25-168 Bijlage 4. Opbrengst participatie terrassenbeleid

Opbrengst participatie Terrassenbeleid Op 17 april 2025 stelde de gemeenteraad de kaders vast voor het participatieproces. De trede is raadplegen en adviseren. In de kaders staan de volgende kernvragen/ onderwerpen genoemd voor participatie. Hoe gaan we om met: 1. duurzaamheid 2. verkeer 3. veiligheid 4. dienstverlening vanuit de gemeente, 5. het beschermde stadsgezicht, 6. monumenten, 7. beeldkwaliteit, 8. leefbaarheid 9. woonklimaat van de binnenstad 10. het gebruik van openbare ruimte. Als belanghebbenden zijn vastgesteld: alle inwoners van de gemeente Middelburg met extra aandacht voor de inwoners en ondernemers van de binnenstad, Koninklijke Horeca Nederland (KHN), Vereniging Ondernemers Middelburg (VOM), Erfgoedvereniging Heemschut, Vrienden van Middelburg, toeristische ondernemers/ attracties en wijkteams. De belanghebbenden moesten betrokken worden online en offlinemiddelen, met in elk geval fysieke bijeenkomsten en enquêtes via Middelburg Ontmoet. Via een amendement is bovendien gevraagd om in samenwerking met de Hogeschool Zeeland, de UCR en Scalda, de participatie extra onder de aandacht te brengen bij jongeren. In dit document leest u wat de opbrengst van het participatieproces is.

1. Wat hebben we gedaan? Enquête Er heeft vier weken een enquête opengestaan over terrassenbeleid, Winterstad en horeca. Om mensen te wijzen op de enquête, zijn naast de gebruikelijke kanalen (gemeentelijke pagina in de Bode, socials, de website en Middelburg Ontmoet) een aantal extra acties ingezet. Zo zijn in de eerste week van de meivakantie huis-aan-huis in de binnenstad 5.200 flyers met een brief van de wethouder verspreid, waarin gewezen wordt op de enquête en de inloopbijeenkomst op 7 mei. In de tweede week zijn bierviltjes verspreid in de horeca, om hiermee ook de bezoekers van de binnenstad te bereiken die niet in de binnenstad wonen of gebruik maken van de gemeentelijke communicatiekanalen. Denk aan studenten, toeristen en dagjesmensen. Woonplek/ ondernemer-inwoner De respondenten zijn voor 42% inwoner van de binnenstad. 15% van de respondenten is ondernemer, waarvan weer 85% (181 in totaal) ondernemer in de binnenstad is. 9% van de respondenten geeft aan niet in Middelburg te wonen. Leeftijd 23% van de respondenten geeft aan 34 jaar of jonger te zijn. 60% van de respondenten geeft als leeftijd aan 35-64 jaar. 17% geeft aan 65 jaar of ouder te zijn. Studenten Om studenten te bereiken, is contact gezocht met Scalda, de HZ en de UCR.

In de kantines zijn posters opgehangen waarop gewezen wordt op de enquête en bij de HZ en de UCR zijn studenten via de mail of intranet gewezen op de enquête. Bij Scalda en de HZ zijn ook de bierviltjes verspreid. Voor de UCR is een Engelstalige poster gemaakt en er is een vereenvoudigde, Engeltalige variant van de enquête opgesteld. In totaal hebben 173 jongeren tot 24 jaar de enquête ingevuld en zes de Engelstalige van de UCR. In het onderstaande overzicht is duidelijk het effect te zien van de flyers (1e piek) en de bierviltjes (2e piek). In totaal zijn er 1935 reacties, 1710 hebben alle vragen ingevuld, dat is 88%. Het voltooiingspercentage voor een online enquête ligt tussen de 60 en 80%.

