26-037 Bijlage 1. Overdrachtsdocument gemeenteraad Middelburg 2022- 2026

Overdrachtsdocument gemeenteraad Middelburg 2022 - 2026

1

Beste gemeenteraad van Middelburg, Wat goed dat u een overdrachtsdocument hebt willen opstellen, waardoor de nieuwe raad kan leren van uw ervaringen. Bij het opstellen van dit overdrachtsdocument heb ik gezien hoe u met elkaar in gesprek bent gegaan over de zaken die u allen belangrijk vindt. Dat gesprek wordt gevoerd langs de inhoud en er is ruimte en waardering voor inbreng van allen. Mooi om te zien. Wat me opviel bij het bekijken van de resultaten uit het voorbereidend onderzoek, is dat we bij veel leden een worsteling zien rond het onderwerp participatie. Participatie heeft veel aandacht van deze raad en zowel de raad, het college als de organisatie zijn er heel bewust mee bezig. Het lijkt me goed als de nieuwe raad weer met elkaar in gesprek gaat over hoe de gemeenteraad zich verhoudt tot participatie. Hoe zorgen we ervoor dat u wel gericht bent op de burgers maar er niet wordt gezwicht voor enkele burgers. Politiek is het wegen van belangen; het is de belangrijkste taak van u als raad. Het is goed gezamenlijk stil te staan bij hoe we dat doen bij participatie. Het is niet vanzelfsprekend dat raden zo reflectief naar zichzelf kijken als u nu gedaan hebt. Het is een groot goed deze constructieve cultuur te behouden. Alle leden zijn dragers van deze cultuur en ik hoop dat we deze cultuur met zijn allen kunnen blijven bewaken.

Ik zal me er in ieder geval voor inzetten om dit bij de volgende raad onder de aandacht te brengen. Hartelijk dank voor het delen van uw lessen en overwegingen. Dankzij uw inbreng kan de raad zich over de raadsperiodes heen blijven ontwikkelen.

Burgemeester en raadsvoorzitter Yvonne van Mastrigt

2

Inleiding In het overdrachtsdocument gemeenteraad 2022 – 2026 geven raadsleden aan hoe ze op basis van de ervaringen van de afgelopen vier jaar aankijken tegen verschillende onderwerpen. Hoe zijn werkwijzen bevallen? Wat zouden ze de volgende raad adviseren mee te nemen, en wat zouden ze ter overweging geven anders te doen? Per onderwerp vindt u in het kort de conclusies per onderwerp. Soms zijn verbeteringen deze periode al in gang gezet en is bijvoorbeeld het advies daarmee verder te gaan. In dat geval staat dat ook bij de conclusies. De volgende raad zou enige tijd na de verkiezingen een bijeenkomst kunnen plannen, om met elkaar af te spreken met welke onderwerpen ze verder willen gaan.

3

Hoofdstuk 1 Vlak na de verkiezingen Raadsakkoord Een raadsakkoord moet niet, maar mag wel, zo vinden veel leden. Als het iets toevoegt. Een raadsakkoord is geen vervanging van een coalitieakkoord, laten leden weten. Mogelijk zijn er onderwerpen die voor een raadsakkoord in aanmerking komen. Dat is aan de nieuwe raad om dat te bepalen. Door de griffie worden op basis van dit signaal uit de raad geen voorbereidingen getroffen voor het opstellen van een raadsakkoord. Informatiefase De leden zijn tevreden met hoe dit voorheen werd georganiseerd. Over de suggestie om een duidingsbijeenkomst te organiseren: oké, als dit niet de rest van het proces in de weg zit. Dit gesprek tussen de lijsttrekkers zou dan kort na de verkiezingen gepland moeten worden als start van de informatiefase. Een verbetering tijdens de informatiefase kan zijn om meer te communiceren naar de leden, met een terugkoppeling over de gehouden gesprekken. Formatie Leden adviseren om de beoogde coalitie de ruimte te geven om tot een akkoord te komen, waarbij het wel belangrijk is om de minderheid niet te vergeten en waar mogelijk raadsbrede akkoorden te maken op thema’s waar dit mogelijk én waardevol is. Voor het proces is het belangrijk dat dit binnenskamers gebeurt. Wel is het belangrijk dat er openbare en transparante procesinformatie wordt gedeeld.

