25-125 rvs budget restauratie gevels stadshuis

raadsvoorstel volgnummer

25 september 2025 25-125

onderwerp

budget restauratie gevels stadshuis

datum vergadering

behandelen in raadscommissie

Ruimte

portefeuillehouder

Carla Doorn Sport, cultuur en recreatie Henk de Kunder h.de.kunder@middelburg.nl 0118 675 283

programma behandeld door e-mail telefoon

Conceptbesluit

De raad besluit 1. € 20.422.000 krediet te verstrekken voor de uitvoering van het project restauratie van de gevels van het historische stadhuis aan de Markt. 2. € 7.900.000 ten laste te brengen van de algemene reserves en deze toe te voegen aan de getroffen voorziening voor de dekking van de totale projectkosten van de onder beslispunt 1 genoemde restauratie. Aanleiding

In 2019 is een onderzoek uitgevoerd naar de staat van de natuurstenen gevel nadat een stukje zandsteen van een gevelornament afbrak. Het onderzoek toonde aan dat zowel de gevelbekleding als de ornamenten en beelden restauratie en onderhoud nodig hebben. Uitstel van herstel werd afgeraden en regelmatige inspectie werd aanbevolen. Daarom is restauratie op dit moment noodzakelijk. In december 2021 kreeg Rothuizen Erfgoed opdracht om een globaal restauratieplan op te stellen voor de gevels van het vooroorlogse, Gotische deel van het Stadhuis. Eind 2023 waren de daartoe opgestelde stukken gereed en besproken met de Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Aansluitend heeft in 2024 een bouwhistorisch onderzoek naar de gevels plaatsgevonden waarna het project begin 2025 vormgegeven kon worden. Antea Group heeft in de eerste helft van 2025 is de volledige scope van de restauratieopgave voor de stadhuisgevels uitgewerkt en de totale Investeringsopgave beeld gebracht. Deze totale investeringsopgave voor een restauratieproject van deze omvang omvat meer dan uitsluitend bouwkundige kosten. Deze worden verhoogd met bijkomende kosten waaronder projectmanagement, architect en adviseurs, directie toezicht, marketing en communicatie. Daarbij is tevens een post onvoorzien opgenomen passend bij het project en monument. Effect

Het resultaat is dat de restauratie van het parementwerk (de natuurstenen bekleding van de gevel), het beeldhouwwerk en ornamenten van het Stadhuis volgens het restauratieplan is afgerond en het Stadhuis daarmee voor de komende 25 jaar gevrijwaard is van groot onderhoud binnen de vastgestelde scope. Het is gebruikelijk dat grootscheepse restauraties om de 50 jaar plaatsvinden, waarbij ook om de 25 jaar restauratiewerkzaamheden plaatsvinden. Jaarlijks planmatig onderhoud van het Stadhuis blijft uiteraard noodzakelijk. Argumenten

•

De gemeente Middelburg is eigenaar van het Stadhuis, opgenomen in het rijksmonumentenregister, en heeft daardoor de wettelijke instandhoudingsplicht. 1

• •

•

•

Het Stadhuis is een van de mooiste laat-gotische raadhuizen van het land en is niet alleen lokaal maar ook regionaal en nationaal van belang en is tevens van betekenis in internationale context. Het stadhuis, als iconisch middelpunt van de historische binnenstad, belichaamt de rijke geschiedenis en de unieke sfeer die Middelburg zo aantrekkelijk maakt. Door te investeren in de restauratie van dit beeldbepalende monument, wordt niet alleen dit unieke rijksmonument in stand gehouden, maar versterken we ook het imago van Middelburg als historische en gastvrije stad. Middelburg is een echte monumentenstad. Op basis van het aantal geregistreerde rijksmonumenten staat de gemeente op plaats zeven van de ranglijst grote monumentengemeenten. Zowel in de Omgevingsvisie als in het beleidsplan toerisme wordt de waarde hiervan benadrukt. De restauratie van het Stadhuis biedt dan ook een unieke kans voor Middelburg om zich als zodanig te profileren en het project in te zetten middels citymarketing gericht op de cultuurhistorisch geïnteresseerde bezoeker. Het stadhuis is het visitekaartje van de stad, een plek waar verleden, heden en toekomst samenkomen en daarmee van belang voor toeristen, inwoners en ondernemers.

