25-176 rvs Toetreding GR Publiek vervoer Zeeland

raadsvoorstel volgnummer

18 december 2025 25-176

onderwerp

Toetreding GR Publiek vervoer Zeeland

behandelen in raadscommissie

Maatschappelijke Zaken

portefeuillehouder

Willemien Treurniet Sociaal Domein Jasper de Kind j.de.kind@middelburg.nl (0118) 67 57 14

datum vergadering

programma behandeld door e-mail telefoon

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. Toestemming te verlenen aan het college van burgemeester en wethouders om, conform artikel 1 van de Wet gemeenschappelijke regelingen 2022, definitief toe te treden tot de gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling Publiek Vervoer Zeeland, zoals vastgesteld na de zienswijzeprocedure. 2. In te stemmen met de structurele financiële bijdrage voor de periode 2026-2029, zoals uiteengezet in de begroting 2026 Publiek Vervoer, die passend zijn binnen de gemeentelijke begroting. 3. Vaststellen van de definitieve tekst van de Gemeenschappelijke Regeling Publiek Vervoer Zeeland en de bijbehorende toelichting. Aanleiding

Dit raadsvoorstel markeert de laatste stap in een provinciaal breed doorlopen proces om het publiek vervoer in Zeeland toekomstbestendig te maken. De basis hiervoor is gelegd in de Regionale Mobiliteitsstrategie (RMS) van 2022, welke door uw raad in januari van dat jaar is vastgesteld. Dit gezamenlijke beleidskader, vastgesteld door alle dertien Zeeuwse gemeenten en de Provincie Zeeland, concludeerde dat het huidige, versnipperde vervoersaanbod onvoldoende antwoord biedt op maatschappelijke ontwikkelingen zoals vergrijzing, de toenemende vraag naar maatwerkvervoer (Wmo, Jeugdzorg) en de noodzaak om de leefbaarheid en bereikbaarheid van de kernen te garanderen. De oprichting van één geïntegreerd systeem onder de Gemeenschappelijke Regeling Publiek Vervoer Zeeland (GR PVZ) is de logische en noodzakelijke uitvoering van deze unaniem vastgestelde strategie. De zienswijzeprocedure op de concept-GR is afgerond, de aangepaste GR-tekst en de conceptbegroting 2026 zijn beschikbaar. Daarmee is de voorbereidende en consultatieve fase nu afgerond. Het doel van dit raadsvoorstel is om uw raad te verzoeken definitieve en formele toestemming te verlenen aan het college om toe te treden tot de GR PVZ.

Een positief besluit van uw raad, en van de andere raden in Zeeland, is essentieel om de beoogde collectieve start per 1 januari 2026 mogelijk te maken en de continuïteit van het vervoer in Zeeland te waarborgen. Effect

De toetreding tot de GR PVZ levert concrete voordelen op voor Zeeland en haar inwoners. De regionale schaalvergroting wordt vertaald naar lokale verbeteringen. Een doelmatig, betaalbaar en toekomstbestendig publiek vervoerssysteem in Zeeland, met geborgde sturing op kwaliteit, kosten en bereikbaarheid. De GR PVZ faciliteert integrale regie (bestuurlijk en operationeel) inclusief de Mobiliteitscentrale Zeeland B.V. (MCZ). Argumenten

1.1 Versterkte regionale samenwerking en efficiëntie: de GR PVZ creëert een bestuurlijk en strategisch orgaan voor het publiek vervoer in Zeeland. Dit voorkomt de versnippering en inefficiëntie die onvermijdelijk ontstaan wanneer veertien afzonderlijke overheden proberen een onderling verweven systeem te beheren. De schaal van de GR maakt professioneler contractbeheer, een sterkere onderhandelingspositie en de opbouw van specialistische kennis binnen de MCZ mogelijk. 1.2 De strategische en politieke besluitvorming vindt plaats in de GR, terwijl de uitvoering is belegd bij de MCZ B.V., 1

