerheden geconstateerd door het ontbreken van beschikkingen en/of ondersteuningsplannen. Deze onzekerheden komen voort uit de periode, waarin de uitvoering van Wmo-taken was uitbesteed aan Porthos. De geëxtrapoleerde onzekerheid bedraagt voor boekjaar 2025 € 2.866.000.
Concept Daarnaast merken we op dat vanaf boekjaar 2025 de grens voor verplichte gecontroleerde productieverantwoordingen voor zorgaanbieders is verhoogd van € 125.000 naar € 200.000. Als gevolg hiervan zijn diverse zorgaanbieders niet langer verplicht een productieverantwoording met controleverklaring aan te leveren. Om additionele onzekerheden omtrent Wmo-lasten te voorkomen heeft interne controle in samenspraak met ons aanvullende werkzaamheden op deze Wmo-lasten uitgevoerd. Hieruit blijken geen bevindingen. De PGB-lasten bedragen over 2025 circa € 0,8 miljoen (2024: € 0,5 miljoen). Naar aanleiding hiervan heeft de gemeente Middelburg aanvullende werkzaamheden verricht gericht op de prestatielevering van de PGB-bestedingen. Op basis van deze werkzaamheden is voldoende zekerheid verkregen over de getrouwheid van de verantwoorde lasten. Ten aanzien van de lasten jeugdzorg constateren we dat op basis van de definitieve verantwoording van de Inkooporganisatie Jeugd Zeeland over 2025 de volgende bevindingen zijn vastgesteld:
• voor een bedrag van € 121.000 zijn geen goedkeurende controleverklaringen van zorgaanbieders ontvangen, waardoor sprake is van onzekerheid ten aanzien van deze lasten. • voor een bedrag van € 328.000 zijn rechtmatigheidsfouten geconstateerd, omdat de Europese aanbestedingsregels niet zijn nageleefd door de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland. Dit bedrag is door het college opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. • de totale lasten jeugdzorg over 2025 zijn € 208.000 hoger dan het bedrag dat door de Inkooporganisatie in maart 2026 is gecommuniceerd. De lasten zijn door de gemeente verwerkt in de definitieve jaarrekening.
pagina | 7
Bestuurlijke samenvatting Non-actiefstelling gemeentesecretaris
Voorziening stadhuis
Eind augustus 2025 heeft het college van burgemeester en wethouders de gemeentesecretaris op non-actief gesteld en een interim-gemeentesecretaris aangesteld.
De voorziening voor het stadhuis was in boekjaar 2025 initieel toegenomen van € 11,5 miljoen naar € 19 miljoen op basis van een geactualiseerd kostenoverzicht. Ter beoordeling van de juistheid van deze voorziening hebben wij de omvang ervan getoetst aan de uitkomsten van de Europese aanbesteding in boekjaar 2026. Uit de ontvangen offerte blijkt dat de voorziening hoger is geraamd dan de geoffreerde prijs, resulterend in een verschil van € 2,8 miljoen.
Deze ontwikkelingen hebben gevolgen voor onze WNT-controle. We hebben vastgesteld dat terecht een extra topfunctionaris is opgenomen in de WNT-verantwoording. Daarnaast is een voorziening gevormd voor de geschorste gemeentesecretaris. We kunnen instemmen met de gevormde voorziening van € 689.000 op basis van de gerechtelijke uitspraak en achterliggende berekeningen.
Schadevergoeding In het kader van de juridische procedure inzake schade aan een pand heeft de rechtbank een onafhankelijk deskundige benoemd. Uit het concept deskundigenrapport blijkt een bedrag van circa € 120.000 inclusief btw (prijspeil november 2025) aan totale herstelkosten. De gemeente heeft besloten dit niet op te nemen in de definitieve jaarrekening, aangezien er naar aanleiding van het concept deskundigenrapport nog geen rechterlijke uitspraak heeft plaatsgevonden en derhalve nog geen sprake is van een vaststaande verplichting of overeengekomen verdeling met betrokken partijen. Gezien de beperkte omvang kunnen wij ons hierin vinden.
Daarnaast constateren wij dat de verwachte subsidiebijdragen niet in mindering waren gebracht op de voorziening. Op basis hiervan was de voorziening in de concept jaarrekening met € 0,4 miljoen te hoog verantwoord. Naar aanleiding van deze bevindingen heeft de gemeente de voorziening neerwaarts bijgesteld met in totaal € 3,2 miljoen. Deze correctie is verwerkt in de definitieve jaarrekening 2025.
Samenwerking We hebben vanuit onze zijde ervaren dat het controleproces soepel is gelopen, waarbij naar onze mening op een prettige en constructieve wijze met de ambtelijke organisatie is samengewerkt. We constateren dat de ambtelijke organisatie het proces rondom de jaarrekeningcontrole goed heeft voorbereid en georganiseerd, en ervoor zorgt dat vragen op korte termijn beantwoord worden vanuit de organisatie. Dit zijn wat ons betreft kritische succesfactoren om ervoor te zorgen dat de controle op een goede wijze kan plaatsvinden.
Wij bedanken de ambtelijke organisatie voor hun inzet om dit mogelijk te maken.
pagina | 8
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
2. Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
Overige onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
pagina | 9
Bestuurlijke samenvatting Bestuurlijke Bestuurlijkesamenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
2. Opdracht, scope en uitvoering
en Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, enuitkomsten Opdracht, uitkomsten scope scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen Belangrijke Belangrijkebevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Reikwijdte van de controle De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording, zoals vastgelegd in uw financiële verordening, wijken niet af van de toleranties voor de controle op de getrouwheid.
