26-001 rvs Gedragscodes integriteit politiek ambtsdragers

raadsvoorstel volgnummer

29 januari 2026 26-001

onderwerp

Gedragscodes integriteit voor politiek ambtsdragers

behandelen in raadscommissie

Algemeen Bestuur

portefeuillehouder

Yvonne van Mastrigt Bestuur en ondersteuning Jeanette van der Weele j.van.der.weele@middelburg.nl 0118-675204

datum vergadering

programma behandeld door e-mail telefoon

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. De ‘Gedragscode integriteit burgemeester en wethouders gemeente Middelburg 2026’ vast te stellen; 2. De ‘Gedragscode integriteit raads- en commissieleden gemeente Middelburg 2026’ vast te stellen; 3. De ‘Gedragscode raadsleden, wethouders en burgemeester’ van de gemeente Middelburg uit 2018 in te trekken. Aanleiding

Integriteit is van groot belang voor het functioneren van een overheid die onkreukbaar en zuiver handelt. Mede hierdoor verplicht de Gemeentewet de gemeenteraad om voor zichzelf en voor de bestuurders een gedragscode vast te stellen. De huidige gedragscode voor politieke ambtsdragers in Middelburg is vastgesteld in 2018 en is voor alle bestuursorganen (raad, college en burgemeester) gelijk. Echter, op 1 januari 2023 is de Gemeentewet gewijzigd wat betreft de bevordering van bestuurlijke integriteit. Ook valt de huidige gedragscode buiten de Zeeuwse norm voor een weerbare overheid. Na aanpassing van de Gemeentewet heeft het ministerie van BZK een nieuw handboek integriteit politieke ambtsdragers opgesteld (bijlage 4). Dit handboek bundelt alle beschikbare informatie over de integriteit van politieke ambtsdragers binnen de decentrale overheden, waaronder een nieuw model voor gedragscodes. Voorliggende gedragscodes zijn mede op dit model gebaseerd. Ook is gekeken naar recente gedragscodes van andere gemeenten. Gelet op het op 30 januari 2025 aangenomen Protocol integriteitsmeldingen politiek ambtsdragers 2024, het handboek van het ministerie van BZK en de gedragscodes van andere gemeenten is er voor gekozen om twee gedragscodes op te stellen. Deze keuze tracht bij te dragen aan de duidelijkheid en een zorgvuldige handelswijze bij mogelijke integriteitsmeldingen.

Zo is er bijvoorbeeld voor gekozen om artikel 3.2 Opgaaf financiële belangen, vastgoedbezit en grondbezit uit de gedragscode voor burgemeester en wethouders niet op te nemen in de gedragscode voor raads- en commissieleden. Dit vanwege de verstrekkende gevolgen van dit artikel en omdat dit gelet op de Middelburgse verhoudingen niet opportuun lijkt. Andere gemeenten hebben een dergelijk artikel wel opgenomen in hun gedragscode voor raads- en commissieleden. Het is dan ook voorstelbaar dat na discussie in de raad een dergelijk artikel alsnog wordt opgenomen in de gedragscode voor raads- en commissieleden. Effect

Beschikken over actuele inhoudelijke normen waaraan politieke ambtsdragers zich houden ter waarborging van hun integriteit. Politiek ambtsdragers van de gemeente Middelburg die handelen op een eerlijke, transparante en verantwoorde manier dragen daarmee bij aan een overheid die onkreukbaar en zuiver handelt. Argumenten

1.

De gedragscodes bevorderen de bestuurlijke integriteit en vormen een belangrijk instrument en handvat voor de bevordering van bestuurlijke integriteit. Politieke ambtsdragers zijn primair zelf verantwoordelijk voor het 1

2.

3.

4.

