26-009 rvs Ontwerp Gemeenschappelijke regeling GGD Zeeland en Veiligheidsregio Zeeland

raadsvoorstel volgnummer

29 januari 2026 26-009

onderwerp

Ontwerp Gemeenschappelijke regeling GGD Zeeland en Veiligheidsregio Zeeland

behandelen in raadscommissie

Algemeen Bestuur

portefeuillehouders

Willemien Treurniet, Yvonne van Mastrigt Verbonden partijen Anne Vogel, Marinus Willemsen a.vogel@middelburg.nl, m.willemsen@middelburg.nl +31118675643, +31118675435

datum vergadering

programma behandeld door e-mail telefoon

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. Een zienswijze in te dienen op de ontwerp gemeenschappelijke regeling GGD Zeeland en Veiligheidsregio Zeeland waarin wordt gepleit voor het instellen van een raadsadviescommissie. Aanleiding

Op 11 april 2025 hebben de Algemeen Besturen van Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland (GGD) en Veiligheidsregio Zeeland (VRZ) unaniem ingestemd met het rapport ‘Samen, Sterker en Beter – Samenwerking GGD en Veiligheidsregio Zeeland’, en een voorgenomen besluit genomen tot: • • •

het samenvoegen van de bedrijfsvoeringstaken van GGD en VRZ; het oprichten van een gemeenschappelijke regeling GGD en VRZ; gezamenlijke huisvesting op een nieuw te bouwen locatie in Goes-West.

Vervolgens hebben de beide Algemeen Besturen de directies de opdracht gegeven een ontwerp gemeenschappelijke regeling op te stellen en die in februari 2026 gereed te hebben voor toestemming en instemming. Om aan de slag te gaan met deze drie voorgenomen besluiten is een incidenteel ontwikkelbudget (verhoging gemeentelijke bijdrage) aangevraagd. Hiervoor zijn begrotingswijzigingen opgesteld die samen met de voorgenomen besluiten ter zienswijze zijn voorgelegd aan de gemeenteraden en ondernemingsraden van GGD en VRZ. Op 3 en 4 juli 2025 hebben de Algemeen Besturen de zienswijzen van de gemeenteraden gewogen en de begrotingswijzigingen vastgesteld. U bent op 28 oktober jl. via een memo actieve informatie geïnformeerd over de reactie op de door u ingediende zienswijze. De ingediende zienswijzen van de gemeenteraden en beide ondernemingsraden zijn meegenomen in het ontwerpen van het proces tot het opstellen van de ontwerp Gemeenschappelijke regeling GGD en VR Zeeland. De Algemeen Besturen van GGD en VRZ hebben op 14 november 2025 in hun vergadering de ontwerp Gemeenschappelijke Regeling GGD en VR Zeeland vastgesteld en hebben ingestemd met het aanbieden van deze ontwerpregeling met bijbehorende bijlagen aan de gemeenten ter zienswijze. Dit is een vervolgstap in het traject Samenwerking en huisvesting GGD en VRZ, dat in het derde kwartaal 2023 is gestart. Effect

Een gezonder en veiliger Zeeland. Gezondheid en veiligheid zijn essentiële waarden voor Zeeland. De GGD en VRZ spelen in het borgen daarvan een cruciale rol. De maatschappelijke dynamiek en toenemende (complexiteit van) taken stellen steeds hogere eisen aan beide organisaties. De organisatorische kwetsbaarheid van zowel GGD als VRZ, met name op het gebied van bedrijfsvoering, vraagt om een structurele oplossing. GGD en VRZ baseren zich op uitkomsten van onderzoek met hun wens tot samenvoeging van de bedrijfsvoering. De best passende en meest effectieve manier om deze samenvoeging vorm te geven wordt gevonden in één gemeenschappelijke regeling voor GGD en VRZ. 1

Argumenten

Door één gemeenschappelijke regeling te vormen, wordt de kwaliteit geborgd van gezondheid en veiligheid als Zeeuwse publieke taken op langere termijn. Bij de totstandkoming van het voorliggende ontwerp van de gemeenschappelijke regeling zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: • • • •

Balans in governance: tussen Veiligheid en Publieke Gezondheid. Voldoen aan wet- en regelgeving, in het bijzonder de Wet veiligheidsregio’s, de Wet publieke gezondheid en de Wet gemeenschappelijke regelingen. Aansluiting bij richtlijnen van de Vereniging Zeeuwse Gemeenten (VZG). Leesbaarheid en noodzakelijkheid: heldere en begrijpelijke taal, bevat uitsluitend de bepalingen die noodzakelijk zijn om in de regeling zelf vast te leggen.

