26-013 Bijlage 1. Memo visie op doorontwikkeling De Spot Middelburg

Memo Visie op doorontwikkeling De Spot Middelburg

Cultuurvisie vormt inhoudelijk beleidskader: Op kunst en cultuur kun je bouwen De cultuurvisie van de gemeente Middelburg draagt de titel ‘Op kunst en cultuur kun je bouwen’. De visie is kort en krachtig en leest als een pamflet. De kern: Middelburg is het kloppende culturele hart van Zeeland: “De stad is hét centrum voor kunst en cultuur, ‘the place to be’. Middelburg kent een continu en rijkgeschakeerd kunst- en cultuuraanbod; jaarronde programmering in alle disciplines en op allerlei niveaus. Terugkerende festivals en manifestaties die hoog gewaardeerd worden door de inwoners en de talrijke bezoekers uit de regio en van buiten. De kunst- en cultuurprogrammering is hoorbaar, zichtbaar en voelbaar versterkend voor de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van de stad in haar geheel.” Voor behoud en versterking van een duurzaam kunst- en cultuurklimaat is het volgens de visie onder andere noodzakelijk dat de gemeente oog heeft voor de lange termijn en de sterke punten van de stad en haar voorzieningen. Het is van belang dat de gemeente haar culturele profiel verder uitwerkt. Een goede basisinfrastructuur in het stedelijke gebied van Walcheren en Zeeland is daarbij onontbeerlijk. De culturele sector draagt hier zelf aan bij wanneer samenwerkingen leiden tot een cultuurketen en regio-overstijgend handelt.

Vanuit Zeeland 2050 is de ambitie om een groeiend aantal inwoners te kunnen bedienen. Voor een florerende regio zijn bruisende culturele voorzieningen en erfgoed van belang. Toekomst De Spot: onderdeel van de Middelburgse basisinfrastructuur Poppodium De Spot is een belangrijke culturele locatie voor livemuziek in Zeeland. Het podium heeft zich ontwikkeld van een jongerencentrum naar een essentieel onderdeel van de Nederlandse popsector. Als verzelfstandigde organisatie kan De Spot de culturele impact in de regio vergroten. De organisatie van De Spot heeft een duidelijk plan voor ogen hoe dit de komende jaren te bereiken. Het podium wil zijn positie verder versterken door nieuwe programmalijnen op te zetten voor neoklassiek, wereldmuziek en opkomende gitaarbands. Met deze aanpak kan het poppodium haar publieksbenadering verbeteren. “Wij zijn ervan overtuigd dat Middelburg als historische hoofdstad van Zeeland een poppodium nodig heeft. De Spot heeft zich deze rol gaandeweg de jaren eigen gemaakt. Omdat er behoefte is aan een plek voor livemuziek onder de grote en diverse groep bewoners die Middelburg en omstreken kent.” Het versterken van de positie van De Spot past in het gemeentelijke cultuurbeleid, en breder in de visie van de gemeente binnen Zeeland 2050 als bestuurlijke en culturele hoofdstad.

Het bestaande versterken De versterking van het poppodium is vooral gericht op het professionaliseren van de organisatie en het versterken van het Zeeuwse netwerk van poppodia. Niet alleen Middelburg is namelijk bezig met het versterken van het poppodium , ook in Terneuzen (professionaliseringsslag Porgy & Bess en De Pit), Vlissingen (De Piek verhuist naar de Machinefabriek) en Zierikzee (nieuwbouw cultuurpodium Brogum) zijn soortgelijke ontwikkelingen aan de gang. Binnen dit netwerk van podia vervult De Spot een voortrekkersrol. De Spot is de enige popzaal in Zeeland. De andere podia functioneren breder, als cultuurpodium. En ’t Beest in Goes kan een beperkt aantal concerten programmeren per jaar vanwege de combinatie met de filmzaal. Bij de doorontwikkeling gaan we dus uit van wat er is: een popzaal met een bezetting van maximaal 400 bezoekers. Groei zit dan in het versterken en uitbouwen van het artistieke profiel, het vergroten van het publieksbereik, samenwerking met podia binnen Middelburg en met de popsector in Zeeland. Locatie