agenderen, bewaken en waarborgen van integriteit. Duidelijke handvatten waaraan men zich dient te houden, zorgen voor integere politiek ambtsdragers en leveren een belangrijke bijdrage aan het vertrouwen van mensen in de politiek en aan de legitimiteit van het overheidshandelen. De nieuwe gedragscodes zijn in overeenstemming met de aangepaste Gemeentewet. De Gemeentewet verplicht de gemeenteraad om voor zichzelf en de bestuurders een gedragscode vast te stellen. Na aanpassing van de Gemeentewet in 2023 is de huidige gedragscode verouderd. Door het opstellen van nieuwe gedragscodes sluiten deze weer aan bij huidige wet- en regelgeving zoals over belangenverstrengeling alsook bij actuele thema’s, zoals sociale media. De huidige gedragscode voldoet niet aan de Zeeuwse norm weerbare overheid. Die norm stelt dat gedragscodes niet ouder mogen zijn dan vijf jaar. Met de nieuwe gedragscodes voldoet de gemeente Middelburg weer aan de Zeeuwse norm. De nieuwe gedragscodes zijn toegankelijker, uitgebreid en verduidelijkt. Zoals onder de aanleiding al is aangegeven, tracht de keuze voor twee gedragscodes bij te dragen aan de duidelijkheid en een zorgvuldige handelswijze bij mogelijke meldingen. De beide gedragscodes zijn uitgebreid met nieuwe hoofdstukken en de indeling is zo leesbaar mogelijk weergegeven.

De gedragscode is per onderwerp in paragrafen gesplitst waarbij elke paragraaf begint met een wettelijk kader. Vervolgens volgen de relevante artikelen. In de toelichting zijn de artikelen verder toegelicht en waar mogelijk voorzien van voorbeelden. Hiermee wordt geprobeerd de gedragscodes een meer algemeen bruikbare handleiding te laten zijn. Ook maken de gedragscodes transparant wat de gemeente Middelburg en zijn politiek ambtsdragers onder integriteit en integer handelen verstaan. Hierdoor wordt helder wat onderling van elkaar verwacht mag worden, maar ook wat burgers en externe partijen mogen verwachten.

Kanttekeningen

1.

2.

3.

Integriteitskwesties die spelen rondom politiek ambtsdragers zijn in de regel gevoelig en dikwijls complex. Inhoudelijke normstellingen, zoals opgenomen in de gedragscodes, zijn niet zwart-wit en vragen in het concrete geval om nadere duiding in hun toepassing. De gedragscodes tezamen met de het reeds eerder aangenomen Protocol integriteitsmeldingen politiek ambtsdragers 2024 zijn daarbij een hulpmiddel, geen wondermiddel. In de praktijk zal blijken dat de afspraken niet alle situaties ondervangen. Elke situatie hangt af van de feiten en omstandigheden van het individuele geval en vraagt daarmee om maatwerk. Integriteit dient regelmatig onderwerp van gesprek te zijn. Door regelmatig met elkaar het gesprek over integriteit aan te gaan, blijft het onderwerp op ieders netvlies en durft men elkaar aan te spreken op gedrag. Het is van belang dat politiek ambtsdragers de afspraken onderschrijven en uitdragen. Hierdoor zal de gedragscode onderdeel uitmaken van het inwerktraject voor de gekozen raads- en collegeleden na de gemeenteraadsverkiezingen van 2026. Daarna zal jaarlijks een opfrismoment gepland worden. Ook is het belangrijk dat integriteit niet vervalt in integrisme: de angst om (politiek) beschuldigd te worden van nietinteger handelen. De gedragscodes zijn aan veranderingen onderhevig. Zoals met elke regeling zijn ook deze gedragscodes actueel, zolang er niets verandert.

Mochten er opnieuw wijzigingen in de Gemeentewet of andere wet- en regelgeving komen ten aanzien van integriteit, moeten de gedragscodes mogelijk worden herzien. Het is echter wel belangrijk dat de gedragscodes actueel zijn. Mogelijke toekomstige wijzigingen zijn daarom geen reden om nu niet in actie te komen.

Financiën

De kosten van de totstandkoming van de gedragscodes vallen binnen het reguliere budget.

Duurzaamheid

N.v.t. Communicatie en participatie

De gedragscodes worden gepubliceerd op de website van de gemeente Middelburg. Ook krijgen de gedragscodes prominent aandacht tijdens het inwerkprogramma van de nieuwe raad en het nieuwe college. En zal er een jaarlijks opfrismoment plaatsvinden. 2

Omdat het een organisatorische aangelegenheid van de raad betreft, is geen participatie toegepast. Uitvoering

Zie communicatie en participatie. Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

N.v.t. Bijlagen

1. 2. 3. 4.

Gedragscode integriteit burgemeester en wethouders gemeente Middelburg 2026 Gedragscode integriteit raads- en commissieleden gemeente Middelburg 2026 Was-wordt-tabel Handboek integriteit politiek ambtsdragers, ministerie BZK 2023

Middelburg, 25 november 2025 Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

Garmt Kolhorn de burgemeester,

Yvonne van Mastrigt

3