Inwerkprogramma Leden zijn tevreden met hoe het vorige keer ging. Een toevoeging kan zijn om meer ruimte te maken om met ambtenaren kennis te maken. Het beviel afgelopen periode goed om na enige tijd na de verkiezingen, een half jaar bijvoorbeeld, een bijeenkomst te plannen waar er aandacht is voor samenwerking en cultuur. Richt het inwerken niet alleen op het begin van de raadsperiode, maar heb ook aandacht voor latere instromers van fractieassistenten en raadsleden. Zorg in ieder geval dat de spelregels helder zijn.

4

Hoofdstuk 2 Het primaire proces oftewel komen tot besluitvorming - vergaderingen commissies en raad Vergadermodel Leden zijn tevreden met het huidige vergadermodel en er is terughoudendheid om hier veel aan te veranderen. Eerder is al afgesproken om te experimenteren met een grotere rol voor het college in de vergaderingen. Dit is ook een wens van het college. Niet elk lid is hier enthousiast over.

Vergaderkalender Deze is in principe prima. Er zijn geen grote aanpassingen gewenst. Raadsleden gaan over de eigen agenda en kunnen dus ook keuzes maken waar men zich vooral op wil richten. Het college heeft de suggestie gedaan te onderzoeken of het spreiden van de vergaderingen binnen een cyclus kan worden vergroot, zodat er geen weken zijn met mogelijk 4 vergaderingen (RM, AB evt reserve, presidium/fractievergadering). Bij de leden horen we hier zowel positief-neutrale als negatieve reacties op. Spelregels bij vergaderingen Leden willen het aan de volgende raad laten om te onderzoeken hoe het college meer rol kan krijgen in de vergaderingen. Hierbij is het wel een kwestie van de juiste balans vinden: het is niet de bedoeling om in de raadsvergadering de commissievergadering over te doen. Leden geven mee: hecht waarde aan het beëindigen van de vergaderingen om 22:30. Ook is er brede steun voor de voorzitters om hun rol te pakken. Ten slotte geven leden de aanbeveling: doe een oefensessie aan het begin van de periode zodat regels en gebruiken voor iedereen duidelijk zijn. Burgerinitiatief en burgerberaad Signaal vanuit deze raad: Bezint eer ge begint. Het burgerberaad is een goed instrument, maar de inzet moet wel worden geëvalueerd.

Indien evaluatie goed uitpakt en de raad de wens heeft om het burgerberaad in de toekomst in te zetten, wordt geadviseerd verder vooruit te kijken door middel van een uitgebreidere termijnkalender. Zo kan vroeg in het proces een burgerberaad overwogen worden. Het instrument burgerinitiatief (agenderingsrecht volgens artikel 11 in de Participatie- en Inspraakverordening) werkt goed. Het is belangrijk dat inwoners hierbij geholpen worden door de griffie. De drempel van 100 handtekeningen is goed om te behouden om voldoende draagvlak voor het onderwerp te garanderen. Ook overige initiatieven van inwoners, zonder het formele stempel van burgerinitiatief zijn het waard te stimuleren. Inzet instrumenten, kwaliteit voorstellen en instrumenten Raadsleden vinden de kwaliteit van raadsvoorstellen een groot aandachtspunt. Op dit punt is verbetering nodig. Een raadsvoorstel moet zelfstandig leesbaar zijn, en een dictum als besluit ook. Het is belangrijk dat de historie van besluitvorming helder is. Daarnaast moet de redactie van het raadsvoorstel op orde zijn. Van het voluit schrijven van afkortingen tot helder taalgebruik. Advies aan de volgende raad: eis kwaliteit. Voor de inzet van instrumenten: besteed hier aandacht aan in het inwerkprogramma. De kwaliteit zit in de voorbereiding. Laat je adviseren door collega fractieleden, ambtenaren en griffie.

