25-166 rvs Krediet baanrotatie vliegveld Midden Zeeland

Raadsvoorstel volgnummer

18 december 2025 25-166

onderwerp

Krediet baanrotatie vliegveld Midden Zeeland

behandelen in raadscommissie

Ruimte

portefeuillehouder

Rutger Schonis Economie Ad van den Kieboom a.van.den.kieboom@middelburg.nl 0118-675202

datum vergadering

programma behandeld door e-mail telefoon

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. Een krediet beschikbaar te stellen voor alle kosten in verband met de baanrotatie van het vliegveld Midden Zeeland van € 8.770.000,2. De lasten van dit krediet (na bijdragen van derden obv de anterieure overeenkomst (met HVV/Driestar), te dekken vanuit de algemene middelen, die op termijn worden aangevuld uit de toekomstige extra inkomsten via de toeristenbelasting conform het besluit van uw raad d.d. 28 januari 2021. 3. De uit bovenstaande voortvloeiende eenmalige last van circa € 6.450.000, i. tijdelijk te dekken uit de algemene reserve; ii. en de extra opbrengsten toeristenbelasting in de komende periode tot en met medio 2034 toe te voegen aan de algemene reserve. 4. De uit bovenstaande voortvloeiende jaarlijkse lasten (rente circa € 19.500 per jaar) en baten (pacht circa € 6.500 per jaar) structureel op te nemen in de meerjarenbegroting 5. Kennis te nemen van het besluit van het College om op grond van artikel 87 van de Gemeentewet geheimhouding op te leggen ten aanzien van de vertrouwelijke bijlagen bij dit raadsvoorstel tot het project is afgerond Aanleiding

Na het ontstaan van het Veerse Meer in 1961 is, in 1968, vliegveld Midden Zeeland aan de Calandweg in Arnemuiden opgericht en in 1970 geopend. In 1972 werd ten westen van het vliegveld een grote camping, De Witte Raaf, gerealiseerd. Ook werden begin jaren 70 (recreatie)woningen op het gebied Oranjeplaat gerealiseerd. De bij de huidige start- en landingsbaan behorende aanvliegroutes voor de toegestane gemotoriseerde vliegtuigen dienen als gevolg van de bescherming van de natuurwaarden van het Veerse Meer met een speciale bocht over het grote recreatiegebied Oranjeplaat te vliegen. De ligging van een groot verblijfsrecreatiegebied min of meer in de aanvliegroute van en naar het vliegveld is vanuit overwegingen over geluid en veiligheid niet ideaal. In de Gebiedsvisie Rondom het Veerse Meer uit 2004 werd verder ook al onderkend door betrokken overheden en partijen dat de hindercontouren van vliegveld Midden-Zeeland een optimale invulling van andere functies in het recreatiegebied Oranjeplaat in de weg stonden. Zeeland Airport bv, eigenaar van vliegveld Midden-Zeeland, heeft in het verleden ooit een voorstel uitgewerkt om de start- en landingsbaan van het vliegveld te verplaatsen en te draaien.

Omdat er zowel bij overheden als de eigenaar geen middelen voor realisatie van een baanaanpassing beschikbaar waren en deze aanpassing voor het vliegveld ook niet leidt tot extra inkomsten of besparingen, is dit voorstel indertijd niet verder uitgewerkt en is de situatie zo gebleven. In 2018 heeft Driestar (HVV), de eigenaar/exploitant van Hof van Saksen in Drenthe, Waterpark Veerse Meer gekocht uit het faillissement van de curator en tevens de overige gronden van het bestaande park van de toenmalige verschillende eigenaren waaronder de gemeente Middelburg. Dit met de ambitie om hier een resort te maken op eenzelfde kwaliteitsniveau als Hof van Saksen. Door de komst van dit park zal de gemeente aanzienlijk meer inkomsten verkrijgen in de vorm van toeristenbelasting. Omdat ook voor Driestar de baanrotatie heel belangrijk was 1