Inloopbijeenkomst 7 mei vond de inloopbijeenkomst plaats. Via de gemeentelijke kanalen (gemeentelijke pagina in de Bode, social media, de website en Middelburg Ontmoet) is bekendheid gegeven aan de bijeenkomst. Inwoners van de binnenstad zijn bovendien met de flyer ook op de bijeenkomst gewezen. In totaal bezochten 40-45 mensen de bijeenkomst in de Zeeuwse Bibliotheek. Bezoekers konden in gesprek met verschillende vakambtenaren en de wethouder. Participatie op initiatief van belanghebbenden Naast de geplande activiteiten (de enquête en de inloopbijeenkomst) hebben er nog een aantal andere participatiemomenten plaatsgevonden. Die waren op initiatief van belanghebbenden. Zo gaven de inwoners die 7 mei aanwezig waren aan dat ze graag samen met de ondernemers een schouw in de binnenstad zouden doen. Op 12 juni vond die schouw plaats. Om de schouw behapbaar te houden, zijn er naast de initiatiefnemers geen andere deelnemers gezocht. Ook wilden de ondernemers en de betreffende inwoners graag nog een overleg met de projectleiders om hun bevindingen van de schouw te bespreken. In totaal deden zo’n 20-25 deelnemers mee aan de schouw, en zeven ambtenaren en de wethouder. De schouw is meegenomen als raadpleging.

Tijdlijn participatie

2. Wat heeft het opgeleverd? In de enquête, tijdens de inloopbijeenkomst en tijdens de schouw werden de kernvragen uit de kaders besproken. Het doel hiervan was raadplegen en dus het ophalen van ideeën, knelpunten en suggesties van belanghebbenden. Adviezen die door alle belanghebbenden gedragen worden en passen binnen de kaders, worden meegenomen als advies. Tijdens het proces hebben twee groepen zich duidelijk geprofileerd: een groep binnenstadsbewoners en vertegenwoordigers van de VOM en de KHN. Er is in de analyse dan ook onderscheid gemaakt tussen deze groepen. Over het algemeen zijn ondernemers positiever over de terrassen, Winterstad en horeca, en zijn binnenstadsbewoners wat negatiever dan de gemiddelde respondent die de enquête heeft ingevuld. In de onderstaande analyse worden alleen de echt in het oog springende verschillen tussen deze groepen genoemd.

Hieronder vindt u een samenvatting van de resultaten en vervolgens een analyse van de uitkomst per kernvraag/ thema. In bijlage 1 vindt u de uitkomst van alle gesloten vragen in de enquête. In bijlage 2 een samenvatting van alle antwoorden op de open vragen. In bijlage 3 het verslag van de inloopbijeenkomst in bijlage 4 het verslag van de schouw. Samenvatting resultaten Uit de gesloten vragen van de enquête komt een overwegend positief beeld naar voren over de huidige situatie rond terrassen, Winterstad en horeca in de binnenstad. Een ruime meerderheid van de respondenten vindt dat de terrassen en winterterrassen voldoende rekening houden met het monumentale karakter van de stad. Ook de uitstraling van de terrassen wordt overwegend goed beoordeeld. De meeste mensen geven de voorkeur aan een eigen uitstraling per terras boven een uniforme aanpak. Ondernemers zijn hierin duidelijk positiever dan gemiddeld, terwijl binnenstadsbewoners iets kritischer zijn, vooral over de impact op het stadsbeeld en de leefomgeving. De open antwoorden laten een meer genuanceerd en verdeeld beeld zien. Veel mensen waarderen de levendigheid en sfeer die terrassen en Winterstad met zich meebrengen, maar er klinken ook zorgen over de rommelige uitstraling, de belemmering van zichtlijnen op monumenten en de drukte in winkelstraten.

Er is waardering voor goed verzorgde terrassen, zoals de kas van De Herberg, maar ook kritiek op plastic tenten en blokhutten die als storend worden ervaren. De balans tussen levendigheid en ruimtelijke kwaliteit blijkt voor veel mensen een belangrijk aandachtspunt. Het verslag van de inloopbijeenkomst op 7 mei bevestigt deze spanningsvelden en voegt daar nieuwe accenten aan toe. De leefbaarheid en het woonklimaat in de binnenstad vormen een terugkerend thema. Bewoners maken zich zorgen over geluidsoverlast, beperkte doorgang op voetpaden en pleinen, en de toenemende druk van toerisme. De Vlasmarkt wordt genoemd als plek waar de sfeer van veiligheid sinds corona is verslechterd. Tegelijkertijd benadrukken ondernemers het belang van vrijheid in uitstraling en het economische belang van terrassen, ook in de winter. Er is spanning tussen handhaving en ondernemersvrijheid, en tussen de belangen van bewoners en bezoekers. Winterstad wordt zowel geprezen als bekritiseerd: het zorgt voor levendigheid en werkgelegenheid, maar roept ook weerstand op vanwege de rommelige uitstraling, de aantasting van het stadsbeeld en de lange duur. De grote lijn is dat er brede waardering is voor wat horeca en evenementen bijdragen aan de stad, maar dat er ook behoefte is aan duidelijke kaders, kwaliteitseisen en een betere balans met de woonfunctie van de binnenstad.

