25-048 rvs Terrassenbeleid Winterstad (aangepast)

raadsvoorstel volgnummer

17 april 2025 25-048

onderwerp

Terrassenbeleid, Winterstad

behandelen in raadscommissie

Ruimte

portefeuillehouder

Rutger Schonis Economie

datum vergadering

programma

behandeld door e-mail telefoon

Henk de Kunder en Cynthia Westerweel h.de.kunder@middelburg.nl / c.westerweel@middelburg.nl 0118 675 283 / 675 257

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. De volgende doelen te stellen voor het terrassenbeleid. a. Waarborgen van een goede beeldkwaliteit met duidelijke en praktische regels voor de inrichting, de omvang en het materiaalgebruik van terrassen. b. Waarborgen van veiligheid zoals verkeersveiligheid, brandveiligheid en toegankelijkheid voor hulpdiensten. c. Bijdragen aan het klimaatbestendig maken en vergroenen van de binnenstad. d. Het stimuleren van duurzaamheid. e. Snelle en objectieve beoordeling van aanvragen voor een terras waarbij ondernemers door middel van moodboards duidelijk kunnen maken welke materialen en meubilair zij willen toepassen. f. Bijdragen aan de levendigheid van de binnenstad zonder dat terrassen ten koste gaan van de zichtbaarheid van winkels in het kernwinkelgebied (Langeviele, Nieuwe Burg, Markt zuidzijde en Lange Delft). g. Waarborgen van de leefbaarheid en de woonkwaliteit van de binnenstad. h. Openbare ruimte beschikbaar houden voor andere functies en gebruikers. 2. De volgende doelen te stellen voor Winterstad. a. De binnenstad aantrekkelijk maken voor bezoekers met evenementen in de wintermaanden. b. Beperken van de milieu-impact en extra CO2-uitstoot die dit evenement levert. c. Bijdragen aan een aantrekkelijke uitstraling van de monumentale binnenstad. d. Waarborgen van veiligheid zoals verkeersveiligheid, brandveiligheid en toegankelijkheid voor hulpdiensten. e.

Openbare ruimte beschikbaar houden voor andere functies en gebruikers. f. Vastleggen van de gewenste beeldkwaliteit van de seizoensgebonden bebouwing in een beeldkwaliteitsplan met toetsbare criteria voor omgevingsvergunningen. 3. De participatie voor de Nota Ruimtelijke Kwaliteit (NRK), het horecabeleid, het terrassenbeleid en Winterstad gezamenlijk te starten. Hiertoe is een afzonderlijk raadsvoorstel opgesteld. 4. De kosten voor het participatietraject (circa 5000 euro), voor het opstellen van een beeldkwaliteitsplan voor Winterstad (circa 9000 euro) kunnen worden gedekt uit het budget Ontwikkelvisie Binnenstad. Aanleiding

In het initiële evaluatietraject van de Nota Ruimtelijke Kwaliteit inclusief het Terrassenbeleid hebben (horeca)ondernemers aangegeven dat ze de huidige regels als te knellend en achterhaald ervaren. Diverse inwoners en Vrienden van 1

Middelburg hebben recent aandacht gevraagd voor de invloed van terrassen op de woonkwaliteit van de binnenstad en voor de uitstraling van de openbare ruimte. Zij willen betrokken worden bij de opstelling van het beleid. Thema’s zoals duurzaamheid en circulariteit speelden slechts minimaal een rol in het Terrassenbeleid van 2016. Met dit actualisatietraject kan de gemeente nu inspelen op hedendaagse maatschappelijke opgaven zoals klimaatverandering, de energietransitie en de overgang naar een circulaire economie. Hierdoor wordt duurzaamheid een integraal onderdeel van de betreffende beleidsnota’s. Bij het opstellen van het toeristisch beleidsplan is gebleken dat inwoners van de binnenstad het te druk vinden in de binnenstad en dat hierdoor de leefbaarheid in sommige delen van de binnenstad onder druk staat. Het is gebleken dat draagvlak voor een verdere groei van het toeristisch bezoek zeker niet vanzelfsprekend is. Uit het burgerberaad over woningbouwlocaties is gebleken dat veel Middelburgers de binnenstad zien als een aantrekkelijke en belangrijke woonlocatie. De gemeenteraad heeft aangegeven dat de woonfunctie van de binnenstad moet worden versterkt, door transformatie van panden, het optoppen van bestaande gebouwen en door woningen boven winkels te realiseren. Als er meer mensen in de binnenstad gaan wonen, is er extra aandacht nodig voor het woonklimaat.

