26-059 Bijlage 1. Ingekomen stukken MZ

• o

•

Yashwanti Puar Gepubliceerd op16 april 2025 Leestijd 1 minuut

In Nederland is voedselarmoede een groeiend probleem. Eerder bleek al uit onderzoek van het Centraal Plan Bureau (CPB) dat mensen die in armoede leven, daar de komende jaren dieper in zullen wegzakken. Nu blijkt dat veel mensen wel recht op hulp vanuit de voedselbank hebben, maar daar geen gebruik van maken. Zo maakten in 2024 150.000 mensen gebruik van de voedselbank, terwijl er in dat jaar volgens het CBS, Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) en Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) maar liefst 540.000 mensen onder de armoedegrens leefden. Meer dan 70 procent van de mensen die recht hebben op voedselhulp maakt daar dus geen gebruik van.

‘Ook voor jou’ Uit onderzoek van de Universiteit van Tilburgen koepelorganisatie Voedselbanken Nederland blijkt dat vooral schaamte, trots en onwetendheid over de voorwaarden voor voedselhulp redenen zijn om geen beroep te doen op één van de 180 voedselbanken in Nederland. Om meer mensen te bereiken, de drempel naar hulp te verlagen en schaamte rondom voedselhulp weg te nemen is Voedselbanken Nederland de campagne ‘Ook voor jou’ gestart. Via sociale media, onlinereclame en lokale kanalen wil de organisatie mensen bereiken die gebaat kunnen zijn bij voedselhulp. Ook worden huisartsen, maatschappelijke dienstverleners en gemeentelijke instanties aangemoedigd om signalen van voedselarmoede te herkennen en mensen op de voedselbank te wijzen.

Mensen zijn „bang geworden dat hulp vragen hen misschien wel meer schaadt dan voordeel brengt”, zegt Henk Staghouwer, voorzitter van Voedselbanken Nederland. Hij benadrukt dat „door de stijgende voedselprijzen basisproducten zoals brood, zuivel en groenten duurder dan ooit zijn” en het daarom nog belangrijker is om mensen te bereiken, „want hulp vragen zou nooit moeilijker mogen zijn dan honger lijden”.

Duizend monden te voeden: explosieve groei bij Voedselbank Walcheren | Middelburg | PZC.nl Bron: pzc.nl https://share.google/KqZr44seqBcP5WDEL

Duizend monden te voeden: explosieve groei bij Voedselbank Walcheren Eind 2024 hielp de Voedselbank Walcheren 248 gezinnen. In dik een jaar tijd is dat aantal opgelopen tot 340. Voorzitter Emmy de Kraker is bezorgd: „Als je het omrekent, gaat het om duizend mensen.” Opvallende nieuwkomer: gezinnen met kinderen boven de achttien jaar. Ondine van der Vleuten PZC 5 februari 2026, 06:15Laatste update: 5 februari 2026, 07:36 „Als kinderen achttien worden, stopt het kindgebonden budget. Tegelijkertijd zijn die kinderen niet meer gratis meeverzekerd op de zorgverzekering van hun ouders. Elke week zijn er mensen die daardoor bij ons moeten aankloppen”, weet De Kraker. Daarnaast ziet de Voedselbank een toename van zestigplussers en AOW’ers. „Ook dat vinden wij heel zorgelijk.” Landelijk zien de voedselbanken meer nieuwe groepen klanten. Steeds meer mensen met een koophuis, zzp’ers en tweeverdieners moeten bij de voedselbank aankloppen. Of dat ook in Zeeland zo is, kan De Kraker nu niet zeggen. „Omdat die groepen in ons datasysteem niet apart te zien zijn. We hebben die niet duidelijk in beeld.” Wil je elke dag de Dagelijkse nieuwsbrief van PZC ontvangen via e-mail? [Verstuur]Armoede in de wijken Het systeem waarmee de Voedselbank werkt, kan wel tot op wijkniveau laten zien hoeveel armoede er is en hoeveel voedselbankklanten er zijn.

„Wij kunnen cijfers daarover van het Centraal Bureau voor de Statistiek koppelen aan ons klantenbestand”, legt De Kraker uit. Op Walcheren is de toename wel heel verontrustend Emmy de Kraker,Voedselbank Walcheren En dan zie je iets opvallends: „Het is niet automatisch zo dat in een wijk waar relatief veel armoede is, ook veel mensen naar de voedselbank gaan. Daar willen we met de gemeenten naar gaan kijken. Betekent dat dat in die wijk mensen elkaar helpen en er veel veerkracht is? Of zijn dat wijken waarin al veel hulpaanbod is en waarin veel is geïnvesteerd? Of zijn het wijken waarin mensen gewoon niet weten dat ze recht hebben op een voedselpakket en de weg niet weten?” De opwaartse lijn zette al eind 2023 in, maar kwam in 2025 in een stroomversnelling. Eind vorig jaar stond de teller op 322 gezinnen. In de eerste maand van 2026 kwamen er in één klap achttien bij. Ook andere voedselbanken, zowel landelijk als in Zeeland, zien het aantal klanten groeien. „Maar op Walcheren is de toename wel heel verontrustend”, zegt De Kraker.

