24-153 rvs visiedocument vervolgonderwijs 2025-2030

raadsvoorstel datum vergadering volgnummer

17 december 2024 24-153

onderwerp

Kaderstellende nota voor participatie visiedocument Middelburg vervolgonderwijs 20252030

behandelen in raadscommissie

Maatschappelijke Zaken

portefeuillehouder

Willemien Treurniet Onderwijs S. Jongepier s.jongepier@middelburg.nl

programma behandeld door e-mail

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. Het college de opdracht te geven een participatietraject te starten ten behoeve van het opstellen van een visiedocument vervolgonderwijs 2025-2030, met als doel het ophalen van de juiste informatie om tot toekomstbestendig beleid te komen; 2. Het college de opdracht te geven een netwerkbijeenkomst te houden, waarvoor alle relevante samenwerkingspartners en uitgenodigd worden; 3. Inwoners en studenten te laten participeren op het niveau “raadplegen” door middel van een enquête onder de inwoners van de gemeente Middelburg, via het platform Middelburg Ontmoet en gesprekken op het niveau “raadplegen" 4. De visie zo mogelijk opstellen in overleg met de gemeente Vlissingen. 5. De uitkomsten meenemen bij de definitieve onderwijsvisie en deze voor te leggen aan de raad.

Aanleiding

In de door de gemeenteraad aangenomen Beleidsnota Studentenhuisvesting 2023-2028 (raadsvoorstel 23-060) is aangegeven dat in aanvulling op deze beleidsnota een visie op het vervolgonderwijs (het geheel van MBO, HBO en WO opleidingen omvattend) in Middelburg opgesteld zal worden (visie ”Middelburg onderwijsstad”) waarin ingegaan wordt op de vraag hoe Middelburg zich als studentenstad moet positioneren en profileren. Hierbij komen zaken als een goed woonstudie- werken leefmilieu aan de orde voor studenten, docenten, onderzoekers en afgestudeerden en de aanwezigheid van adequate voorzieningen voor deze (nieuwe) inwoners. Het vervolgonderwijs in Nederland, en zeker ook in Zeeland, verkeerd momenteel in zwaar weer. Zo heeft de regering forse bezuinigingen op het hoger onderwijs aangekondigd en wordt binnenkort de concept Wet Internationale studenten in Balans (WIB) in de Tweede Kamer besproken die beoogt het aantal internationale studenten fors te verminderen. In een memo actieve informatie van 12 november jl. hebben wij u hierover geïnformeerd. Deze ontwikkelingen vragen van de onderwijsinstellingen keuzes en een (nieuwe) visie op de toekomst. Hierover hebben deze instellingen de afgelopen tijd regelmatig overleg gehad met de gemeente en zijn nu gestart met het formuleren van een toekomstvisie.

Dit vanuit de gedachte dat de door deze instellingen te maken keuzes en te formuleren plannen bij voorkeur in lijn zijn met het beleid en de visie van de gemeente. Ook op provinciaal niveau is behoefte aan een visie op het onderwijs binnen de Provincie Zeeland. Op dit moment wordt de laatste hand gelegd aan een provinciale onderwijsvisie gebaseerd op een extern onderzoek van het bureau Birch. Bij de op te stellen Middelburgse visie op het vervolgonderwijs zal deze provinciale visie meegenomen moeten worden c.q. hierop moeten aansluiten.