De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: • Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen). • De jaarrekening. • Bijlagen. Met de opdrachtbevestiging van d.d. 20 augustus 2025 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2025. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle.
Overzicht toleranties Vanaf het boekjaar 2025 is de materialiteit bij de uitvoering van onze controle voor fouten en onzekerheden 2% van de totale lasten, exclusief dotaties aan de reserves.
Overige onderwerpen Overige Overigeonderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
Grondslag
Bedrag (afgerond)
Goedkeuringstolerantie fouten en onzekerheden
2% lasten exclusief toevoegingen reserves
€ 4.732.000
Rapporteringstolerantie
Vast bedrag op basis van aanbesteding
€ 100.000
De tolerantie voor de rechtmatigheidsverantwoording mag vanaf boekjaar 2025 maximaal 2% bedragen. Dit leidt ertoe dat de door het college opgestelde rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de volgende toleranties: Grondslag
Bedrag (afgerond)
Goedkeuringstolerantie fouten
2% lasten exclusief toevoegingen reserves
€ 4.700.000
Rapporteringstolerantie
Conform afspraak in de financiële verordening
€ 100.000
pagina | 10
Bestuurlijke Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, en uitkomsten Opdracht, scope scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
2. Opdracht, scope en uitvoering Kernpunten en significante risico’s in de controle
Fraude en naleving wet- en regelgeving
Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle:
Het college is primair verantwoordelijk voor het voorkomen van fraude, het naleven van wet- en regelgeving en voor een cultuur van eerlijkheid en integriteit en dient zowel preventieve als repressieve beheersingsmaatregelen te nemen om de kans op fraude en overtreding van wet- en regelgeving zo veel mogelijk te beperken.
• Het risico dat het management van de gemeente procesafspraken kan doorbreken, hetgeen een standaard risico is vanuit onze beroepsregels. Als wij kijken naar de jaarrekening van de gemeente ziet dit eventuele risico niet toe op een specifiek onderdeel van de jaarrekening; • De onderbouwing van de voorzieningen (met name inzake het stadhuis) en de volledigheid van de voorzieningen. • De beheersing en de verantwoording van de lasten in het sociaal domein • De waardering van de grondexploitaties • De verantwoording in het kader van Wet Normering Topinkomens (WNT); • De getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording.
Uitkomsten
Overige Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Wij hebben bij de jaarrekening 2025 een goedkeurende controleverklaring verstrekt. Uit onze controle resteren ongecorrigeerde controleverschillen voor € 2.987.000. Dit bedrag bestaat uit de onzekerheden omtrent Wmo-lasten en Jeugd-lasten.
Geautomatiseerde gegevensverwerking
Bijlagen Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
Op grond van artikel 393, lid 4, Titel 9 Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek rapporteren wij in dit verslag onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Wij merken daarbij op dat de jaarrekeningcontrole niet specifiek is gericht op het beoordelen van deze aspecten. Onze bevindingen ten aanzien van de ITomgeving zijn opgenomen in de managementletter. U heeft aangegeven de daarin opgenomen aandachtspunten indien mogelijk te zullen opvolgen.
Voor het uitoefenen van deze verantwoordelijkheid maakt het management gebruik van diverse beheersingsmaatregelen, zoals interne richtlijnen en gedragscodes, controle technische functiescheiding en periodieke rapportages over financiën. Ten behoeve van onze jaarrekeningcontrole identificeren wij de risico’s met betrekking tot fraude en overtreding van wet- en regelgeving en beoordelen wij de interne beheersingsmaatregelen die gericht zijn op het voorkomen en signaleren van (materiële) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Voor zover relevant voor onze controle voeren wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. Onze controle is echter niet specifiek gericht op het signaleren van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Wij hebben als onderdeel van de jaarrekeningcontrole uw inschatting inzake frauderisico’s met betrekking tot uw organisatie besproken. Deze bespreking komt ook voort uit de verplichte rapportage van de accountant over de uitkomsten van onze werkzaamheden met betrekking tot frauderisico’s in de controleverklaring. Onderzoek wijst uit dat het grootste deel van de fraudegevallen door middel van een ‘tip’ aan het licht komt. Dit toont het belang aan van een fraudemeldpunt en een klokkenluidersregeling. In het kader van onze controle hebben wij geen bevindingen te melden met betrekking tot fraude en de naleving van wet- en regelgeving.
pagina | 11
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
2. Opdracht, scope en uitvoering
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Frauderisico’s en continuïteit
Naleving wet- en regelgeving en overige
Onze controleverklaring over boekjaar 2025 bevat, gelijk aan voorgaande jaren, een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude en een met betrekking tot continuïteit.
Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt), die een onjuistheid van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen.
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Frauderisico’s Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
Het college dan wel het management bevindt zich in de positie om fraude te plegen, omdat het in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Onze beroepsregels schrijven voor dat de accountant dit risico in zijn controle onderkent. Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden verricht: • Analyseren en beoordelen van op basis van risicocriteria geselecteerde journaalposten en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren; • Analyse van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt; • Beoordelen van belangrijke schattingen en de schattingsprocessen van het college of management zoals de waardering van de grondexploitaties, vaste activa en vorderingen en het toereikend zijn van voorzieningen. Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het college bij deze posten; • Beoordelen van significante transacties buitenom de normale bedrijfsuitoefening; en • Doornemen van notulen van vergaderingen van het management, college en de raad. Uit deze werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.
