26-003 rvs Besteding te ontvangen gelden Realisatiestimulans

raadsvoorstel volgnummer

29 januari 2026 26-003

onderwerp

Besteding te ontvangen gelden Realisatiestimulans

behandelen in raadscommissie

Ruimte

portefeuillehouder

Rutger Schonis Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Wilbert Dingemanse w.dingemanse@middelburg.nl 0118-675424

datum vergadering

programma behandeld door e-mail telefoon

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. De vanuit het Rijk te ontvangen financiële bijdrage vanuit de Realisatiestimulans toe te voegen aan het gemeentelijk investeringsfonds; 2. Onttrekkingen vanuit het investeringsfonds ten behoeve van specifieke woningbouwprojecten mogelijk te maken als sprake is van de volgende voorwaarden: a. Er worden woningen gerealiseerd door een woningcorporatie; b. Er is sprake van de realisatie van betaalbare huurwoningen; c. Er is sprake van een aantoonbaar financieel tekort op de opstalexploitatie; d. Dit financieel tekort heeft een projectspecifiek karakter; e. Voor het betreffende woningbouwplan ontvangt de gemeente de realisatiestimulans. Aanleiding

Vanuit het Rijk is om de bouw van betaalbare woningen te stimuleren c.q. te belonen de Realisatiestimulans in het leven geroepen. De regeling hiervoor is op 5 november 2025 gepubliceerd. De regeling in het kort: Voor iedere betaalbare woning (sociale huur, middenhuur of koop tot € 405.000, prijspeil 2025) waarvan de bouw is gestart, ontvangt de gemeente een bedrag van € 7.000. Dit ongeacht of het project winstgevend of verlieslatend is. En ook ongeacht of er sprake is van nieuwbouw, de realisatie van tijdelijke woningen, transformatie of herstructurering. In 2026 kan in een eerste tranche de vergoeding over in 2025 gestarte woningen worden aangevraagd. In totaal zijn er vier tranches, voor de periode 2025-2028. Het door de gemeenten te ontvangen bedrag mag door de gemeenten vrij besteed worden en hoeft dus niet ten goede te komen aan woningbouw in het algemeen of het betreffende woningbouwproject in het bijzonder. Vanuit het Rijk wordt wel geadviseerd een besluit te nemen hoe deze financiële middelen worden ingezet. Om duidelijkheid te kunnen bieden aan de bij een woningbouwontwikkeling betrokken partijen over de besteding van het geld dat de gemeente voor ‘hun’ projecten ontvangt, wordt voorgesteld om daarover een besluit te nemen. Tegelijkertijd wordt voorgesteld om condities vast te leggen waaronder toch geld voor een specifiek project van derden beschikbaar kan komen.

Effect

Er wordt duidelijkheid geboden over de bestemming van de te ontvangen gelden. En er wordt vastgelegd onder welke condities een woningbouwplan van derden een beroep kan doen op het gemeentelijk investeringsfonds. Argumenten

1. Door de te ontvangen gelden te koppelen aan het investeringsfonds krijgt het geld een specifieke bestemming gekoppeld aan het ruimtelijk domein en verdwijnt het niet in het geheel van de gemeentelijke begroting.

1

2. Het voelt vreemd dat bij projecten met een tekort, de initiatiefnemer geen beroep kan doen op het geld dat vanuit het Rijk aan de gemeente wordt uitbetaald. Vanuit het Rijk is de regeling echter bewust zo ingestoken om deze overzichtelijk te houden. Het geld via de gemeente alsnog ten goede laten komen van projecten brengt het risico van staatsteun met zich mee en, vanuit het gelijkheidsbeginsel, tevens de vraag of dan ook winstgevende projecten deze bijdrage zouden moeten krijgen. Met de voorgestelde set aan randvoorwaarden is het toch mogelijk om aan bepaalde projecten vanuit het investeringsfonds een bijdrage te leveren. Door enkel de corporaties te benoemen, verdwijnt het risico op staatssteun en bovendien zijn dit normaliter de partijen die ontwikkelen met een onrendabele top, voor het merendeel voor hun diensten van algemeen economisch belang (DAEB-activiteiten). Met de diverse corporaties bestaat ook een langjarige relatie en zijn met de gemeente prestatieafspraken gemaakt, met daarin ook afspraken over de realisatie van woningen. Daarmee hebben de corporaties een ‘status aparte'. Benoemd is dat het financieel tekort een projectspecifiek karakter moet hebben, oftewel een bijzondere kostenpost die niet bij (vrijwel) elk project terugkomt.

Te denken valt aan een tekort dat wordt veroorzaakt door archeologisch veldwerk (onderzoek naar of behoud van archeologische vondsten), een noodzakelijke bodem- of asbestsanering, het realiseren van zorggeschikte woningen (volledig pakket thuis) of in het geval van transformatie door meerwerkkosten ten opzichte van vergelijkbare nieuwbouw. Door voorwaarde e op te nemen blijft er een link met de realisatiestimulans. Op het moment dat de regeling vanuit het Rijk stopt of als de spelregels veranderen, vervalt vanzelf de mogelijkheid om deze bijdrage te ontvangen. Kanttekeningen

Binnen het investeringsfonds wordt geen apart potje voor woningbouwprojecten gecreëerd. Daardoor is het mogelijk dat een project een grotere bijdrage vanuit het fonds krijgt dan dat vanuit het Rijk is bijgedragen. Aan de andere kant: er zullen ook projecten zijn die niet in aanmerking komen voor een bijdrage vanuit het investeringsfonds, maar waarvoor de gemeente wel de realisatiestimulans ontvangt. Financiën

De bijdrage vanuit de realisatiestimulans wordt ingezet als voeding voor het investeringsfonds. Voor bepaalde gevallen (conform de voorwaarden onder beslispunt 2) dient deze als (gedeeltelijke) buffer voor woningbouwprojecten die financieel niet rendabel zijn. Deze projecten worden dan gefinancierd vanuit het investeringsfonds en steeds ter besluitvorming aan uw raad voorgelegd. We verwachten in de eerste tranche een aanvraag te kunnen indienen voor circa 40 woningen, wat overeenkomt met een bedrag van € 280.000. In totaal verwachten we dat binnen de looptijd van deze subsidie met de bouw van zo’n 240 betaalbare woningen wordt gestart, wat overeenkomt met een bijdrage van circa € 1,7 miljoen. Een overzicht van de meest recente stand van zaken van het investeringsfonds is bijgevoegd. Duurzaamheid

n.v.t. Communicatie en participatie

n.v.t. Uitvoering

n.v.t. Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

n.v.t. Bijlagen Overzicht investeringsfonds

2

Middelburg, 9 december 2025 Burgemeester en wethouders van Middelburg de waarnemend secretaris,

Garmt Kolhorn de burgemeester,

Yvonne van Mastrigt

3