5

Hoofdstuk 3 Hulpstructuur en hulptroepen

Technische toelichtingen Leden zien de toegevoegde waarde en willen tegelijk dat er scherp gekeken wordt naar het aanbod. Het moet geen overkill worden en een toelichting zou alleen gepland moeten worden als zij toegevoegde waarde heeft. Creëer duidelijkheid over wat het precies is en welke regels gelden. Leden hechten groot belang aan dat het openbaar is. Vraag technische toelichtingen op tijd in te plannen, zodat tijdig duidelijk is wanneer ze plaatsvinden. Vroeg in de cyclus is het fijnst; voor de eerste fractievergadering, dus bij voorkeur in de leesweek. 18:30 uur en voor de commissievergadering, is geen prettig tijdstip. Werksessies Werksessies kunnen in bepaalde gevallen toegevoegde waarde hebben. Tegelijk is er ook de wens om niet te scheutig te zijn met het organiseren van extra avonden. Raadsleden geven verder over het onderwerp werksessies mee: peil de behoefte een onderwerp moet breed leven er moet iets te kiezen zijn er moet een vervolg zijn op afzienbare termijn. Denk aan een raadsvoorstel met nieuw beleid. Verder willen zij meegeven aan toekomstige raadsleden: je kunt gerust open meepraten over onderwerpen, een eerste reactie geven op richtingen die voorgelegd worden. Vind je dat niet prettig, omdat je eerst met de fractie wil overleggen: je hoeft geen antwoorden te geven. Alleen luisteren is ook prima. Kies zelf hoe je je opstelt tijdens deze sessies.

Presidium Leden zijn tevreden en zien geen noodzaak tot verandering van werkwijze. Blijf alert op procesmatige rol voor het presidium en heb oog voor de communicatie vanuit het presidium naar de rest van de raad. Daarnaast is het een suggestie om in het inwerkprogramma aandacht te besteden aan de rol van het presidium. Voorzittersoverleg Voorzitters en leden zijn tevreden over hoe dit verloopt. Er kan iets meer uitwisseling met de raad zijn, bijvoorbeeld door het verslag kort na het overleg beschikbaar te stellen. Voorzitters vinden het werken in duo’s fijn, om zo de werklast te kunnen verdelen. Het is een overweging het voorzittersoverleg meer mandaat te geven, om bijvoorbeeld de kwaliteit van raadsvoorstellen die in commissies voorliggen te bewaken. Een volgende raad zou hiertoe kunnen beslissen. Ook zou bij de volgende periode gekeken kunnen worden of de rol van voorzitter uitgebreid kan worden. Denk aan het geven van procedureel advies aan de commissie. Aandachtspunt is ervoor te waken dat deze zaken politiek ingezet kunnen worden. Auditcommissie De auditcommissie is nu breed gevuld met inbreng vanuit bijna alle fracties. Dat is niet nodig (minimaal 4 leden volgens huidige verordening). Het valt te overwegen de commissie kleiner te houden en dan meer met specialisten uit de raad te bezetten.

Daarmee kan er eerder gekomen worden tot adviezen aan de raad vanuit de commissie en kan er sprake zijn van meer verdieping. De commissie is niet bij ieder raadslid goed bekend. Het is te overwegen om vanuit de auditcommissie een terugkoppeling te laten plaatsvinden in de commissie AB.