In de schouw wordt benadrukt dat de openbare ruimte een gemeenschappelijk bezit is, waarvoor zowel gemeente, ondernemers als bewoners verantwoordelijkheid dragen. Er wordt gepleit voor een visie op de publieke ruimte waarin ruimte is voor ontmoeting, rust, groen en toegankelijkheid – naast commerciële functies. 2.1 Resultaten per thema Duurzaamheid: Enquête Het thema Duurzaamheid komt met name terug in Winterstad. Zo’n 66% van de respondenten geeft aan dat Winterstad wellicht veel energie kost, maar dat dat het wel waard is. Dat blijkt ook uit de vraag over het koelen van de ijsbaan en het verwarmen van de terrassen. 62% vindt dit energiegebruik acceptabel, 21% vindt het te hoog, 17% is neutraal. De laatste, open, vraag gebruiken veel respondenten om iets over duurzaamheid mee te geven. Zo geven veel respondenten aan dat er duidelijker beleid zou moeten komen rond verwarmde terrassen en de ijsbaan. Kritiekpunten zijn onder andere het verwarmen van terrassen terwijl er binnen lege verwarmde horeca is. Ook wordt er kritiek geleverd op de gemeente die inwoners vraagt te verduurzamen, terwijl Winterstad, en het koelen van de ijsbaan, veel energie kost.

Suggesties die worden aangedragen, zijn onder andere: dekentjes op terrassen, de ijsbaan sluiten als het warmer is dan 5 graden, de ijsbaan vervangen door een rolschaatsbaan (naar voorbeeld Gent), of een baan met synthetisch-ijsloos- ijs, de winterterrassen vervangen door alleen een kraam aan de gevel van een horecazaak te maken (van hout) zodat het er wel winters uitziet, maar mensen toch binnen gaan zitten. Ook geven een aantal respondenten aan dat groene aankleding en bomen klimaat-adaptief zijn. Tegelijkertijd is er ook waardering voor de levendigheid die Winterstad brengt, geven mensen aan dat Middelburg trots mag zijn op een evenement als dit. Met name jongeren spreken veel waardering uit voor

het evenement. Sommige respondenten vinden dat gezelligheid en economische activiteit opwegen tegen de milieu-impact. Enkele meningen stellen dat energiegebruik in huis anders ook zou plaatsvinden. Suggesties die gedaan worden voor duurzamer beleid zijn verder: gebruik van duurzame energie zoals zonne- of windenergie voor terrassen en ijsbaan, warmtepompen om warmte en koude tussen ijsbaan en terrassen te hergebruiken, milieuvriendelijkere materialen en minder plastic of tentdoek bij overkappingen, voorstellen voor energiecompensatie door bijvoorbeeld overheden of energiemaatschappijen. Inloopbijeenkomst Ook tijdens de inloopbijeenkomst was duurzaamheid een belangrijk thema. Er is veel ter sprake gekomen wat ook uit de enquête kwam. Wel is er tijdens de inloopbijeenkomst meer aandacht voor de uitvoerbaarheid van het verduurzamen. Bij tijdelijke constructies is het bijvoorbeeld minder voor de hand liggend om met isolatie of dubbel glas te werken. Als suggestie voor het beleid wordt nog gedaan om onderzoek te doen naar het verduurzamen. Ook is er kritiek op bestelhoreca in het centrum. Het zou beter voor het milieu zijn als die uit het centrum verdwijnen aangezien ze ook vaak het centrum uit gaan. Schouw De onderwerpen tijdens de schouw sluiten aan met wat boven ook genoemd is. Als het gaat om duurzaamheid: verwarmde terrassen en een overdekte ijsbaan zijn niet duurzaam.