Continuïteit Als onderdeel van de vereisten voor de controleverklaring hebben wij de continuïteitsveronderstelling getoetst. Wij hebben vastgesteld dat Gemeente Middelburg, behoudens boekjaar 2026, een sluitende meerjarenbegroting heeft. Daarnaast geven de financiële kengetallen inclusief het weerstandsrisico geen reden tot twijfel of Gemeente Middelburg haar activiteiten in continuïteit kan voortzetten.
pagina | 12
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
3. Belangrijke bevindingen
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Rechtmatigheidsverantwoording Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
Op 16 april 2025 is in het Staatsblad het Besluit van 21 maart 2025 tot wijziging van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) gepubliceerd. Als gevolg van de wijzigingen van het BBV en BADO geldt voor de rechtmatigheidsverantwoording vanaf begrotingsjaar 2025 een nieuwe gemaximeerde grens voor fouten en onduidelijkheden samen van 2% op basis van lasten (exclusief dotaties aan reserves).
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
De gemeente Middelburg heeft haar financiële verordening hierop aangepast. Indien de rechtmatigheidsafwijkingen de door de raad vastgestelde 2% verantwoordingsgrens (afgerond € 4.700.000) overschrijden, worden deze in de rechtmatigheidsverantwoording benoemd.
(x € 1.000) Overschrijdingen lasten programma’s
Rechtmatigheidsfouten
Waarvan Acceptabel
4.747
4.747
125
23
-
-
Bevindingen ten aanzien van het voorwaardencriterium
328
0
Bevindingen ten aanzien van het Misbruik en Oneigenlijk gebruik criterium
0
-
5.201
4.771
Overschrijdingen kredieten Overige begrotingsonrechtmatigheden
Totaal
Conclusie rechtmatigheid In de tabel hiernaast is een overzicht opgenomen van de door het college geconstateerde rechtmatigheidsfouten. We hebben vastgesteld dat dit overzicht een getrouw beeld geeft. Het college stelt terecht vast dat de omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen € 5,2 miljoen bedraagt. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is volgens het college overigens een bedrag van € 4,8 miljoen aangemerkt als acceptabel op basis van de door de gemeenteraad vastgestelde afspraken.
Begrotingscriterium U stelt als gemeenteraad met het vaststellen van de begroting de budgettaire kaders voor de uitgaven, investeringen en reservemutaties vast. Met het vaststellen van de geactualiseerde financiële verordening heeft u vastgelegd op welke wijze binnen Gemeente Middelburg om moet worden gegaan met begrotingsoverschrijdingen, overige begrotingsafwijkingen en welke begrotingsonrechtmatigheden als acceptabel worden beschouwd (dus onrechtmatig, maar acceptabel).
pagina | 14
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Voorwaardencriterium Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
Het voorwaardencriterium ziet toe op de voorwaarden die gelden voor de uitvoering van financiële beheershandelingen. Deze voorwaarden zijn gebaseerd op externe en interne regelgeving en vastgelegd in het door de raad vastgestelde normenkader. Het niet naleven van deze voorwaarden leidt tot een onrechtmatigheid, die door het college moet worden toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording indien de door de gemeenteraad vastgestelde verantwoordingsgrens, op basis van individuele en/of cumulatieve afwijkingen, wordt overschreden.
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
Een belangrijk onderdeel van het voorwaardencriterium betreft de naleving van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Gelet op de complexiteit van deze regelgeving vergt de naleving hiervan in de praktijk specifieke aandacht. De gemeente Middelburg heeft dit onderkend en in dit kader een spendanalyse uitgevoerd. Uit de uitgevoerde rechtmatigheidscontrole op de inkopen blijkt dat bij de onderzochte inkopen de voorgeschreven aanbestedingsprocedures zijn gevolgd. Voor de lasten van de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland was in eerste instantie geen spendanalyse uitgevoerd door de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland, waardoor de rechtmatigheid van deze lasten onzeker was. Dit heeft tot aanvullende werkzaamheden geleid door de gemeenten, waarbij de conclusie is, dat uiteindelijk maatwerkcontracten voor een totaalbedrag van € 328.000 ten onrechte niet Europees waren aanbesteed. Dit bedrag is door het college opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording.
In die gevallen is sprake van formele rechtmatigheidsfouten, zoals bij het niet naleven van de kasgeldlimiet en renterisiconorm van de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) of termijnen uit de subsidieverordening. Op grond van een stellige uitspraak van de Commissie BBV worden deze afwijkingen gerapporteerd in de paragraaf bedrijfsvoering. Wij merken op dat de gemeente Middelburg zich heeft gehouden aan de wettelijke normen inzake renterisiconorm, kasgeldlimiet en schatkistbankieren. Dit is toereikend toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de jaarrekening, waardoor een aanvullende toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering niet noodzakelijk is.
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O) Het college is verantwoordelijk voor het treffen van effectieve maatregelen ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) van overheidsregelingen. Deze maatregelen maken onderdeel uit van de interne beheersing ter borging van het voorwaardencriterium. Het M&O-beleid is separaat vastgesteld door de gemeenteraad. Het college heeft beoordeeld in hoeverre dit beleid wordt nageleefd en of de getroffen maatregelen effectief zijn. De uitkomsten hiervan zijn betrokken bij de rechtmatigheidsverantwoording. In de paragraaf bedrijfsvoering van het jaarverslag wordt tevens inzicht gegeven in de wijze waarop invulling wordt gegeven aan het M&O-criterium.
