24-162 rvs Kaders voor integrale dorpsaanpak Nieuw- en Sint Joosland

raadsvoorstel datum vergadering

17 december 2024

volgnummer

24-162

onderwerp

Kaders voor integrale dorpsaanpak Nieuw- en Sint Joosland

behandelen in raadscommissie

Algemeen bestuur

portefeuillehouder

Rutger Schonis Bestuur en ondersteuning Manon Veroude | Wilbert Dingemanse m.veroude@middelburg.nl | w.dingemanse@middelburg.nl 0118 - 675529 | 0118 - 675424

programma behandeld door e-mail telefoon

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. Het college van B&W de volgende kaders mee te geven voor de integrale dorpsaanpak van Nieuw- en Sint Joosland: a. De Omgevingsvisie is het inhoudelijke kader. Alles wat daarin staat, staat in dit proces niet ter discussie. b. Het gaat om het gebied zoals aangegeven op de kaart in de bijlage. c. Het reeds vastgestelde bedrag van € 200.000,- uit het investeringsfonds te gebruiken voor de voorbereiding en de uitvoering van de dorpsimpuls (de gewenste acties op de kortere termijn). d. De gemeente voert de regie op het participatieproces. e. Alle inwoners hebben dezelfde positie in de participatie. f. We zetten verschillende participatiemethoden in, zodat we zo veel mogelijk mensen bereiken. g. Een klankbordgroep kijkt mee op het proces en helpt mee de input te vertalen naar de visie en het plan. h. We hanteren de trede adviseren en doen dat zo veel als mogelijk op co-productieve wijze. i. Indien nodig werken we met een externe facilitator bij de participatiebijeenkomsten. j. Het vertrekpunt van de integrale wijkaanpak in Nieuw- en Sint Joosland is om tot een integrale dorpsvisie te komen, waarbij de Trekdijk en het toekomstige energielandschap nog niet concreet ingevuld kunnen worden. In het proces van de integrale wijkaanpak werken we toe naar randvoorwaarden voor de Trekdijk. k.

Het proces voor het energielandschap loopt parallel aan het proces van de integrale dorpsaanpak. Het is de bedoeling dat er kruisbestuiving plaatsvindt tussen beide processen. 2. Het college van B&W te vragen de dorpsvisie ter besluitvorming voor te leggen aan de gemeenteraad. 3. De vastgestelde dorpsvisie op te nemen c.q. te verwerken in de Omgevingsvisie. 4. Het college van B&W het uitvoeringsplan voor de dorpsimpuls vast te laten stellen, mits deze past binnen de bovenstaande kaders. Aanleiding

In het programma Bestuur en Ondersteuning hebben we al enkele jaren de wens om aan de slag te gaan met een ‘proeftuin’ integrale wijkaanpak. Bij het gebiedsgericht uitwerken van de Omgevingsvisie hebben we ook de afspraak om deze wijkgericht aan te pakken. Deze aanpak gaat als een rode draad door al onze opgaven heen: binnen zowel het fysieke als het sociale domein. Nu de Omgevingsvisie en het uitvoeringsprogramma zijn vastgesteld, gaan we daadwerkelijk van start. Als ‘proeftuin’ voor een eerste concrete uitwerking van deze werkwijze starten we in Nieuwen Sint Joosland. Naast het proces in Nieuw- en Sint Joosland, gaan we komend jaar ook aan de slag in de Stromenwijk. De ervaring die we in beide processen opdoen, vertalen we naar een optimale wijkgerichte aanpak die we komende jaren komen voor onze andere wijken en dorpen hanteren.

1

Effect

1. 2. 3.

Het dorp Nieuw- en Sint Joosland toekomstbestendig maken. De leefbaarheid in Nieuw- en Sint Joosland op korte termijn zichtbaar verbeteren (dorpsimpuls). Het versterken van de sociale cohesie in Nieuw- en Sint Joosland door de doe-kracht op lokale initiatieven te signaleren, faciliteren en stimuleren.

Argumenten

1.

2.

3.

4.

We willen allemaal dat inwoners in de gemeente Middelburg kunnen meedoen, zich gezond en gelukkig voelen en fijn wonen in een prettige buurt. Daar werken we vanuit de verschillende organisaties en disciplines (fysiek en sociaal) aan. Zo zetten we vanuit het sociaal domein in op het duurzaam kunnen bieden van passende zorg en ondersteuning (kwalitatief goed, toegankelijk en betaalbaar). Kwalitatief goede duurzame woningen en een fijne en aantrekkelijke buurt (schoon, heel en veilig) om in te wonen en leven, maakt dat inwoners zich prettiger, gezonder en veiliger voelen. Een sterke sociale samenhang in wijken en buurten helpt daarbij. We hebben, als samenleving, een forse opgave om de leefbaarheid op peil te houden, te beginnen bij onszelf als gemeente. Daarnaast hebben we als samenleving een aantal opgaven om de wereld met elkaar leefbaar te houden, bijvoorbeeld op het gebied van afval, energie en klimaat. In de integrale wijkaanpak verbinden we de verschillende opgaven op gebiedsniveau aan elkaar. Daarbij werken we waardegedreven, dat wil zeggen: dat wat we doen is van waarde vanuit het perspectief van onze inwoners. Bij deze aanpak staat participatie met inwoners en netwerkpartners dan ook centraal. Het dient een procesmatig doel: het in samenhang en gezamenlijkheid werken aan een toekomstbestendig dorp. We werken integraal: Het raakt zowel het fysieke als het sociale domein.