Er wordt gepleit voor beperking van de duur van Winterstad (maximaal 6-7 weken) en het beperken van verwarmde terrassen. De ijsbaan wordt als leuk ervaren, maar de duurzaamheid ervan is discutabel. Suggesties zijn om restwarmte van de ijsbaan nuttig te gebruiken. De gemeente wordt door de groep binnenstadsbewoners opgeroepen om duidelijke keuzes te maken over duurzaamheid, bijvoorbeeld door het niet toestaan van verwarmde terrassen en het beperken van de omvang en duur van winterse evenementen. Verkeer Enquête Er zijn in de open antwoorden veel opmerkingen over fietsverkeer: terrassen hinderen fietsers, smalle doorgangen, gevaarlijke situaties. Ook geeft een aantal respondenten aan dat de steeds groter wordende terrassen van Winterstad meer ruimte gebruiken die eigenlijk voor fietsers of voetgangers is. Sommige respondenten stellen voor om bepaalde gebieden zoals rond Lange Jan autovrij te maken. Verder is er aandacht voor hulpdiensten: sommige terrassen zouden aanrijdroutes belemmeren. Verder geeft een aantal mensen aan dat terrassen er soms voor zorgen dat mensen die minder mobiel of slechtziend zijn zich niet goed kunnen verplaatsen door de stad. Ook doordat stoepen soms geblokkeerd worden. In de open antwoorden wordt parkeren ook vaak vermeld. Zo willen binnenstadbewoners meer parkeerplekken voor bewoners.

En wordt voorgesteld om de parkeerplekken op het Damplein die nu gebruikt worden als terras, te gebruiken voor fietsparkeren. Er zijn enkele zorgen over onveilige situaties door onduidelijke routes, vooral voor voetgangers en fietsers. Er wordt ook genoemd dat personeel over de rijbaan moet oversteken bij sommige terrassen. Inloopbijeenkomst Tijdens de inloopbijeenkomst wordt er niet zoveel over verkeer gezegd, maar vooral over parkeren. Dit onderwerp wordt behandeld in het conceptplan "Actualisering fiets- en autoparkeerbeleid". Verder geeft een inwoner aan last te hebben van trillingen door zwaar vrachtverkeer in de binnenstadstraten. Dit probleem wordt besproken in de Verkeerswerkgroep Binnenstad. Schouw Aanvullend op de punten uit de enquête en de inloopbijeenkomst zijn zorgen over de verkeersveiligheid op plekken waar terrassen en fietsparkeerders elkaar in de weg zitten, zoals op Plein 1940 en de Turfkaai. Verschillende oplossingen worden aangedragen, zoals het verplaatsen van terrassen naar gevels en het creëren van duidelijke doorgangen. Ondernemers zijn hier geen voorstander van. De terrassen zijn nu goed bereikbaar en alle panden zichtbaar. Wel wordt aangekaart dat er fietsroutes over het voetgangerspad lopen, wat voor onveilige situaties zorgt.

Op locaties als de Turfkaai wordt het bedienen van grote terrasboten als onveilig gezien vanwege drukte en oversteekbewegingen. Obstakels op stoepen (borden, plantenbakken) belemmeren de doorgang, vooral voor mensen met een beperking. Dit wordt als onveilig en onwenselijk beschouwd. Veiligheid Enquête De enquête gaat vooral in op overlast ipv veiligheid. Zowel in de gesloten als open vragen. De helft

(42%)van de respondenten vindt dat de openingstijden aan de ondernemers overgelaten kunnen worden, de andere helft (43%) is het daar niet meer eens. De rest heeft geen mening. Er is ook gevraagd of mensen vinden dat er voldoende wordt gedaan tegen geluidsoverlast. 49% van de binnenstadsbewoners vindt dat er voldoende gebeurt, van de ondernemers is dat 73%. Overlast wordt wel vaak genoemd in de open vraag. Met name geluidsoverlast. Terrassen in de avond en nacht veroorzaken overlast voor bewoners in de binnenstad. Sommigen pleiten voor sluitingstijden (bijv. 22:00) of het weren van terrassen nabij woningen. Ook zijn er klachten over rokerige ingangen van horecazaken. Veel opmerkingen over peuken op straat en ongewenste geuren. Vooral op en rond de Vlasmarkt: meldingen van lawaai, drukte, rokers en zelfs drugsgebruik. Ook vragen mensen om betere handhaving, inzet van portiers en gezamenlijke verantwoordelijkheid van horecaondernemers. Verder geven mensen aan zich te storen aan het afval op terrassen na sluitingstijd en het afval van frietzaken. De inloopbijeenkomst Tijdens de inloopbijeenkomst wordt geluidsoverlast van terrasboten aangekaart. Het geluid draagt ver over het water en weerkaatst tegen gevels, wat storend kan zijn voor omwonenden. Uitbreiding van de openingstijden voor terrassen kan deze overlast versterken.