Eind 2024 zijn is voor de externe projectleiding Antea Group aangetrokken die onder meer de projectleiding heeft verzorgd van de restauratie van de Cuneratoren in Rhenen en van de recent afgeronde restauratie van de Domtoren in Utrecht. Genoemde projecten zijn zonder overschrijding van de beschikbaar gestelde budgetten afgerond.

Kanttekeningen

•

• •

•

•

Dit raadsvoorstel voorziet in volledige dekking van de projectkosten door de gemeente. Uiteraard wordt er optimaal gebruik gemaakt van de beschikbare subsidieregelingen voor de restauratie. Er is reeds een aanvraag voor de Subsidieregeling Instandhouding Monumenten (SIM) ingediend die bij een maximale toekenning € 1.800.000 bijdraagt. Ook is reeds een aanvraag ingediend voor de provinciale subsidieregeling restauratie Rijksmonumenten 2025 die bij maximale toekenning € 500.000 kan bijdragen. Zodra de recente toezegging door het ministerie van OCW dat (eenmalig) extra middelen beschikbaar gesteld worden voor de restauratie van grote monumenten nader is uitgewerkt zal ook voor deze regeling een aanvraag g worden ingediend. Van genoemde regelingen zijn nog geen beschikkingen ontvangen waardoor deze subsidiegelden nog niet zijn meegenomen. Uiteraard wordt gedurende het project blijvend ingezet op het verkennen van subsidiekansen om daarmee de eigen investering te kunnen reduceren. Definitief toegekende subsidies leiden niet tot een verhoging van het beschikbaar gestelde budget maar zorgen voor een verlaging van de kosten die de gemeente in dit project draagt.

Volgens de huidige planning wordt in 2026 gestart met de zogeheten bouwteamfase, waarin ook een proefrestauratie zal plaatsvinden en zal in 2027 met de feitelijke restauratie gestart worden die naar verwachting in het eerste kwartaal van 2030 gereed zal zijn. Gedurende deze periode zullen de werkzaamheden voor gebruikers, omwonenden, ondernemers en bezoekers mogelijk overlast veroorzaken. Om dit zoveel mogelijk te beperken zijn goede afspraken en gerichte en pro-actieve communicatie noodzakelijk. In de jaarrekening 2023 is een voorziening getroffen ter grootte van € 8.296.000 voor de restauratie. Eind 2024 is deze op vraag de accountant geactualiseerd en heeft in 2024 een toevoeging plaatsgevonden van € 3.234.000 waarmee de voorziening voor de noodzakelijke restauratiekosten per 31-12-2024 is verhoogd naar € 11.530.000. Daarnaast is er in de afschrijvingsreserve in totaal een bedrag gereserveerd van € 1.622.711. Deze bedragen zijn gebaseerd op een geïndexeerde raming per oktober 2024. Bij een restauratieproject van deze omvang gaat het niet alleen over de bouwkosten maar ook over aanvullende kosten die met een dergelijk project gepaard gaan.

Financiën

Wat zijn de kosten? De totale projectkosten bedragen € 21.050.000. In deze projectkosten is rekening gehouden met de nietcompensabele BTW. Hoe worden de kosten gedekt? De kosten worden gedekt uit de bestaande afschrijvingsreserve van € 1.622.711 en de bestaande voorziening 2

van € 11.530.000 voor de noodzakelijke restauratiekosten. Deze worden aangevuld met een toevoeging van € 7.900.000 aan de voorziening ten laste van de algemene reserves. Hiermee is de dekking geborgd voor het op 23-05-2024 verstrekte voorbereidingskrediet van € 578.000 en het gevraagde uitvoeringskrediet van € 20.422.000. Zijn er significante gevolgen voor het weerstandsvermogen? Ja. Door de uitname uit de algemene reserve van € 7.9 mln. zal de beschikbare weerstandscapaciteit afnemen. De weerstandsratio ten opzichte van de jaarstukken 2024 zal naar verwachting met ongeveer 0.5 afnemen. Bij de begroting 2026 zal in de paragraaf weerstandsvermogen een actueel overzicht van de weerstandratio opgenomen worden. Duurzaamheid