Daarmee wordt versnippering en langs elkaar heen werken voorkomen. We betrekken collega’s vanuit de verschillende opgaven in het proces. Denk aan het warmteprogramma, verkeer, BOSS etc.. In het proces staan ontmoeten en verbinden centraal. Verbindingen met en tussen (groepen) inwoners onderling. Zodat doe-kracht op lokale initiatieven gesignaleerd, gefaciliteerd en gestimuleerd kan worden en er een sterke cohesie of zelfs sterke coalities kunnen ontstaan.

Kanttekeningen

1.

2.

3.

Verwachtingsmanagement: Niet alles wat in de participatie opkomt, kan gerealiseerd worden. Daarnaast zijn er ook zaken die vanuit de gemeente noodzakelijk of wenselijk worden geacht, bijvoorbeeld de transitievisie warmte. De gemeente is ervoor om dilemma’s en kansen in beeld te brengen en om een goede afweging te maken. Hierbij is het van belang om te blijven communiceren over het proces, de uitkomsten en de (reden van de) keuzes. Uitvoering: Uit het participatieve proces komen acties. Het is van belang dat er bereidheid, tijd en financiële middelen zijn om met de plannen aan de slag te gaan (zowel fysiek als binnen het sociaal domein). Maar ook de bereidheid om bij het opstellen van (toekomstige) begrotingen hier rekening mee te houden. Het is van belang dat interne stakeholders deelnemer zijn in het participatieproces. Capaciteit: Naast dit proces hebben we nog vele projecten en dagdagelijkse werkzaamheden die uitgevoerd moeten worden. Hierdoor is bij bepaalde clusters weinig capaciteit beschikbaar voor dit proces. Dit kan gevolgen hebben voor de doorlooptijd.

Financiën

Wat mag het kosten? Voor dit proces heeft de gemeenteraad € 200.000 uit het investeringsfonds beschikbaar gesteld voor de voorbereiding en de uitvoering. Indien er voor de dorpsimpuls extra financiële middelen uit het investeringsfonds nodig zijn, dan zullen we deze nadien aanvragen bij de gemeenteraad. Hoe gaan we dat financieren? Zie bovenstaande. Zijn er significante gevolgen voor het weerstandsvermogen? N.v.t. 2

Duurzaamheid

Duurzaamheid zal een van de thema’s zijn, die aan de orde komen. Communicatie en participatie

Het opstellen van de dorpsanalyse en het dorpsplan gebeurt niet vanachter ons bureau. Het is een participatief proces pur sang. De analyse wordt deels wel op basis van diverse databronnen gemaakt. De gemeente voert de regie op het participatieproces. Alle inwoners hebben dezelfde positie in de participatie. We zetten diverse participatiemethoden in om zo veel mogelijk mensen te bereiken. We hanteren de trede adviseren en doen dat zo veel als mogelijk op co-productieve wijze. Indien het niet tot een volledig gedragen advies komt, is het aan de gemeente om op basis van de opgehaalde informatie een advies te formuleren. Een externe participatie-expert geeft advies over de participatie en zal ook optreden als facilitator op bijeenkomsten. Externe doelgroepen • De belangrijkste doelgroep zijn de inwoners van Nieuw- en Sint Joosland. Het gaat tenslotte om hun eigen leefomgeving en samenleving. • De dorpsvereniging • Verenigingen (kerk, ringrijden, voetbal, speeltuin, voedselbos…..) • Basisschool De Lonneboot • Zorginstellingen (SVRZ, fysio, …) • Bedrijven (bakker, autohandelaar, …) • Inwoners omliggende wijk(en), zoals de Mortiere en Arnemuiden • North Sea Port • Waterschap Scheldestromen • Rijkswaterstaat • Woongoed • L’Escaut Klankbordgroep We werken met een klankbordgroep, bestaande uit 6 – 8 mensen.