Ook geven mensen aan dat de bezoekers die buiten wachten geluidsoverlast veroorzaken. De bezorgdiensten worden ook genoemd als bron van overlast ivm het vele af- en aanrijden tot laat in de avond. In de enquête geeft 24% van de respondenten geeft aan dat de groei van afhalen en bezorging overlast bezorgt. 47% van de binnenstadsbewoners geeft aan de diensten handig te vinden, van de ondernemers is dit 73%. Schouw Veel punten die hier genoemd worden, zijn hierboven ook al aangekaart. Aanvulling is overlast door jongeren bij de Geere, dit zorgt voor een onveilig gevoel. Dienstverlening vanuit de gemeente Enquête Er is geen expliciete vraag over de dienstverlening gesteld in de enquête. Wel geven mensen in de open vragen aan dat de communicatie beter zou kunnen, net als de samenwerking met horecaondernemers. Verder zijn er opmerkingen over gebrekkige handhaving van het huidige terrassenbeleid. Inloopbijeenkomst Tijdens de inloop wordt er vaak gevraagd om betere handhaving van bestaande regels en concreet beleid. Veel respondenten vinden dat de huidige regels niet goed worden nageleefd en dat er meer controle en handhaving nodig is. Sommige respondenten vinden de huidige regels te streng en onwerkbaar, en zijn blij dat de gemeente hier niet strikt op handhaaft. Verder is er kritiek op de gemeente voor het niet voldoende betrekken van ondernemers bij het vormgeven van beleid.

Er zijn ook opmerkingen dat de gemeente meer verantwoordelijkheid moet nemen in het faciliteren van een goede balans tussen de belangen van bewoners en ondernemers. Aanwezige ondernemers uiten zorgen over de toenemende hoeveelheid regels en de complexiteit van het verkrijgen van vergunningen. Er is een oproep voor meer duidelijkheid en eenvoud in de regelgeving. Sommige ondernemers vinden dat de gemeente zicht teveel bemoeit met details zoals de kleur van terrasmeubilair en het gebruik van parasols met reclame. Er zijn ook ondernemers die zich gesteund voelen door de gemeente, vooral in de context van het terrassenbeleid en de mogelijkheden die hen worden geboden om hun zaken draaiende te houden. Er is echter ook kritiek op de gemeente voor het niet voldoende ondersteunen van ondernemers bij het verduurzamen van hun terrassen en het vinden van oplossingen voor overlastproblemen. Schouw Aanvullend op het bovenstaande wordt aangekaart dat er ook vergunningen zijn verleend die eigenlijk niet aan de regels voldeden, maar gegund moesten worden doordat de gemeente te laat op de aanvraag handelden ivm zieken. Verder is er breed draagvlak voor meer en betere handhaving van bestaande regels. Gebrek aan handhaving ondermijnt het gezag van de gemeente en leidt tot willekeur. Zowel ondernemers als bewoners vragen om heldere, voorspelbare regels en beleid zonder te veel uitzonderingen.

Dit geeft rust en duidelijkheid. Ook wordt gepleit voor bredere en inclusievere participatie, bijvoorbeeld door meer verschillende inwoners te betrekken bij adviesraden en schouwen, inclusief mensen met een beperking.

Beschermd stadsgezicht, monumenten, beeldkwaliteit Enquête De gesloten vragen laten zien dat een meerderheid van de respondenten vindt dat de terrassen en winterterrassen voldoende rekening houden met het monumentale karakter van de binnenstad: 63,0% vindt dat de winterterrassen voldoende rekening houden met de uitstraling van de monumentale binnenstad. 63,8% vindt dat de reguliere terrassen voldoende rekening houden met het monumentale karakter. 77,2% van de respondenten vindt de huidige uitstraling van de terrassen goed of zeer goed. 84,3% geeft de voorkeur aan een eigen uitstraling per terras, tegenover slechts 15,7% die kiest voor uniformiteit. De open antwoorden bevestigen deels deze uitkomsten, maar laten ook kritiek en zorgen zien die in de gesloten vragen minder zichtbaar zijn. De open antwoorden bevestigen dat veel mensen waarde hechten aan het monumentale karakter van de stad, maar dat levendigheid, sfeer en economische vitaliteit vaak als belangrijker worden gezien. Er is brede steun voor eigen uitstraling van terrassen, maar ook een roep om meer kwaliteit en samenhang. De beeldkwaliteit van terrassen wordt gewaardeerd als deze goed verzorgd is, maar rommelige of slecht onderhouden terrassen roepen ergernis op. Winterterrassen zijn het meest omstreden: ze zorgen voor sfeer, maar ook voor visuele en ruimtelijke drukte.