Daarnaast zijn er voorwaarden waaraan geen financieel gevolg is verbonden.
pagina | 15
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Waardering van de grondexploitaties
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Ten opzichte van 31 december 2024 is de boekwaarde van de post grondexploitatie gedaald van € 41,3 miljoen naar € 36,1 miljoen. De wijziging van de boekwaarde gedurende 2025 is als volgt samen te vatten:
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
(x € 1.000) Belangrijke bevindingen
2025
Boekwaarde per 1 januari
41.287
Investeringen
5.420
Grondverkopen
(10.525)
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Tussentijdse winstneming / afgesloten projecten
720
Afwaardering
(480)
Mutatie van voorziening grondexploitaties
(276)
Boekwaarde per 31 december
36.145
De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploitaties dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. Ultimo 2025 gaat het om 21 individuele projecten. De gemeente Middelburg schat ultimo 2025 in dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele grondexploitatie circa € 17,6 miljoen bedraagt (vorig jaar: € 17,3 miljoen). Hiervoor is een voorziening getroffen. Deze voorziening is geheel in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie.
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
De voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties) vallen, is een omvangrijke balanspost in de jaarrekening met belangrijke schattingen. De jaarrekeningpost bedraagt (exclusief voorzieningen) € 53,7 miljoen per ultimo 2025 (2024: € 58,6 miljoen). Daarnaast schat de gemeente Middelburg de nog te realiseren opbrengsten op € 84,8 miljoen (vorig jaar: € 92,4 miljoen) en de nog te maken kosten op € 43,4 miljoen (vorig jaar: € 43,7 miljoen).
pagina | 16
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen De parameters voor de grondexploitaties
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door uw gemeente gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst. Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Wij achten de waardering en de toelichting op de schattingsonzekerheden aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen redelijk. Schatting 2024
Schatting 2025
Rente
Kostenstijging
Opbrengstenstijging
Parameters
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
Rekenrente Het college rekent binnen de huidige grondexploitaties met een toekomstige rekenrente van 1,50% (2024: 1,50%). De rekenrente is gebaseerd op de omslagrente van de gemeente Middelburg. Deze grondslag is in overeenstemming met de notitie grondexploitatie en de bepaling in de notitie rente van de commissie BBV. Wij achten deze parameter evenwichtig. Kostenstijging De gehanteerde parameter voor de kostenstijging ligt in lijn met de landelijke prijsindexcijfers. De gemeente Middelburg heeft voor het prijspeil 2025 rekening gehouden met een inflatie van 3% tot 2028 en daarna 2%. We achten dit een realistisch uitgangspunt op basis van aanwezige externe bronnen hieromtrent. Opbrengstenstijging De gehanteerde parameter voor de opbrengstenstijging ligt in lijn met de landelijke prijsindexcijfers. De gemeente Middelburg heeft rekening gehouden met een opbrengstijging van 2,5% voor 2027/2028 en de jaren daarna 2,0% (2024: 2,0%). Voor het complex Mortiere SOK wordt een hogere opbrengstenstijging gehanteerd van 5,78% welke contractueel overeen is gekomen. Op basis van de momenteel beschikbare informatie achten wij deze parameter evenwichtig.
Legenda status: = evenwichtig = optimistisch = voorzichtig = controleverschil
pagina | 17
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
3. Belangrijke bevindingen Belangrijkste bevindingen grondexploitaties
Onze conclusie
In het kader van onze controle voeren wij een risicoanalyse uit op de individuele grondexploitaties. Daarbij maken wij een inschatting van zowel de kans op als de impact van een mogelijke materiële afwijking. In deze beoordeling betrekken wij onder andere de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten. Wij controleren hierbij ook in hoeverre reeds contracten of andere bindende afspraken aan deze baten en lasten ten grondslag liggen.
Wij hebben op basis van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente:
Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever is naarmate de doorlooptijd toeneemt. Op grond van onze risicoanalyse hebben wij geconcludeerd dat Essenvelt, Sint Laurens Zuid en Cleene Hoge in het kader van de accountantscontrole de belangrijkste projecten zijn. Voor deze projecten hebben wij de aannemelijkheid van de nog te realiseren kosten en opbrengsten getoetst. Daarnaast hebben we de getroffen verliesvoorziening en de verantwoorde (tussentijdse) winstneming gecontroleerd.
• Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten. • Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties. De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2025 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt. Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2025 de per die datum vastgestelde projectkaders en genomen besluiten betrokken hebben bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van eventuele toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente.
pagina | 18
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Voorziening riolering
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
Overige onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
De gemeente Middelburg heeft in de jaarrekening een voorziening voor riolering verantwoord. Binnen het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) zijn voor riolering onder meer voorzieningen mogelijk voor bijdragen aan toekomstige vervangingsinvesteringen (artikel 44 lid 1d BBV) en voor van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden (artikel 44 lid 2 BBV). Wij stellen vast dat de gemeente een voorziening voor toekomstige vervangingsinvesteringen heeft gevormd. Tevens constateren wij dat het resultaat op het product riolering rechtstreeks wordt toegevoegd aan deze voorziening. Deze werkwijze is niet in lijn met het BBV. Dit aandachtspunt is reeds opgenomen in het accountantsverslag over het voorgaande boekjaar en is derhalve onverminderd van toepassing.