Denk aan een afgevaardigde uit de dorpsvereniging, de directeur van de school, iemand van de speeltuinvereniging, uit de kerkgemeenschap etc.. We kijken naar een goede mix (leeftijd, geslacht, perspectieven). De klankbordgroep kijkt mee op het proces en helpt mee om een vertaling te maken van wat er opgehaald wordt en hoe dat vertaald wordt naar de visie en het plan (de dorpsimpuls). Uitvoering

Analyse, visie en plan Volgens de integrale wijkaanpak, hebben we aan het einde van het proces een drieluik aan producten: een wijkanalyse, een wijkvisie (2050) en een wijkplan (1–3 jaar). In Nieuw- en Sint Joosland spreken we over een dorpsanalyse, een dorpsvisie en een dorpsplan.

3

We vertrekken vanuit een dorpsanalyse. In deze analyse wordt het DNA van het dorp beschreven. Hoe ziet het dorp eruit (fysiek, demografisch, etc.)? Wat zijn de sterke punten van het dorp? Wat behoeft aandacht in het dorp, waar zitten de zorgen en waar liggen bijvoorbeeld de ondersteuningsvragen? Welke spelers (professioneel en niet professioneel) zijn actief in het dorp, welke (potentiële) sleutelfiguren zijn er nog meer? De dorpsvisie beschrijft een visie op de langere termijn (2050) gewenste ontwikkeling van een gebied die door alle belanghebbende partijen wordt (h)erkend. Zo’n visie is essentieel om over langere tijd met alle betrokken partijen te werken aan leefbaarheidsvraagstukken en opgaven. Een gedeelde visie zorgt bovendien voor samenhang tussen opgaven, projecten en interventies. Het dorpsplan volgt uit de dorpsvisie en richt zich op ingrepen en interventies op de korte termijn (1–3 jaar). In Nieuwen Sint Joosland spreken we dan ook wel over de dorpsimpuls. Zo is dit ook in de Omgevingsvisie benoemd: “De inwoners van Nieuw- en Sint Joosland hebben goede ideeën over hoe ze de vitaliteit van hun dorp kunnen vergroten. (…) Met deze ingrediënten zullen de gemeente en de dorpsbewoners samen kijken hoe het dorp een impuls zou kunnen krijgen.” Randvoorwaarden Trekdijk en het toekomstig energielandschap Voor Nieuw- en Sint Joosland passen we maatwerk toe.

We hebben hier te maken met twee processen die een directe relatie hebben met de nieuwe dorpsvisie, te weten de Trekdijk en het toekomstige energielandschap zoals omschreven in de Omgevingsvisie. De ontwikkeling van de Trekdijk als bedrijventerrein is stil komen te liggen na de uitspraak van de Raad van State in april 2023 en het vanuit de gemeenteraad opgestarte raadsonderzoek. Hierover is opgenomen in de Omgevingsvisie Middelburg 2050 dat te zijner tijd over de toekomstige invulling van de locatie Trekdijk een apart besluitvormingstraject wordt gestart. In de Omgevingsvisie is voorts het gebied ten oosten van het dorp aangewezen als ‘toekomstig energielandschap’. Over de mogelijke invulling hiervan wordt in 2025 een besluitvormingstraject gestart. Het vertrekpunt van de integrale wijkaanpak in Nieuw- en Sint Joosland blijft om tot een integrale dorpsvisie te komen, waarbij de Trekdijk en het toekomstige energielandschap nog niet concreet ingevuld kunnen worden. Hoewel beide gebieden zijn gelegen op korte afstand van het dorp, zijn ruimtelijk gezien echter ook andere raakvlakken (Sloegebied, gemeente Borssele, gemeente Vlissingen), waardoor dit het niveau van de dorpsvisie overstijgt. In het proces van de integrale wijkaanpak werken we toe naar randvoorwaarden voor de Trekdijk. Het proces voor het energielandschap loopt parallel aan het proces van de integrale dorpsaanpak.

Het is de bedoeling dat er kruisbestuiving plaatsvindt tussen beide processen. Op deze manier kunnen we de dorpsvisie wel integraal aanvliegen. Planning Januari / februari / maart 2025

In gesprek met inwoners over diverse thema’s

April 2025

Eerste concept gereed en terugkoppeling in het dorp

Mei / juni 2025

Analyse, plan en visie gereed

Oktober 2025

Besluitvorming dorpsvisie en door gemeenteraad

November 2025

Besluitvorming uitvoeringsplan dorpsimpuls door college van B&W Evaluatie en doorvertaling naar optimale integrale wijkaanpak

December 2025

4

Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

De Adviescommissie Sociaal Domein is geïnformeerd over de integrale wijkaanpak. We hebben afgesproken in overleg te gaan over de uitrol in onze wijken en dorpen. Bijlagen

Bijlage 1. Kaart met de contouren van het projectgebied.

Middelburg, 19 november 2024 Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

Aart van den Brink de burgemeester,

Yvonne van Mastrigt

5