Inloopbijeenkomst Tijdens de inloopbijeenkomst is er herhaaldelijk kritiek op de impact van Winterstad op het monumentale karakter van de binnenstad, met name op de Markt. De termen “ski-hutten”, “ratjetoe” en “rommelig” worden gebruikt. De ijsbaan wordt door sommige aanwezigen als storend ervaren vanwege de locatie en het effect op zichtlijnen naar het stadhuis en de kerstboom. Sommige respondenten vinden dat Winterstad niet past bij het karakter van Middelburg en dat het concept moet worden herzien of verplaatst. Schouw Tijdens de schouw is de beeldkwaliteit een belangrijk onderwerp van gesprek. Veel van de opmerkingen zijn hier boven ook al gemaakt. Wel is dieper ingegaan op reclame. De aanwezige binnenstadbewoners geven aan geen voorstander te zijn van reclame op terrasafscheidingen en parasols. Ondernemers geven aan dat dit dure investeringen zijn. Die willen ze wel doen als er zekerheid is vanuit het beleid, maar tot die tijd zijn de gratis parasols van o.a. brouwerijen een uitkomst. Verder wordt gesproken over de ARK. De Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit (ARK) zou een grotere rol moeten spelen in het beoordelen van de uitstraling en kwaliteit van terrassen en tijdelijke bouwwerken. Leefbaarheid, woonklimaat van de binnenstad, gebruik openbare ruimte Enquête 16,8% vindt dat het te druk is in winkelstraten door terrassen.

21,3% vindt dat geluidsoverlast van horeca onvoldoende wordt tegengegaan. Binnenstadsbewoners zijn kritischer dan gemiddeld over de balans tussen horeca en leefbaarheid. In open antwoorden (zie hieronder) komt dit sterker naar voren dan in de gesloten vragen. Ondernemers benadrukken vooral het belang van levendigheid en economische vitaliteit, en zien leefbaarheid minder als een knelpunt. De open antwoorden laten een veel duidelijker spanningsveld zien tussen horeca en leefbaarheid. Veel bewoners noemen geluidsoverlast, drukte, en belemmering van doorgang als knelpunten. Er is zorg over de toenemende druk op de openbare ruimte, vooral in winkelstraten en op plekken als Plein 1940. Sommige bewoners vinden dat de balans zoek is: horeca en toerisme krijgen te veel ruimte ten koste van rust, ruimte en woongenot. Er is ook waardering voor de levendigheid, maar bewoners vragen om meer regie, handhaving en grenzen. Verder wordt er aandacht gevraagd voor de rolstoeltoegankelijkheid van de openbare ruimte: die is soms in het gedrang door de ruimte van uitstallingen en terrassen. Respondenten konden vijf functies van de openbare ruimte rangschikken. Gemiddeld scoorden ruimte voor voetgangers en toegankelijkheid het hoogst, gevolgd door ruimte voor fietsers en fietsparkeren, en openbaar groen. Terrassen kwamen op de vierde plaats, en parkeerplekken voor auto's op de vijfde.

Binnenstadsbewoners gaven vergelijkbare prioriteiten, maar legden iets meer nadruk op groen en voetgangersruimte. Ondernemers weken hier duidelijk van af: zij gaven terrassen gemiddeld een veel hogere prioriteit en openbaar groen juist een lagere. Gevraagd naar de belangrijkste functies van de binnenstad, scoorden wonen (gemiddeld 4,02), horeca (4,71) en winkelen (4,58) het hoogst. Binnenstadsbewoners zetten wonen het vaakst op nummer 1 (58,7%), terwijl ondernemers horeca het vaakst als belangrijkste functie noemden (39,4%).