Inrichting governance De governance in de ontwerp-GR is als volgt ingericht: er is sprake van een Algemeen Bestuur, twee bestuurscommissies en een Dagelijks Bestuur. Het Algemeen bestuur Het Algemeen Bestuur bestaat uit de dertien Zeeuwse burgemeesters. Dit komt omdat de Wet veiligheidsregio’s stelt dat het Algemeen Bestuur alleen uit burgemeesters van de deelnemende gemeenten bestaat. Doordat de inhoudelijke bevoegdheden grotendeels zijn gedelegeerd aan de bestuurscommissies, vervult het Algemeen Bestuur een beperktere rol binnen de governance dan bij andere GR-en. Enkele bevoegdheden kan het Algemeen Bestuur niet overdragen. De belangrijkste daarvan zijn het vaststellen van de begroting en de jaarrekening. De governance is echter zó ingericht dat de voorbereidingen van de begroting en de jaarrekening primair bij de bestuurscommissies plaatsvinden. Het dagelijks bestuur Het Dagelijks Bestuur krijgt in de nieuwe organisatie een vergelijkbare rol als de huidige dagelijkse besturen van de GGD en VRZ. Conform de Wet gemeenschappelijke regelingen bestaat het Dagelijks Bestuur uit minimaal drie leden die afkomstig zijn uit het Algemeen Bestuur. Dit betekent dat er in ieder geval drie portefeuillehouders veiligheid zitting hebben in het Dagelijks Bestuur: de voorzitter en twee nader aan te wijzen portefeuillehouders veiligheid.

Om evenwicht in de governance te waarborgen, is het nodig dat ook publieke gezondheid vertegenwoordigd is in het Dagelijks Bestuur. De ontwerpregeling biedt daarom de mogelijkheid om naast de drie verplichte leden uit het Algemeen Bestuur, maximaal drie wethouders publieke gezondheid als lid van het Dagelijks Bestuur aan te wijzen. Hiermee zijn zowel de domeinen veiligheid als publieke gezondheid evenwichtig vertegenwoordigd binnen het Dagelijks Bestuur. De bestuurscommissies Binnen de nieuwe gemeenschappelijke regeling zijn twee domeinen vertegenwoordigd: Publieke Gezondheid en Veiligheid. Het is daarom niet wenselijk om volledige besluitvorming bij het Algemeen Bestuur te beleggen. Het Algemeen Bestuur kan volgens de Wet veiligheidsregio’s immers enkel uit portefeuillehouders veiligheid bestaan. Daarmee ontbreekt een integrale afweging en zouden wethouders publieke gezondheid niet kunnen besluiten over hun eigen domein. Daarnaast kunnen aan het Algemeen Bestuur geen adviseurs worden toegevoegd, wat verdere inhoudelijke betrokkenheid van wethouders uitsluit. Om die reden worden twee bestuurscommissies ingesteld: • een bestuurscommissie Publieke Gezondheid, bestaande uit de portefeuillehouders publieke gezondheid (13 wethouders); • een bestuurscommissie Veiligheid, bestaande uit de portefeuillehouders veiligheid (13 burgemeesters).

De bestuurscommissies verkrijgen via een delegatiebesluit de bevoegdheid om besluiten te nemen over inhoudelijke aangelegenheden binnen hun respectievelijke domein, voor zover de wet dit toestaat. Een belangrijk aandachtspunt is de verantwoordingsrelatie tussen de bestuurscommissies en de deelnemers. In de ontwerpregeling zijn hierover specifieke bepalingen opgenomen, zodat een transparante en sluitende bestuursstructuur wordt gewaarborgd. In een eerder bestuursstructuur met Inkoop Jeugdhulp Zeeland (IJZ) was dit onvoldoende geborgd. 2

