26-030 rvs burgerberaad opnemen in gereedschapskist met participatie-instrumenten

raadsvoorstel volgnummer

12 maart 2026 26-030

onderwerp

Het burgerberaad opnemen in onze gereedschapskist met participatie-instrumenten

behandelen in raadscommissie

Algemeen Bestuur

portefeuillehouder

Willemien Treurniet Bestuur en ondersteuning Yfke Semeijn y.semeijn@middelburg.nl 0118675782

datum vergadering

programma behandeld door e-mail telefoon

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. Het instrument burgerberaad op te nemen in onze participatie- en inspraakverordening en daarmee toe te voegen aan de participatie gereedschapskist. 2. Dit instrument in te zetten bij een onderwerp waarover de raad het eens is dat het belang van het direct ophalen van de mening van inwoners opweegt tegen de kosten ervan. 3. Met ingang van 2027 € 100.000 per jaar te reserveren zodat er voor maximaal 2 keer per raadsperiode geld beschikbaar is voor het organiseren van een burgerberaad. Aanleiding

In 2025 heeft een eerste burgerberaad plaatsgevonden. Dat naar aanleiding van uw besluit van november 2024. Het raadsbesluit was toen: 1. Het college opdracht te geven om een eerste burgerberaad uit te voeren over de ‘oud- en nieuwviering 2025 2026 en daarna’; 2. De verwachte kosten ad € 200.000 voor € 150.000 te dekken vanuit de algemene reserve. De resterende € 50.000 wordt gedekt uit het budget pilot burgerparticipatie van 2025; 3. Het burgerberaad na afloop te evalueren en aan de hand daarvan te bepalen of het instrument burgerberaad al dan niet structureel beschikbaar komt als instrument van de gemeenteraad d.w.z. opgenomen wordt in onze participatie- en inspraakverordening met een structureel budget.

In april 2025 heeft uw raad een besluit genomen over de kaders van het te organiseren burgerberaad. Het besluit was: De volgende kaders vast te stellen voor de uitvoering van het burgerberaad over de jaarwisseling 2025/2026 en daarna: 1. Als doelen en de intentie van de participatie vast te stellen: i. Het belangrijkste doel is om het democratisch proces te versterken, meer inclusiviteit te bieden, en oplossingen te vinden die breed gedragen worden door de samenleving als het gaat om het vieren van de jaarwisseling ii. Ervaring opdoen over het instrument burgerberaad 2. Als niveau van de participatie vast te stellen: adviseren voor minipubliek (deelnemers aan burgerberaad), informeren maxipubliek (alle inwoners van de gemeente Middelburg) 3. Als kaders voor de participatie vast te stellen: i. kernvraag: hoe vieren we oud en nieuw in de gemeente Middelburg 2025/2026 en daarna? ii. Inhoudelijke kaders: landelijke wet- en regelgeving, gemeentelijk beleid, zoals APV-bepalingen (Algemene Plaatselijke Verordening) en de Wet openbare manifestaties of vuurwerkregels iii. financieel kader: dat de adviezen in beginsel passen binnen de reguliere begroting iv. praktisch kader: het is niet mogelijk de handhavingscapaciteit uit te breiden 4. Als te betrekken deelnemers (minipubliek) vast te stellen: 100 gelote Middelburgers.

Bij deze loting is rekening gehouden met een gelijke verdeling op basis van gender, leeftijd en geografische spreiding over de gemeente

1

Middelburg. Het maxipubliek zijn alle inwoners van de gemeente Middelburg 5. Deelnemers te laten adviseren in een burgerberaad, informeren via de gemeentelijke kanalen 6. Het burgerberaad te evalueren 7. Dat de gemeenteraad op de volgende momenten / manieren betrokken wordt: i. Aanwezigheid bij de aftrap van het burgerberaad ii. Contact tussen burgerberaadsleden en gemeenteraadsleden bij oplevering advies iii. Korte updates na elke bijeenkomst via de weekberichten van de griffier Effect

Het effect van dit besluit is dat de gemeenteraad bij ingewikkelde dossiers kan terugvallen op de inzichten en aanbevelingen van een representatieve groep inwoners. Denk bijvoorbeeld aan de woningnood, het stikstofprobleem, klimaatcrisis of afval. Argumenten

1. 2.

3.

4. 5.

6.