De meeste mensen zijn positief over het mixen van winkels en horeca in winkelstraten zoals de Lange Delft. In alle drie de groepen – het algemene publiek, binnenstadsbewoners en ondernemers – worden meer levendigheid in de straat en de mogelijkheid om na het winkelen uit te rusten op een terras het vaakst genoemd als voordelen. Deze positieve effecten worden veruit het meest genoemd. Negatieve opmerkingen, zoals het is te druk, etalages zijn minder zichtbaar of winkels zijn moeilijker vindbaar, worden wel genoemd, maar veel minder vaak. Ook het aantal mensen dat geen mening heeft, is relatief klein. Inloopbijeenkomst Tijdens de inloopbijeenkomst geven inwoners aan overlast te ervaren van de horeca. Zo hebben ze klachten over wachtrijen en rokers voor horecazaken. Bezorgdiensten veroorzaken geluidsoverlast, verkeersdrukte en onveiligheid. Bewoners van de binnenstad ervaren toenemende druk van toerisme. Ook zijn er zorgen over nachtelijke overlast. Er is één expliciete reactie die wel veel omschrijft van wat er speelt: “Sfeer van veiligheid op de Vlasmarkt is sinds corona verslechterd. Balans zoeken tussen veiligheid van inwoners en geluidsoverlast en het wonen in een uitgaansgebied is lastig, zelfs onmogelijk maar het is wel bergafwaarts gegaan.

Horeca-bezoekers in de na-corona tijd zijn niet ‘opgevoed’ met hoe het in het uitgaansleven hoort en zorgen voor onveilige en onprettige situaties in het uitgaansgebied. Groepen jongeren die zich niet zozeer in de horecaondernemingen bevinden en ook niet groepen die uit de horeca komen na sluitingstijd, maar losse groepen geven dit gevoel.” Verder zijn een aantal deelnemers bezig om een vereniging van binnenstadsbewoners op te richten als gesprekspartner voor de gemeente. Zij zijn voorstander van meer participatie en dialoog met de gemeente en stellen de gezamenlijke schouw voor. Ook het mixen van winkels en horeca in winkelstraten wordt besproken. Aanwezigen benadrukken dat horeca en terrassen bijdragen aan de levendigheid van de stad. Volgens hen zorgen terrassen in winkelstraten voor een aantrekkelijk straatbeeld en maken ze het centrum uitnodigend voor bezoekers. De combinatie van horeca en detailhandel wordt gezien als versterkend: mensen komen winkelen omdat er goede horeca is, en omgekeerd profiteren horecazaken van winkelend publiek. Sommigen gaven aan dat een straat met alleen winkels als saai wordt ervaren en dat de aanwezigheid van terrassen juist voor afwisseling en sfeer zorgt. Tegelijkertijd klonken er ook kritische geluiden.

Zo werd meerdere keren genoemd dat terrassen in smalle winkelstraten zoals de Langeviele en Lange Delft de doorgang belemmeren voor voetgangers en het zicht op etalages wegnemen. Sommige deelnemers pleitten ervoor om terrassen te concentreren op pleinen zoals de Markt of Plein 1940, en winkelstraten vrij te houden van horeca. Schouw Tijdens de schouw wordt uitgebreid stilgestaan bij de terrasboten. Deze zouden zorgen voor geluidsoverlast doordat het geluid via water en de gevels ver draagt. Het mixen van winkels en horeca wordt hier ook besproken. Met name de ruimte die terrassen innemen, waardoor de doorgang voor verkeer lastiger wordt. En het feit dat terrassen het zicht op winkels ontnemen. Voorgesteld wordt om een verhouding in te stellen: maximaal x% mag terras zijn. Ook vinden de aanwezigen het niet wenselijk als er twee terrassen tegenover elkaar zouden komen, omdat de doorgang dan lastiger wordt. Verder wordt aanvullend op wat hierboven al is genoemd, nog gesproken over de impact van evenementen op binnenstadbewoners. Te veel horecagerichte evenementen zorgen voor drukte en weinig rustmomenten voor bewoners. Er wordt gepleit voor meer variatie in evenementen en het beperken van de duur van horeca-evenementen. De ondernemers geven aan dat de evenementen een groot economisch belang hebben en ook zorgen voor levendigheid in de stad.

Ook wordt gesproken over overlast van achterterrassen. Er wordt gepleit voor strengere regels en handhaving op openingstijden, geluid en afvalverwerking. Gebruik openbare ruimte Er is discussie over het gebruik van de openbare ruimte door horeca, zoals het plaatsen van terrassen op plekken die bedoeld zijn voor publiek gebruik (bankjes, pleinen). Er wordt gepleit voor meer openbare zitplekken zonder consumptieverplichting. Ook wordt er door de binnenstadsbewoners gevraagd om duidelijke afbakening van terrassen (bijvoorbeeld met pinnen in de grond) en het vrijhouden van stoepen en doorgangen. De publieke ruimte moet voor iedereen toegankelijk en bruikbaar blijven.