26-050 rvs eerste begrotingswijziging 2026 Orionis Walcheren

raadsvoorstel volgnummer

28 mei 2026 26-050

onderwerp

eerste begrotingswijziging 2026 Orionis Walcheren

behandelen in raadscommissie

Maatschappelijke Zaken

portefeuillehouder

Jeroen Louws Sociaal Domein Cora Israel c.israel@middelburg.nl 0118675112

datum vergadering

programma behandeld door e-mail telefoon

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. de volgende zienswijze in te dienen over de eerste begrotingswijziging 2026 van Orionis Walcheren: De incidentele lasten (€ 970.000) te dekken uit de Algemene Reserve van Orionis Walcheren; Voor het ophogen van het ziektevervangingsbudget een bestemmingsreserve in te stellen. 2. het extra benodigde budget, voor 2026, € 897.397, te verwerken in de bestuursrapportage en structureel te verwerken in de meerjarenbegroting. Aanleiding

Op 23 februari september heeft het DB van Orionis Walcheren de eerste begrotingswijziging 2026 aan de drie Walcherse colleges aangeboden. Dit met het verzoek deze door te geleiden naar de gemeenteraden zodat zij desgewenst een zienswijze kunnen indienen. Effect

Orionis Walcheren in staat stellen op een efficiënte en effectieve wijze uitvoering te geven aan haar opdracht. Argumenten

1.1. De eerste begrotingswijziging bevat de actuele situatie tot en met eind 2025. De primaire begroting 2026 is opgesteld in het voorjaar van 2025 en geeft een eerste indicatie voor 2026. Nu ligt de eerste begrotingswijziging 2026 voor, die de meest actuele informatie tot eind 2025 bevat. Hierin zijn de volgende elementen verwerkt: 1. Transitieplan Werkontwikkelbedrijf Begin 2026 hebben de Walcherse gemeenteraden het Transitieplan Werkontwikkelbedrijf vastgesteld. Nu start Orionis met de uitvoering. Het doorvoeren hiervan leidt de komende jaren tot een steeds kleiner verlies. Tegelijkertijd laat Orionis het door KplusV geschetste perspectief los van een op termijn winstgevend Werkontwikkelbedrijf. Dit is niet langer realistisch, landelijk staat de branche zwaar onder druk. Dit is opgenomen in het door de raden vastgestelde transitieplan. 2. Noodzakelijke opvolging van wetswijzigingen Naast de verplichte transitie van het Werkontwikkelbedrijf, moet ook de Participatiewet in Balans worden geïmplementeerd. De uitvoering moet mensgerichter, eenvoudiger en meer flexibel. Het rijk stelt hiervoor extra middelen beschikbaar. 3. Geactualiseerde rijksmiddelen Het BUIG-saldo daalt met € 1.235.000. Dit wordt veroorzaakt door de negatieve bijstelling van de rijksmiddelen voor de gemeente Vlissingen.

Hoewel de gemeente Vlissingen nog in beroep is tegen de rijksbijdrage 2025 en in bezwaar is tegen de rijksbijdrage 2026, wordt de negatieve bijstelling wel al verwerkt in de begrotingswijziging. 4.

Afspraken met gemeenten over schuldhulpverlening 1

5.

• • • •

Orionis heeft samen met gemeenten gekeken hoe de Walcherse inwoners beter geholpen kunnen worden bij beginnende en/of problematische schulden. Er is een pakket met maatregelen uitgewerkt. Wij hebben hierover eerder in 2025 een besluit genomen en u hierover geïnformeerd. Interne planvorming voor 2026 Wetswijzigingen, nieuwe doelgroepen en technologische ontwikkelingen stellen hoge eisen aan zowel de medewerkers als de organisatie. Orionis wil hiervoor een aantal maatregelen nemen: Intensiveren van de aandacht vanuit de leiding voor de medewerkers; Inzetten op vervolgstappen in digitale transformatie; Aanpassingen aan het pand; Werken aan een toekomstbestendige financiële functie.

1.2. De begrotingswijziging geeft een goed beeld van de inkomsten en uitgaven en de oorzaken van de wijziging. Het saldo van de begrotingswijziging bij Orionis bedraagt € €1.598.000 negatief (totaal voor Walcheren). Hiervan is € 622.000 structureel en € 976.000 incidenteel. De belangrijkste oorzaken voor dit saldo zijn: • Ondersteuning, ontwikkelen en trainen van medewerkers, waaronder CAO-verhoging, vervanging bij ziekteverzuim en aantrekken extra projectleiding (- € 657.000) • De transitie van het Werkontwikkelbedrijf (- € 525.000) • Digitale transformatie, waaronder stijging licentiekosten (- € 432.000) • Implementeren van de Participatiewet in Balans (- € 160.000) • Extra inzet schuldhulpverlening op verzoek van de drie gemeenten (- € 114.000) Daarnaast muteren de overige Walcherse gemeentelijke bijdragen met een bedrag van € 1.028.000 negatief. De belangrijkste veroorzakers van deze mutatie zijn Walchers: • Ontoereikende rijksmiddelen Vlissingen BUIG. (- € 1.235.000) • Lagere uitgave van het armoedebeleid (+ € 848.000) • Hogere bijdragen gemeenten voor extra taken, waaronder op verzoek van Middelburg project statushouders (- 411.000) • Bijstelling re-integratiemiddelen door meer vraag van niet-uitkeringsgerechtigden (- € 238.000) 1.3. De financiering van de incidentele lasten kan uit de algemene reserve van Orionis Walcheren.