Het BBV schrijft voor dat sparen voor toekomstige vervangingsinvesteringen plaatsvindt via een expliciet in de begroting opgenomen spaarbedrag, gebaseerd op een onderliggend plan. Dit spaarbedrag dient als last te worden verantwoord binnen het taakveld riolering. Eventuele overschotten of tekorten op het product riolering dienen afzonderlijk te worden verwerkt. Daarmee dient de gemeente twee afzonderlijke voorzieningen te verantwoorden in haar jaarrekening. Wij constateren dat in de begroting of in een ander raadsbesluit geen expliciet spaarbedrag is vastgesteld, terwijl uit het Stedelijk Waterprogramma wel een onderbouwing voor een dergelijk bedrag kan worden afgeleid.
Hoewel de voorziening voor toekomstige vervangingsinvesteringen per saldo juist is verantwoord en de voorziening voor van derden verkregen middelen terecht nihil is, is de huidige systematiek niet conform het BBV. Wij vragen de gemeente nogmaals een expliciet spaarbedrag door de raad te laten vaststellen, de verwerking van resultaten op het product riolering hierop aan te passen en twee afzonderlijke voorzieningen te verantwoorden in de jaarrekening.
Voorziening ontslagvergoeding gemeentesecretaris Eind augustus 2025 heeft het college van burgemeester en wethouders de gemeentesecretaris op non-actief gesteld en een interimgemeentesecretaris aangesteld. De gemeente heeft hiervoor terecht een voorziening gevormd. We kunnen instemmen met de gevormde voorziening van € 689.000 op basis van de gerechtelijke uitspraak en achterliggende berekeningen.
Schadevergoeding In het kader van de juridische procedure inzake schade aan een pand heeft de rechtbank een onafhankelijk deskundige benoemd. Uit het concept deskundigenrapport blijkt een bedrag van circa € 120.000 inclusief btw (prijspeil november 2025) aan totale herstelkosten. De gemeente heeft besloten dit niet op te nemen in de definitieve jaarrekening, aangezien er naar aanleiding van het concept deskundigenrapport nog geen rechterlijke uitspraak heeft plaatsgevonden en derhalve nog geen sprake is van een vaststaande verplichting of overeengekomen verdeling met betrokken partijen. Gezien de beperkte omvang kunnen wij ons hierin vinden.
pagina | 19
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen Voorziening restauratie Stadhuis
en uitkomsten Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
De gemeente Middelburg heeft sinds enkele jaren een voorziening voor achterstallig onderhoud (restauratie gevel) ten aanzien van het Stadhuis. De voorziening is gevormd op basis van het BBV, omdat sprake is van een onveilige situatie en/of kapitaalvernietiging.
Belangrijke bevindingen
De gemeente heeft de berekening van de voorziening in 2025 geactualiseerd. De voorziening voor het stadhuis was op basis hiervan initieel verhoogd van € 11,5 miljoen naar € 19 miljoen. We hebben deze raming gecontroleerd op basis van de resultaten van de Europese aanbesteding die begin 2026 heeft plaatsgevonden.
Belangrijke bevindingen
positie Financiële
Financiële positie
Uit deze controle blijkt dat de voorziening circa € 2,8 miljoen hoger was verantwoord dan op basis van de aanbestedingsuitkomsten kan worden onderbouwd.
Overige onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen
Bijlagen
Daarnaast hebben we vastgesteld dat bij de bepaling van de voorziening geen rekening is gehouden met verwachte subsidiebijdragen. Dit heeft geleid tot een controleverschil van € 0,4 miljoen in de concept jaarrekening. Naar aanleiding van deze bevindingen heeft de gemeente de voorziening neerwaarts bijgesteld. De totale correctie bedraagt € 3,2 miljoen en is verwerkt in de definitieve jaarrekening 2025.
Voorziening pensioenaanspraken politieke ambtsdragers Vanaf 1 januari 2028 worden de pensioenaanspraken van politieke ambtsdragers gemeenten overgedragen aan het ABP in het kader van de Wet toekomst pensioenen (Wtp). Uit gezamenlijk onderzoek van BZK, VNG en IPO blijkt dat de benodigde overdrachtswaarde per 1 januari 2025 gemiddeld 10–20% hoger ligt dan de op dat moment gevormde voorzieningen. Over de impact hiervan op de jaarrekening 2025 heeft de Commissie BBV de volgende uitspraak gedaan: • Gemeenten die hebben deelgenomen aan het onderzoek dienen per 31 december 2025 de voorziening en eventuele kapitaalverzekeringen aan te passen aan de prognose van het benodigd vermogen, gebaseerd op inkoop van de pensioenaanspraken bij het ABP. • De voorziening dient jaarlijks te worden herzien tot het moment van overdracht. • In de jaarrekening dient een toelichting op de schattingsonzekerheden te worden opgenomen. • Een eventuele vrijval kan worden toegevoegd aan een bestemmingsreserve ter dekking van toekomstige dotaties. Wij hebben vastgesteld dat: • Gemeente Middelburg heeft deelgenomen aan het onderzoek. • De voorziening per 31 december 2025 € 5,9 miljoen bedraagt. • De ontwikkeling van de dekkingsgraad van het ABP is betrokken bij de onderbouwing van de toename van de lasten.