In de aanbestedingsfase zullen concrete eisen en uitgangspunten worden geformuleerd op het gebied van Duurzaamheid en MVOI (inkoop- en aanbestedingsbeleid gemeente Middelburg). Daarnaast zullen tijdens de uitvoeringsfase kansen en mogelijkheden op het gebied van duurzaamheid en/of circulariteit worden onderzocht en daar waar mogelijk worden toegepast Communicatie en participatie

Het projectplan voorziet in het aanstellen van een omgevingsmanager voor het project Restauratie Stadhuis Middelburg. Deze is verantwoordelijk voor het onderhouden van goede relaties en is het aanspreekpunt voor de directe omwonenden, ondernemers en andere partijen rondom het Stadhuis en fungeert als liaison tussen het project en de omgeving om de verschillende belangen zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen. Het gaat hierbij om bijvoorbeeld om belangen t.a.v. leefbaarheid, bereikbaarheid en veiligheid. In het nog op te stellen BLVC-plan (Bereikbaarheid, Leefbaarheid, Veiligheid en Communicatie) worden de maatregelen beschreven die de aannemer in acht moet nemen om de overlast van de uitvoeringswerkzaamheden op de omgeving te beperken. Samenwerking met het restauratieteam, de communicatieadviseur en de wijkmanager is evident; de omgeving moet passend geïnformeerd worden over de het project Het Stadhuis is het icoon van de stad en wordt nauwlettend gevolgd. Het is dan ook van belang dat niet alleen de directe omgeving goed wordt geïnformeerd, maar ook de burgers, bedrijven en belangenorganisaties in de hele stad. De restauratie biedt ook een unieke kans om middels citymarketing Middelburg te promoten op een wijze die o.m. invulling geeft aan de omgevingsvisie en het actieplan toerisme. Uitvoering

De uitvoering van de restauratie zal plaatsvinden volgens de Bouwteam-organisatievorm. Een bouwteam is met name geschikt voor complexe projecten waar technische haalbaarheid, kosten en uitvoerbaarheid nauw op elkaar moeten aansluiten, en waar er behoefte is aan een optimale en geïntegreerde samenwerking tussen de opdrachtgever, architect en de aannemer. Recent zijn de selectieleidraden voor de architectenbegeleiding en Restauratieaannemer gepubliceerd. De geselecteerde partijen worden vervolgens uitgenodigd in te schrijven op de aanbestedingen volgens de Europese niet-openbare aanbestedingsprocedure. De restauratie is in twee fasen te verdelen. De eerste fase wordt ook wel de Bouwteamfase genoemd, Dit is een gezamenlijke voorbereidingsfase tussen de opdrachtgever, architect en aannemer om tot een gedragen restauratieplan, een heldere prijs en beheersbare risico's te komen voordat de eigenlijke uitvoeringsfase van het project begint. In deze fase wordt er samengewerkt aan een definitieve visie op de restauratie en wordt het restauratieplan in gezamenlijkheid ontwikkeld. Dit is essentieel voor het succes van deze complexe restauratie, omdat het de noodzakelijke expertise en samenwerking tussen verschillende partijen borgt.

3

Het is de intentie om het uitvoeren van het restauratiewerk (fase 2) te gunnen aan de voor de bouwteamfase geselecteerde aannemer na een positieve gezamenlijke afronding van die bouwteamfase. Schematische weergave en indicatieve planning:

Gedurende de looptijd van het restauratieproject wordt uw raad elk kwartaal geïnformeerd d.m.v. een voortgangsrapportage. Met name wijzigingen in planning, begroting en risico’s worden gerapporteerd. Waar nodig wordt een raadsbijeenkomst georganiseerd. Advies ingewonnen bij adviesorgaan? n.v.t. Bijlagen

•

Presentatie raad toelichting financiën 19-08-2025. Het college heeft in de vergadering van 26-08-2025 besloten hier op basis van artikel 87 van de gemeentewet en op grond van artikel 5.1, 2e lid, onderdeel b van de Wet open overheid geheimhouding op te leggen.

Middelburg, 26 augustus 2025 Burgemeester en wethouders van Middelburg de loco-secretaris,

Mirjam Wisse

de burgemeester,

Yvonne van Mastrigt

4