25-063 Bijlage 1. Uitvoeringsagenda Gebiedsvisie Veerse Meer 2020-2030.
Tekst van het document
2025
UITVOERINGSAGENDA
GEBIEDSSAMENWERKING VEERSE MEER
GEBIEDSVISIE VEERSE MEER
TIJDLIJN VEERSE MEER
UITDAGINGEN & OPGAVEN
PARTNERSCHAP & ORGANISATIESTRUCTUUR
PROJECTEN IN UITVOERING
UITVOERINGSAGENDA 1
VEERSE MEER
3
5
7
VOORWOORD
DEEL I: GEBIEDSSAMENWERKING VEERSE MEER
GEBIEDSVISIE VEERSE MEER GEBIED
TIJDLIJN VEERSE MEER
14
16
PARTNERSCHAP & ORGANISATIESTRUCTUUR
DEEL II: PROJECTEN IN UITVOERING
INFOGRAPHIC
VEERSE MEER WATER
22
24
26
28
DAGRECREATIEVE OEVER
DAMMEN
18
BEBOUWDE OEVER
11 UITDAGINGEN & OPGAVEN
20 NATUUROEVERS EN EILANDEN
VOORWOORD Sinds de afdamming in 1961 is het Veerse Meer voor Zeeland van grote economische, ecologische én maatschappelijke betekenis. Overheden en organisaties werken daarom al een aantal jaar samen om de kwaliteiten van het Veerse Meer gebied te versterken. Dat heeft geleid tot deze uitvoeringsagenda waarin staat wat we het komende jaar gaan doen. Deze agenda is niet in beton gegoten. Maar hij heeft wel een stevig fundament: er is inmiddels extra geld beschikbaar vanuit het gebiedsinvesteringsfonds Netten op Zee. Daarmee kunnen we nu echt zaken aanpakken. De agenda wordt jaarlijks geëvalueerd, aangevuld en opnieuw vastgesteld door het bestuurlijk overleg Veerse Meer gebied. Zo blijft er ruimte voor verdere uitwerking, nieuwe inzichten en nieuwe projecten. En dat zal ongetwijfeld nodig zijn, is mijn ervaring in de samenwerking van de afgelopen jaren. En terecht dat we bijstellen indien nodig: het Veerse Meer is een uniek stukje Zeeland. Het heeft door de voortdurende wisselwerking tussen natuurlijke processen en menselijk ingrijpen geleid tot een afwisselend landschap met een grote aantrekkingskracht op bewoners, recreanten en toeristen. Laten we hier met elkaar als echte Zeeuwen “zuunig” op zijn in de positieve zin van het woord. Namens de gebiedssamenwerking Veerse Meer, Voorzitter
De uitvoeringsagenda bestaat uit een Deel I en II. Het eerste deel is een vast onderdeel, het tweede deel is dynamisch en wordt jaarlijks aangepast.
Dick van der Velde NextGenerationEU
UITVOERINGSAGENDA 3
UITVOERINGSAGENDA 2
OPEN AGRARISCH GEBIED
17
8
GEBIEDSSAMENWERKING VEERSE MEER
DEEL I
De Gebiedsvisie Veerse Meer 2020-2030 heeft als doel de kwaliteiten van het gebied te borgen en te versterken, waarbij waterveiligheid, natuur, (verblijfs)recreatie, landbouw, visserij, leefbaarheid en landschap met elkaar in balans zijn. Deze kwaliteiten zijn met de bedreigingen, uitdagingen en ambitie in het gebied in de visie verwoord naar een breed gedragen toekomstperspectief. Een perspectief wat van overheden, ondernemers, inwoners en gebruikers vraagt om integraal en vanuit de toegevoegde waarde van het gebied en de gebiedsfuncties samen te werken. Een integrale en gebiedsgerichte aanpak waarbij de identiteit van het Veerse Meer gebied centraal staat. Door in samenhang projecten te ontwikkelen, ontstaan kansen voor de beleving en kwaliteitsverbetering van het gebied – voor ondernemers, bewoners en gebruikers. Niet alleen wordt het gebied daardoor aantrekkelijker, het biedt mogelijkheden om het gebied voor te bereiden op de toekomst. Het gaat immers om een natuur- en recreatiegebied waar de kwaliteit onder druk staat. Er zijn grote uitdagingen op het gebied van klimaat, landbouw, water, recreatie, bereikbaarheid en natuur. In de gebiedssamenwerking Veerse Meer zorgen we er samen voor dat de balans tussen verschillende functies van het gebied verbetert en er keuzes worden gemaakt in de complexe ruimtelijke puzzel.
Dit doen we door het gebied centraal te zetten, projecten integraal aan te pakken en zo waardecreatie mogelijk te maken. We verrijken projecten vanuit verschillende thema’s en leggen verbanden met de vaak ingewikkelde uitdagingen en opgaven. Zo werken we samen aan een veilig, economisch aantrekkelijk, ecologisch gezond en (be)leefbaar Veerse Meer gebied.
UITVOERINGSAGENDA 5
UITVOERINGSAGENDA 4
GEBIEDSVISIE VEERSE MEER GEBIED De uitvoeringsagenda laat zien op welke manier wordt samengewerkt aan de uitvoering van de Gebiedsvisie Veerse Meer. Deze visie gaat in op het water, de oevers, strandjes, havens, dorpen, dijken, dammen en het open agrarisch gebied. Om bij toekomstige ontwikkelingen een goede balans te behouden tussen omgevingskwaliteiten, leefbaarheid en economie, zijn kaderstellende principes beschreven en vastgelegd in de Omgevingsverordening Zeeland. Het belangrijkste is dat er geen nieuwe permanente ontwikkelingen meer worden toegestaan, tenzij een ontwikkeling voldoet aan de in de gebiedsvisie omschreven kaders in specifieke gebieden. Deze gebieden noemen we aandachtsgebieden. Dit biedt rust om plannen met recht van uitvoering te laten landen in het gebied. Voor de integrale en gebiedsgerichte projecten is het bestuurlijk overleg Veerse Meer gebied opdrachtgever. Afstemming, voortgang en samenwerking worden besproken binnen de gebiedstafel Veerse Meer, waar alle 26 partners van de gebiedsvisie bij betrokken zijn. De Provincie Zeeland is regisseur en voorzitter van het bestuurlijk gebiedsoverleg.