die volledig publiek eigendom is. Zo blijft de democratische legitimiteit gewaarborgd. 1.3 Stemverhouding: Als gemeente met meer dan 35.000 inwoners wordt Middelburg geclassificeerd als 'gemeente B', wat recht geeft op 4 stemmen in het Algemeen Bestuur (AB). Dit verschaft een zwaardere stem dan de kleinere gemeenten, die 2 stemmen hebben. 1.4 Consensus in het Dagelijks Bestuur (DB): De meest fundamentele waarborg voor de financiële zeggenschap is verankerd in Artikel 22, lid 4 van de definitieve regeling. Dit artikel schrijft voor dat het DB unanieme consensus moet bereiken over de ontwerpbegroting voordat deze aan de raden wordt voorgelegd. Eerdere concepten overwogen een 3/4-meerderheid, maar de definitieve versie vereist unanimiteit. Dit mechanisme transformeert het DB tot het primaire forum voor financiële onderhandeling en geeft de vertegenwoordiger van de Walcherse gemeenten feitelijk een vetorecht over het conceptbudget. Dit dwingt tot compromis en zorgt ervoor dat de financiële belangen niet door een meerderheid van andere regio's of de provincie terzijde kunnen worden geschoven. 1.5 De afspraak om de gemeentelijke bijdragen voor een periode van vier jaar vast te zetten (op basis van het kostenniveau van 2024, plus indexatie) biedt budgettaire zekerheid en stabiliteit. Dit stelt ons in staat om betrouwbare meerjarenramingen op te stellen.

1.6 Het vaststellen van de bijdrageregeling, de fundamentele verdeelsleutel voor de kosten, vereist een unaniem besluit van het AB. Dit beschermt tegen toekomstige wijzigingen in de kostenallocatie die nadelig zouden kunnen uitpakken. De basisprincipes van de financiering kunnen niet worden opgelegd, Middelburg moet er expliciet mee instemmen. 1.7 Artikel 10 van de GR legt een expliciete plicht op aan het bestuur van de GR om de raden gevraagd en ongevraagd te voorzien van alle benodigde informatie, inclusief tussentijdse rapportages bij belangrijke ontwikkelingen. Dit stelt uw raad in staat om de prestaties van de GR actief te monitoren. Kanttekeningen

1.1 De fixatie van de bijdragen is gebaseerd op het volume en gebruikspatroon van 2024. Wijzigingen in het aantal cliënten of de mix van vervoer (meer/minder combinatieritten, verschuiving tussen Wmo en Jeugd) kunnen leiden tot afwijkingen tussen werkelijke kosten en de gefixeerde bijdrage. Het volumerisico (de onvoorspelbaarheid van de vraag naar Wmo- en Jeugdvervoer) is door de fixatie niet afgedekt. De zekerheid zit in de prijs en methode, niet in het totaalbedrag. 1.2 De Weg naar een Gemeenschappelijke Adviescommissie (GAC): Diverse raden hebben gepleit voor de instelling van een GAC voor directe raadsbetrokkenheid. Hoewel dit juridisch niet direct haalbaar was wegens de eis van unanimiteit onder alle veertien deelnemende raden/Staten, is er een belangrijke stap gezet. De definitieve regeling heeft in Artikel 19, lid 6 de mogelijkheid tot het instellen van een GAC expliciet opgenomen. Dit toont de responsiviteit van het proces. Voor de raad van Middelburg betekent dit dat toetreding de mogelijkheid om in de toekomst een GAC op te richten veiligstelt. De meest effectieve route is om toe te treden en vervolgens samen met andere raden te werken aan het bereiken van de benodigde unanimiteit. 1.3 Gemeenschappelijke Adviescommissie (GAC) Middelburg ondersteunt het verkennen/instellen van een GAC conform Wgr-optie, zonder het toetredingsbesluit te vertragen.

Uitwerking in 2026 via AB/DB. 1.5 De beoogde inwerkingtreding per 1 januari 2026 brengt implementatierisico’s met zich mee, onder andere rond ICT, organisatie van de Mobiliteitscentrale en afstemming tussen deelnemers. Dit kan effect hebben op de continuïteit van de dienstverlening.

Financiën

1.1 In 2025 levert Middelburg een eenmalige bijdrage van € 36.740 aan de tijdelijke voorziening voor de opbouw van de Mobiliteitscentrale Zeeland (MCZ). Deze bijdrage is reeds door uw raad vastgesteld bij het eerdere raadsbesluit van mei j.l. over de concept-GR Publiek Vervoer Zeeland en gedekt uit het budget Wmo-vervoerskosten (€18.740) en middelen voor mobiliteit/verkeersmaatregelen (€18.000). Hiermee maakt Middelburg onderdeel uit van een provinciaal breed pakket van circa €1,72 mln om de MCZ per 1 januari 2026 operationeel te krijgen. 1.2 Structurele bijdrage 2026 - 2029 In de begroting is voor Middelburg een jaarlijkse bijdrage opgenomen van €1.359.372 in 2026, oplopend tot €1.530.560 in 2029. Het past gemeentelijke kaders van de begroting voor wat betreft Wmo vervoer.