Op basis van bovenstaande constateren we dat de gemeente Middelburg de voorziening heeft verantwoord conform het BBV.
pagina | 20
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
Activering begrote personeelslasten We constateren dat de gemeente in boekjaar 2025 circa € 1,2 miljoen aan begrote personeelslasten heeft geactiveerd. Volgens de verslaggevingsregels dient de gemeente personeelslasten op basis van daadwerkelijk gemaakte uren te activeren. Na aanvullende controlewerkzaamheden constateren we dat de prestatielevering van de geactiveerde uren achteraf wel voldoende aannemelijk is gemaakt. We vragen de gemeente om personeelslasten louter te activeren op basis van gerealiseerde uren.
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
Managementinzicht en schattingen Schattingen op basis waarvan sommige jaarrekeningposten worden bepaald, zijn gebaseerd op inzichten van het college. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld op basis waarvan de afzonderlijke oordelen en schattingen zijn gevormd. Wij hebben vastgesteld dat dit aanvaardbaar is in het kader van de jaarrekening als geheel. Naar onze mening zijn de door het college gekozen waarderingsgrondslagen aanvaardbaar en consistent toegepast met betrekking tot de significante jaarrekeningposten en bijzondere transacties.
pagina | 21
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Sociaal Domein De gemeente Middelburg voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij taken veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden: Onderdeel
Uitvoerder
Bepaling last boekjaar
Uitkeringen (Participatiewet)
Orionis Walcheren
Begroting na wijziging
Werkdeel (WSW)
Orionis Walcheren
Begroting na wijziging
Jeugdwet
Inkooporganisatie Jeugdzorg Zeeland
Werkelijke lasten op basis van de verantwoording
Wmo
Zelfstandig
Werkelijke lasten
PGB’s
Sociale Verzekeringsbank
Werkelijke lasten
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Wmo Bijlagen
De uitvoering van de Wmo vindt binnen uw gemeente sinds 1 januari 2020 plaats door de afdeling TIM. In de periode daarvoor waren de Wmo-taken uitbesteed aan Porthos. Bij de steekproefsgewijze controle op de toekenning van Wmo-voorzieningen is bij een aantal dossiers uit de Porthos-periode vastgesteld dat een beschikking en/of ondersteuningsplan ontbreekt. Hierdoor kan het recht op zorg voor deze dossiers niet worden vastgesteld.
De hieruit voortvloeiende geëxtrapoleerde onzekerheid bedraagt € 2,9 miljoen (2024: € 2,6 miljoen). Bij de steekproefsgewijze controle op de toekenningen in de periode waarin de uitvoering door de afdeling TIM plaatsvond, zijn geen bevindingen geconstateerd. Verder constateren we dat de gemeente momenteel herstelwerkzaamheden uitvoert met betrekking tot de dossiers uit de Porthos-periode. De herstelwerkzaamheden zijn eind 2025 gestart. Hierdoor hebben deze voor boekjaar 2025 nog niet geleid tot een (aanzienlijke) vermindering van de onzekerheden. Wel blijkt uit gesprekken en ontvangen stukken vanuit de gemeente dat de herstelwerkzaamheden conform planning verlopen. Verwachting is dat de onzekerheden in de komende jaren door de gemeente worden verminderd. Daarnaast merken we op dat vanaf boekjaar 2025 de grens voor verplichte gecontroleerde productieverantwoordingen voor zorgaanbieders is verhoogd van € 125.000 naar € 200.000. Als gevolg hiervan zijn diverse zorgaanbieders niet langer verplicht een productieverantwoording met controleverklaring aan te leveren. Om additionele onzekerheden omtrent Wmo-lasten te voorkomen heeft interne controle in samenspraak met ons aanvullende werkzaamheden op deze Wmo-lasten uitgevoerd. Hieruit blijken geen bevindingen.
pagina | 22
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Eigen bijdrage Wmo Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is een aanvrager van een maatwerkvoorziening, hulp bij het huishouden, zorg in natura of een persoonsgebonden budget een eigen bijdrage verschuldigd. De berekening, vaststelling en invordering van deze eigen bijdrage zijn wettelijk opgedragen aan het Centraal Administratie Kantoor (CAK). De door het CAK aan gemeenten beschikbare informatie is, mede vanwege privacywetgeving, beperkt van aard. Als gevolg hiervan beschikt de gemeente niet over toereikende gegevens om de juistheid van de eigen bijdragen op individueel niveau en de volledigheid ervan in totaliteit zelfstandig vast te stellen. Hierdoor kan door de gemeente geen zekerheid worden verkregen over de exacte omvang en hoogte van de verantwoorde eigen bijdragen.
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Deze onzekerheid is inherent aan de huidige wettelijke inrichting van de uitvoering van de eigen bijdragen binnen de Wmo. De gemeente Middelburg heeft deze onzekerheid in de jaarrekening 2025 op een toereikende en inzichtelijke wijze toegelicht. Jeugdwet
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
De gemeente is verantwoordelijk voor de inrichting van het stelsel en de afspraken met betrekking tot de jeugdzorg. Hieronder valt tevens de beheersing van de uitvoering en de daarmee samenhangende verantwoording. De controle en verantwoording van de lasten jeugdhulp vinden plaats via de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (hierna: de Inkooporganisatie).
