26-035 rvs Subsidieregeling KEC

raadsvoorstel volgnummer

12 maart 2026 26-035

onderwerp

Subsidieregeling KEC

behandelen in raadscommissie

Ruimte

portefeuillehouder

Jeroen Louws Bestuur en ondersteuning Fleur de Nooijer F.de.nooijer@middelburg.nl 0118 67 54 93

datum vergadering

programma behandeld door e-mail telefoon

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. Invulling te geven aan het in de vastgestelde Uitvoeringsagenda KEC (rvs 25-007) opgenomen voornemen tot het vormgeven van een subsidieregeling Klimaat, Energie en Circulariteit (Duurzaam Middelburg), 2. Hiervoor de in Uitvoeringsagenda KEC benoemde en gereserveerde middelen in te zetten, zijnde het resterende bedrag van € 2.590.000 uit de Proeftuin aardgasvrije wijk Dauwendaele en het bedrag van € 3.273.000 vanuit Tranche 1 uit Gebiedsinvestering Netten op Zee, tezamen € 5.863.000. 3. De middelen verspreid over een periode van vijf jaar in gelijke tranches aan te wenden voor de uitvoering van de subsidieregeling. 4. De mogelijkheid te behouden om van deze middelen tot een maximum van 15% te verschuiven en extra in te zetten op de bestaande aanpak voor energiearmoede. 5. Bij onderbenutting van de subsidie de subsidie langer in te zetten dan de hierboven gestelde periode. 6. Na raadsbesluit zal het college de regeling verder uitwerken en de nadere regels en vaststellen conform bevoegdheid vanuit artikel 5 van de Algemene Subsidieverordening Middelburg 2022. 7. Dat de opgestelde regelingen worden geëvalueerd en bij voortschrijdend inzicht herzien zullen worden en de raad hierover geïnformeerd zal worden. Aanleiding

Klimaat en Energie zijn in januari 2022 als Strategisch Project benoemd. Circulariteit is later door de raad (besloten op 9 november 2022) als derde kernpunt in de transitie aan toegevoegd, tezamen met de doelstelling om per 2050 een circulaire gemeente te zijn en het stimuleren van circulariteit als financieel haalbare optie. Met de vaststelling van het Actieprogramma Klimaat Energie en Circulariteit en de bijbehorende uitvoeringsagenda KEC heeft de raad (op 30 januari 2025) besloten tot het ontwikkelen van een subsidieregeling die particulieren stimuleert en ondersteunt bij maatregelen op Klimaatadaptatie, Energietransitie en Circulariteit, waarbij eventueel extra aandacht voor energiearmoede is. Met dit voorstel worden voorgaande raadsbesluiten voor het ontwikkelen van deze subsidieregeling geformaliseerd door het beschikbare budget daadwerkelijk toe te kennen. Hiermee wordt dus nu invulling gegeven aan dit onderdeel van het actieprogramma KEC. In ´Bijlage 1 Uitgangspunten en aanpak subsidieregeling´ worden uitgangspunten en aanpak benoemd voor het ontwerp van de regelingen, bestaande uit 1) een subsidieregeling met vaste maatregelen en 2) een stimuleringsregeling waarin ruimte is voor nieuwe duurzame initiatieven. In het vervolg worden beide regelingen aangehaald als ‘(subsidie)regeling’. Effect

Als strategisch project draagt KEC bij aan drie concrete doelen: Middelburg klimaatbestendig en waterrobuust maken tegen extreme weersomstandigheden, een energieneutraal Middelburg in 2050, en de overgang realiseren naar een circulaire economie in 2050. Deze ambities vragen om actieve betrokkenheid van inwoners, de gemeente wil hierbij faciliteren en ondersteunen. 1

