26-002 rvs Tweede wijzigingsbesluit GR Orionis Walcheren

raadsvoorstel volgnummer

29 januari 2025 26-002

onderwerp

Tweede wijzigingsbesluit Gemeenschappelijke Regeling Orionis Walcheren

behandelen in raadscommissie

Maatschappelijke Zaken

portefeuillehouder

Jeroen Louws Sociaal Domein Cora Israel c.israel@middelburg.nl 0118675112

datum vergadering

programma behandeld door e-mail telefoon

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. Het tweede wijzigingsbesluit Gemeenschappelijke Regeling Orionis Walcheren vast te stellen. Dit betekent dat: * iedere gemeente twee leden in het algemeen bestuur heeft; * het stemgewicht afhankelijk is van het aantal inwoners * er geen vetorecht meer is en * de GR Orionis Walcheren voortaan alleen nog maar gewijzigd kan worden als alle drie de gemeenten daartoe besluiten. 2. Hiertoe het bijgevoegde formulier te ondertekenen; 3. Het college en de burgemeester toestemming te verlenen het wijzigingsbesluit Gemeenschappelijke Regeling Orionis Walcheren vast te stellen. Aanleiding

Op 1 juli 2022 trad de gewijzigde Wet Gemeenschappelijke Regelingen in werking. Dit was ook het moment om de GR Orionis Walcheren te evalueren. De wetswijziging en de evaluatie leidden samen tot een voorstel voor wijziging van de GR Orionis Walcheren (GR Orionis). De bestuursorganen van Vlissingen, Veere en Middelburg stelden de gewijzigde regeling in december 2024 vast. Over één onderdeel moest nog een besluit genomen worden: de stemverhouding in het algemeen bestuur. Besloten is hiervoor een apart traject te volgen, onder begeleiding van adviesbureau KokxDeVoogd. Stemverhouding in huidige GR Orionis. In de huidige GR is over de stemverhouding opgenomen: De stemverhouding in het algemeen bestuur is als volgt: a. ten aanzien van besluiten over de begroting met de beleidsmatige en financiële meerjarenramingen, investeringen en andere aangelegenheden met financiële gevolgen van meer dan € 50.000,00; Indien uit de verdeelsleutel conform artikel 30 blijkt dat een gemeente meer dan 50% bijdraagt, is de stemverhouding 2-2-1, waarbij een bestuurslid uit een gemeente die het grootste aandeel bijdraagt 2 stemmen heeft, een bestuurslid uit de gemeente die vervolgens het grootste aandeel bijdraagt 2 stemmen heeft en een bestuurslid uit een gemeente die het kleinste aandeel bijdraagt 1 stem heeft.

Indien uit de verdeelsleutel conform artikel 30 blijkt dat geen gemeente meer dan 50% bijdraagt is de stemverhouding 1½-2-1. b. de overige besluiten worden genomen met gewone meerderheid van stemmen, waarbij elke lid een stem heeft; c. als de stemmen staken, wordt het voorstel geacht te zijn verworpen. Redenen voor het wijzigen van de stemverhouding. De wens om de stemverhouding tegen het licht te houden, komt voort uit drie aspecten:

1

• De huidige stemverhoudingen zijn dusdanig complex dat deze voor veel betrokkenen onvoldoende inzichtelijk zijn. Een vereenvoudiging van de tekst en werkwijze wordt wenselijk geacht om de duidelijkheid en werkbaarheid te bevorderen. • De huidige stemverhoudingen voorzien in een veto bij majeure besluiten voor de gemeente die meer dan 50% van de indirecte kosten draagt. • In de huidige samenstelling van het AB wijst de deelnemer met het grootste financiële belang een derde AB-lid aan. De financiële verhoudingen liggen echter voor Middelburg en Vlissingen dicht bij elkaar. Gevolgd proces. KokxDeVoogd heeft interviews gehouden met ambtenaren van de drie gemeenten en met de AB-leden en de directeur van Orionis Walcheren. Deze interviews leidden, samen met eigen onderzoek, tot een aantal opties voor een gewijzigde stemverhouding. Deze opties zijn in het bestuur van Orionis besproken en teruggebracht tot één uitgewerkt voorstel. Dit voorstel ligt nu voor en bestaat uit twee hoofdonderdelen: een wijziging van artikel 10 (stemverhouding) en een wijziging van artikel 37 (wijzigingsbesluit). Als gevolg van de wijziging in artikel 10 dienen ook artikel 8 en 14 aangepast te worden. Uitkomst.