Conform de geldende verslaggevingsregels worden de baten en lasten jeugdhulp verantwoord door de deelnemende gemeenten, aangezien zij verantwoordelijk zijn voor de afgifte van beschikkingen en de daarmee samenhangende kosten. In de jaarrekening 2025 verantwoordt de gemeente Middelburg de lasten jeugdhulp op basis van de door de Inkooporganisatie aangeleverde werkelijke lasten. De uitvoering van de rechtmatigheidscontroles met betrekking tot de jeugdzorg is in 2025 belegd bij de Inkooporganisatie. De uit deze controles voortvloeiende bevindingen zijn door de gemeente betrokken bij de rechtmatigheidsverantwoording. Op basis van de definitieve verantwoording over 2025, zoals door de gemeente ontvangen op 15 mei 2026, zijn de volgende bevindingen vastgesteld: • voor een bedrag van € 121.000 zijn geen goedkeurende controleverklaringen van zorgaanbieders ontvangen, waardoor sprake is van onzekerheid ten aanzien van deze lasten. • de totale lasten jeugdzorg over 2025 zijn € 208.000 hoger dan het bedrag dat door de Inkooporganisatie in maart 2026 is gecommuniceerd. De lasten zijn door de gemeente verwerkt in de definitieve jaarrekening. De inkooporganisatie had in eerste instantie geen spendanalyse uitgevoerd op de verantwoorde lasten, waardoor de gemeente geen zekerheid had over de rechtmatigheid.
Dit heeft geleid tot aanvullende werkzaamheden, op basis waarvan voor een bedrag van € 328.000 rechtmatigheidsfouten zijn geconstateerd, omdat de Europese aanbestedingsregels niet zijn nageleefd.
pagina | 23
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Jaarverslag Opdracht, scope en uitkomsten
In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening.
Element jaarverslag
Onze waarneming
Vereisten BBV
Het jaarverslag van de gemeente Middelburg bevat in materiële zin de vereiste informatie op grond van de bepalingen uit het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).
Verenigbaar
Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.
Overeenstemming
Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag overeenstemt met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
Paragrafen
Alle verplichte paragrafen, voor zover deze relevant zijn, zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau.
Informatiewaarde
De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse van het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.
Fraude
Fraude en de frauderisicoanalyse zijn steeds belangrijker thema’s. In de paragraaf bedrijfsvoering is de aanpak van frauderisicobeheersing niet toegelicht. Daarmee is ons advies uit voorgaand boekjaar niet toereikend opgevolgd.
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Verbonden partijen Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties met verbonden partijen van gemeente Middelburg. In het kader van onze controle hebben wij vastgesteld dat:
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
• De (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen. • Geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude. • Geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd. In de tabel hiernaast zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het jaarverslag opgenomen.
Voor verbetering vatbaar
Toereikend
pagina | 24
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
3. Belangrijke bevindingen
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
SiSa
WNT verantwoording
Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2025. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden:
Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging van het dienstverband aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor Gemeente Middelburg geldt dat zowel de griffier als de gemeentesecretaris als topfunctionaris worden aangemerkt. Deze topfunctionarissen zijn in loondienst.
• € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is. • 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is. • € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen ongecorrigeerde fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden, behoudens een onzekerheid van € 54.000 bij SiSa-regeling A31
Eind augustus 2025 heeft het college van burgemeester en wethouders de gemeentesecretaris op non-actief gesteld en een interimgemeentesecretaris aangesteld. Deze ontwikkelingen hebben gevolgen voor onze WNT-controle. We hebben vastgesteld dat terecht een extra topfunctionaris is opgenomen in de WNT-verantwoording. Deze topfunctionaris is niet in loondienst.
De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSabijlage. In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.
De publicatieverplichting voor uitkering wegens beëindiging dienstverband geldt eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum overschrijdt.
Daarnaast merken we op dat de opbrengsten ter hoogte van € 0,8 miljoen vanuit de SPUK-regeling Realisatiestimulans (J17) nog niet waren verantwoord in de concept jaarrekening 2025. Dit controleverschil is gecorrigeerd in de definitieve jaarrekening.
Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere organisaties c.q. nevenactiviteiten hebben die onder de WNT vallen) geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant.
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldiging over 2025 niet strijdig is met de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
pagina | 25
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
4. Financiële positie
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
4. Financiële positie
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
Verloop van het eigen vermogen
Analyse van het resultaat voor mutaties in de reserves
Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31 december 2025 volgens de jaarrekening € 138 miljoen.
Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien van afgerond € 19,9 miljoen positief. In de gewijzigde begroting was rekening gehouden met een resultaat van € 11,2 miljoen positief. Het verschil wordt met name veroorzaakt door incidentele baten en bijstellingen die na de laatste begrotingswijziging bekend zijn geworden.
Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000)
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
In de paragraaf ‘analyse rekeningresultaat’ wordt op hoofdlijnen ingegaan op de belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. In de toelichting op baten en lasten is een nadere onderbouwing opgenomen. Tevens is in de jaarrekening 2025 inzichtelijk gemaakt welke baten en lasten als incidenteel zijn aangemerkt.
160.000 140.000 120.000
positie Financiële positie Financiële
100.000
Financiële positie
80.000
De belangrijkste verschillen tussen de begroting na wijziging en het resultaat voor mutaties in de reserves betreffen:
60.000 40.000
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
20.000
Overige onderwerpen
0 2022 2023 Algemene reserve
2024 2025 Bestemmingsreserve
Gerealiseerd resultaat Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
Van de totale reserves ter hoogte van € 138 miljoen is € 36,2 miljoen opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze algemene reserve is ten opzichte van voorgaand jaar gestegen met € 4,2 miljoen. Het gerealiseerde resultaat in 2025 bedraagt € 17,2 miljoen.