FIGUUR 1: HET VEERSE MEER GEBIED
UITVOERINGSAGENDA 7
UITVOERINGSAGENDA 6
Het Veerse Meer gebied stopt niet bij de oevers van het Veerse Meer, maar kan tot drie kilometer landinwaarts doorlopen. Daar waar deze drie kilometer zone Walcheren raakt, is er afstemming met de gebiedssamenwerking Noordwest Walcheren.
TIJDLIJN VEERSE MEER Het Veerse Meer is ontstaan met de voltooiing van de dam en de sluiting van de Veerse Gatdam tussen Kamperland en Vrouwenpolder in april 1961.
Aan de westzijde is al in 1960 de Zandkreekdam gemaakt. De woelige binnenzee van Veersche Gat, Zuidvliet en Zandkreek is niet meer. De sluiting markeert hiermee het ontstaan van het Veerse Meer. Het Veerse Meer is het eerste zeegat dat in het kader van de Deltawerken is afgesloten. De transformatie van zeearm tot meer verandert het hele gebied ingrijpend.
Het nieuwe meer wordt langzaam zoeter door polderen hemelwater. Het wordt een brakwatermeer met een geheel eigen flora en fauna en een belangrijk gebied voor vogels. In 2000 wordt het gebied aangewezen als speciale beschermingszone voor vogels volgens de Natura 2000 richtlijnen. Het meer heeft een lengte van 22 kilometer en een breedte van 250-1500 meter. In het meer liggen zeventien eilanden, waarvan er tien zijn opgespoten, zoals de Zandkreekplaat en de Spieringplaat. Sinds de aanleg van de Katse Heule in de Zandkreekdam in 2004 is het meer weer verbonden met de Oosterschelde. Hierdoor staat het Veerse Meer weer in verbinding met vers en zout Oosterscheldewater
via getijdewerking. Oftewel; het water wordt weer zouter. Daarnaast ontstaat in 2004 de eerste integrale gebiedsvisie voor het Veerse Meer en de omgeving. Dit komt door de toegenomen recreatieve druk en de achteruitgang van de omgevingskwaliteit. Vijftien jaar later leidt de toenemende druk van omgevingskwaliteiten door divers ruimtegebruik op het land en in het water tot verslechterde waterkwaliteit en afnemende natuurwaarden. Het oorspronkelijke landschapsontwerp wordt soms niet meer in acht genomen en er is achterstallig beheer en onderhoud van voorzieningen. De Gebiedsvisie Veerse Meer gebied 2020-2030 wordt in samenspraak met de omgeving opgesteld en leidt tot een nieuw toekomstperspectief en nieuwe ruimtelijke kaders en afspraken.
1960
1961
1967
AANLEG ZANDKREEKDAM
Inrichtingsplan N. de Jonge & E. Brandes
ONTSTAAN MEER DOOR SLUITING VEERSE GATDAM
Aanpassing inrichtingsplan: meer recreatie en meer afstemming landbouw
2022
2021
2004
2000
Oprichten gebiedssamenwerking Veerse Meer gebied en eerste gebiedstafel overleg
GEBIEDSVISIE VEERSE MEER GEBIED 2020-2030
OPENING KATSE HEULE EN EERSTE INTEGRALE GEBIEDSVISIE
AANWIJZING NATURA 2000 GEBIED VEERSE MEER
2024
2024
2025
Budget voor uitvoering toegezegd door gemeenten en Provincie Zeeland
VEERSE MEER ONDERDEEL VAN UNESCO GEO SCHELDE DELTA
Eerste dynamische uitvoeringsagenda Veerse Meer
UITVOERINGSAGENDA 9
UITVOERINGSAGENDA 8
In 1960 maken landschapsarchitecten Nico de Jonge en Ellen Brandes een inrichtingsplan voor het Veerse Meer. Dit plan verandert de functies van het meer en de omgeving verder. Het landschapsontwerp heeft een doelgroep van 5 miljoen recreanten en verblijfsrecreatie voor 25-30 miljoen mensen. Het gebied mag uitgroeien tot een trekpleister van formaat. In 1967 is het plan nog een keer aangepast om meer (verblijfs)recreatie mogelijk te maken en om tegemoet te komen aan de wensen van de agrariërs. Het ontwerp biedt ruimte aan
recreatie, landbouw, wonen en natuur. Nog altijd bepaalt het plan het aangezicht van het Veerse Meer.
1960
UITDAGINGEN & OPGAVEN Het Veerse Meer gebied kent een onderverdeling in een zestal karakteristieke deelgebieden die ieder beschikken over hun eigen kwaliteiten en functies. Deze gebiedstypologieën zijn kenmerkend voor het Veerse Meer gebied en zijn vertaald naar een zestal ontwikkelsporen. Deze lopen als een soort satéprikker door het gebied heen. De ontwikkelsporen geven de koers aan in de vorm van perspectief, opgaven en bijbehorende principes, met aandacht voor kansen en risico's. De projecten binnen het Veerse Meer gebied zijn onder een ontwikkelspoor te plaatsen en te koppelen aan thema's zoals: recreatie, landbouw, natuur, landschap, water en wonen.
ONTWIKKELSPOOR 1 VEERSE MEER WATER
ONTWIKKELSPOOR 2 NATUUROEVERS EN EILANDEN
Het Veerse Meer gebied is een van de toeristische waterhotspots van Noordwest-Europa. Het gebied is een belangrijke drager van bijzondere internationale natuurwaarden, beschermd onder de Natura 2000 status. De zorg voor de waterkwaliteit, en daarmee een gezonde balans tussen de verschillende functies en gebruikers, is van essentieel belang om met elkaar te borgen voor nu en in de toekomst.