Het voorstel voor de nieuwe GR luidt op hoofdlijnen als volgt: • Alle drie de gemeenten krijgen twee AB-leden; • Waarbij de gemeenten met meer dan 30.000 inwoners twee stemmen per lid hebben en de gemeente met minder dan 30.000 inwoners één stem per lid; • Alle besluiten worden in beginsel genomen op basis van consensus; • De GR Orionis kan alleen nog gewijzigd worden als alledrie de gemeenten daartoe besluiten. Effect

Met dit voorstel over de stemverhouding is de GR Orionis Walcheren up to date. De GR voldoet hiermee naast aan alle wettelijke vereisten nu ook aan de uitgangspunten van het bestuur van Orionis over samenwerking en besluitvorming. Argumenten

1.1. Het gewijzigde artikel 10 (stemverhouding) voldoet aan alle door de drie gemeenten geformuleerde uitgangspunten. De gemeenten formuleerden de volgende uitgangspunten voor de stemverhouding. 1. De stemverhouding moet worden vereenvoudigd; De gewijzigde stemverhouding is overzichtelijk, uitlegbaar en eenvoudig in de praktijk toepasbaar. Het niet langer toepassen van een onderscheid tussen reguliere en majeure besluiten draagt verder bij aan de vereenvoudiging van de GR-tekst. 2.

Besluitvorming vindt zoveel mogelijk plaats op basis van consensus;

3. Er is een constante basis; Door de stemverhoudingen op inwoneraantal te baseren, wordt voorkomen dat de stemverhoudingen wisselen, of periodiek herijkt moeten worden als gevolg van fluctuerende variabelen. 4. Geen van de gemeenten heeft een veto; Het uitsluiten van een veto-mogelijkheid voorkomt dat één deelnemer de besluitvorming structureel kan blokkeren. Daarmee wordt een evenwichtige samenwerking tussen deelnemers gewaarborgd. 5. De stemverhouding is gebaseerd op gelijkwaardigheid. De constructie waarin iedere deelnemer twee AB-leden afvaardigt en waarbij de stemverhouding uitsluitend afhankelijk is van het inwoneraantal, onderstreept het uitgangspunt van gelijkwaardigheid. Iedere deelnemer wordt gehoord en erkend - ongeacht omvang - met een passend stemgewicht dat proportioneel is. De Wgr (artikel 14, derde lid) bepaalt dat een dagelijks bestuur (DB) geen meerderheid mag hebben in het algemeen 2

bestuur. Wanneer Middelburg en Vlissingen beide twee AB leden en Veere één AB lid zouden hebben, resulteert dit in een algemeen bestuur met vijf leden. Dit resulteert erin dat het niet mogelijk is om een DB met drie leden te hebben. In een dergelijke constructie kan het DB namelijk besluiten nemen in het AB, waarmee de toezichthoudende rol in het gedrang komt. Dat kan worden opgelost door iedere deelnemer twee bestuursleden in het algemeen bestuur te laten benoemen. Dit is in lijn met de gelijkwaardigheid van de deelnemers dat als uitgangspunt is benoemd. 6. De stemverhouding is gebaseerd op solidariteit. De gekozen systematiek vereist altijd steun van ten minste twee deelnemers om een besluit te kunnen nemen bij het ontbreken van consensus. Hierdoor is medestemming van één andere deelnemer altijd noodzakelijk, wat de intergemeentelijke solidariteit versterkt. Geen deelnemer staat alleen of wordt overstemd zonder medesteun. 1.2. Artikel 8 en artikel 14 moeten aangepast worden als gevolg van de wijziging in artikel 10. Het huidige artikel 8, lid 1 en 2 luiden: 1. Het algemeen bestuur van Orionis Walcheren bestaat uit zeven leden. 2. De raad van iedere gemeente wijst twee leden en twee plaatsvervangende leden uit de leden van de raad en het college aan. De raad van de gemeente met het grootste financiële belang binnen de regeling wijst een derde lid aan.