Met deze subsidieregeling zetten we een concrete stap richting deze bestuurlijke doelen, door het beschikbare budget toe te kennen aan de subsidieregeling, kan de subsidieregeling verder uitgewerkt worden. Inwoners kunnen dan vanaf het tweede kwartaal van 2026 subsidie aanvragen voor maatregelen m.b.t. Klimaatadaptatie, Energietransitie en Circulariteit. De regeling krijgt een divers aanbod aan maatregelen, zoals groene daken, zonneboilers, warmteterugwinning uit douchewater en tweedehands zonnepanelen. Hiermee versnellen we de transitie en vergroten we de kans op het halen van de klimaat (tussen)doelen. Argumenten

1.1 De kosten zijn een belangrijke drempel bij investeringen in duurzaamheid Hoewel veel inwoners willen bijdragen aan een duurzame samenleving, vormen de hoge investeringskosten voor bijvoorbeeld vergroening, circulaire bouwmaterialen of groenblauwe daken een drempel. Een gemeentelijke subsidie helpt om huishoudens dat steuntje in de rug te bieden, waardoor het eenvoudiger is om investeringen te kunnen doen en ze zo mee te krijgen in de transitie. 1.2 Een groot deel van gebouwde omgeving wordt nog niet benut Binnen de gemeente Middelburg bestaat een significant deel van de bebouwde oppervlakte uit eigendom van particulieren. Bij het behalen van klimaatdoelen (zoals waterberging en hittestress-reductie) ligt in particuliere tuinen een belangrijke kans, tuinen zijn daarmee een essentieel instrument voor de lokale klimaatadaptatie. Zonder stimuleringsmaatregelen, zoals een subsidieregeling, blijft dit potentieel vaak onbenut. 1.3 KEC subsidie is een directie uitvoering van de strategische doelen De subsidieregeling voor KEC benadrukt door de Raad gestelde doelen op het gebied van klimaatadaptatie, energiebesparing en circulariteit en geeft hieraan het gewicht en de middelen die passen bij de ambities.

1.4 Gedeeltelijke subsidie heeft een breder effect binnen de gemeente Door investeringen van inwoners te stimuleren, ontstaat een hefboomeffect: elke euro subsidie genereert een meerwaarde door het aandeel particuliere investeringen in de lokale economie en duurzaamheid. Daarbij kan een divers aanbod aan maatregelen de betrokkenheid en het bewustzijn van inwoners verhogen. Een brede stimuleringsregeling kan bovendien de sociale cohesie versterken, doordat inwoners samen initiatieven ontplooien. 1.5 Subsidie voor inwoners sluit aan bij landelijke trend en bestaande praktijk Meerdere Nederlandse gemeenten ondersteunen inwoners via subsidieregelingen op het gebied van KEC. Door ook in Middelburg een dergelijke regeling in te voeren, voorkomen we dat Middelburgse inwoners achterblijven bij kansen die elders wel geboden worden. Deze bestaande regelingen, bestaand participatief onderzoek en de vertaling naar specifieke lokale context en ambities van de gemeente, zorgen voor een passende lokale regeling. Kanttekeningen

1.1 Het aantal aanvragen is moeilijk in te schatten Doordat we inzetten op een toegankelijke regeling, met bijvoorbeeld een laag drempelbedrag is het potentieel aantal aanvragen hoog, en daarmee het daadwerkelijke aantal aanvragen moeilijk voorspelbaar. We nemen hiertoe de volgende maatregelen: we richten het proces zo in dat de behandelwerkdruk beperkt blijft, we monitoren het aanvraagvolume en we evalueren de regeling regelmatig. Door het totaal beschikbare subsidiebedrag over meerdere jaren te spreiden zorgen we bovendien voor een beter beheersbaar aanvraagvolume. Het risico op beïnvloeding van de prijzen op de markt is door de diversiteit aan maatregelen beperkt. 1.2 In het aanbod van maatregelen voorkomen we concurrentie met bestaande regelingen. Hoewel het isoleren van woningen een belangrijk onderdeel is in de energietransitie, nemen we vanwege het bestaande Zeeuws Isolatie Programma, en de landelijke ISDE regeling, binnen de nieuwe subsidieregeling geen expliciete maatregelen op voor isolatie. Aanvullende subsidie op isolatie is door deze twee regelingen niet nodig 2