1

Dit alles maakt het logisch dat wij als gemeente nu parallel aan het proces bij de onderwijsinstellingen voor vervolgonderwijs een visie ontwikkelen, bij voorkeur samen met de gemeente Vlissingen. Inmiddels hebben hier al diverse oriënterende besprekingen op ambtelijk en bestuurlijk niveau met de gemeente Vlissingen over plaatsgevonden. Kortom het is nu het moment om in afstemming met de onderwijsinstellingen, de gemeente Vlissingen, de Provincie Zeeland maar zeker ook met onze inwoners en studenten aan de slag te gaan met het opstellen van een visie op het vervolgonderwijs. De UCR is inmiddels 20 jaar in Middelburg gevestigd en met de komst van de HZ University of Applied Sciences (de HZ) en de realisatie van het Joint Research Centrum zijn studenten niet meer weg te denken in Middelburg. Scalda is al vele jaren in Middelburg gevestigd. Het gaat hierbij ook om internationale studenten (65% bij de UCR en 17% van de studenten bij de HZ komen van buiten Nederland), Op dit moment studeren ca. 3700 jongeren in Middelburg bij de UCR, de HZ en Scalda. De studenten van de UCR en een deel van de studenten van de HZ (voornamelijk internationale studenten) wonen op een campus (Bagijnhof, Kanaalweg, Kalverstraat, Noordweg, Korte Noordstraat en Poelendaelesingel). Het vervolgonderwijs vormt inmiddels ook een van de belangrijkste economische pijlers van de gemeente.

Studenten zorgen voor ontwikkeling en vervullen een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid in de gemeente. Gelet op deze situatie kan gesteld worden dat Middelburg een studentenstad is. De vraag is echter of de wijze waarop het vervolgonderwijs tot nu toe in Middelburg heeft vorm gekregen en functioneert binnen de samenleving aan de wensen van de gemeenteraad voldoet. De huidige situatie in Middelburg is organisch gegroeid zonder dat daar kaders of uitgangspunten aan ten grondslag liggen. De aantrekkelijkheid van Middelburg voor studenten heeft alles te maken met de kwaliteit van het onderwijs, de onderzoeksmogelijkheden en de kwaliteit van de aangeboden voorzieningen. De UCR, HZ en Scalda geven aan dat innovatie in het onderwijs en onderzoek maar ook studentenvoorzieningen noodzakelijk zijn om aantrekkelijk te blijven. Voor met name de HZ en de UCR zijn studenten van buiten Zeeland van groot belang om voldoende studenten te krijgen om te kunnen functioneren en om een aantrekkelijk curriculum aan te kunnen bieden De ontwikkelingen op het gebied van vervolgonderwijs en het belang van het vervolgonderwijs voor de gemeente Middelburg brengen met zich mee dat behoefte ontstaat aan een visie en bijbehorende kaders.

Hierbij moet antwoord gegeven worden op vragen als: wat betekent het nu voor de gemeente om studentenstad te zijn, met welke ontwikkelingen moeten we rekening houden maar ook welke ontwikkeling willen we graag realiseren en wat kunnen we daar als gemeente aan bijdragen? De vraag is ook of we het huidige aantal studenten willen behouden of dat we het aantal verder willen laten toenemen. Ook de samenhang van de Middelburgse visie op het vervolgonderwijs met die van de gemeente Vlissingen is een punt van aandacht. Het college van B&W stelt voor om de Visie vervolgonderwijs 2025-2030 op te stellen samen met inwoners, studenten, onderwijsorganisaties en andere betrokken partijen. De Participatie- en inspraakverordening van de gemeente Middelburg bepaalt dat het bestuursorgaan bij de start van elk participatieproces vaststelt op welke manier burgerparticipatie wordt toegepast. Bij het vaststellen van beleid is de gemeenteraad het bevoegde bestuursorgaan. Omdat het hier dus een participatietraject ten behoeve van het formulieren van een visie betreft, is een kaderstellend raadsbesluit nodig. Effect

Met het doorlopen van een goed participatietraject haalt de gemeente Middelburg de juiste informatie op voor een toekomstbestendige en gedragen visie op het vervolgonderwijs. Argumenten

De gemeente Middelburg vervult in relatie tot de onderwijsinstellingen en de studenten een regisserende en faciliterende rol. In de Beleidsnota studentenhuisvesting 2023-2028 is deze rol ten aanzien van studentenhuisvesting uitgewerkt. Zoals in deze nota is aangegeven ontbreekt het aan een visiedocument, niet alleen om een uitvoeringsagenda vanuit een gewenste ontwikkeling vast te kunnen stellen maar ook met het oog op profilering van de gemeente naar buiten toe als studentenstad. In dit verband moet antwoord gevonden worden op vragen als: • Is de huisvesting van de studenten op de verschillende campussen goed geregeld of zijn er punten voor verbetering in de wijze waarop studenten zijn gehuisvest? • Zijn de voorzieningen voor de studenten zoals sport- en cultuurvoorzieningen en een studentensociëteit toereikend of moet er geïnvesteerd worden in uitbreiding c.q. verbetering van deze voorzieningen? 2