De oevers, de eilanden en de aanwezige natuur zijn kwaliteiten waarvoor mensen naar het Veerse Meer komen. Natuurbeleving staat dan ook hoog in het vaandel. Ook al betekent dit dat soms niet alle gebieden ( jaarrond) toegankelijk zijn vanwege rust-, eet- en broedgebieden. De eilanden, samen met de oeverlanden Middelplaten en Kwistenburg, zijn aangewezen als Natura 2000 gebied.
De opgaven binnen dit ontwikkelspoor zijn dan ook het verbeteren van de waterkwaliteit en het tijdig inspelen op de robuustheid van het watersysteem vanwege klimaatverandering. Daarbij zijn de draagkracht van het meer, de beleving, de bereikbaarheid en de veiligheid opgaven om verder invulling aan te geven. Dit doen we onder de noemer van behouden, beschermen en versterken van het Veerse Meer gebied. Daarbij is het belangrijk om tijdig op de klimaatveranderingen te anticiperen.
Daarnaast zijn waardevolle gebieden voor de ecologie, zogenoemde bestaande en nieuwe natuur, onderdeel van het Natuur Netwerk Zeeland (NNZ). Deze provinciaal aangewezen gebieden, om te ontwikkelen als natuur, kunnen terreinbeherende instanties, de Provincie Zeeland of particulieren verwerven en/of inrichten. Voor verwerving, afwaardering en inrichting zijn subsidies beschikbaar.
UITVOERINGSAGENDA 11
UITVOERINGSAGENDA 10
ONTWIKKELSPOOR 4 DAGRECREATIEVE OEVER
ONTWIKKELSPOOR 5 DAMMEN
ONTWIKKELSPOOR 6 BEBOUWDE OEVER
Het agrarisch gebied is een belangrijke drager van de karakteristieke openheid rondom het Veerse Meer. Dit landschap, samen met de kenmerkende groenstructuren, vertelt het verhaal van voormalige kreken en ruilverkaveling.
De dagrecreatieve oevers zijn hét visitekaartje van het Veerse Meer. Ze zijn openbaar toegankelijk met een vrij uitzicht op- en vrije toegang tot het water. Deze oevers kenmerken zich door een verzorgde en herkenbare inrichting, waar het fijn is om te verblijven. Het groene en openbare karakter van de oevers dragen bij aan de beleving van het Veerse Meer voor rust- en stiltezoekers, zowel binnen als buiten het toeristisch seizoen.
Onmisbare elementen vormen zowel de Zandkreekdam in het oosten als de Veerse Gatdam in het westen van het Veerse Meer. Ze vormen belangrijke schakels: zowel als waterkeringszone als verbindingszone voor diverse gebruikers om zich van A naar B te verplaatsen. Bijvoorbeeld te voet, per fiets of met de auto. Daarnaast is de robuuste en natuurlijke Veerse Gatdam een aangename uitvalsbasis voor recreatieve activiteiten, zoals wandelen, fietsen, zwemmen, surfen en duiken.
Rondom het Veerse Meer zijn de verschillende bestaande dorpen en de stad Veere aantrekkelijke plaatsen voor toerisme, met de havens als zichtbare hotspots. De openbare parken en de oevers zijn voor iedereen toegankelijk en maken deel uit van de dagelijkse leefomgeving van zowel inwoners, recreanten als toeristen. Het recreatieve aanbod is gevarieerd en onderscheidend. Er is respect voor duisternis als natuurlijke kwaliteit binnen de verschillende bebouwingssferen rondom het Veerse Meer.
De Veerse Gatdam biedt ruimte voor kwaliteitsverbetering op het gebied van natuur, infrastructuur en bestaande dagrecreatieve voorzieningen. Met daarop aansluitend het accentueren van de cultuurhistorische verbinding tussen de eilandkoppen. Een duidelijk herkenbare huisstijl met aansluiting bij de gewenste uitstraling van het Veerse Meer gebied is van belang. Kwaliteitsverbetering, verduurzaming en maatschappelijke meerwaarde zijn richtinggevend bij toekomstige projecten in en rond de dammen.
De kwaliteit van het gebied, zowel leefbaarheid als het toeristisch product als geheel, vraagt geen verdere verstening van de bebouwde oevers. Ook het overlopen van dorpskernen en verblijfsrecreatieve gebieden moet worden voorkomen. Het is aanbevolen om de verbinding tussen beide gebieden te versterken. Daarbij is het belangrijk om natuurkwaliteiten en landschapswaarden te behouden en te versterken voor een optimale beleving. Bij nieuwe ontwikkelingen is het belangrijk om de impact op het open Deltalandschap, de infrastructuur, veiligheid en bereikbaarheid mee te wegen, naast de focus op kwaliteitsverbetering, verduurzaming en maatschappelijke meerwaarde.
Klimaatveranderingen hebben effect op de voedselproductie en zorgen voor stof tot nadenken als het gaat om een toekomstgerichte en bestendige landbouw, met oog voor landschap en biodiversiteit. Een concreet voorbeeld is de beschikbaarheid van zoetwater, maar ook de inzet en doorontwikkeling van nieuwe economische dragers. Bereikbaarheid, veiligheid en toegankelijkheid zijn net als behoud, beschermen en versterken aandachtspunten om dit unieke stukje Deltalandschap op een goede manier te beleven.
UITVOERINGSAGENDA 12
Behoud en versterking van de openbare toegankelijkheid van land en water voor alle doelgroepen staat centraal. Dit vertaalt zich in goede verkeersveilige toegang(routes) tot de oevers, voldoende en goed onderhouden infrastructurele en recreatieve voorzieningen (rondje Veerse Meer) en het beperken van domeinvorming. Hierbij worden natuurkwaliteiten en landschapswaarden behouden, beschermd en versterkt. Ook worden aanpassingen als gevolg van klimaatveranderingen en energievraagstukken meegenomen.