en zou er bovendien voor zorgen dat de inwoners voor isolatie een aanvraag op drie verschillende subsidieregelgingen aanspraak moeten maken: lokaal (de voorliggende regeling), Zeeuws (ZIP-subsidie) en landelijk (ISDE regeling). Dit kan verwarrend overkomen en onduidelijk zijn voor inwoners en is daarmee onwenselijk. Het aanbieden van subsidie op warmtepompen is een andere maatregel die effectief kan zijn in de energie- en warmtetransitie. Echter kan dit door het verhogen van het aandeel van woningen met individuele warmtepompen de haalbaarheid van eventuele te ontwikkelen warmtenetten verkleinen en bovendien het risico op netcongestie vergroten. In de nog te ontwikkelen wijkuitvoeringsplannen worden per wijk de meest geschikte warmtebronnen opgenomen. Vooralsnog is daarom de aanschaf van een warmtepomp niet opgenomen als subsidiemaatregel. Door jaarlijkse evaluatie kan de regeling relatief snel inspringen op ontwikkelingen, waardoor later eventueel toch warmtepompen in de regeling opgenomen kunnen worden.

Financiën

In de uitvoeringsagenda KEC is de Subsidieregeling KEC opgenomen, om particulieren op alle vlakken van KEC te stimuleren, met eventueel extra aandacht voor energiearmoede. Het budget voor deze regeling is deels afkomstig uit de resterende gelden vanuit de voormalige Proeftuin voor Warmtenet Dauwendaele en deels vanuit de Eerste tranche Gebiedsinvesteringen Netten op Zee. Hieronder volgt een samenvatting van de oorsprong van deze reeds beschikbare gelden. Proeftuin Warmtenet In 2018 is in het kader van het Nationaal Programma Lokale Warmtransitie (NPLW) gestart met een onderzoek naar het potentieel voor een warmtenet in de wijk Dauwendaele. Vanuit deze proeftuin is een bedrag van € 3.700.000,00 beschikbaar gesteld door het RVO. Na vooronderzoek bleek dat er geen rendabele businesscase kon worden gemaakt voor dit project. Hiervan resteert een bedrag van 2.590.000. Dit bedrag blijft beschikbaar voor de gemeente en is met de vaststelling van de uitvoeringsagenda KEC gelabeld aan de voorliggende subsidieregeling. Gebiedsinvestering Netten Op Zee Om een verantwoorde inpassing van de windparken en de bijbehorende infrastructuur van het net op zee mogelijk te maken heeft het kabinet besloten tot een maatregelenpakket, waar ongeveer € 1,7 miljard voor is gereserveerd in het Klimaatfonds.

Van dit bedrag zal € 500 miljoen worden ingezet voor gebiedsinvesteringen die de leefkwaliteit in de omgeving van aanlandlocaties versterken. De gemeente Middelburg heeft in de eerste tranche een bedrag van € 4,6 miljoen toegekend gekregen, waarvan € 3.273.000 voor een fonds voor het verduurzamen van particuliere woningen. Opbouw budget Aardgasvrije wijk Dauwendaele Tranche 1 aanlanding wind op zee Totaal