2

Deze vaste bijdrage bestaat uit: - de netto kosten Wmo-vervoer (bruto vervoerskosten minus eigen bijdragen); - de netto kosten vraagafhankelijk jeugdzorgvervoer; - het Middelburgse aandeel in de uitvoeringskosten van de MCZ (front-, mid- en backoffice); - en het aandeel in de secretariaats- en administratiekosten van de GR PVZ. De financiële afspraken zijn gebaseerd op twee kernprincipes: - Voorspelbaarheid: De gemeentelijke bijdragen voor de periode 2026 - 2029 worden gefixeerd op basis van de kosten 2024, herberekend naar prijspeil 2026 met toepassing van de NEA-index en het effect van de nieuwe vervoerscontracten. Gedurende de fixatieperiode vindt alleen indexatie plaats; de onderliggende verdeelsleutel kan niet eenzijdig worden aangepast. - Eerlijke verdeling: De kosten voor nieuwe gezamenlijke onderdelen (waaronder de organisatie van de MCZ en Flexvervoer) worden verdeeld volgens een 70/30-sleutel (70% Provincie, 30% gemeenten gezamenlijk). Kosten die direct toerekenbaar zijn aan het Wmo- en Jeugdzorgvervoer, worden specifiek aan Middelburg toegerekend binnen de GR-begroting. 1.3 Eigen bijdrage Wmo-vervoer: De fixatie voor Wmo- en Jeugdzorgvervoer is gebaseerd op netto kosten: bruto vervoerskosten minus de eigen bijdragen van cliënten.

Dat betekent dat vanaf 2026 de eigen bijdrage-inkomsten niet langer in de gemeentelijke begroting worden geraamd, maar als baat in de GR-begroting worden verantwoord. Voor Middelburg gaat dit om een geraamd bedrag van circa € 200.000 op jaarbasis. Deze verschuiving is budgettair neutraal: de inkomstenpost in de gemeentebegroting verdwijnt, maar daar staat tegenover dat ook de (hogere) brutokosten voor het vervoer verdwijnen. Middelburg draagt uitsluitend nog de netto kosten af aan de GR PVZ. 1.4 De GR PVZ stelt jaarlijks een begroting en jaarstukken op conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). De opzet van de begroting en de financiële verantwoording van GR en MCZ is reeds voorgelegd aan de commissie BBV, een formeel oordeel volgt nog. De accountant van de GR controleert de jaarrekening van de GR PVZ. De gemeentelijke accountant beoordeelt in de rechtmatigheidsverantwoording of de bijdrage aan de GR rechtmatig tot stand is gekomen en correct is verwerkt. In de Middelburgse planning- en controlcyclus wordt de GR PVZ opgenomen in de reguliere producten rond gemeenschappelijke regelingen (begroting met zienswijze, jaarrekening en paragraaf Verbonden partijen). Daarmee blijft de democratische controle op de financiële ontwikkeling van het publiek vervoer geborgd.

1.5 De in de begroting opgenomen inkoop van vervoer heeft alleen betrekking op Flex (dit is inclusief het vraaggestuurde doelgroepen vervoer). De kosten voor de OVconcessie en het routegebonden doelgroepen vervoer (vooral leerlingenvervoer) blijven voor rekening van respectievelijk provincie en gemeenten en maken géén onderdeel uit van de voorliggende begroting.

Duurzaamheid

De MCZ zal met behulp van data-analyse en planningssystemen ritten efficiënter organiseren. Het combineren van vervoersstromen waar mogelijk leidt tot een aanzienlijke reductie van "lege kilometers". Dit resulteert niet alleen in een meer kosteneffectieve inzet van middelen, maar draagt ook direct bij aan het optimaliseren van voertuiginzet en het verminderen van de CO2-uitstoot. Communicatie en participatie

N.v.t. Uitvoering

- 3 december 2025 Commissie behandeling. - 18 december 2025 Raad: toestemming toetreding (geen zienswijze). - Uiterlijk 31 december 2025 Publicatie GR in Provinciaal Blad, formele toetreding door college. - 1 januari 2026, Start GR PVZ Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

N.v.t. Bijlagen 3

1. Overzicht reacties op zienswijzen concept GR PVZ (incl. ambtshalve wijzigingen). 2. Aanbiedingsbrief afronding zienswijze (30-09-2025). 3. Memo Gemeenschappelijke Adviescommissie. 4. Gemeenschappelijke Regeling Publiek Vervoer Zeeland incl. toelichting (concept na zienswijze). 5. Begroting 2026–2029 Publiek Vervoer Middelburg, 25 november 2025 Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

Garmt Kolhorn de burgemeester,

Yvonne van Mastrigt

4