Extra inwoners zorgen voor een grotere behoefte aan parkeercapaciteit, terwijl er ook meer ruimte nodig is voor fietsparkeren, als gevolg van het autoluw maken van de binnenstad. Fietsparkeren, bewonersparkeren en terrassen moeten in dezelfde beperkte openbare ruimte worden opgevangen. Op dit moment wordt gewerkt aan verschillende beleidsnota’s die idealiter dit jaar behandeld worden in de gemeenteraad én inhoudelijk raakvlakken met elkaar hebben: Nota Ruimtelijke Kwaliteit, horecabeleid, terrassenbeleid en Winterstad. Deze nota’s lopen allen inhoudelijk een ander traject. Het terrassenbeleid en Winterstad lagen al voor aan de raad, maar werden beoordeeld als nog niet rijp voor besluitvorming. Het huidige horecabeleidsplan is sterk verouderd. Het traject om te komen tot een nieuw horecabeleidsplan moet nog opgestart worden. Voor de Nota Ruimtelijke Kwaliteit is al heel veel gedaan, maar wil men nog een laatste participatieronde voor inwoners en lokale ervaringsdeskundigen toevoegen. Om inwoners niet onnodig te belasten met een participatietraject, is besloten de participatie van deze nota’s waar mogelijk gezamenlijk op te pakken. De start van de participatie is gezamenlijk, maar de verwachting is dat de participatie voor het horecabeleid en wellicht ook voor het terrassenbeleid en Winterstad langer door zullen lopen.

Ook de verdere uitwerking en behandeling van de nota’s kan los van elkaar gebeuren. We trekken dus gezamenlijk op waar het kan, maar gaan weer een eigen weg wanneer dat logischer is.

Effect

Een nieuw terrassenbeleid, beleid en beleidsregels voor Winterstad.

Argumenten

1. Terrassenbeleid a. In het streven naar ruimtelijke kwaliteit spelen terrassen een belangrijke rol. Terrassen beïnvloeden het straatbeeld, de openbare ruimte, het woon-/leefklimaat en het ondernemersklimaat. We hechten daarom aan regels die sturing geven aan de kwaliteit, de uitstraling, de omvang, het materiaalgebruik, en het gebruik van terrassen. Daarbij is het van belang om hierbij zowel rekening te houden met de historische context van de stad als rekening te houden met het ondernemersbelang. b. In ‘coronatijd’ hebben ondernemers tijdelijk de mogelijkheid gekregen om een groter terras te exploiteren. Inmiddels zijn de terrasvergunningen weer teruggebracht naar de situatie voor de corona-maatregelen, maar in de praktijk hebben hadden veel ondernemers hun terras nog niet teruggebracht naar de oude situatie. In sommige gevallen staat stond ook de verkeersveiligheid daarmee onder druk. Enerzijds omdat de bereikbaarheid voor veiligheidsdiensten daardoor niet gewaarborgd is en anderzijds omdat terrassen aan weerszijden van de openbare weg zijn gecreeerd. Door van de vergunde terrassen een digitale overzichtskaart te maken is snel inzichtelijk welke omvang van een terras is toegestaan. In combinatie met markering en de bestrating biedt dit aan alle betrokkenen duidelijkheid. Sinds medio 2024 zijn bijna alle terrassen naar de pré-corona-situatie teruggebracht. 2