UITVOERINGSAGENDA 13
ONTWIKKELSPOOR 3 OPEN AGRARISCH GEBIED
PARTNERSCHAP & ORGANISATIESTRUCTUUR
FINANCIERING
De gebiedsvisie Veerse Meer vormt de basis voor de samenwerking van overheden en maatschappelijke partners in en rondom het Veerse Meer. Op basis van gelijkwaardigheid hebben betrokken partijen en overheden zich verbonden via een intentieovereenkomst aan de gezamenlijke ambities, uitgangspunten en spelregels. De strategie die is gekozen vanuit de gebiedsvisie is het behouden, beschermen, versterken en beleven van bestaande kwaliteiten. Daarnaast richt de strategie zich op het ontwikkelen van nieuwe kwaliteiten door een gebiedsgerichte aanpak. Hiervoor is een passende organisatiestructuur vormgegeven.
SAMENWERKENDE ORGANISATIES
Vanuit de Gebiedsvisie Veerse Meer werken 26 gebiedspartners samen om de doelen en het geschetste toekomstperspectief van de gebiedsvisie vorm te geven. Afstemming, elkaar ontmoeten, inspiratie en inbreng van gebiedskennis organiseren we tijdens de zogenaamde Gebiedstafel Veerse Meer. Dit overleg wordt twee keer per jaar georganiseerd. Naast de gebiedstafel is een formele organisatiestructuur nodig om de gezamenlijke verantwoordelijkheden te borgen. De volgende overlegstructuur geeft daar invulling aan.
De Provincie Zeeland heeft regie op het gebiedsproces vanuit de gebiedenaanpak Veerse Meer. Vanuit het team Veerse Meer worden projecten gefaciliteerd.
UITVOERING GEBIEDSTEAM, KERNTEAM EN GEBIEDSSAMENWERKING
PROJECTEN ONDER OPDRACHTGEVERSCHAP BO Vanuit eigen verantwoordelijkheden en eigen budget
Met de uitvoeringsagenda die nu voor u ligt, is de besteding van dit bedrag inmiddels begroot. In 2025 wordt onderzocht hoe het gebiedsfonds in combinatie met de wens voor nieuwe projecten kan groeien.
COMMUNICATIE EN PARTICIPATIE Bekendheid van, draagvlak voor, gebiedssamenwerking rondom en (op onderdelen) meedoen aan de uitvoeringsagenda Gebiedsvisie Veerse Meer is belangrijk om tot zichtbare resultaten te komen in en rond het Veerse Meer. Om dit te realiseren, wordt er gewerkt aan het vergroten van de bekendheid van de Gebiedsvisie Veerse Meer en de uitvoering daarvan. Afspraken over samenwerking en uitvoering van concrete projecten worden vastgelegd in de dynamische uitvoeringsagenda Veerse Meer die
DYNAMISCHE UITVOERING Om de doelen van de Gebiedsvisie Veerse Meer te realiseren, zijn in de gebiedsvisie (actieprogramma en tekst) initiatieven, onderzoek en projecten beschreven. Rijp en groen door elkaar heen. Al deze projecten zijn vertaald naar een longlist voor het Veerse Meer gebied. Deze longlist groeit doordat we met elkaar samenwerken en de projecten nieuwe, concrete uitwerkingen opleveren. Denk maar eens aan de maatregelen die nodig zijn voor de verbetering van de waterkwaliteit. Om recht te doen aan de dynamiek van een gebiedssamenwerking is gekozen voor een dynamische agenda waarin we samen herkenbare stappen nemen naar de uitvoering van de gebiedsvisie.
FIGUUR 3: DYNAMISCHE UITVOERINGSAGENDA LONGLIST VAN PROJECTEN
FASE VAN AGENDA VORMEN
UITVOERINGSAGENDA VASTSTELLEN
FASE VAN AANVULLEN EN ACTUALISEREN LONGLIST
Projecten en ideeën uit het
• Initiatieven voorzien van
• Jaarlijkse update van deagenda:
• Projecten en samenwerkenleiden
actieprogramma van de gebiedsvisie
uitvoeringsafspraken.
en nieuwe initiatieven. Uitwerken tot
• Geld, inzet, capaciteit en
concrete projecten waar consensus
waardecreatie zijn in beelden
over is.
gereed voor besluitvorming.
INITIATIEVEN UITWERKEN NAAR PROJECTEN
deel II, p rojectenkaart en
tot nieuwe projectvoorstellen;
projectinformatie.
samen kijken wehoe we tot
• Besluitvorming en vaststellen
uitvoering kunnenkomen.
van de dynamische uitvoeringsagenda door het
*Randvoorwaarden voor uitvoering onderzoeken: ruimtelijke aspecten, integraliteit, financiering en bemensing etc.
PROJECTEN NIET ONDER OPDRACHTGEVERSCHAP BO Met eigen samenwerking en eigen besluitvorming
jaarlijks wordt geactualiseerd. Daarnaast wordt, om verdere bekendheid, draagvlak en samenwerking te optimaliseren, een ondernemers- en streeknetwerk vormgegeven.
bestuurlijk overleg VeerseMeer.
VULLEN VAN DE AGENDA
BESLUITVORMING AGENDA EN BESTEDING
NIEUWE PROJECTEN VOORBEREIDEN
UITVOERINGSAGENDA 15
UITVOERINGSAGENDA 14
• Bestuurlijk Overleg (BO) (2 keer per jaar) = de plek voor bestuurlijke afstemming en inspiratie vanuit de overheidsinstanties. Hierbij sluiten aan: de vier gemeenten rondom het Veerse Meer (Goes, Middelburg, Noord-Beveland en Veere), Waterschap Scheldestromen, Rijkswaterstaat (RWS) en Provincie Zeeland. • Kernteam Veerse Meer (4 tot 6 keer per jaar) = deze ambtelijke werkgroep gaat over het bewaken van de integrale coördinatie, met de uitvoeringsagenda als leidraad. • Projectleidersoverleg (maandelijks) = gezamenlijke werkwijze borgen en creëren van koppelkansen en win-win op projecten vanuit de uitvoeringsagenda. Een project vanuit de gebiedenaanpak Veerse Meer kenmerkt zich door een Project Start Up (PSU) inclusief de SOM-methode (Strategisch Omgevingsmanagement) voor projecten.