6

Rekenkamer De rekenkamer is een nuttig instrument, maar deze periode niet heel zichtbaar geweest. Leden geven aan de nieuwe raad mee: doe een uitspraak over de wensen voor een rekenkamer en de investering die het daarvoor wil doen. Leden doen ook de suggestie aan de nieuwe raad om meer te vragen qua tussenrapportages om de zichtbaarheid en binding te vergroten. Werkgeverscommissie en Griffie Leden zijn tevreden en blij met de ingezette koers van de doorontwikkeling waartoe in november is besloten door de raad. Er is gekozen om een stapsgewijze ontwikkeling van de griffie na te streven, op in ieder geval het gebied van; Informatiemanagement en advisering, advisering op raadsvoorstellen en termijnkalender en een steviger commissiegriffierschap. Ook worden de medewerkers van de griffie officieel in dienst van de gemeenteraad gebracht. De nieuwe raad wordt geadviseerd in gesprek te gaan over de ambities op langere termijn. Raadswerkgroepen Leden verschillen van mening over nut, noodzaak en invulling van raadswerkgroepen. Er is geen duidelijk signaal te geven op basis van de input. Walchers raadsledenoverleg De Middelburgse leden adviseren aan te sluiten bij de conclusies en aanbevelingen die besproken zijn tijdens het laatste Walchers Raadsledenoverleg van deze raadsperiode: Conclusies: 1.

Deelname is wisselend

2.

Inhoud en relevantie zijn doorslaggevend De belangrijkste redenen om deel te nemen zijn:

o

het belang van Walcherse samenwerking

o

inhoudelijke relevantie van de agenda

o

aansluiting bij de eigen portefeuille

3.

Bespreking mag meer zijn dan informatie uitwisselen

4.

Netwerkdeel wordt wisselend gewaardeerd De helft vond het prima of zou meer willen netwerken, maar 45% vond dat het kleiner mocht, ermee gestopt kon worden of had andere suggesties.

5.

Agenda’s worden redelijk gewaardeerd

6.

Toekomstvisie: doorgaan met WRO met wat aanpassingen

Aanbevelingen 1.

Versterk de inhoudelijke relevantie Zorg dat agendapunten beter aansluiten bij actuele thema’s.

2.

Stimuleer actieve uitwisseling van meningen Kies voor werkvormen die interactie bevorderen, zoals thematafels, stellingen of debatvormen.

7

Vermijd eenzijdige presentaties. Het WRO is geen commissie, maar heeft een vrije vorm. Dus dat biedt ruimte om andere vormen te kiezen. 3.

Herpositioneer het netwerkdeel Overweeg het te koppelen aan een inhoudelijk thema, zodat het meerwaarde krijgt voor een bredere groep. Bijvoorbeeld via thematafels.

4.

Communiceer duidelijk over doel van bespreking Maak het doel van het WRO explicieter: is het informeren, afstemmen, inspireren of samenwerken? Dit helpt bij het managen van verwachtingen.

Gemeenschappelijke regelingen Er is te veel afstand tussen de gemeenschappelijke regelingen en de raad. Investeer als raad in je rol en instrumenten die je ter beschikking staan om kaders te stellen, geïnformeerd te worden en te controleren. Investeer in contacten met andere raden van gemeenten die ook deelnemer zijn van de regeling. Wacht op de aanbevelingen van de rekenkamer die onderzoek doet naar de rol van de raden naar aanleiding van de wetswijziging in 2022 (met als doel de democratische legitimatie te versterken; door meer instrumenten voor meer invloed op besluitvorming en een betere informatiepositie). Ambtelijke bijstand Er wordt veel waarde gehecht aan de laagdrempelige manier van contact leggen met ambtenaren voor vragen en er is waardering voor hoe dat meestal verloopt. Als het gaat om meedenken met raadsleden, waak dan voor de rol van de ambtenaar en de positie die hij heeft ten opzichte van het college. Laat grotere verzoeken via de griffie verlopen. Participatie Leden vinden dit een belangrijk onderwerp en worstelen er ook mee.