•

Is de bereikbaarheid van de onderwijs- en onderzoek locaties adequaat geregeld of moeten er extra maatregelen op dit gebied getroffen worden? • Het welzijn en de veiligheid van onze leerlingen en studenten vraagt ook van de gemeente steeds meer aandacht. Wat betekent dit voor het gemeentelijk welzijns-veiligheidsbeleid in de toekomst? • Welke rol kan de gemeente Middelburg via citymarketing spelen om nieuwe studenten aan te trekken? • Vinden we het de wijze waarop studenten nu in de stad wonen, studeren en recreëren prima verlopen of moet aandacht gegeven worden aan bepaalde verbeterpunten. 6. De onderwijsinstellingen geven aan een verdere groei van het aantal studenten te willen realiseren in Middelburg. Vraagt dit om specifieke maatregelen vanuit de gemeente? 7. Voor het voortbestaan van de onderwijsinstellingen maar ook voor de Zeeuwse arbeidsmarkt is het van belang dat er jaarlijks voldoende nieuwe (inter)nationale studenten instromen. Dit vraagt om een aantrekkelijk studieaanbod vanuit Zeeland. De aanwezigheid van adequate huisvesting en voorzieningen voor studenten is hierbij van groot belang.

Vullen we als gemeente onze regisserende en faciliterende rol in dit kader toereikend in of is extra inzet en zijn nieuwe investeringen vanuit de gemeente noodzakelijk om een aantrekkelijke studentenstad te blijven? • Niet alleen het aantrekken van nieuwe studenten is belangrijk maar ook het behouden van deze studenten voor de Zeeuwse arbeidsmarkt na afstuderen is van groot belang voor de vergroening van onze bevolkingssamenstelling en de arbeidsmarkt. Dit vraagt onder meer om de aanwezigheid van woningen voor deze afgestudeerden. Houden we als gemeente hier voldoende rekening mee in ons huisvestingsbeleid en wordt geanticipeerd op de mogelijkheid dat het aantal afgestudeerden verder zal toenemen? De studenten van de HZ studeren, wonen en recreëren wisselend in Vlissingen en Middelburg. Vanuit het perspectief van de HZ is het van belang dat voor de studenten de onderwijsomgeving in beide gemeenten zoveel mogelijk vergelijkbaar is en op elkaar afgestemd. Dit is dan ook de reden dat de wethouders onderwijs van beide gemeenten regelmatig onderling afstemmingsoverleg hebben en samen overleggen met de HZ. Op dit moment zijn de technische opleidingen van de HZ ondergebracht op de locatie Groene Woud in Middelburg en de overige opleidingen op de Kenniswerf in Vlissingen.

De HZ, UCR en Scalda werken intensief samen waarbij gebruik gemaakt wordt van de onderwijs- en onderzoek locaties zowel in Vlissingen als in Middelburg. De onderwijsinstellingen zijn voortdurend bezig met nieuwe plannen en willen hierbij graag weten of deze passen binnen de onderwijsvisie en het onderwijs- huisvestings- en cultuurbeleid van beide gemeenten. Dit vraagt om de beschikbaarheid van een onderwijsvisie in Middelburg. Een onderwijsvisie die afgestemd is met die van de gemeente Vlissingen is daarbij belangrijk. Dit is ook door de gemeenteraad van Middelburg gevraagd. Dit niet alleen vanuit het belang van de HZ, UCR en Scalda maar ook vanuit de behoefte om de regio te profileren dé plaats voor vervolgonderwijs in Zuid-West Nederland. Dit laatste wordt onder meer ook aangegeven door het bureau Birch dat recent onderzoek heeft gedaan naar de toekomst van het onderwijs in Zeeland in opdracht van de stuurgroep Campus Zeeland. De onderwijsinstellingen doen in toenemende mate een beroep op de gemeente waar het gaat om invloed uit te oefenen op de besluitvorming in de Tweede Kamer. Zo laat de totstandkoming van de WIB in de Tweede Kamer zien dat de HZ en de UCR een beroep doen op de gemeenten en de provincie om te helpen in de lobby richting de Tweede Kamer voor aanpassing van de concept tekst van deze wet.