en is, heeft de gemeente Middelburg dit als een kans gezien en het initiatief genomen om te komen tot draaiing van de baan. De kosten, evenals die van een aantal andere investeringen, zouden daarbij gedekt worden door inzet van maximaal 50% van de meeropbrengst uit toeristenbelasting gedurende de eerste 10 jaar van exploitatie. Op 8 oktober 2018 heeft de gemeenteraad ingestemd met de uitgangspunten voor het plan van HVV/Driestar en geen wensen en bedenkingen uitgesproken over de gesloten anterieure overeenkomst. In december 2018 hebben de eigendomsoverdrachten plaatsgevonden. In oktober 2020 is overeenstemming bereikt over aanpassing van de anterieure overeenkomst. Deze aanpassingen zijn op 28 januari 2021 aan de gemeenteraad aangeboden en de gemeenteraad heeft ook naar aanleiding van deze aanpassingen geen wensen en bedenkingen uitgesproken. De hoofdlijnen van de anterieure overeenkomst (inclusief aanpassing, bijlagen 1 en 2) zijn : • Gemeente spant zich maximaal in om een bestemmingsplan wat de gewenste ontwikkeling van het verblijfsrecreatiegebied mogelijk maakt in procedure te brengen, vast te stellen en ervoor te zorgen dat dit onherroepelijk wordt.

• Gemeente spant zich maximaal in om ervoor te zorgen dat HVV/Driestar de extra benodigde gronden (circa 45,5 hectare extra ten opzichte van het bestaande park/camping) in eigendom verkrijgt alsmede ook de grond van Staatsbosbeheer/Waterschap in het bestaande park (circa 13,4 hectare) die in (onder)erfpacht was uitgegeven, en welke (onder)erfpacht deel uitmaakte van de boedel. • Gemeente zal zich maximaal inspannen om ervoor te zorgen dat start/landingsbaan van het vliegveld Midden Zeeland gedraaid wordt, inclusief verwerving benodigde gronden, aanpassingen in bestemmingsplan, vergunningen. • HVV/Driestar betaalt alle kosten die de gemeente maakt voor Waterpark. Plankosten worden vooraf per voorschot betaald. Bij grondverwerving door de gemeente wordt deze meteen doorverkocht aan HVV/Driestar. Indien dit niet mogelijk is, stelt Driestar/HVV een onvoorwaardelijke bankgarantie • Gemeente draagt kosten van een aantal investeringen die vanuit algemeen belang wenselijk waren en zijn, zoals baanrotatie en natuurovergangszone. HVV/Driestar draagt bij in de kosten van deze investeringen naar rato van proportionaliteit, toerekenbaarheid en profijt.

Dekking van de daarna nog resterende kosten komt uit inzet van maximaal 50% extra ontvangst toeristenbelasting als gevolg van het plan Waterpark Veerse Meer De aanpassingen van de overeenkomst in 2020 zien voor een groot deel op deze investeringen. (De ideeën in het kader van de gebiedsontsluitingsvisie zuidelijk veerse meer gebied vallen overigens niet onder deze investeringen omdat het nieuwe plan ten opzichte van het voorgaande bestemmingsplan geen extra verkeer oproept en kosten in verband hiermee dus niet toerekenbaar zijn). Stand van zaken •

•

•

Het bestemmingsplan is Waterpark Veerse Meer 2020 is na een langdurig en intensief participatieproject , op 7 juli 2021 door de gemeenteraad vastgesteld. Op 15 december 2022 heeft de gemeenteraad enkele omissies in dit bestemmingsplan hersteld en een aantal (ondergeschikte, deels redactionele, wijzigingen doorgevoerd. Tegen het bestemmingsplan werd door enkele partijen beroep ingediend bij de Raad van State. Op 6 maart 2024 heeft de Raad van State uitspraak gedaan waarbij de gemeente in het gelijk is gesteld en daarmee is het bestemmingsplan onherroepelijk geworden. De benodigde gronden van Rijksvastgoedbedrijf en SAMIC zijn inmiddels verworven en met Staatsbosbeheer is overeenstemming bereikt. Levering moet nog plaatsvinden. Met het Waterschap moet nog een overeenkomst gesloten worden over de resterende benodigde 0,6 hectare. Waterschap heeft aangegeven dat ze eerst met Staatbosbeheer tot afspraken willen komen en daarna pas over deze grondtransactie willen spreken. Besprekingen tussen waterschap en Staatbosbeheer zijn inmiddels afgesloten. Verwacht wordt dat de overeenkomst met het waterschap nu op korte termijn gesloten kan worden. Voor de baanrotatie geldt dat in maart 2022 een overeenkomst is gesloten met het vliegveld, en dat de provincie een nieuw luchthavenbesluit en inpassingsplan heeft vastgesteld.