Het burgerberaad is positief ervaren door de deelnemers, gemeente en EMMA, het bureau dat ons begeleidde. Een belangrijk doel van een burgerberaad is om het democratisch proces te versterken, meer inclusiviteit te bieden en oplossingen te vinden die breed gedragen worden door de samenleving. Daar is het burgerberaad in geslaagd gezien de reacties van de deelnemers. Een burgerberaad is bij uitstek geschikt voor onderwerpen waar geen eenvoudig antwoord op bestaat of waar spanning en verdeeldheid in de samenleving over bestaat. Het is 'directe democratie', 'direct meedenken op een specifiek onderwerp door een representatieve groep'. Dat is fundamenteel anders dan vertegenwoordigd invloed uitoefenen als inwoner (met de volksvertegenwoordiging) en participatie door spontane aanmelding (de participatieparadox: het zijn altijd dezelfde (gepensioneerde/activistische) mensen die meedenken en meedoen). Dus precies die aanpak moet in zo'n geval meerwaarde hebben. Een burgerberaad vergroot de betrokkenheid van inwoners bij beleidsvorming. Door middel van loting ontstaat een representatieve afspiegeling van de samenleving. Het doorbreekt het patroon van “de bekende gezichten” in reguliere inspraak. Daardoor brengt het mensen met uiteenlopende achtergronden samen en bereik je inwoners die normaal gesproken niet meepraten. Burgerberaden zijn een aanvulling op representatieve democratie.

Kanttekeningen

1. 2.

3.

4. 5.

6.

7.

Bij het organiseren van een burgerberaad is het essentieel om vooraf te bepalen in hoeverre de raad zich committeert aan het opvolgen van de uitkomsten. Een burgerberaad kost tijd: van voorbereiding, loting en begeleiding tot uitvoering en besluitvorming. Bij complexe dossiers kan de doorlooptijd lastig te rijmen zijn met bijvoorbeeld politieke urgentie. Dat kan druk zetten op de kwaliteit van het proces. Een burgerberaad is relatief kostbaar. De kosten moeten in verhouding staan tot de impact en schaal van het vraagstuk. Het risico bestaat dat het beraad als “duur experiment” wordt gezien als het eindresultaat beperkt is of weinig wordt benut. Niet elk vraagstuk leent zich voor een burgerberaad. Er moet voldoende ruimte zijn voor échte afwegingen, niet enkel detaillistische keuzes binnen al vaststaande kaders. De raad behoudt altijd het laatste woord. Als het beraad adviezen oplevert die politiek gevoelig liggen, kan dat leiden tot spanning tussen inspraak en representatieve democratie. Dit vraagt vooraf heldere kaders per burgerberaad én politieke moed. Het organiseren van een burgerberaad creëert hoge verwachtingen. Als inwoners het gevoel krijgen dat hun inzet niet leidt tot concreet beleid, kan dit averechts werken en juist vertrouwen schaden in plaats van versterken.

Een burgerberaad vraagt intensieve ambtelijke inzet (inhoudelijke ondersteuning, communicatie, procesbegeleiding, logistiek, monitoring). Zonder voldoende capaciteit, die ook incidenteel kan zijn, kan het proces onder druk komen te staan, of kunnen andere projecten vertraging oplopen.

Financiën

2

Het organiseren van een burgerberaad kost (uiteraard) geld. Het burgerberaad over de oud- en nieuwviering is georganiseerd voor € 150.000 en viel daarmee binnen het begrootte bedrag van € 200.000. De kosten die gemaakt zijn, zijn echter zonder de (ambtelijke) uren van een projectleider. Degene die het beraad nu geleid heeft, heeft haar eigenlijke werk niet kunnen doen. Daarvoor is iemand ingehuurd. De kosten van die inhuur zijn betaald uit een ander budget dan dat van het burgerberaad. Een burgerberaad is niet iets dat je voor iedere vraag inzet. Wel voor ingewikkelde vraagstukken waarvoor de adviezen van een representatieve groep inwoners gevraagd wordt. De verwachting is dat we dit instrument maximaal twee keer per raadsperiode inzetten. Om wel de financiën te hebben op het moment dat een burgerberaad wordt ingezet, is het voorstel om vanaf 2027 jaarlijks € 100.000 te reserveren zodat er voor maximaal 2 keer per raadsperiode geld beschikbaar is voor het organiseren van een burgerberaad. Duurzaamheid

n.v.t. Communicatie en participatie

De deelnemers van het burgerberaad worden geïnformeerd over uw besluit. Uitvoering

Bij een positief besluit nemen we het instrument burgerberaad op in onze participatie- en inspraakverordening. De huidige verordening wordt op dit moment geactualiseerd. In de zomer van 2026 kunt u een vernieuwde participatieen inspraakverordening ter besluitvorming tegemoet zien. Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

n.v.t. Bijlagen Evaluatie burgerberaad Middelburg, 3 februari 2026 Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

Garmt Kolhorn de burgemeester,

Yvonne van Mastrigt

3