Orionis heeft aangegeven dat het voorlopig jaarrekeningresultaat van 2025 ongeveer 1 miljoen positief bedraagt. Op basis van de VZG-richtlijn kan het AB van Orionis dit resultaat, zonder zienswijze van gemeenten, toevoegen aan de algemene reserve. Hierdoor bevat de algemene reserve voldoende saldo om de incidentele lasten uit deze begrotingswijziging te dekken. Hiervoor is een algemene reserve immers bedoeld. Orionis streeft er naar de jaarrekening in april voorlopig vast te stellen. Deze zal dan gelijktijdig met deze begrotingswijziging aan de raad ter kennisname worden aangeboden. 1.4. Orionis heeft een plan vastgesteld om het ziekteverzuim terug te brengen. Dit plan is inmiddels in uitvoering. De uitvoering van dit plan heeft tijd nodig. De effecten worden later verwacht. Daarom wil Orionis meer ruimte om zieke medewerkers te vervangen. Omdat medewerkers van Orionis direct met inwoners werken, is vervanging bij ziekte noodzakelijk. Aan de andere kant geeft Orionis aan dat vacatures moeilijk in te vullen zijn. Hierdoor blijft er in 2025 geld over op het salarisbudget. Om ervoor te zorgen dat het extra gevraagde budget voor ziektevervanging ook daadwerkelijk aan vervanging besteed wordt, kan een bestemmingsreserve worden ingesteld. Wanneer dit geld onverhoopt niet nodig blijkt, kan dit terugvloeien naar de gemeenten. 1.5.

De zienswijze leidt tot een lagere gemeentelijke bijdrage. De begrotingswijziging vraagt een extra bijdrage van Middelburg. Deze staat onder het kopje financiën verder uitgewerkt. Wanneer het AB instemt met onze zienswijze, verlaagt dit de bijdrage van Middelburg aanzienlijk. Omdat we niet weten of het AB dit overneemt, gaan we in het raadsvoorstel uit van de bedragen uit de begrotingswijziging. Wanneer de bijdrage lager uitvalt, informeren we de raad hierover.

2.1. De middelen in de Middelburgse begroting zijn ontoereikend. 2

De budgetten in de Middelburgse begroting zijn gebaseerd op de bijdrage uit de begroting 2026 van Orionis. Hierdoor is er geen budget beschikbaar voor het dekken van de extra bijdrage uit de eerste begrotingswijziging. Kanttekeningen

1.1. Het Algemeen Bestuur van Orionis kan afwijkend besluiten. Het algemeen bestuur van Orionis (AB) neemt een besluit over de begrotingswijziging. In dit besluit neemt ze de zienswijze van de drie gemeenten mee. Iedere gemeenteraad is vrij om zijn eigen zienswijze te geven. 1.2. Ook de komende tijd blijven er onzekerheden. De afgelopen jaren hebben laten zien dat er grote onzekerheid is. De risico's zijn divers, de bandbreedtes in financiële gevolgen groot. De BUIG-vergoeding is daarin een belangrijke factor. Deze vormt namelijk 50% van de inkomsten van Orionis en wordt twee keer per jaar door het rijk herzien. Hierin kunnen schommelingen optreden tot wel € 2,5 miljoen per jaar. 1.3. Het Werkontwikkelbedrijf gaat in transitie. De Walcherse raden hebben begin 2026 het transitieplan van het werkontwikkelbedrijf vastgesteld. Een belangrijk onderdeel van de dit plan is omslag van productie naar ontwikkeling. Het plan heeft een horizon van 10 jaar. De (financiële) wijzigingen worden aan uw raad voorgelegd via de reguliere gemeentelijke P&C-stukken van Orionis. Een deel van de negatieve bijstelling op het Werkontwikkelbedrijf ontstaat door de verschuiving naar het transitieplan zoals opgenomen in de regeling. Het nu geraamde resultaat is in lijn met het landelijk gemiddelde.

Hiermee is het verlies van het Werkontwikkelbedrijf teruggebracht van 3,1 mln euro in 2019 naar 1,1 mln euro in 2025.

Financiën

Orionis is tevens onze uitvoeringsorganisatie voor taken op het gebied van inburgering, afwikkeling kinderopvangtoeslag affaire (KOT), leefgeld Oekraïners, alleenverdienersproblematiek en gratis openbaarvervoer minima. Dit zijn taken waar we als Middelburg rechtstreeks afspraken over gemaakt hebben met Orionis door middel van een dienstverleningsovereenkomst. De kosten hiervan worden dan ook direct bij ons in rekening gebracht. Daarom maken ze geen onderdeel uit van het saldo van deze begrotingswijziging. We dekken deze kosten vanuit bestaande budgetten of rijksvergoedingen. Zie bijlage. In de dienstverleningsovereenkomst is opgenomen dat de uitvoeringskosten inburgering meegenomen worden in de begrotingscyclus van Orionis Walcheren en zijn daarom gepresenteerd in hun begroting. Bij het opstellen van de bestuursrapportage wordt beoordeeld of bijstelling van de middelen noodzakelijk is.

3

Onderstaande tabel geeft de gevolgen van de 1e begrotingswijziging 2026 voor Middelburg weer, het benodigde budget ad € 897.397 zal worden verwerkt bij de bestuursrapportage:

Duurzaamheid

N.v.t. Communicatie en participatie

Geen bijzonderheden.

4

Uitvoering

Na besluitvorming van onze gemeenteraad, stellen we het AB op de hoogte van de uitkomst. Het AB stelt vervolgens de begrotingswijziging vast en informeert de gemeenten over zijn besluit. Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

N.v.t. Bijlagen

1. 1e begrotingswijziging 2026 Orionis Walcheren 2. Financiële bijlage

5

Middelburg, 2 maart 2026 Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

Garmt Kolhorn de burgemeester,

Yvonne van Mastrigt

6