€ 2.590.000 € 3.273.000 € 5.863.000

Verdeling budget Van het totaal van € 5.863.000 wordt een deel (tot maximaal 15%) ingezet bij de reeds bestaande aanpak voor energiearmoede. Zo blijven er naast de middelen uit de SPUK Energiearmoede (tot uiterlijk 31 december 2027) langer middelen voor energiearmoede beschikbaar. Door het overige totale budget in gelijke tranches verspreid over vijf jaar in te zetten, ontstaat er een betere spreiding van de hoeveelheid aanvragen per jaar, en is er de mogelijkheid de regeling periodiek aan te passen bij voorschreidend inzicht. Voor eventuele kosten behorende bij de ontwikkeling van de regeling, zoals voor communicatie, kan tevens aanspraak gemaakt worden van het budget voor de subsidieregeling. We zullen beide type regelingen en de aanvragen zorgvuldig monitoren en waar nodig bijsturen. De uiteindelijke verdeling is afhankelijk van het gebruik van de diensten door inwoners. 3

Duurzaamheid

De subsidieregeling draagt direct bij aan de verduurzaming van de leefomgeving binnen de drie kernpunten van het KEC. 1. Klimaatadaptatie: een verbetering van de stedelijke leefbaarheid en biodiversiteit, door het stimuleren van vergroening, het creëren van schaduw en het verminderen van het verharde oppervlak in tuinen. 2. Energietransitie: verlagen van het energieverbruik en het vergroten van het gebruik van duurzame energie (energieneutrale gemeente), door energie besparen en duurzaam opwekken toegankelijker en betaalbaarder te maken. 3. Circulariteit: Het stimuleren van hergebruik, reparatie en het bewust omgaan met materialen en grondstoffen, met een actieve rol voor inwoners. Hiermee verminderen we afval en grondstoffengebruik en zetten we stappen richting een circulaire gemeente. Communicatie en participatie

Participatie Voorafgaand aan de ontwikkeling van deze regeling is een korte digitale enquete gehouden. Bij deze enquete konden inwoners input geven over waar ze belang aan hechten en waar ze hulp bij konden gebruiken op het gebied van klimaatadapatie, energietransitie en circulariteit. De uitkomsten vormen input voor deze regeling. Communicatie Er wordt aandacht besteed aan de toegankelijkheid van de regeling en de ondersteuning van inwoners in hun keuzes en de aanvraag. In wijken waar vanuit landelijke metingen welvaart, inkomen en investeringsvermogen lager liggen, wordt extra aandacht gegeven aan communicatie over deze subsidiemaatregelen. Na vaststelling wordt nadere invulling gegeven aan de communicatiestrategie voor deze regeling. Enkele maatregelen waar u aan kunt denken: • Er wordt een webpagina ontwikkeld voor de regeling, met uitleg per maatregel, de aanvraag, eventuele verwijzing naar aanvullende onafhankelijk informatie, privacyverklaring etc. • We ontwikkelen een brochure of folder die op bijeenkomsten en gericht in bepaalde buurten wordt uitgedeeld. • Voor de aanvragen in de stimuleringsregeling worden deelnemers gevraagd om deel te nemen aan een communicatie moment (zoals een kort interview of een filmpje) over het initiatief. Uitvoering

Na het formaliseren van het budget voor de subsidieregeling starten we met de nadere uitwerking en voorbereiding op de inrichting van de organisatorische processen voor deze regeling, waaronder: • Procesontwerp: uitwerking van het digitale aanvraagproces, inclusief inrichting in systemen • Subsidievoorwaarden: vaststelling van criteria, subsidiabele maatregelen en controle-eisen • Communicatiestrategie: aanpak en ontwerp van promotie en voorlichting over de regeling en aanvraagprocedure • Organisatorische inbedding: inrichting van werkprocessen, capaciteit en verantwoordelijkheden. De subsidieregeling en stimuleringsregeling vormen nadere regels onder de Algemene Subsidieverordeing Middelburg 2022, en deze worden in het tweede kwartaal van 2026 ter goedkeuring aangeboden aan het college. De raad wordt geïnformeerd over de voortgang en werking van de regeling. Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

n.v.t. Bijlagen Bijlage 1 Uitgangspunten en aanpak subsidieregeling

4

Middelburg, 3 februari 2026 Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

Garmt Kolhorn de burgemeester,

Yvonne van Mastrigt

5