c. De gemeente heeft ambities ten aanzien van het klimaatbestendig maken en het vergroenen van de (binnen)stad. Willen we aan deze ambitie voldoen, dan zullen keuzes gemaakt moeten worden over de invulling en het gebruik van de openbare ruimte en dus ook over de toewijzing van ruimte voor terrassen in de toekomst. Daarbij komt dat het aanbod aan horeca en terrassen in Middelburg al groot is. Veel groter dan in dan steden met een vergelijkbaar inwonersaantal. Dat komt doordat Middelburg een regionale functie heeft voor Walcheren en door het grote aantal toeristische bezoekers. d. De gemeente kan stimuleren dat ondernemers gebruik maken van duurzame en circulaire materialen en ontmoedigen om terrasverwarming te gebruiken, bijvoorbeeld door ondernemers substantieel korting te bieden op de precariobelasting. e. Ondernemers hechten veel waarde aan korte doorlooptijden van procedures. Door de huidige regels voor meubilair te vervangen door sneltoetscriteria kan een visualisatie van het gewenste terras middels een aan te leveren moodboard door het sneltoetsteam beoordeeld worden. f. Winkeliers hebben belang bij een aantrekkelijk horeca-aanbod omdat dit de verblijfsduur in het winkelgebied verlengt. Andersom heeft de horeca veel belang bij een aantrekkelijk winkelaanbod. Dat is voor veel bezoekers de belangrijkste reden om de binnenstad te bezoeken.

Voor het functioneren van de winkels in het kernwinkelgebied is het belangrijk dat passanten zoveel mogelijk langs aaneengesloten etalages kunnen lopen. Voor winkeliers is de zichtbaarheid van de etalage en de winkel belangrijk en klanten moeten spontaan een winkel binnen kunnen lopen. Een terras in de winkelstraat kan afbreuk doen aan de zichtbaarheid en bereikbaarheid van de naastgelegen winkelpanden. g. Dagelijks genieten veel inwoners en bezoekers van de gezelligheid op de terrassen van de diverse horecagelegenheden. Een aantrekkelijk aanbod van horeca en terrassen draagt positief bij aan de sfeer, beleving en levendigheid van de stad. Daarentegen worden terrassen geplaatst in de openbare ruimte en kunnen ze ook een negatief effect hebben op het woon- en leefklimaat. Om de belangen van de diverse gebruikers van de stad en die van de openbare ruimte goed tegen elkaar af te kunnen wegen, dienen duidelijke spelregels te worden opgesteld. h. Gezien de toegenomen woonfunctie in de binnenstad neemt de druk op de openbare ruimte toe. Meer inwoners betekent ook meer behoefte aan parkeerplaatsen en meer benodigde ruimte voor fietsparkeren. In de afgelopen periode zijn terrassen vergund ten koste van parkeerplaatsen en ten koste van vrije openbare ruimte.

Omdat de ruimte in onze binnenstad schaars is, zal het gemeentebestuur keuzes moeten maken over de toewijzing van ruimte voor terrassen of voor bewonersparkeren of voor vergroening. Bovendien moet het belang van het woonklimaat worden afgewogen tegen het belang van de ondernemer die zijn of haar terras maximaal wil exploiteren. 2 Winterstad a. Middelburg Winterstad is een initiatief van de ondernemers waarbij de stad in winterse sferen wordt gehuld met onder andere overkapte winterterrassen en een schaatsbaan. Ook worden er allerlei activiteiten georganiseerd zoals de Fonkeldagen en een Glinstertocht. In de loop der tijd is de periode van Winterstad gegroeid van één maand naar drie maanden. Voor de reuring en beleving in de wintermaanden is Winterstad, zowel voor inwoners als bezoekers, van meerwaarde voor de stad. Dat willen we graag behouden. b. De gemeente heeft ambities op het gebied van duurzaamheid en hecht veel belang aan het verduurzamen van evenementen. Daarom beogen we de milieu-impact die dit evenement met zich meebrengt, waaronder het elektriciteitsverbruik van de ijsbaan en de verwarming van de winterterrassen, te beperken. Bezoekers en inwoners hechten steeds meer waarde aan duurzaamheid. Bovendien is Winterstad een zichtbaar en populair evenement.