Tegen het inpassingsplan is beroep aangetekend bij de Raad van State zodat dit nog niet onherroepelijk is. Het luchthavenbesluit moet nog gepubliceerd worden. Dit kan echter niet eerder dan nadat de Inspectie Leefomgeving en Tansport (IL&T) een zogenaamde Verklaring Veilig Gebruik Luchtruim (VVGL) heeft afgegeven. Deze is door de 2

•

Regionale Uitvoerings Dienst Zeeland (RUD) aangevraagd maar de VVGL is nog niet afgegeven. Deze wordt binnenkort verwacht. Driestar heeft alle plankosten tot op heden betaald en de gronden voor Waterpark zijn meteen doorgeleverd aan Driestar.

Dit raadsvoorstel heeft betrekking op de baanrotatie, zowel de grondverwerving hiervoor als daarna, nadat het inpassingsplan onherroepelijk is geworden, de aanleg van de nieuwe baan. Om dit uit te kunnen voeren moet de gemeenteraad een krediet beschikbaar stellen. Het gaat om kosten van grondaankoop, kosten van aanleg van de baan en kosten van planbegeleiding, voorbereiding en toezicht. Met alle eigenaren van benodigde grond is inmiddels minnelijke overeenstemming bereikt. HVV/Driestar heeft gefaciliteerd in de grondverwerving door geschikte ruilgronden aan te kopen en deze zonder winst in te zetten ten behoeve van de grondverwerving voor de baanrotatie. Hierdoor kan tegemoet gekomen worden aan de wens van de eigenaren om in plaats van met geld met grond gecompenseerd te worden. De oppervlakte grond waarmee gecompenseerd wordt is wat meer dan de grond die wordt ingeleverd wat het voor de eigenaren aantrekkelijker heeft gemaakt om mee te werken. Tegenover de extra kosten als gevolg van deze grotere oppervlakten staat dat als het niet gelukt was om minnelijk tot overeenstemming te komen de gemeente in het kader van een volledige schadeloosstelling, ook schade had moeten compenseren die er, nu er gronddruilen zijn, niet is.

Bovendien wordt door het bereiken van minnelijke overeenstemming bespaard op de kosten van een advocaat en deskundigen die nodig zouden zijn in een onteigeningsproces. Door het vliegveld is een voorlopige inschatting gemaakt van de kosten van aanleg. De komende maanden zal dit uitgewerkt worden tot een taakstellende begroting zoals afgesproken in de overeenkomst met het vliegveld. Er wordt eenzelfde soort baan aangelegd als de huidige baan. De kosten van de nieuwe baan zijn aanzienlijk hoger dan die van de aanleg van de vorige baan in 2017. De belangrijkste redenen hiervoor zijn: • een grotere oppervlakte die geschikt moet worden gemaakt (niet alleen de baan maar ook de routes van de baan naar de hangars/bedrijven en vice versa) • het gegeven dat de vorige baan kon worden aangelegd op een bestaande, reeds geëgaliseerde en ingeklonken baan, waar de aanleg nu plaatsvindt op grond die voortdurend agrarisch is gebruikt. • Een prijsstijging ten opzichte van 2017 met circa 50% (conform de GWW-index van het CBS). In de kredietaanvraag is verder rekening gehouden met kosten van planbegeleiding, voorbereiding en toezicht. Het grootste deel hiervan is al uitgegeven. Sinds 2018 zijn hiervoor onder meer kosten van ambtelijke inzet, juridische en technische advisering, taxaties, kosten van het inpassingsplan en het luchthavenbesluit gemaakt.