• Bijstelling van de voorziening stadhuis (€ 3,7 miljoen voordeel), onder andere als gevolg van het vervallen van een stelpost voor communicatie- en marketingkosten en het alsnog verwerken van verwachte subsidiebijdragen. • Een hogere algemene uitkering uit het gemeentefonds (€ 0,9 miljoen voordeel) • Een voordeel op de opvang van Oekraïense vluchtelingen (€ 0,8 miljoen voordeel) door hogere rijksvergoedingen en lagere kosten. De verschillen zijn in de jaarstukken nader toegelicht en geven naar onze mening een voldoende en inzichtelijk beeld van de oorzaken van het jaarrekeningresultaat 2025.
pagina | 27
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
4. Financiële positie De schuldquote van Gemeente Middelburg
Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
De schuldpositie van uw gemeente geeft een beeld van de mate waarin uw gemeente afhankelijk is van externe middelen bij het realiseren van haar doelstellingen. Ook geeft het inzicht in welk deel van de inkomsten van de gemeente gebruikt moet worden om de rente en aflossing van de schulden te kunnen betalen. De gecorrigeerde netto schuldquote is aangepast voor leningen, die de gemeente ‘doorleent’ aan derden (zoals woningbouwverenigingen). Hieronder hebben wij de ontwikkeling van uw schuldpositie gedurende de afgelopen vier jaar weergegeven.
Op basis van de beschikbare kengetallen blijft de gemeente ultimo 2025 ruim binnen deze signaalwaarde.
Solvabiliteit De solvabiliteit van Gemeente Middelburg geeft een beeld van de mate waarin Gemeente Middelburg op lange termijn aan haar verplichtingen kan voldoen. Hieronder hebben wij de ontwikkeling van uw solvabiliteit gedurende de laatste vier jaar weergegeven. 50% Grafiek ontwikkeling solvabiliteit 40%
Grafiek ontwikkeling netto schuldquote
30%
60%
20% 40%
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
10%
20%
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
0% 2022
0% 2022
2023
2024
Gemeente Middelburg
2025
De netto schuldquote bedraagt 5% en is daarmee licht gedaald ten opzichte van voorgaand boekjaar (2024: 19%). Deze ratio geeft aan in hoeverre de schulden hoger zijn dan de jaarlijkse inkomsten. Een ratio die kleiner is dan 100% duidt op hogere baten dan schulden in een boekjaar. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten hanteert in de houdbaarheidstest gemeentefinanciën een signaalwaarde van 130% voor de netto schuldquote, waarboven sprake is van een verhoogd financieel risico en aandacht is vereist voor de ontwikkeling van de schuldpositie.
Gemeente Middelburg
2023 Nederland
2024
2025
45.000 tot 60.000 inwoners
In 2025 is de solvabiliteit van Gemeente Middelburg gestegen van 41% naar 47%. De solvabiliteit is in 2025 toegenomen door de toevoeging van het positieve resultaat aan het eigen vermogen. De VNG hanteert een signaalwaarde als de solvabiliteit onder de 20% komt. We merken op dat de solvabiliteit in de afgelopen jaren is verbeterd en boven de signaalwaarde ligt.
pagina | 28
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
4. Financiële positie
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Opdracht, scope en uitkomsten
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
In de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van een inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met de kans van optreden en de financiële impact, wordt bepaald welk bedrag benodigd is om deze risico’s af te dekken. In de tabel hieronder is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een kwalificatie van de weerstandsratio. De incidentele weerstandscapaciteit is voornamelijk opgebouwd vanuit de algemene reserves, de structurele weerstandscapaciteit vanuit de onbenutte belastingcapaciteit en de post onvoorzien. 2025
2024
2023
Weerstandscapaciteit
34,7
34,4
29,7
Risico’s
21,7
17,0
14,3
Weerstandsratio
1,6
2,0
2,1
Op basis van de door de gemeente Middelburg geïnventariseerde risico’s bedraagt de totale omvang van de (gewogen) risico’s € 21,7 miljoen. Hiertegenover staat een beschikbare weerstandscapaciteit van € 34,7 miljoen, hetgeen resulteert in een weerstandsratio van circa 1,6. Conform de door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten gehanteerde classificatie kwalificeert deze ratio als uitstekend. Wij constateren dat de omvang van de beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2025 ruim toereikend is om de geïdentificeerde risico’s, inclusief eventuele restrisico’s, op te vangen. Gemeente Middelburg kent op dit moment een robuuste financiële positie om haar taken te vervullen.
Overige Overige onderwerpen onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
pagina | 29
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting
Bestuurlijke samenvatting
en uitkomsten Opdracht, uitkomsten scope en Opdracht, scope
Opdracht, scope en uitkomsten
5. Overige onderwerpen
Belangrijke Belangrijke bevindingen bevindingen
Belangrijke bevindingen
positie Financiële positie Financiële
Financiële positie
onderwerpen Overige Overige onderwerpen
Overige onderwerpen
Bijlagen Bijlagen
Bijlagen
pagina | 30
Bestuurlijke Bestuurlijke samenvatting samenvatting