De ontwerp Gemeenschappelijk Regeling GGD en VR Zeeland voorziet in de noodzakelijke balans in de governance tussen de domeinen Publieke Gezondheid en Veiligheid. Het instellen van bestuurscommissies is daarvoor een belangrijke voorwaarde. Via deze constructie krijgen de wethouders publieke gezondheid de formele bevoegdheden tot besluitvorming die aansluiten bij hun inhoudelijke verantwoordelijkheid voor de portefeuille. Daarnaast is vastgelegd hoe leden van de bestuurscommissies verantwoording afleggen en hoe zij de colleges en raden van de dertien Zeeuwse gemeenten van informatie voorzien. Dit model is in de praktijk beproefd en effectief gebleken bij vergelijkbare organisaties waarin de domeinen publieke gezondheid en veiligheid binnen één gemeenschappelijke regeling zijn samengebracht. Voorbeelden hiervan zijn Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) en Veiligheidsregio Kennemerland. De positieve ervaringen elders sterken de overtuiging dat dit model ook voor GGD en VR Zeeland passend is. Omdat ook de lessen met de bestuurscommissie inkoop jeugdhulp bij deze vormgeving zijn betrokken, biedt de nieuwe GR een solide basis voor een evenwichtige, toekomstbestendige en gelijkwaardige aansturing van beide publieke taken.

Raadsadviescommissie In eerdere vergaderingen heeft uw raad aangegeven waarde te hechten aan een versterking van de betrokkenheid van raadsleden bij de gemeenschappelijke regelingen. Daarbij is door (een deel van) de raad de wens uitgesproken om te komen tot het instellen van een raadsadviescommissie (RAC). Het college stelt daarom voor om dit als zienswijze mee te geven en op deze manier onder de aandacht te brengen bij de algemeen besturen van de GGD Zeeland en Veiligheidsregio Zeeland. Ontwerp GR De nieuwe gemeenschappelijke regeling is in juridische zin een aanpassing van de huidige GR Veiligheidsregio Zeeland. Hier is bewust voor gekozen omdat dit efficiënter is dan het oprichten van een geheel nieuwe GR. Het aanpassen van de GR Veiligheidsregio Zeeland naar de nieuwe GR GGD en VR Zeeland blijkt de beste oplossing omdat het de minste impact heeft op medewerkers van beide organisaties, onder andere vanwege het aantal vrijwilligers bij VRZ. Door deze constructie blijft de bestaande GR Veiligheidsregio Zeeland als rechtspersoon bestaan en wordt de GR GGD Zeeland formeel opgeheven. Nu hoeven alleen de medewerkers van de GGD over te gaan naar de nieuwe GR en blijven de medewerkers en vrijwilligers van de Veiligheidsregio Zeeland in de huidige GR. Daarnaast leidt het opheffen van twee GR-en tot meer kosten.

De nieuwe GR bundelt de taken van zowel GGD als Veiligheidsregio Zeeland. Dat betekent dat de nieuwe GR verantwoordelijk wordt voor de uitvoering van alle taken uit zowel de Wet publieke gezondheid als de Wet veiligheidsregio's. Een uitzondering vormt de taak Inkoop Jeugdhulp. Deze taak valt nu onder de GR GGD Zeeland, maar wordt vooralsnog niet opgenomen in GGD en VR Zeeland. Het wordt beoogd Inkoop Jeugdhulp onder te brengen in de nog op te richten GR Sociaal Domein. Hiervoor loopt een separaat traject bij colleges en raden. Beide trajecten worden in de tijd op elkaar afgestemd, zodat een overgang van medewerkers soepel verloopt. Kanttekeningen

Er zijn gemeenteraadsverkiezingen in het proces van bestuurlijke besluitvorming. De colleges stellen voor dat de huidige raad (2022-2026) een zienswijze geeft op de ontwerpregeling GGD en VR Zeeland. Nadat de gemeenteraadsverkiezingen hebben plaatsgevonden, wordt de nieuwe raad (2026-2030) gevraagd toestemming te verlenen voor de inrichting van de GR GGD en VR Zeeland. Op deze manier wordt verzekerd dat zowel de raad die betrokken was bij de voorbereiding als de nieuwe samenstelling een rol heeft in het besluitvormingsproces. Het is daarom heel belangrijk dat over het inrichten van GR GGD en VR Zeeland een goede overdracht plaatsvindt tussen de huidige en nieuwe colleges en raden. In de naar voren gebrachte zienswijzen kunnen door gemeenten nog op- of aanmerkingen worden meegegeven. Ambtelijk en bestuurlijk is goed afgestemd over de ontwerpregeling GGD en VR Zeeland. Alle raden zijn de afgelopen periode geïnformeerd met raadsbrieven en -memo's, raadsinformatiebijeenkomsten, webinars en Q&A’s over de samenwerking tussen GGD en VR Zeeland. Ook is de raden in april 2025 gevraagd hun zienswijze kenbaar te maken over het voorgenomen besluit tot het oprichten van een gemeenschappelijke regeling voor GGD en VRZ. Deze zienswijzen zijn meegenomen in het proces om te komen tot voorliggende ontwerpregeling.