Dit vraagt om een gezamenlijk gedragen visie op het belang en de vormgeving van het vervolgonderwijs in de regio. Geconstateerd kan worden dat tot nu toe weinig aandacht is gegeven aan de wensen en ideeën van studenten ten aanzien van het onderwijs. Er wordt veel over maar weinig met studenten gesproken over ontwikkelingen in hun omgeving. Door in een participatietraject aandacht te geven aan de ideeën en wensen van studenten ten aanzien van de onderwijsinfrastructuur in Middelburg kan daar in de visieontwikkeling en beleidsformulering beter rekening mee worden gehouden. Een gedragen en doordacht visiedocument vraagt om een integrale benadering waarbij het vervolgonderwijs betrokken partijen zoals inwoners, studenten, onderwijs- en onderzoeksorganisaties en andere relevante belanghebbenden in gekend zijn en de vraagstelling naar een visie op vervolgonderwijs uit verschillende perspectieven wordt benaderd. Deze stakeholders werken dan ook inhoudelijk mee aan de totstandkoming van het beleidskader. Voorgesteld wordt hierbij gebruik te maken van een netwerkbijeenkomst op het niveau “coproduceren". 3

De Participatie- en inspraakverordening van de gemeente Middelburg verplicht dat er een besluit genomen wordt over de te betrekken inwoners, de openbaarheid van informatie en de wijze waarop deelnemers hun inbreng kunnen leveren. Het college nodigt inwoners en studenten van Middelburg door middel van een enquête actief uit om deel te nemen aan het participatieproces. Door inwoners te laten participeren op het niveau “raadplegen” wordt de verzamelde input op zijn merites beoordeeld en al dan niet opgenomen in het visiedocument. Kanttekeningen

Veelal wordt eerst een visiedocument opgesteld voordat een beleidsnota wordt vastgesteld. Met betrekking tot studentenhuisvesting is inmiddels een beleidsnota vastgesteld zonder dat deze gebaseerd is op een visie document. Het kan dus zijn dat de beleidsnota studentenhuisvesting 2023-2028 naar aanleiding van het nog vast te stellen visiedocument Vervolgonderwijs Middelburg 2025-2030 aangepast moet worden. De HZ en de UCR zijn relatief kleine onderwijsinstellingen en zijn daarmee ook kwetsbaar voor fluctuaties in het aantal studenten. Deze onderwijsinstellingen zijn dan ook voortdurend gericht op de vermindering van deze kwetsbaarheid onder meer door het aanbieden van interessante (nieuwe) opleidingen en vergroten van het aantal studenten. De HZ en de UCR hebben aangegeven dat zijn zich richten op een doorgroei van het aantal studenten in Middelburg de komen de jaren met 500 studenten. Op basis van het visiedocument zal een uitvoeringsagenda moeten opgesteld waarin de noodzakelijke acties worden vastgelegd en op basis waarvan toezicht op de uitvoering van de agenda kan plaatsvinden. Financiën

N.v.t. Duurzaamheid

N.v.t. Communicatie en participatie

We stellen de visie participatief op en onderscheiden verschillende doelgroepen: • Stakeholders, zoals onderwijsinstellingen • Huidige studenten • Inwoners We hanteren de trede adviseren bij de stakeholders. Dit doen we op een coproductieve wijze. Voor inwoners hanteren we de trede raadplegen via een online enquête.

Uitvoering

Het participatietraject zal in eerste kwartaal 2025 worden opgestart. De uitkomsten van dit traject worden meegenomen in het visiedocument dat voor de zomer van 2025 aan de gemeenteraad zal worden aangeboden. Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

n.v.t. Bijlagen n.v.t.

Middelburg, 19 november 2024

4

Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

Aart van den Brink de burgemeester,

Yvonne van Mastrigt

5