Deze zijn tot nog toe voorgeschoten door HVV./Driestar en worden conform de anterieure overeenkomst verrekend bij gelegenheid van de eerste grondverwerving.

Effect

Er zijn middelen beschikbaar om de baanrotatie van het vliegveld te realiseren. De gronden kunnen worden aangekocht en de nieuwe baan kan, nadat het inpassingsplan onherroepelijk is geworden, aangelegd worden. Het streven is om zo spoedig mogelijk in 2026 te starten met de aanleg. Gewacht moet echter worden tot het inpassingsplan onherroepelijk is en in werking treedt. Zodra de nieuwe baan gereed is voor gebruik kan deze in exploitatie worden genomen en kan het gebruik van de huidige baan als start/landingsbaan worden beëindigd.

Argumenten

1. 2. 3. 4.

Met de baanrotatie wordt een duurzaam veilige situatie in de omgeving van het vliegveld gerealiseerd Door de baanrotatie wordt de geluidshinder voor de omgeving (Oranjeplaat, Waterpark) verminderd Hierdoor wordt het tevens mogelijk om Waterpark Veerse Meer zo optimaal mogelijk, en volledig conform de ambities te realiseren De gemeente komt de verplichtingen die zijn aangegaan in de anterieure overeenkomsten met HVV/Driestar en de overeenkomst met het vliegveld na 3

5.

HVV/Driestar draagt conform de anterieure overeenkomst bij in de kosten.

Kanttekeningen

1. 2.

3.

4.

Als geen krediet beschikbaar wordt gesteld kan het plan niet uitgevoerd worden en ontstaat schade De verwachte lasten lopen, evenals bij de erfpachtcanon voor de natuurovergangszone waarover in november 2023 is besloten, niet synchroon met de dekking omdat de toeristenbelasting pas gegenereerd kan worden vanaf de opening van het park. Dit verschil wordt later weer ingelopen. In het verleden is afgesproken dat voor de dekking van de investeringen in o.a. natuurovergangszone en baanrotatie maximaal 50% van de meeropbrengst aan toeristenbelasting als gevolg van de komst van het park gedurende de eerste 10 jaar (van exploitatie) wordt ingezet. Het kan zijn dat dit net niet voldoende is om de investering volledig te dekken en dat met een iets langere periode gerekend moet worden. Op basis van de cijfers van het Kenniscentrum voor kusttoerisme Zeeland (bijlage 11) zou dat, met hantering van het tarief toeristenbelasting voor 2025, zo zijn. Omdat deze cijfers gemiddelden zijn over allerlei terreinen (goedlopende en slechtlopende, veel- en weinig voorzieningen, seizoens- en niet of minder seizoensgebonden, ook hele kleine terreinen met enkele woningen, vergelijkbare parken met Hof van Saksen zijn er niet) mag verwacht worden dat de bezettingsgraad voor een park wat kwalitatief aan de bovenkant staat, en zich volledig richt op verhuur, hoger zal zijn dan dat gemiddelde.

Zo realiseert Centerparcs in Nederland structureel een bezettingsgraad tussen 70 en 80%. De bezettingsgraad die Driestar op Hof van Saksen in de periode 2023-2025 realiseert was in diezelfde orde van grootte en had nog hoger kunnen zijn als in die periode geen renovatieprojecten hadden plaatsgevonden. Op grond daarvan verwachten wij dat 50% van de meeropbrengst van de toeristenbelasting, gebaseerd op het tarief 2025, voldoende zal zijn om de investeringen te dekken. In bijlage 10 is voorzichtig gerekend met een uiteindelijke bezettingsgraad van 60% (waarbij tevens rekening is gehouden met de mogelijke nadelige invloed op de bezettingscijfers door de verhoging in 2026 van de omzetbelasting voor vakantieparken van 9% naar 21%). Verder is het denkbaar dat het tarief voor de toeristenbelasting in de komende jaren met de inflatie wordt verhoogd waardoor de opbrengst hoger en het risico kleiner wordt. In de anterieure overeenkomst wordt nog gesproken over mogelijke nog nader te bepalen investeringen in infrastructuur die uit de inzet van maximaal 50% gedurende 10 jaar van de meeropbrengst toeristenbelasting als gevolg van de komst van het park, gedekt zouden kunnen worden.