Vragen die leven zijn: Hoe verhoudt de eigen rol als besluitvormend orgaan zich tot participatie? Hoe verhoudt het zich met “zonder last” besluiten? Hoe houd je het algemeen belang voor ogen? Hoe weeg je ook belangen die zich niet kunnen laten horen? Wat mag participatie kosten in tijd en geld? Hoe ga je als fracties om met participanten lopende een participatieproces? Ga als nieuwe raad hierover in gesprek met elkaar en het college. (Zie hiervoor ook het voorwoord van de burgemeester.) Aandachtspunt is dat praten over participatie al snel aan politiek raakt. Vergaderfaciliteiten (openstelling gebouw t.b.v. gebruik fractiekamers, iPads etc) Investeer zeker in de raadzaal (o.a.in apparatuur, inrichting e.d.) en comfort (stoelen en desk). De huidige verzorging/facilitering door bodes en griffies is goed; servicegericht. De kwaliteit en beschikbaarheid van fractiekamers kan beter. Verder leeft bij enkele leden de wens voor grotere iPad en een systeem dat buiten big tech uit de VS functioneert.

8

Hoofdstuk 4: Bestuurscultuur Omgangsvormen onderling De leden zijn blij met de omgangsvormen in de Middelburgse raad. Velen duiden het als: hard op de inhoud, zacht op de persoon. Als succesfactoren worden gezien: oude ruzies zijn nu echt achtergelaten. En: het scheelt dat het financieel goed gaat. Als er keuzes gemaakt moeten worden, wordt het moeilijker. Daarom is het zaak de goede omgangsvormen actief vast te houden. Want het helpt écht. De kwaliteit van het bestuur en de besluitvorming is er echt beter door en het is voor leden op deze manier leuker en beter vol te houden. Boodschap aan de volgende raad is dan ook: blijf actief werken aan een constructieve cultuur en goede omgangsvormen. Uw eigen gedrag: integriteit Wens is om hier blijvend aandacht aan te geven met jaarlijkse bijeenkomsten. Overweeg deze bijeenkomsten te verlevendigen door te werken met acteurs om de dilemma’s zichtbaar te maken. Gedrag van anderen: omgaan met agressie en intimidatie Dit komt in Middelburg tot nog toe weinig voor. De ervaring is dat als het iemand overkomt, er steun komt vanuit de hele raad en dat geeft een goed gevoel. Het is goed erbij stil te staan dat het bestaat en afspraken te maken. Denk aan een protocol met meldprocedure en aandacht in het inwerkprogramma. Verkleinen van de kloof tussen inwoners en politiek Dit is ook een verantwoordelijkheid van de leden zelf en van de fracties.

Het huidige raadscommunicatieplan is prima. Meer inzetten op jongeren en wijktafels. Blijf oog houden voor de volksvertegenwoordigende rol, ondanks de vergaderdrukte.

9

Hoofdstuk 5 Lessen uit de Trekdijk In de raadsperiode 2022 – 2026 is er een raadsonderzoek uitgevoerd naar de Trekdijk: “Leren van de Trekdijk”. Het is belangrijk om de geleerde lessen een plek te geven in de volgende raadsperiode. Daarom krijgen de lessen één op één een plek in het overdrachtsdocument. De onderdelen “richtlijnen” en “actie” zijn afgesproken in een duidingssessie met de raad.