FIGUUR 2: WEERGAVE RELATIE ONTWIKKELSPOREN EN DE PROJECTEN
Het Rijk heeft een specifieke uitkering (SPUK) verstrekt aan de Provincie Zeeland voor de uitvoering van de Gebiedsinvesteringen Netten op Zee (GNOZ). De Provincie Zeeland is in deze specifieke uitkering aangewezen als regiokassier. De vier gemeenten grenzend aan het Veerse Meer en de Provincie Zeeland hebben besloten om zich gezamenlijk in te zetten voor het Veerse Meer. Daarom richtten ze een Gebiedsfonds Veerse Meer op. Gezamenlijk dragen zij € 3.750.000 bij aan het Gebiedsfonds Veerse Meer. Dit fonds wordt ingezet om gemeente-overstijgende projecten te financieren die bijdragen aan een verbeterde balans van functies en de toekomstbestendigheid in en rondom het Veerse Meer. Deze projecten hebben een zo groot mogelijke maatschappelijke impact. Deze impact is daadwerkelijk zichtbaar in het gebied of past bij de urgentie en behoefte van inwoners, ondernemers, bezoekers en gebruikers. Het Gebiedsfonds Veerse Meer heeft geen einddatum. Op termijn kan het gebiedsfonds
mogelijk worden aangevuld vanuit subsidies en/ of financiële afspraken (koppelingen) met diverse uitvoeringsprogramma’s.
DEEL II
PROJECTEN IN UITVOERING
INFOGRAPHIC NOORDBEVELAND 27 18 26
25
DAMMEN & DUINEN
4
DAMMEN
17
6
5
11
19
10
24
VEERSE MEER 8
18
20
22
24
26
28
28
7
3 12
31
THEMA’S
Cultuur Energie Landbouw Landschap Leefbaarheid Natuur Ontsluiting Recreatie Water Wonen
30
20 23 22
29
WALCHEREN 32
9
21
14 13
16
15
ZUIDBEVELAND
VEERSE MEER WATER
NATUUROEVERS EN EILANDEN
OPEN AGRARISCH GEBIED
DAGRECREATIEVE OEVER
DAMMEN
BEBOUWDE OEVER
VEERSE MEER WATER
DAGRECREATIEVE OEVER
NATUUROEVERS EN EILANDEN
DAMMEN
OPEN AGRARISCH GEBIED
BEBOUWDE OEVER
UITVOERINGSAGENDA 17
UITVOERINGSAGENDA 16
HOE WERKT DEZE INFOGRAPHIC? Hier ziet u een overzicht van de zes ontwikkelsporen, elk met eigen projecten. Het geeft een beeld van welke projecten waar worden uitgevoerd en welke thema’s ze raken. De gekleurde bolletjes staan voor de projecten die deel uitmaken van de Gebiedsvisie Veerse Meer. Daarnaast zijn er andere projecten die ook de gebiedsvisie beïnvloeden, maar niet onder opdrachtgeverschap van het bestuurlijk overleg vallen. Deze worden aangegeven met witte bolletjes. Alle projecten samen moeten de kwaliteiten van het Veerse Meer gebied versterken.
ONTWIKKELSPOOR 1 VEERSE MEER WATER Opgave: Doel:
PROJECTEN NIET ONDER OPDRACHTGEVERSCHAP BESTUURLIJK OVERLEG
Recreatie en natuur in harmonie brengen. Een toeristische hotspot voor waterrecreatie en drager van bijzondere natuurwaarden.
5
Project Oyster Heaven: Oesterrif Veerse Meer
6
Project Hogeschool Zeeland en Rijkswaterstaat: Revitalizing lake Veerse – Living Lab opdracht voor de Master River Delta Development
PROJECTEN ONDER OPDRACHTGEVERSCHAP BESTUURLIJK OVERLEG
PRE VERKENNING ECOLOGISCHE WATERKWALITEIT EN NATUUR VEERSE MEER Uitvoering door Rijkswaterstaat (RWS) Zee en Delta In de Programmatische Aanpak Grote Wateren (PAGW) wordt gewerkt aan maatregelen om de grote wateren, en daarmee het Veerse Meer, ecologisch robuust en veerkrachtig te maken. Daarmee kunnen veranderende (klimaat) omstandigheden opgevangen worden en zijn economische ontwikkelingen en medegebruik mogelijk. Het beoogde resultaat is een rapport met oorzaken, effecten en oplossingsrichtingen om natuurwaarden robuust en klimaatbestendig te herstellen en verbeteren. RWS Zee en Delta werkt samen met partners en betrekt de omgeving bij nader onderzoek en de wijze waarop de relatie tussen het Veerse Meer gebied en oplossingsrichtingen vorm krijgen.
KWALITEITSIMPULS RECREATIEVE VOORZIENINGEN
MOORINGS (ANKERBOEIEN)
Uitvoering door Waterschap Scheldestromen
Uitvoering door het Watersportverbond in samenwerking met de convenantpartners
In het convenant “Veerse Meer 2023-2033” zijn afspraken gemaakt voor een kwaliteitsimpuls van de openbare recreatieve voorzieningen. Als onderdeel van een gezamenlijke gebiedsbranding krijgen de publieke voorzieningen een uniforme uitstraling en zijn van duurzame kwaliteit. Het vormgeven van het gewenste kwaliteitsniveau en de afspraken hierover maken onderdeel uit van het project Kwaliteitsimpuls recreatieve voorzieningen. Deze impuls is gefinancierd uit het gebiedsfonds Veerse Meer (Netten op Zee-gelden).
DOORLOOPTIJD
Vanuit de uitvoeringsagenda Veerse Meer is voor waterrecreatie gezocht naar de mogelijkheden om ankerplaatsen te creëren zonder bodemverstoring. Twee plekken in het Veerse Meer zijn geschikt om moorings te plaatsen. Dat zijn tonnen met een ring aan de bovenkant waardoor gebruikers een lijn aan de mooring vastmaken en daar veilig voor 'anker' liggen. De haalbaarheid en technische aspecten zijn in beeld gebracht. De uitvoering en het beheer van de moorings maakt onderdeel uit van de uitvoeringsagenda.