Als de meeropbrengst wordt zoals op basis van de gegevens van het Kenniscentrum voor kusttoerisme Zeeland becijferd is of iets hoger, is er daarna geen/weinig ruimte meer voor andere investeringen op basis van deze overeenkomst. Op dit moment worden die ook niet meteen noodzakelijk geacht. Gelet daarop kan geconcludeerd worden dat met de baanrotatie en het maken van de natuurovergangszone aan de verplichtingen op dit punt uit de anterieure overeenkomst is voldaan. Een verzoek voor eventuele andere gewenste investeringen zal in dat geval afzonderlijk moeten worden bekeken, zonder dat sprake is van verplichtingen.

Financiën

Wat mag het kosten? Zie bijgaand overzicht. Omdat de overeengekomen grondverwerving nog niet is geeffectueerd en er sprake is van begrote bedragen voor de realisatie van de nieuwe baan, is deze bijlage, evenals een aantal andere, geheim om de onderhandelingspositie van de gemeente niet nadelig te beïnvloeden. Het totale benodigde en nu gevraagde krediet is € 8,77 miljoen. Zodra alle grondverwerving heeft plaatsgevonden en de baan is aangelegd kan de geheimhouding van de bijlagen vervallen. Hoe gaan we dat financieren? De kosten worden primair gedekt uit de inzet van in de toekomst te ontvangen toeristenbelasting, zie bijlage 9. Daarnaast draagt HVV/Driestar 30% bij conform de in de anterieure overeenkomst gemaakt afspraken. Het vliegveld werkt mee op verzoek van de gemeente. De nieuwe gedraaide baan kan geen extra inkomsten genereren voor het vliegveld omdat het aantal vluchten hetzelfde blijft. Er zal voor het vliegveld eerder sprake zijn van extra beheerskosten ten opzichte van de huidige situatie omdat het te beheren terrein groter wordt. Gelet hierop is altijd 4

duidelijk geweest dat het vliegveld niet kan bijdragen in de kosten. In maart 2022 is dan ook overeengekomen dat het vliegveld volledig schadeloos wordt gesteld. In bijlage 9 wordt gerekend met investeringsbedragen. Het grootste deel van de investering zit in grond. Een beperkt deel van deze grond blijft eigendom van de gemeente en zal verpacht worden aan het vliegveld. De lasten van deze grond komen jaarlijks, als rentelasten in de begroting terecht, waartegenover pachtopbrengsten staan. Op deze manier kunnen deze gronden (met luchthavenbestemming) agrarisch gebruikt worden terwijl het vliegveld toch grip houdt op wat er op deze gronden gebeurt. Structurele (rente)lasten als gevolg hiervan zijn € 19.500 waar tegenover circa € 6.500 aan pachtopbrengsten kan komen te staan. De schadeloosstelling voor de aanleg van de nieuwe baan en de in verband daarmee aan het vliegveld te verkopen ondergrond, het grootste deel van de aan te kopen grond, vormt, na aftrek van de bijdrage van HVV, een eenmalige last ter grootte van € 6.450.000. De dekking van het geheel vindt (net als bij de investering in de natuurovergangszone) plaats door de in 2018 afgesproken inzet van maximaal 50% gedurende 10 jaar. van de meeropbrengst toeristenbelasting als gevolg van de komst van het park (zie bijlage 9).

