26-008 Bijlage 3. Handreiking van BZK ‘Privaatrechtelijke samenwerking door decentrale overheden

Hoe de instrumenten van raden en staten optimaal inzetten? Er is geen blauwdruk voor de manier waarop raden en staten hun instrumenten optimaal kunnen inzetten. Het is aan de raad of de staten zelf om in samenspraak met het college te verkennen welke instrumenten gewenst zijn om in te zetten. Dit begint bij het inzichtelijk krijgen van de mogelijkheden die raden en staten hebben voor sturing en controle. De griffie speelt een belangrijke rol om ervoor te zorgen dat: • Raads- en statenleden worden geïnformeerd over de rol, verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de raad of de staten, het college en de portefeuillehouder in het kader van de overeenkomst; • Raads- en statenleden worden geïnformeerd over mogelijkheden tot het beïnvloeden van en vergaren van informatie over de overeenkomst;

Zie bijvoorbeeld: https://www.metropoolregioamsterdam.nl/wp-content/uploads/2019/11/MRA-Convenant.pdf, artikel 7. Zie voor een voorbeeld van een raadtafel, de raadtafel van de Metropoolregio Amsterdam: https://www.metropoolregioamsterdam.nl/raadtafel/. 82 De gang naar de bestuursrechter staat alleen open als sprake is van een voor beroep vatbaar besluit zoals bedoeld in artikel 1:3 en 8:1 van de Algemene wet bestuursrecht (in de regel zal ook eerst de bezwaarprocedure moeten zijn doorlopen). 80 81

Privaatrechtelijke samenwerking door decentrale overheden

51

• Raads- en statenleden worden geïnformeerd over de beschikbare instrumenten voor het uitvoeren van de controlerende taak ten opzichte van de overeenkomst en de rol van het college binnen de overeenkomst; • Eens per bestuursperiode wordt nagegaan of de geleverde informatie over de overeenkomst aansluit bij de informatiebehoefte van de raad of staten.

Wat zijn risico’s bij het gebruik van instrumenten? Als raden of staten invloed eisen op het handelen van de portefeuillehouder in het kader van de overeenkomst, bestaat het risico dat dit de besluitvorming binnen de samenwerking sterk vertraagt.

13.3 Beëindiging De overeenkomst eindigt wanneer de in de overeenkomst genoemde looptijd is verstreken en rechtsgeldig is opgezegd.

Hoe ziet het proces van voortijdige ontbinding van de overeenkomst eruit? Een deelnemer kan om specifieke redenen (tekortschieten van het naleven door andere partij) de overeenkomst (voortijdig) wilen ontbinden. De deelnemer gaat hiertoe pas over na zeer zorgvuldige afweging, om het onrechtmatig ontbinden te voorkomen. Het college kan, met inachtneming van het bovenstaande, de ontbinding in gang zetten. Een schriftelijke mededeling van het college, als vertegenwoordiger van de gemeente of provincie, aan de deelnemers van de overeenkomst volstaat, maar de overeenkomst kan ook via de rechter worden ontbonden.

Besluit tot ontbinding door het college (eventueel na verzoek van de raad of staten)

College gaat over tot ontbinding van de overeenkomst door schriftelijke mededeling, of ontbinding via rechter

De rol van raden en staten bij ontbinding van de overeenkomst Raden en staten kunnen het college verzoeken de overeenkomst (gedeeltelijk) te ontbinden. Hiervoor kunnen zij kiezen als zij gebruik hebben gemaakt van de in 7.1.1 tot 7.1.6 genoemde instrumenten en hebben geconcludeerd dat de overeenkomst niet naar behoren wordt nageleefd.

Privaatrechtelijke samenwerking door decentrale overheden

52

Bijlage 1: Samenwerkingsvormen Legenda

Taak

Afweging: in eigen organisatie of erbuiten Afweging: alleen of samen Afweging: alleen overheden of ook private partijen Verbonden partij (BBV) Formeel geen verbonden partij (BBV)

Zelf uitvoeren

Overeenkomst

Verzelfstandigen Alleen

Niet in de handreiking behandeld

Samen

Eenzijdige verzelfstandiging Alleen overheden

Overheden en private partijen

Bestuurlijke samenwerking

Publiek private samenwerking

Publiek

Publiek

Privaat

Privaat

Publiek

Wgr

Publieke wet (variabel)

Burgerlijk Wetboek

Publieke wet (variabel)

Burgerlijk Wetboek

Gemeentewet/ Provinciewet

Regeling zonder meer

Bestuurlijke afspraken

Beleidsovereenkomst

Bevoegdhedenovereenkomst

Beleidsovereenkomst

Bestuurscommissie

Privaat

Burgerlijk Wetboek BV NV Stichting

Meervoudige verzelfstandiging Alleen overheden

Overheden en private partijen

Bestuurlijke samenwerking

Publiek private samenwerking

Publiek

Publiek

Wgr Openbaar lichaam Bedrijfsvoeringsorganisatie Gemeenschappelijk orgaan

Privaatrechtelijke samenwerking door decentrale overheden

Privaat

Burgerlijk Wetboek BV NV Stichting Coöperatie Vereniging

Wgr Openbaar lichaam Bedrijfsvoeringsorganisatie Gemeenschappelijk orgaan

Privaat

Burgerlijk Wetboek BV NV Stichting Coöperatie Vereniging

53

Deze handreiking is een uitgave van: Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (in samenwerking met KokxDeVoogd) Postbus 20011 | 2500 EA Den Haag t 0800 646 39 51 (ma t/m vrij 9.00 – 21.00 uur)

Februari 2023 | Publicatienr. 23400869