1

De locatie van De Spot in de Middelburgse binnenstad is logisch. Het is van belang voor de verbinding met de doelgroep jongeren en met het uitgaansleven. De centrale ligging in de binnenstad heeft daarmee een toegevoegde waarde. De locatie kent echter ook zijn beperkingen qua logistiek, parkeergelegenheid, toegankelijkheid, zichtbaarheid en geluid. De Spot zou op termijn daarom een mogelijk alternatieve locatie willen overwegen. Vanuit gemeentelijk perspectief is de vraag eveneens gerechtvaardigd of het huidige pand, waarvan de gemeente de eigenaar is, optimaal is voor de huidige functie. Vanwege eerder gedane investeringen is de boekwaarde van het pand (relatief) hoog. Het pand moet op termijn mogelijk verduurzaamd worden. De gemeente heeft de ambitie het eigen vastgoed te verduurzamen; doel voor 2030 is 55% CO2-reductie te realiseren op het eigen vastgoed. Er is uiterlijk in 2027 een uitspraak nodig over het gebruik van dit gebouw om dit mee te wegen in de verduurzaming aan te gaan besteden. Bovenop een eventuele verduurzamingsinvestering is het voor de lange termijn noodzakelijk het pand te verbeteren voor de functie als poppodium. Het gaat om zaken als het vernieuwen van de toiletten, het optimaliseren van de ruimte en de functie van de foyer, aanpassing van de keuken en het vernieuwen van de goederenlift.

Geen toekomstbestendig poppodium zonder een toekomstbestendige locatie. Een haalbaarheidsonderzoek helpt ons een passend antwoord te vinden op het vraagstuk rond de huisvesting. Hiervoor zijn in 2026 middelen beschikbaar gesteld. Terug in de tijd: het ontstaan van professionele poppodia Vanaf de jaren 1960 en 70 werden in Nederland jongerencentra opgericht. In deze tijd namen jongeren het initiatief om onder eigen vlag ontmoetingsruimtes te creëren. Deze centra werden uiteindelijk erkend en ondersteund vanuit het welzijns- en jongerenwerk. Door de jaren heen ondergingen veel jongerencentra een transformatie naar professionele poppodia. Dit werd gedreven door de behoefte aan een professionele aanpak, een breder scala aan muziekstijlen en een diverser publiek. Bekende voorbeelden zijn Paradiso en de Melkweg in Amsterdam, het Paard van Troje in Den Haag en Doornroosje in Nijmegen. De transformatie werd ondersteund door beleid en financiering vanuit overheden, culturele fondsen zoals het Fonds Podiumkunsten en met de oprichting van de Vereniging Nederlandse Poppodia en Festivals, die een eigen CAO ontwikkelde passend bij de aard en dynamiek van de poppodia. De rode lijn die bij de ontwikkeling van het moderne poppodium te ontdekken valt is de spagaat tussen welzijn en cultuur. De Spot in Middelburg heeft bovenstaande transitie ook doorgemaakt.