In de eerste jaren als het park nog niet in exploitatie is maar de investeringen al wel gedaan zijn zal er tegenover de betreffende lasten nog geen meeropbrengst toeristenbelasting zijn. Dit gaat lopen zodra de exploitatie van het park start en later wordt dit verschil weer ingelopen. Omdat nog niet precies bepaald kan worden (de exacte oppervlakten van wat eigendom van de gemeente blijft en wat eigendom van het vliegveld wordt) welk deel van de lasten eenmalig zal zijn en welk deel structureel is hiervoor een inschatting gedaan. De jaarlijkse lasten en bijbehorende dekkingen dienen structureel te worden opgenomen in de meerjarenbegroting (zoals voor de natuurovergangszone al is gebeurd). Zijn er significante gevolgen voor het weerstandsvermogen? Dit zal tijdelijk een impact hebben op ons weerstandsvermogen, maar zal in de loop der jaren geleidelijk worden ingelopen. Zoals eerder aangegeven, zullen er in de eerste jaren – waarin het park nog niet operationeel is maar de investeringen al wel zijn gedaan – nog geen aanvullende inkomsten uit toeristenbelasting tegenover de gemaakte lasten staan.

Nu het langer duurt voordat het park volledig in exploitatie zal zijn, en de kosten in de tussentijd gestegen zijn, bestaat het risico dat mogelijk gedurende een iets langere periode dan tien jaar, het afgesproken deel (50%) van de meeropbrengst toeristenbelasting nodig zal zijn om de lasten van, de overeengekomen investeringen te dekken. Wij verwachten dit echter niet, gelet op de bezettingscijfers bij het referentiepark Hof van Saksen. Zodra het park in exploitatie wordt genomen, zullen de extra inkomsten uit toeristenbelasting gefaseerd en oplopend gegenereerd worden. Deze meeropbrengsten worden tot en met 2034 toegevoegd aan de algemene reserve, ter dekking van de tijdelijke financiering zoals voorgesteld in dit raadsvoorstel.

Duurzaamheid

Niet van toepassing Communicatie en participatie

In het kader van de plannen rond Waterpark Veerse Meer heeft uitgebreide participatie plaatsgevonden. Dat geldt ook voor het luchthavenbesluit en het inpassingsplan. Voor dit kredietvoorstel is participatie niet van toepassing. Uitvoering

Grondaankopen vinden plaats. De gronden die nodig zijn voor de nieuwe baan worden in eigendom overgedragen aan het vliegveld. Het vliegveld legt de nieuwe baan aan en de gemeente vergoedt aan het vliegveld de kosten hiervan. Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

Niet van toepassing Bijlagen 1) Overzicht benodigd krediet baanrotatie (geheim) 2) Anterieure grondexploitatieovereenkomst tussen de gemeente Middelburg en Driestar BV, 1 oktober 2018 3) Aanpassing anterieure grondexploitatieovereenkomst Driestar-Gemeente Middelburg inzake Waterpark Veerse Meer oktober 2020

5

4) Overeenkomst vliegveld 22 maart 2022 5) Kaart te verwerven percelen Baanrotatie eigenaar 1 6) Kaart te verwerven percelen Baanrotatie eigenaar 2 7) Kaart te verwerven percelen Baanrotatie eigenaar 3 8) Taxatierapport eigenaar 1 (geheim) 9) Taxatierapport eigenaar 2 (geheim) 10) Taxatierapport eigenaar 3 (geheim) 11) Geactualiseerd overzicht dekking afgesproken investeringen in directe omgeving van het plan (geheim) 12) Bijlage bij bijlage 9 (1) ; Schatting opbrengst toeristenbelasting Waterpark Veerse Meer op basis van bezetting 60%.(geheim) 13) Bijlage bij bijlage 9 (2) : Schatting opbrengst toeristenbelasting Waterpark Veerse Meer op basis van gegevens kenniscentrum kusttoerisme (geheim)

Middelburg, 18 november 2025 Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

Garmt Kolhorn de burgemeester,

Yvonne van Mastrigt

6