In de periode van november 2025 en januari 2026 worden nog drie webinars georganiseerd om alle raden te informeren over de ontwerpregeling. Daarnaast doen GGD en VRZ het aanbod om in de individuele colleges en raden een toelichting te geven. Voor uw raad staat voor 12 januari 2026 een bijeenkomst op de planning. Desondanks kan na de 3

raadsbesluiten blijken dat colleges of raden nog op- of aanmerkingen hebben over bepaalde onderdelen van de ontwerpregeling. Als dat het geval is, worden die in eerste instantie behandeld in de Algemeen Besturen van GGD en VRZ. Daar wordende ontvangen zienswijzen gewogen en wordt de ontwerpregeling indien nodig op onderdelen aangepast. De planning is dat hierna de procedure voor toestemming en instemming start. Zoals nader wordt toegelicht onder het kopje Financiën is het uitgangspunt bij de nieuwe bijdrageregeling dat geen herverdeeleffecten tussen de deelnemende gemeenten optreden. In de praktijk kan dit echter niet volledig worden gegarandeerd. Bij de samenvoeging van de begrotingen van GGD en VRZ en de harmonisatie van kosten en taken kunnen verschuivingen ontstaan die van invloed zijn op de bijdrage van Middelburg. Gezien het feit dat dertien gemeenten deelnemen, is de directe beïnvloedingsruimte van Middelburg beperkt. Bij de uitwerking van de bijdrageregeling, die ter zienswijze bij de begroting 2027 zal worden aangeboden, dient rekening te worden gehouden met de financiële positie van Middelburg. Raadsadviescommissie Een RAC kan uitsluitend worden ingesteld wanneer alle Zeeuwse gemeenteraden daarmee instemmen. Die gezamenlijke instemming is nu niet in beeld.

Verder bent u in eerdere voorstellen over de actualisatie van de gemeenschappelijke regelingen gewezen op diverse inhoudelijke argumenten om geen RAC in te stellen. Een alternatief voor een RAC kan een raadsklankbordgroep zijn. Veiligheidsregio Zeeland heeft in 2017 het initiatief genomen tot het oprichten van een raadsklankbordgroep, samengesteld uit twee raadsleden per gemeente. De groep komt viermaal per jaar bijeen, waarbij de directeur Veiligheidsregio toelicht geeft over actuele thema’s en er thematische verdiepingen plaatsvinden. Doel is raadsleden te informeren over de rol en taken van de Veiligheidsregio en wederzijdse verwachtingen in beeld te brengen. Zowel coalitie- als oppositieraadsleden nemen deel, zonder dat dit onderdeel is van de formele besluitvorming. Deze werkvorm heeft zich bewezen als effectieve manier van raadsbetrokkenheid. Voor GGD Zeeland bestaat momenteel geen vergelijkbare klankbordgroep. Mocht er Zeeuwsbreed geen draagvlak zijn voor een RAC, kan dus worden bekeken of een raadsklankbordgroep een passende vorm biedt, zodat gezamenlijk kan worden bepaald welke invulling het beste aansluit bij de doelstelling, binnen de kaders van de nieuwe gemeenschappelijke regeling en met voldoende Zeeuws-breed draagvlak. Financiën

Wat zijn de kosten? Hoe worden de kosten gedekt? Aan het vaststellen van deze ontwerp Gemeenschappelijke regeling zijn geen kosten verbonden. Wel worden op basis van deze regeling de huidige begroting van de GGD en VRZ samengesmolten tot één begroting. De financiële gevolgen zijn voor het eerst zichtbaar in de begroting van de nieuwe GR. In het meest gunstige geval betreft dit de begroting 2027 en verder. Die begroting is ook afhankelijk van het ontwerp van de samenvoeging van de teams/afdelingen bedrijfsvoering. De bijdrageregeling (verdeling van de gemeentelijke bijdragen) is geen onderdeel van de ontwerpregeling en moet nog opgesteld worden. Het doel is om deze gelijktijdig met de begroting 2027 aan de gemeenten aan te bieden voor een zienswijze. De bijdrageregeling bevat de (kosten)verdeelsystematiek op basis waarvan isie de bijdrage per deelnemer wordt berekend. Het uitgangspunt bij het opstellen van de bijdrageregeling is dat er geen herverdeeleffecten tussen de gemeenten plaats vinden. Dit betekent dat de bijdragen gebaseerd zijn op de huidige verdeelsystematiek van de gemeentelijke bijdragen bij GGD en VRZ. Binnen de nieuwe GR geldt een strikte budgettaire scheiding van middelen: geld van Publieke Gezondheid mag niet worden ingezet voor Veiligheid en omgekeerd.