Door Winterstad te verduurzamen, laat de gemeente zien dat ze belang hecht aan het beperken van de milieu-impact van dit evenement. c. Op dit moment is er geen (vastgesteld) beleid en/of zijn er geen (vastgestelde) regels van toepassing op Winterstad. Jaarlijks worden aanvragen voor een overkapt (winter)terras slechts getoetst op brandveiligheid en middels een 3

gedoogbrief tijdelijk vergund. Aangezien er geen eisen of regels zijn met betrekking tot de uiterlijke vorm, zien we in de praktijk een verscheidenheid aan ‘bouwsels’ verrijzen, variërend van tenten tot skihutten tot kassen. Dit komt de uitstraling en beleving van de openbare ruimte en het unieke karakter van de historische binnenstad niet ten goede. d. De gemeente is verantwoordelijkheid voor de veiligheid van dit evenement. e. De ruimte in onze binnenstad is schaars. Daarom zal het gemeentebestuur keuzes moeten maken over de toewijzing van ruimte voor terrassen of bijvoorbeeld voor vergroening of openbaar verblijfsgebied. Bovendien moet het belang van het woonklimaat worden afgewogen tegen het belang van de ondernemer die zijn of haar winterterras voor een lange periode wil exploiteren. f. Zowel inwoners, ondernemers als gemeente vinden het de hoogste tijd voor een kwaliteitsslag betreffende de seizoensgebonden bebouwing. We stellen daarom voor om, in samenspraak, beleidsregels en een Beeldkwaliteitsplan (BKP) hiervoor op te stellen. Dit is ook conform de door uw raad in december 2022 aangenomen motie. 3. Door de participatie gezamenlijk te starten, worden mensen niet belast met de verschillende trajecten die inhoudelijk met elkaar samenhangen en in dezelfde periode spelen. Kanttekeningen

Voor het terrassenbeleid en Winterstad is door ondernemers (VOM en KHN) reeds veel input geleverd. Deze waardevolle input zullen we gebruiken bij de verdere uitwerking van de beleidsdoelen. Echter, een bredere raadpleging van de samenleving is essentieel om opvattingen, ideeën en argumenten tegen elkaar af te wegen en om tot een breed gedragen beleid te komen. Voor zowel het terrassenbeleid als Winterstad geldt dat handhaving van beleid en regels vervolgens essentieel is.

Financiën

Het opstellen van een beeldkwaliteitsplan voor Winterstad wordt gedaan door een externe partij. De kosten hiervan worden geschat op circa € 9.000. De kosten voor het participatietraject bedragen circa € 5.000. De totale kosten van dit voorstel ad € 14.000 kunnen worden gedekt uit het budget Ontwikkelvisie Binnenstad. Duurzaamheid

Duurzaamheid is een belangrijk aspect en zal nadrukkelijk in de participatie en bij de verdere uitwerking van de beleidsdoelen worden betrokken. Dit stelt ons in staat om gezamenlijk toekomstbestendig beleid te kunnen formuleren wat daarmee op draagvlak binnen de samenleving kan rekenen. Communicatie en participatie

Zie hiervoor het separate raadsvoorstel m.b.t. het participatietraject. Uitvoering

Na besluitvorming zal de uitvoering van het participatietraject verder opgepakt worden. Voor het zomerreces ontvangt de raad een terugkoppeling over de participatie over de nota’s. Idealiter worden deze nota's in 2025 ter vaststelling aan de raad voorgelegd.

4

Bijlage N.v.t.

Middelburg, 3 maart 2025 Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

Aart van den Brink de burgemeester,

Yvonne van Mastrigt

5