KWALITEITSIMPULS DUIKVOORZIENINGEN Uitvoering door de Nederlandse Onderwatersport Bond (NOB) De Nederlandse Onderwatersport Bond heeft een analyse uitgevoerd naar de duiklocaties in het Veerse Meer. Doel hiervan is het spreiden van duikers over verschillende duiklocaties, verbeteren van de veiligheid en het verhogen van de beleving. Vanuit dit onderzoek zijn een aantal voorstellen gedaan die met een kleine investering of aanpassing van de huidige locaties kunnen worden uitgevoerd. Deze eerste kwaliteitsverbetering maakt onderdeel uit van de uitvoeringsagenda Veerse Meer.
2024-2026 – aanvraag en voorbereiding werken 2026-2029 – uitvoering en realisatie van werken
DOORLOOPTIJD
Start juni 2025 voor een periode van twee jaar.
2
3
4
UITVOERINGSAGENDA 19
UITVOERINGSAGENDA 18
1
ONTWIKKELSPOOR 2 NATUUROEVERS EN EILANDEN Opgave: Doel:
PROJECTEN NIET ONDER OPDRACHTGEVERSCHAP BESTUURLIJK OVERLEG
De ecologische waarde is verhoogd en in balans met andere functies. Verbetering van het beheer. In de discussie natuurbeleving staat het beschermen van de natuur, het zoneren van gebieden en het versterken van de natuurbeleving voorop.
10
Project Rijkswaterstaat: Evaluatie Natura 2000
11
Project Rijkswaterstaat: Ontwikkelen beheerplan Natura 2000 Veerse Meer
NATUURONTWIKKELING DE PIET Uitvoering door gemeente Middelburg
PROJECTEN ONDER OPDRACHTGEVERSCHAP BESTUURLIJK OVERLEG
BEZOEKERSSTRATEGIE
GASTVRIJ VEERSE MEER
Uitvoering door Provincie Zeeland
Uitvoering door Provincie Zeeland en Instituut voor Natuurbeschermingseducatie (IVN)
De grote aantrekkingskracht van het Veerse Meer gebied zorgt voor een toenemende recreatiedruk en daarmee een groei van nieuwe verblijfsaccommodaties of plannen daartoe. Het aantal recreanten neemt toe. Het doel van de bezoekersstrategie is om meer zicht en daarmee meer grip te krijgen op de bezoekersstromen van het gebied. We onderzoeken op welke plekken, met welk aanbod en vanuit welke belevingswaarde bezoekers zo goed mogelijk worden opgevangen in het gebied. Welke plekken hebben voldoende draagkracht, maar missen bijvoorbeeld passende beleving? Hoe kan de groei van toerisme samengaan met de doelen ten aanzien van onder andere waterkwaliteit, natuur en landbouw? Inzicht in deze en andere vragen geeft richting in hoe de toeristisch-recreatieve groei in het gebied in goede banen is te leiden.
DOORLOOPTIJD
7
DOORLOOPTIJD
2025 - basiscursus Gastvrij in het Landschap 2025-2026 – vervolgbijeenkomsten, doorvertaling gebiedskennis
8
Nieuwe natuur zijn gebieden binnen het NNZ, die beoogd zijn om te ontwikkelen als natuur. De verwerving en/of inrichting hiervan kan gebeuren door terrein beherende organisaties, de Provincie Zeeland of particulieren. Voor verwerving, afwaardering van de grond en inrichting zijn subsidies beschikbaar. Het huidige gebied van de Piet (als beschermingsgebied) kan vergroot worden. Dit raakt het grondgebied van de gemeente Middelburg. Het gaat hierbij om een openbaar toegankelijke overgangszone met wandelmogelijkheden. De gemeente Middelburg neemt het initiatief voor het opstellen van een integraal landschapsontwikkeling voor de Piet. De dag recreatieve oever en een uitvoeringsplan worden daarbij meegenomen.
9
UITVOERINGSAGENDA 21
UITVOERINGSAGENDA 20
2025 – voorbereiding, analyse en planvorming 2026 en verder – voorbereiding en uitvoering
Het doel van dit project is om recreatieondernemers, de gastheren en gastvrouwen van het gebied, mee te nemen in het landschap en ze te laten leren en inspireren over dit specifieke landschap, de cultuur en de geschiedenis van hun eigen streek. Zij kunnen dit vervolgens meenemen en uitdragen richting hun gasten. Hiermee wordt het Veerse Meer in een bredere context gecommuniceerd en ervaren. Daarnaast wordt er een ondernemersnetwerk Veerse Meer opgebouwd voor het verbeteren van de gastvrijheid en beleving van het gebied. Vanuit deze gebiedssamenwerking willen wij meer balans krijgen tussen de verschillende thema's en functies in het gebied.
Met het aandachtgebied Waterpark Veerse Meer wordt de huidige toeristischrecreatieve voorziening flink opgewaardeerd. Voor een evenwichtige ontwikkeling van dit deel van het Veerse Meer is natuurontwikkeling van belang. Citaat uit de gebiedsvisie Veerse Meer "de overige gebieden, zoals de Schotsman en het Veerse bos en kreken als de Piet en de Lemmer, zijn niet aangewezen als Natura 2000-gebied, maar zijn van wezenlijk belang voor de ecologie van dit gebied als geheel en zijn onderdeel van het Natuur Netwerk Zeeland (NNZ)."
ONTWIKKELSPOOR 3 OPEN AGRARISCH GEBIED Opgave: Doel:
Volhoudbare duurzame landbouw en veilige ontsluiting. Behoud van het open karakter, versterken met landschapselementen (groen/blauw), zoetwateropslag, verbeteren van de ontsluiting en ruimte voor innovatieve en andere vormen van voedselproductie als boslandbouw.