De wijziging regelt dat het AB uit zes leden bestaat: uit iedere gemeente twee leden. Artikel 14, lid 4 luidt: Het dagelijks bestuur heeft minder leden dan de helft van het algemeen bestuur. Door de wijziging heeft het dagelijks bestuur de helft van de leden van het algemeen bestuur. 1.3. Om tegemoet te komen aan de uitgangspunten, moet ook artikel 37 worden aangepast. In artikel 37 van de gemeenschappelijke regeling staat de wijzigingsbepaling voor de GR opgenomen. Dit artikel schrijft voor dat de regeling wordt gewijzigd indien twee derde van de deelnemers daartoe besluiten. Dit strookt niet met de uitgangspunten “consensus” en “gelijkwaardigheid”. Het gewijzigde artikel voorziet er in dat alle deelnemende gemeenten in moeten stemmen wanneer de gemeenschappelijke regeling wordt gewijzigd. Dit is namelijk het zwaarst mogelijke besluit wat binnen de samenwerking genomen kan worden. 4. Volgens de Wet Gemeenschappelijke Regelingen moet de raad toestemming geven aan het college om de GR Orionis te wijzigen. Artikel 1 lid 4 van de Wgr bepaalt: De colleges van burgemeester en wethouders en de burgemeesters gaan niet over tot het treffen van een regeling dan na verkregen toestemming van de gemeenteraden. De toestemming kan slechts worden onthouden wegens strijd met het recht of het algemeen belang.

Artikel 5 van de Wgr bepaalt: Onder het treffen van een regeling wordt in dit artikel mede verstaan het wijzigen van, het toetreden tot en het uittreden uit een regeling. De memorie van toelichting zegt hierover: Er wordt een procedure ingericht waarmee de raden van de deelnemende gemeenten aan een gemeenschappelijke regeling bij het treffen van de regeling de mogelijkheid geboden wordt om een zienswijze te geven voorafgaande aan het treffen van de regeling door de colleges van burgemeester en wethouders en burgemeesters. De zienswijzeprocedure is niet van toepassing bij het treffen van een raadsregeling of gemengde regeling aangezien de betrokkenheid van de raden bij de totstandkoming van de regeling dan voldoende gewaarborgd is. Hoewel de GR Orionis mede een raadsregeling is, zijn de raden niet betrokken bij de wijziging van de stemverhouding. Daarom vragen wij nu uw toestemming. Kanttekeningen

3

De drie gemeenteraden kunnen afwijkend besluiten. Hoewel het in de verwachting ligt dat alle drie de gemeenteraden instemmen met beide wijzigingen, bestaat de mogelijkheid één of meer gemeenten afwijkend besluiten. Onder de huidige GR Orionis wijzigt de GR zodra twee gemeenten hiermee instemmen. Dit wijzigt pas na vaststelling van de twee nu voorgestelde wijzigingen. Financiën

N.v.t. Duurzaamheid

N.v.t. Communicatie en participatie

Geen bijzonderheden. Uitvoering

Wanneer de gemeenteraden de colleges toestemming hebben gegeven de GR te wijzigen, neemt u als raad, ons college en de burgemeester, ieder voor zijn bevoegdheden, het wijzigingsbesluit. Na het besluit in de drie gemeenten, zorgt de gemeente Vlissingen voor publicatie van het besluit en zorgt Orionis voor het verwerken van het besluit in het register op www.overheid.nl. Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

N.v.t. Voor een dergelijke wijziging in de GR is geen advies nodig van bijvoorbeeld de SCW. Dit omdat het geen inhoudelijke wijziging is, maar alleen een wijziging tussen de drie gemeenten. Bijlagen

1. Notitie KokxDeVoogd 2. Tweede wijzigingsbesluit 3. Was/wordt lijst Middelburg, 2 december 2025 Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

Garmt Kolhorn de burgemeester,

Yvonne van Mastrigt

4