Lange rijen voor voedselpakket De afgelopen maanden zorgde de toeloop voor lange rijen op de uitgiftedagen. Op vrijdagen van 8.30 tot 11.30 uur kunnen mensen een voedselpakket ophalen. Er is genoeg voor alle klanten, maar niet iedereen vertrouwt erop dat dat zo is, weet De Kraker. „Je kunt je wel voorstellen hoe lang die rij is, wanneer mensen bang zijn dat ze misgrijpen als ze te laat komen. Als zich dan om 8.30 uur direct al driehonderd mensen melden, moeten ze heel lang buiten wachten, in de kou, voordat ze naar binnen kunnen.” Daarom is besloten de organisatie aan te passen. „We gaan ons uitdeelmoment verlengen met anderhalf uur, tot 13.00 uur. We willen nieuwe mensen erop wijzen dat ze rustig om 10.30 of 11.00 uur kunnen komen. Ze hoeven echt niet bang te zijn dat ze dan minder producten krijgen.”

Niet meer wachten in de kou Van een voedselpakket kun je in principe drie, vier dagen eten. Gezinnen krijgen een groter pakket. Om die te vullen, moet de voedselbank nu ook veel meer inkopen. „Gelukkig krijgen we veel donaties waarvan we met name groenten, fruit en kaas kopen.” Lijkt het je leuk, kom dan langs voor een gesprek, dan kijken we samen wat bij je past en waar we jou goed kunnen gebruiken Emmy de Kraker,Voedselbank Walcheren De binnenruimte is aangepast, zodat iedereen binnen kan wachten als het koud is. Ook gaan de vrijwilligers in twee shifts werken, zodat zij elkaar kunnen afwisselen tijdens de langere openingstijden. „We hebben door deze nieuwe werkwijze meer vrijwilligers nodig. Het zijn er nu negentig, dat moeten er minimaal honderd worden”, zegt De Kraker. „Denk aan chauffeurs om spullen op te halen, mensen die willen helpen in het magazijn, of bij de uitdeling. Dus lijkt het je leuk, kom dan langs voor een gesprek, dan kijken we samen wat bij je past en waar we jou goed kunnen gebruiken.”

MOTIE m.b.t. GEWENSTE LANDELIJKE DEELNAME aan EUVOEDSELHULPPROGRAMMA. (03-02-2012). Mijn door Provinciale Staten op 3 februari 2012 aangenomen Motie. MOTIE m.b.t. GEWENSTE LANDELIJKE DEELNAME aan ‘EUVOEDSELHULPPROGRAMMA’ Provinciale Staten in vergadering bijeen op d.d. 3 februari 2012, Constaterende dat: • •

• • •

• • •

Uit CBS-cijfers (2011) blijkt dat in Nederland veel ouders te weinig geld hebben voor voeding en kleding van hun kinderen; Als gevolg van de verslechterende economische situatie de vraag naar voedselhulp in ons land de afgelopen drie maanden (per 15 december 2011) gegroeid is met 15 procent (zie bijlage A); Voedselbanken al geruime tijd een teruglopend aanbod van voedsel aan de voedselbanken constateren, terwijl het aantal cliënten alleen maar toeneemt; Daardoor bij meerdere voedselbanken wachtlijsten ontstaan of de pakketten noodgedwongen kleiner worden; Cliënten van voedselbanken maar zelden producten als vlees, vis, groente, boter en granen in de pakketten aantreffen en de oplossing hiervoor in Europees verband desgewenst direct beschikbaar is; Voedselbanken in Nederland ook in het verleden reeds meerdere malen hebben aangegeven dat zij kampen met een chronisch tekort aan voedingswaren; 20 van de 27 Europese landen gebruik maken van het ‘EU-voedselhulpprogramma’; De Nederlandse Overheid, ondanks herhaalde verzoeken, waaronder het verzoek van ‘Stichting Voedselbanken Nederland’ (de overkoepelende organisatie) van juni 2011 jl. (zie bijlage B), nog steeds weigert om deel te nemen aan voornoemd ‘EUvoedselhulpprogramma’;

Overwegende dat: •

Wij, als volksvertegenwoordigers, de morele plicht hebben om met name op te komen voor de zwakkeren binnen onze samenleving;