PROJECTEN NIET ONDER OPDRACHTGEVERSCHAP BESTUURLIJK OVERLEG 14
Project Impuls Zeeland: zoetwateropslag recreatiebedrijven Wolphaartsdijk
15
Project Provincie Zeeland: Pilot Wolphaartswater
16
Project ZLTO: waterbassins in combinatie met duurzame energie (zon)
17
Project Rijkswaterstaat: watersysteemanalyse
18
Project gemeente Noord-Beveland: afronden fietspad Kamperland – Noordzeestrand
19
Project gebiedenaanpak Noordwest Walcheren: ontwikkelgronden
20
Project Erfgoedlijn voedsel de Bevelanden
21
Project gemeente Middelburg: gebiedsontsluiting Veerse Meer zuidzijde
22
Project Provincie Zeeland: ontwerp Deltaweg
PROJECTEN ONDER OPDRACHTGEVERSCHAP BESTUURLIJK OVERLEG
GEBIEDSINVENTARISATIE ZOETWATERBESCHIKBAARHEID IN RELATIE TOT WATERVRAAG Uitvoering door Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie (ZLTO) In het Veerse Meer gebied is verzilting en zoet waterbeschikbaarheid een vraagstuk. Er zijn diverse projecten en ideeën om hier een positief effect aan te geven, maar een goede onderliggende analyse ontbreekt. Er is inzicht nodig op het gebied van: • Waar zoet water beschikbaar is. Denk aan zoet water bellen, gemalen, rioolreiniging, etc. • Wensen en maatregelen waar het gebied en de ondernemers in het gebied mee geholpen zijn. • Mogelijke quick-wins. • Regelgeving en processen om daarin vraagstukken op te pakken.
NATUURONTWIKKELING GEBIEDSONTSLUITING Uitvoering door gemeente Middelburg Het realiseren van een adequate gebiedsontsluiting is één van de pijlers van de gebiedsvisie Veerse Meer. Voor het ontsluiten van het te realiseren Waterpark Veerse Meer wordt de ontsluiting geknipt in drie fases. Bij fase één staan de maatregelen bij Lewedorp centraal en wordt er vooral gekeken naar de fietspaden en fietsveiligheid. Om tot een integraal ontwerp te komen wordt natuurontwikkeling ook hierin meegenomen. Hiervoor wordt een taakstellend budget beschikbaar gesteld. De gebiedsontsluiting zelf maakt geen onderdeel uit van de voorliggende uitvoeringsagenda, maar vindt plaats onder regie van het bestuurlijk overleg hierover.
12
13
UITVOERINGSAGENDA 23
UITVOERINGSAGENDA 22
Het uitvoeringsvraagstuk: wie is waarvan, wie moet wat oppakken en op welke termijn. De uitvoering van de zoetwaterbeschikbaarheid maakt geen onderdeel uit van dit onderzoek. Bekeken wordt of pilots vanuit een ander programmabudget gedragen kunnen worden.
ONTWIKKELSPOOR 4 DAGRECREATIEVE OEVER Opgave: Doel:
Openbaar toegankelijk met vrij zicht en vrije toegang tot het water. Openbaar maken en houden van oevers, het verbeteren van de landschapskwaliteit en verkeersveiligheid en het ontwikkelen van de oevers tot dagrecreatieve plekken met een onderscheidend karakter en verbinding met recreatieve routes.
PROJECTEN ONDER OPDRACHTGEVERSCHAP BESTUURLIJK OVERLEG
KWALITEITSIMPULS LANGZAAM VERKEERSVERBINDING WATERPARK VEERSE MEER Uitvoering door gemeenten Veere en Middelburg Met de komst van Waterpark Veerse Meer wordt het huidige fietspad tussen de toeristisch-recreatieve voorziening en het stadje Veere intensiever gebruikt. Deze verbinding kan kwalitatief worden verbeterd, mogelijk ook met extra natuurontwikkeling. Dit is een eerste stap om bijvoorbeeld oversteekplaatsen of onoverzichtelijke bochten te verbeteren. Het gaat hierbij in deze fase om dit deel van de fietsroute rondom het Veerse Meer kwalitatief te verbeteren door quick-wins. Het gaat dus niet om grootschalige ingrepen.
PROJECTEN NIET ONDER OPDRACHTGEVERSCHAP BESTUURLIJK OVERLEG 25
Project gemeente Noord-Beveland: beweegroute Kamperland
RUIMTELIJKE KWALITEIT INFORMATIEVOORZIENING (BEBORDING) Uitvoering door Rijkswaterstaat (RWS) Zee en Delta Vanuit het samenwerkingsconvenant Veerse Meer heeft Rijkswaterstaat de taak op zich genomen om in samenwerking met de overige convenantpartners te werken aan de ruimtelijke kwaliteit ten aanzien van bebording rondom het Veerse Meer. In het convenant staat daarover het volgende: Rijkswaterstaat brengt de huidige bebording van alle partijen rondom het Veerse Meer in beeld en neemt het initiatief om in gezamenlijkheid met hen toe te werken naar meer gezamenlijke informatievoorziening ten behoeve van een verbeterde ruimtelijke (beeld)kwaliteit. In het voorjaar van 2025 heeft een startbijeenkomst plaatsgevonden met vertegenwoordiging van alle convenantpartners. De basis van dat gesprek was een inventarisatie die in 2022 in opdracht van Rijkswaterstaat is uitgevoerd ten aanzien van de bebording rondom het Veerse Meer. Uit die inventarisatie volgt dat er (heel) veel verschillende borden zijn, variërend van verouderd tot vrij nieuw en geplaatst door veel verschillende organisaties. Tegelijkertijd wordt ook duidelijk dat alle bebording om uiteenlopende redenen aanwezig is, van informerend tot verbodsbepalingen. De inventarisatie wordt in het voorjaar van 2025 geactualiseerd.
Op basis van die actualisatie worden handelingsperspectieven uitgewerkt in een verkort Plan van Aanpak (PvA), zodat de convenantpartners in gezamenlijkheid een keuze kunnen maken om de beoogde ruimtelijke kwaliteit rondom de bebording met elkaar te vergroten. Dit project heeft een raakvlak met project Gastvrij Veerse Meer en draagt bij aan de gastvrijheid en herkenbaarheid van het Veerse Meer gebied.