Overheveling van middelen tussen beide domeinen kan uitsluitend plaatsvinden via een formele begrotingswijziging, waarvoor een zienswijzeprocedure geldt. Alleen wanneer een wijziging budgetneutraal binnen hetzelfde programma plaatsvindt, is geen zienswijze van de raden vereist. In de ontwerpregeling, artikel 28 lid 8, is expliciet vastgelegd dat tussen de taken van VRZ en GGD geen onderlinge overheveling van middelen mag plaatsvinden. Zijn er significante gevolgen voor het weerstandsvermogen? Niet van toepassing 4

Duurzaamheid

N.v.t. Communicatie en participatie

Op dit voorstel is alleen communicatie van toepassing. Bij de ontwerp Gemeenschappelijke Regeling GGD en VR Zeeland is een toelichting geschreven. Ook is een uitgebreide Q&A opgesteld. Deze documenten treft u in de bijlagen. Daarnaast worden raadsinformatiebijeenkomsten georganiseerd in november en januari. Voor uw raad staat deze gepland voor 12 januari 2026. In deze sessie wordt u geïnformeerd over het proces, de achtergrond en inhoud van de ontwerp Gemeenschappelijke Regeling GGD en VR Zeeland, zodat u goed bent voorbereid op de zienswijzenprocedure en uw rol daarin. Na de raadsvergadering brengt het college middels bijgevoegde brief de algemeen besturen van de GGD Zeeland en Veiligheidsregio Zeeland op de hoogte van de Middelburgse zienswijze. Communicatie met inwoners over de nieuwe GR volgt t.z.t. bij de vaststelling en toestemming. Uitvoering

Zoals hierboven aangegeven brengt het college na de raadsvergadering de algemeen besturen van de GGD Zeeland en Veiligheidsregio Zeeland met bijgevoegde brief op de hoogte van de Middelburgse zienswijze. De zienswijzen van alle gemeenteraden worden behandeld in een extra vergadering van de algemeen besturen van de GGD en VRZ op 27 februari, waarna eventuele aanpassingen worden verwerkt in een definitieve versie van de regeling. Dit definitieve wijzigingsvoorstel wordt vervolgens voorgelegd aan de gemeenteraden met het verzoek om toestemming te verlenen aan de colleges van B&W voor de vaststelling, conform artikel 1, lid 4 van de Wgr. Nadat alle gemeenteraden toestemming hebben verleend, wordt de gewijzigde regeling formeel vastgesteld door de colleges. Specifiek voor GGD Zeeland geldt dat in verband met de keuze om de GR VR Zeeland aan te passen naar een GR voor zowel GGD als VRZ, de GR GGD Zeeland dient te worden opgeheven. Opheffing is pas aan de orde als de nieuwe GR is definitief vastgesteld. De beoogde ingangsdatum van de GR GGD en VR Zeeland is 1 januari 2027, rekening houdend met de ontwikkelingen op het gebied van bedrijfsvoering en de huisvesting. Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

De voorliggende concept-GR is opgesteld door een extern adviesbureau, in samenwerking met een ambtelijke kerngroep governance van GGD en VRZ, waarin ook inhoudelijk specialisten, juristen en financieel adviseurs van gemeenten waren vertegenwoordigd. Bijlagen

1. Ontwerp Gemeenschappelijke regeling GGD en VR Zeeland 2. Toelichting GR GGD en VR Zeeland Q&A Gemeenschappelijke regeling GGD VRZ 3. Q&A Gemeenschappelijke regeling GGD VRZ 4. Uitgaande brief

Middelburg, 16 december 2025 Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

Garmt Kolhorn de burgemeester,

Yvonne van Mastrigt 5

6