Aanbeveling 1: Stel kaders op die helder en gemotiveerd zijn en als vaststaand startpunt en ijkpunt dienen gedurende de (uitwerking van de) gebiedsontwikkeling. Richtlijnen: 1. De kaders die de raad heeft gesteld bij Hart van Griffioen zijn een goed voorbeeld. Er zijn kaders gesteld op het gebied van: o Inhoud: omgevingsvisie, gebiedsaanduiding en een scenario met daarin allerlei doelen. o Financiën: welk budget is er gereserveerd o Participatie 2. We leggen de lat op het niveau van de kaders van Hart van Griffioen en vragen de organisatie deze kaders als uitgangspunt te gebruiken. Daarnaast vragen we de organisatie ook voor andere voorstellen dan die voor gebiedsontwikkeling, deze kaders als (kwaliteits)criterium te hanteren. 3. Voor nieuwe en grotere projecten kan het goed zijn een startnotitie ter informatie voor te leggen aan de raad, op het moment dat er kaders worden gesteld. Een startnotitie is wel altijd opvraagbaar door de raad. Actie: In driehoek afspraken maken met gemeentesecretaris over de kwaliteitsstandaard voor raadsvoorstellen over kaders.

Aanbeveling 2: Als de raad per amendement een besluit wijzigt, is het belangrijk dat de gevolgen hiervan volkomen helder zijn. Net zoals raadsvoorstellen worden getoetst op financiële en andere effecten, moet dat ook gebeuren met voorstellen tot amendementen hierop. Maak daarover afspraken met elkaar en het college. Richtlijnen: We willen onvermoede en ongewenste effecten van amendementen voorkomen door: 1. Eerder en beter voorbereiden van amendementen in de fractie, waardoor ze in de commissie al aangekondigd kunnen worden. Dan kan je al met de wethouder het gesprek voeren en draagvlak toetsen bij andere fracties. 2. De bestaande afspraak: voor dinsdag 12 uur indienen, woensdagavond reactie van het college is een goede en handhaven we. 3. Voor amendementen die later zijn, geldt dat een wethouder de gelegenheid moet hebben zich te laten informeren en de raad moet informeren over de effecten. Hiervoor moet de wethouder de ambtelijke ondersteuning rond en tijdens een raadsvergadering goed organiseren. De wethouder informeert de raad tijdens de vergadering. Er kan dan ook kort in gesprek gegaan worden met de wethouder. De voorzitter zorgt ervoor dat dit goed verloopt; niet te lang. “Nieuwe coupletten mogen worden toegevoegd, maar refreinen mogen niet worden herhaald.” Als de wethouder ter vergadering niet tot een goed advies kan komen, kan hij/zij dit aangeven en 10

4. 5.

voorstellen de beraadslaging en besluitvorming naar het einde van de agenda te verplaatsen of naar een volgende cyclus. De voorzitter brengt dit dan als ordevoorstel in. Als er een geamendeerd besluit is genomen, kan ook later blijken dat er enorme gevolgen zijn. Dan heeft het college informatieplicht om het opnieuw aan de raad voor te leggen. Als laatste mogelijkheid is gesproken over de handelingsmogelijkheid van de voorzitter. Als die geen vertrouwen heeft in goede besluitvorming, bijvoorbeeld omdat de emoties te hoog oplopen en er verwarring ontstaat, kan de voorzitter de besluitvorming schorsen. Dit vinden de deelnemers te ver gaan. In Middelburg zijn we ontvankelijk voor argumenten. Als de voorzitter dit risico ziet, kan ze adviseren de besluitvorming te schorsen. De verwachting is dat adviezen met goede argumenten worden opgevolgd. Dus dan hoeft de schorsing niet top down opgelegd te worden.

Actie: Ad 1. Griffie bespreekt in voorzittersoverleg hoe we dit agendatechnisch in de commissievergaderingen kunnen brengen. Ad 3. Dit kan besproken worden in de werkgroep 28/11/24, die aan de slag is met het onderwerp ‘rol van het college in de raadsvergadering’. Dit kan leiden tot advies tot aanpassing van de werkwijze in de raadsvergaderingen. Ad 4. Op dit moment lopen er twee casussen waar dit in meer of mindere mate aan de hand is. Deze twee casussen gebruiken we om van te leren, om vervolgens een werkwijze af te spreken. Dit komt op de agenda in de driehoek. Aanbeveling 3: Pas de inmiddels geleerde lessen op het gebied van projectmatig werken toe op de verdere ontwikkeling van de Trekdijk. Richtlijnen: 1. De wens is er om twee tot vier keer per jaar geïnformeerd te worden over strategische projecten. Dat kan via een memo actief of via een voortgangsrapportage strategische projecten. 2. De wens is er om een overzicht te krijgen van alle projecten die de gemeente heeft betiteld als politiekbestuurlijke portfolioprojecten. 3. De wens is er om nog beter in stukken de geschiedenis (eerdere besluitvorming) en relatie met andere relevante zaken met linkjes te verankeren. Zeker voor nieuwe raadsleden is dit relevant. Dit kan bij het kopje aanleiding. 4. De vraag is wat de meerwaarde is van het betitelen van een project tot strategisch project.