DOORLOOPTIJD
23
24
UITVOERINGSAGENDA 25
UITVOERINGSAGENDA 24
Eerste helft 2025 - Actualisatie inventarisatie huidige bebording, maken PvA en keuze vervolgproces Tweede helft 2025 en 2026 - Uitvoering
ONTWIKKELSPOOR 5 DAMMEN Opgave: Doel:
Behoud kwaliteiten en versterken van het landschap en de beleving. Natuurlijke beleving van land en water én vrij uitzicht. Het gebied positioneren als een uitvalsbasis voor recreatie.
PROJECTEN NIET ONDER OPDRACHTGEVERSCHAP BESTUURLIJK OVERLEG 27
Project TenneT: aanleg kabels Netten op Zee
28
Project Rijkswaterstaat: Herstel Zandkreeksluis
PROJECTEN ONDER OPDRACHTGEVERSCHAP BESTUURLIJK OVERLEG
KWALITEITSVERBETERING VEERSE GATDAM Uitvoering door Provincie Zeeland, gemeenten Noord-Beveland en Veere, Gebiedspartners De Veerse Gatdam is één van de aandachtsgebieden binnen de gebiedsvisie Veerse meer. Om hier tot kwaliteitsverbetering te komen, is het van belang eerst een goede analyse te maken van de situatie. Hierbij is aandacht voor de beelden en belangen van betrokkenen. Welke perspectieven hebben zij? Wat speelt er werkelijk? Wat (ver)bindt ons en hoe kunnen we integraal een kwaliteitsslag maken? De (ontwerp)opdracht 'duurzaam openbaar toiletgebouw Veerse Gatdam' nabij de surfschool Veerse Gatdam is onderdeel van dit project. Doel: Het in beeld brengen van wenselijke en haalbare mogelijkheden voor de inrichting van het gebied in relatie tot de opgaven en beperkingen. En dit vervolgens te vertalen naar een praktische uitwerking.
DOORLOOPTIJD
2025 – Project Start Up organiseren (inventarisatie/programma van eisen) 2025 – 2026 Nadere uitwerking (projectvoorbereiding) diverse projecten
UITVOERINGSAGENDA 27
UITVOERINGSAGENDA 26
26
ONTWIKKELSPOOR 6 BEBOUWDE OEVER Opgave: Doel:
De balans tussen toerisme en de leefomgeving: plekken creëren waar het toerisme floreert, fraai ingebed in het landschap. Differentiëren en innoveren van het recreatieaanbod, verduurzaming in samenwerking met ondernemers, het verbeteren van de toegankelijkheid en het verbeteren van de leefomgeving voor inwoners, toeristen en recreanten. Daarnaast is het doel om te zorgen voor aantrekkelijke voorzieningen en een aantrekkelijk dienstenaanbod.
PROJECTEN NIET ONDER OPDRACHTGEVERSCHAP BESTUURLIJK OVERLEG 31
Project gemeente Veere: Ontwikkeling Oranjeplein Veere
32
Project gemeente Middelburg en Driestar: Projectontwikkeling Waterpark Veerse Meer
PROJECTEN ONDER OPDRACHTGEVERSCHAP BESTUURLIJK OVERLEG
HAVENGEBIED WOLPHAARTSDIJK
MIJNENMAGAZIJN
Uitvoering door gemeente Goes
Uitvoering door gemeente Veere
De afgelopen jaren heeft er een intensief participatietraject plaatsgevonden in het havengebied. Voor de investeringen in de openbare ruimte is voorgesteld een aantal elementen uit het plan naar voren te halen:
De gemeente Veere werkt een ruimtelijke visie uit voor de omgeving van het Mijnenmagazijn. Deze visie is een uitwerking van de Gebiedsvisie Veerse Meer en vormt de basis voor de toekomstige herontwikkeling van het pand. De nieuwe ruimtelijke visie biedt duidelijke kaders en richtlijnen. In het proces wordt nauw samengewerkt met andere overheidspartijen, in verband met de gedeelde eigendommen, en organisaties die zich inzetten voor het behoud van Nederlands erfgoed. Deze afstemming is essentieel gezien de unieke locatie en de diverse belangen die hiermee zijn gemoeid.
• • •
Ontwikkelen (en verplaatsen) duiksteiger Herstel landschapselementen/cultuurhistorie Aanleggen veilige wandelroute
30
UITVOERINGSAGENDA 29
UITVOERINGSAGENDA 28
29
COLOFON VOORZIJDE
PAGINA 10
Sky Pictures Luchtfotografie voor Provincie Zeeland
Ben Biondina
PAGINA 2
PAGINA 12/13
5: Sky Pictures Luchtfotografie voor Provincie Zeeland 6: Sky Pictures Luchtfotografie voor Provincie Zeeland 8: Beeldbank Rijkswaterstaat, Afdeling Multimedia Rijkswaterstaat 14: Jeannine Christiaansen
Sky Pictures Luchtfotografie voor Provincie Zeeland
PAGINA 3
PAGINA 21/23/25/27/29
Mechteld Jansen
Sky Pictures Luchtfotografie voor Provincie Zeeland
PAGINA 4/6
PAGINA 30
Sky Pictures Luchtfotografie voor Provincie Zeeland
Marcelle Davidse
PAGINA 8
PAGINA 32
Beeldbank Rijkswaterstaat, Afdeling Multimedia Rijkswaterstaat
Sky Pictures Luchtfotografie voor Provincie Zeeland
PAGINA 19 Jeannine Christiaansen
PAGINA 9 1960: Watersnoodmuseum 1961: Beeldbank Rijkswaterstaat, Afdeling Multimedia Rijkswaterstaat 2000: Dennis Jacobsen 2004: Sky Pictures Luchtfotografie voor Provincie Zeeland 2021: Sky Pictures Luchtfotografie voor Provincie Zeeland 2024: Sky Pictures Luchtfotografie voor Provincie Zeeland
UITVOERINGSAGENDA 31
UITVOERINGSAGENDA 30
UITVOERINGSAGENDA 32