Draagt het College op: •

Namens Provinciale Staten van Zeeland, er bij onze Landelijke Overheid op aan te dringen, onverwijld de nodige stappen te zetten om te komen tot aansluiting bij het ‘EU-voedselhulpprogramma’;

En gaat over tot de orde van de dag,

Nederland weigert hulp voor voedselbanken omdat die van EU komt 18-06-2020 BNN VARA Kamerleden van CDA en ChristenUnie protesteren tegen het feit dat het kabinet weigert aanspraak te maken op financiële hulp van een Europees fonds ter ondersteuning van voedselbanken. De NOS schrijft : "Nederland wil minimaal gebruik maken van het Europese Sociale Fonds en vindt dat het verstrekken van een materiële basisvoorziening, zoals voedselhulp, niet iets is wat op Europees niveau geregeld moet worden. Voedselbanken krijgen nu geen enkele financiële steun vanuit het ministerie. Geld komt van particulieren, bedrijven en van gemeenten en provincies. Alleen vanuit het ministerie van Sociale Zaken kan aanspraak worden gemaakt op het Europese subsidiefonds. “Juist daarom moet de Rijksoverheid helpen om al die beetjes die provincies en gemeenten in Nederland doen, samen te voegen en zo toegang te krijgen tot de Europese middelen”, zegt Kamerlid Slootweg." De twee partijen wijzen er op dat door de coronacrisis steeds meer mensen zijn aangewezen op de voedselbanken om te kunnen overleven en dat aantal zal voorlopig blijven groeien. Een land als Frankrijk bijvoorbeeld ontvangt een half miljard uit dat fonds. Het fonds is zo georganiseerd dat wie er gebruik van wil maken er ook 15 procent aan moet bijdragen.

Volgens de Kamerleden komt het er op neer dat Nederland 60 miljoen aan hulpgeld kan ontvangen als er 9 miljoen wordt gedoneerd.

Zzp’ers en AOW’ers melden zich bij voedselbank: ‘Zijn ook mensen met koophuis en auto’ Huiseigenaren en werkenden melden zich steeds vaker bij de voedselbank, ziet Voedselbanken Nederland. De organisatie maakt zich zorgen over de groeiende groep zzp’ers en AOW’ers in nood. Tegelijkertijd neemt het aanbod van eten uit supermarkten af. „We zien veel schaamte, maar het kan iedereen overkomen.” Sanne Wolters PZC 2 februari 2026, 15:00Laatste update: 2 februari 2026, 16:38 In de toch wel welvarende gemeente Lansingerland in Zuid-Holland is het aantal mensen bij de voedselbank toegenomen van 100 naar 200. Opvallend is de toename onder inwoners met een koopwoning en een auto. Die ontwikkeling is ook landelijk te zien. De populatie van mensen die aanklopt bij voedselbanken verandert, zegt Eva Hersbach, woordvoerder van overkoepelende organisatie Voedselbanken Nederland. „We kijken niet naar salaris, maar naar wat iemand overhoudt na het betalen van zijn vaste lasten”, zegt zij. „Dan kan het dus ook zijn dat iemand met een koophuis en een auto voor de deur bij ons langskomt.”

Zzp’ers zonder opdrachten De hulporganisatie ziet dat steeds meer zzp’ers (zelfstandigen zonder personeel) zich aanmelden. Hersbach: „Dat zijn bijvoorbeeld ondernemers die sinds de controle op schijnzelfstandigheid zonder opdrachten zitten, maar wel een leaseauto hebben die doorbetaald moet worden. Dan houd je gewoon te weinig over voor je boodschappen.’’ Het is echt allang niet meer zo dat hier alleen mensen komen die in de bijstand zitten Eva Hersbach,woordvoerder Voedselbanken Nederland Ook het aantal AOW’ers dat hulp zoekt vanwege de stijgende kosten voor levensonderhoud neemt toe. „De gevolgen van de vergrijzing zien wij natuurlijk ook”, stelt Hersbach. „Maar het is echt allang niet meer zo dat hier alleen mensen komen die in de bijstand zitten. Er komen ook steeds meer werkende armen bij.’’ Cijfers over hoeveel mensen zich het afgelopen jaar hebben aangemeld bij een van de 181 voedselbanken in ons land heeft Voedselbanken Nederland nog niet. Wel zien zij een toename. „Dat wat ze in Lansingerland zien, een verdubbeling, speelt niet bij iedere voedselbank”, legt Hersbach uit. „Het

aantal aanmeldingen verschilt sterk per locatie. Wel zien we dat het aantal aanmeldingen het afgelopen jaar is gestegen.”