Gesproken wordt over het gewicht/prioritering dat hiermee wordt toegekend en de rapportageverplichting. Zou de raad vaker een project moeten betitelen als strategisch project? Wat zijn dan criteria? De kanttekening wordt gemaakt dat dit mogelijk ook keuzes maken betekent. Capaciteit/geld kan maar één keer worden ingezet. Meer tijd voor inzet op strategische projecten betekent dat aan een ander project minder gewicht moet worden toegekend. Actie: Ad 1. Via de driehoek wordt de organisatie verzocht dit te verzorgen. Ad 2. Dit overzicht wordt verstrekt door de organisatie inclusief de criteria. Ad 3. In de driehoek wordt gesproken over de wens om de historie van de besluitvorming helder te hebben in een raadsvoorstel, bij het kopje aanleiding. Het format van het raadsvoorstel voorziet hier al in. Ad 4: Ook dit wordt besproken in de driehoek.

11

Aanbeveling 4: Neem als raad de verantwoordelijkheid over het genomen besluit, ongeacht de omstandigheden. Richtlijnen: Er is geen afspraak gemaakt over hoe hier mee om te gaan. Raadsleden erkennen de status van raadsbesluiten en zien ook mogelijkheden om op grond van veranderende situaties die raadsbesluiten ter discussie te stellen. Dit vanuit het idee dat ieder raadsbesluit geldt tot een ander is genomen. Hierbij is aan de orde geweest dat het gesprek over eventuele veranderingen op de juiste plaatsen besproken dient te worden zodat het een transparantgesprek blijft. Transparantie helpt om begrip te kweken bij de burgers. Ook bij keuzes over participatie.

Aanbeveling 5 Zorg voor duidelijke inhoudelijke en proceskaders bij participatie en voer deze kaders uit. Richtlijnen: 1. Dat het wenselijk is dat er (bij grote projecten) een goede (externe) procesbegeleider is die kan sturen en bijsturen op proces. Zeker wanneer het dreigt uit te glijden moet er iemand zijn die kan bijsturen op teruggaan naar het proces en niet naar de inhoud. Dit beleggen bij een projectleider is niet wenselijk, want dat zijn mensen die het bij hun reguliere werk doen. 2. De aanwezigen zijn voorstander van het standaardiseren van participatie. Dat we met de raad bepalen bij welke trajecten we wat doen aan participatie. Bijvoorbeeld wat doen we als het gaat om beleid maken en wat doen we als het gaat om een gebiedsontwikkeling. Bij ieder project checken we of dat in die betreffende situatie kloppend is of dat we ervan afwijken. Alleen wanneer we afwijken, leggen we het voor aan de raad. 3. Gesproken werd over het afschaffen van de participatietredes en de wens om meer te gaan werken met de ringen van invloed of de impact die het project heeft. 4. Ook werd er gesproken over het meer bekend maken van inspraakmogelijkheden die inwoners hebben. Actie: In de cyclus van januari 2026 is besloten over een beleidskader participatie. Er volgt een evaluatie en uitvoeringsplan.

Bijlagen: woordenwolken op basis van de enquêteresultaten op de vraag “Wat wilt u meegeven over …”

12