Het begon als jongerencentrum Midgard en ontwikkelde zich sinds 2007 tot poppodium onder de vlag van welzijnsstichting Welzijn Middelburg, nu Vizita. De huidige context waarin van De Spot Poppodium De Spot maakt sinds enkele jaren kenbaar organisatorisch niet meer als maatschappelijke organisatie behandeld te kunnen worden. Het jongerencentrum is uitgegroeid tot volwaardige poptempel en daar hoort een andere organisatie bij. Het college en de raad van de gemeente Middelburg hebben de doorontwikkeling van De Spot sinds 2022 ondersteund. Eerst door tijdelijk extra middelen ter beschikking te stellen en later met een onderzoek waarin toekomstscenario’s voor het poppodium onderzocht worden. Het onderzoek speelde tegen de achtergrond van de fusie van Welzijn Middelburg (waar De Spot een afdeling van was) en Maatschappelijk Werk Walcheren. Per 1 januari 2025 zijn deze twee welzijnsorganisaties verdergegaan onder de naam Vizita. Tijdens de fusie is duidelijk geworden dat De Spot door de positionering als poppodium met een cultureel-maatschappelijke rol niet langer binnen de welzijnsorganisatie past. Vizita wil per 1 januari 2026 De Spot uit de organisatie ontvlechten. Vizita heeft een subsidieaanvraag ingediend voor 2026 waarin De Spot ook meegenomen is. De aanvraag van De Spot vormt echter een apart en zelfstandig onderdeel van de subsidieaanvraag.

Er wordt een subsidie aangevraagd zodat De Spot vanaf 2026 kan opereren als zelfstandige stichting. Het bredere plaatje: Zeeland 2050 De ontwikkeling van De Spot als poppodium past in het verhaal van Zeeland dat het Overleg Zeeuwse Overheden vertelt in ‘Zeeland 2050; bouwen aan de delta van de toekomst’. In dit toekomstperspectief heeft cultuur een belangrijke rol. Cultuur is een wezenlijk onderdeel van het DNA van Zeeland, aldus dit document. De

2

ambitie is om dit verder uit te bouwen: “Culturele voorzieningen en erfgoed zijn essentieel in een economisch florerende regio die straks aanzienlijk meer inwoners telt en een toeristische trekpleister blijft.” En: “Met een spectaculair vormgegeven museaal depot, het Collectiecentrum Zeeland, en een museum voor hedendaagse kunst, kunnen we Zeeland nationaal en internationaal op de kaart zetten.” Zeeland wordt steeds meer een ‘hotspot voor talent’ en nog aantrekkelijker voor bezoekers. In Zeeland 2050 wordt ook het belang van sterke structurele voorzieningen voor cultuurbeoefening en erfgoed genoemd en erkend. De casus van De Spot is hierin zeer relevant. Want wat is er nodig om deze voorziening van muziekbeoefening en talentontwikkeling duurzaam te organiseren? Deze vraag kunnen we op korte termijn ook stellen voor: de Zeeuwse Bibliotheek (die door de subsidiekorting van de Provincie Zeeland 15% minder inkomsten verwacht), het Zeeuws Museum (dat in omvang te klein is om een grotere bezoekersschare aan zich te binden en vooral ook depotruimte mist), de Zeeuwse Muziekschool (die een groeiend bestand aan leerlingen ontvangt en in een pand gehuisvest is dat niet passend is voor de functie). Behoefte: uitwerking van cultuurbeleid Om bovenstaande ontwikkelingen te kunnen regisseren en een plek te kunnen geven, is er een verdieping van de huidige Middelburgse cultuurvisie nodig.

De cultuurvisie ‘Op kunst en cultuur kun je bouwen’ spreekt de ambitie uit dat Middelburg in 2028 het kloppende culturele hart van Zeeland is. Voor het realiseren van deze behoefte is het noodzakelijk dat de gemeente zorg draagt voor een goede basisinfrastructuur, aldus de visie. De cultuurvisie behoeft dus nadere uitwerking, juist als het gaat om die culturele infrastructuur. Daarbij is het ook relevant om vast te leggen welke impact de Middelburgse infrastructuur heeft op de rest van Zeeland. Het gaat om het vastleggen van de culturele positionering van de stad: Middelburg als de creatieve motor van Zeeland. In het kader van deze behoefte wordt in januari 2026 een brede netwerkbijeenkomst gehouden met het culturele veld. Het doel is om het nieuwe college een masterplan mee te geven met een route naar een sterke(re) culturele basis.

3