Armoede verdiept zich In 2024 kregen 144.750 Nederlanders hulp van de voedselbank. Ruim 32.000 huishoudens waren wekelijks afhankelijk van voedselhulp. „De armoede verdiept zich in Nederland. We zien dat mensen langer in armoede zitten en dat steeds meer mensen hun boodschappen niet meer kunnen betalen, terwijl ze wel werk hebben. Daar maken we ons zorgen over.’’ Eind januari bleek uit de nieuwste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) dat het aantal armen onder werkenden is gestegen. Momenteel telt ons land 175.000 arme werkenden, dat is 2 procent van het totaal. Toch durft niet iedereen in armoede de stap te zetten richting een voedselbank, zegt Hersbach. „We zien veel schaamte, maar het kan iedereen overkomen. Je kunt in de schulden raken, ziek worden en daardoor moeite hebben je vaste lasten te betalen.’’

Bij Albert Heijn gaan producten die tegen de houdbaarheidsdatum zitten weg met oplopende korting. © Albert Heijn

Supermarkten verspillen minder Voorlopig zijn er nog genoeg gevulde kratten met boodschappen om uit te delen aan de groeiende groep Nederlanders in nood. Maar Voedselbanken Nederland vraagt zich wel af of dat zo blijft. Er blijven namelijk steeds minder producten over uit supermarkten. Retailers zijn een stuk beter geworden in het tegengaan van verspilling. Zo biedt Albert Heijn klanten een oplopende korting voor producten die tegen de houdbaarheidsdatum aanlopen.

„Er wordt steeds minder weggegooid bij de supermarkten. Dat is natuurlijk goed nieuws, maar dat zijn wel de producten die bij mensen in armoede terechtkomen. Nu kunnen we onze klanten nog van voldoende spullen voorzien. Maar als de restproducten elk jaar blijven afnemen, wordt het lastig voor ons om nog aan voedsel te komen en dan moeten we naar oplossingen gaan zoeken.’’

Retouradres: Postbus 93122, 2509 AC Den Haag

Aan: College van Burgemeester en Wethouders

Betreft: Aanbieding rapport "Je bent maar een kind, je durft gewoon niet" Geacht College, Hierbij bied ik u het rapport "Je bent maar een kind, je durft gewoon niet" aan. Dit rapport gaat over het recht van kinderen en jongeren om zich uit te spreken tijdens hun verblijf in de residentiële jeugdhulp. Op welke wijze draagt het klachtrecht daaraan bij? En wat hebben kinderen en jongeren nodig om hun verhaal te kunnen doen als er iets niet goed gaat? In het rapport leest u mijn bevindingen en de aanbevelingen die ik doe aan aanbieders van residentiële jeugdhulp. Voor gemeenten is dit rapport relevant omdat u afspraken zou moeten maken met gecontracteerde jeugdhulpaanbieders over de aanpak van de klachtbehandeling en over de terugkoppeling daarvan. De belangrijkste bevindingen Het klachtrecht is een belangrijke rechtswaarborg Het is een belangrijk kinderrecht dat kinderen en jongeren die niet thuis kunnen wonen, hun stem kunnen laten horen als er iets niet goed gaat op de plek waar zij geplaatst zijn. Het is essentieel dat zij hier gebruik van kunnen maken, kunnen vertellen wat er aan de hand is en op kunnen komen voor hun rechten. Een goed functionerend klachtrecht draagt er ook aan bij dat jeugdhulpaanbieders alert zijn op de kwaliteit van hun dienstverlening.

De klachtprocedures voldoen nog steeds niet aan de vereisten In het rapport "Neem mijn klacht serieus" (2016) formuleerde de Kinderombudsman tien regels waaraan het klachtrecht vanuit kinderrechtelijk perspectief moet voldoen.1 Ik constateer dat deze ook nu nog relevant zijn. De praktijk voldoet namelijk nog niet of onvoldoende aan de vereisten. Deze regels en de daarbij horende aanbevelingen verdienen dan ook blijvende aandacht Voorwaarden om het klachtrecht te kunnen en durven gebruiken Om te zorgen voor een goed functionerend en effectief klachtrecht, moet worden voldaan aan de volgende voorwaarden.

1 Zie pagina 12 van het rapport.

Pagina 1/3 Datum 12 februari 2026 Onderwerp Aanbieden rapport Je bent maar een kind, je durft gewoon niet Ons nummer 2066734 Contactpersoon Ayeh Zarrinkhameh T 070 850 69 91

Kinderombudsman Bezuidenhoutseweg 151 2594 AG Den Haag Postbus 93122 2509 AC Den Haag T 070 356 35 63 info@kinderombudsman.nl www.kinderombudsman.nl De Kinderombudsman is onderdeel van de Nationale ombudsman