24-130 rvs toekomst azc Swerf-Rust

raadsvoorstel Volgnummer

14 november 2024 24-130

Onderwerp

Toekomst azc Swerf-Rust Laurens Stommesweg 1

behandelen in raadscommissie

Algemeen Bestuur Jeroen Louws Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Nancy Baecke-Verstraeten n.baecke@middelburg.nl 0118-675287

datum vergadering

portefeuillehouder Programma behandeld door e-mail Telefoon

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. In te stemmen met het open houden van het azc Swerf-Rust tot de opening van het nieuwe azc op Cleene Hooge; 2. het college de opdracht te geven om, voor zover de uitkomsten van de inspraak ertoe kunnen en moeten leiden, nieuwe afspraken met het COA te maken (waarbij het kan gaan over onderwerpen zoals geluidsoverlast, het opvolgen van meldingen, kennis hebben van verkeersregels en informatievoorziening) en deze vast te leggen in de nieuwe bestuursovereenkomst met het COA; 3. het college de opdracht te geven om, voor zover de uitkomsten van de inspraak daartoe kunnen en moeten leiden, zelf maatregelen te nemen, waarbij het kan gaan over de parkeersituatie rondom het azc-gebouw en het toezien op het op orde houden van de omgeving en het gebouw. Aanleiding

Op 25 juni 2015 is een overeenkomst gesloten met het COA voor de opvang van 330 asielzoekers in het voormalige verzorgingshuis Swerf-Rust, Laurens Stommesweg 1. De afspraak is gemaakt voor vijf jaar, met een mogelijkheid om de opvang met vijf jaar te verlengen. Die verlenging heeft plaatsgevonden en op 25 juni 2025 loopt de bestuursovereenkomst dus af. Uw raad heeft in juli 2021 ingestemd met het aanmelden van een duurzame opvanglocatie vanaf medio 2025. Die locatie zou ruimte moeten hebben voor maximaal 330 asielzoekers. Dit is de Middelburgse bijdrage aan de Zeeuwse opgave voor de opvang van asielzoekers. Ter uitvoering van dit besluit is begin 2023 gestart met het zoeken naar een locatie voor een nieuw azc. Dat heeft op 14 november 2023 geresulteerd in het besluit om Cleene Hooge, aan de zijde van de Europalaan, aan te wijzen als locatie voor het nieuwe azc. Daarna is gestart met de voorbereidingen voor de participatie. Uw raad heeft op 18 april 2024 de participatiekaders vastgesteld. Daarna zijn we gestart met de uitvoering van de participatie. Ook zijn de gesprekken met het COA gestart over de realisatie en wordt er door het COA en de gemeente gewerkt aan de planvorming. Inmiddels is duidelijk dat het azc op Cleene Hooge medio 2025 nog niet gereed is. De verwachting is dat dit op zijn vroegst voorjaar 2028 gereed is.

Dit nog afgezien van juridische procedures die de periode nog kunnen verlengen. Het COA heeft bij brief van 17 mei 2024 verzocht de huidige locatie van het azc aan de Laurens Stommesweg tot oplevering van de nieuwe locatie te mogen gebruiken. Het COA kampt nog steeds met een tekort aan opvangplekken. Enerzijds door het tekort aan langdurige opvanglocaties, anderzijds door het lange verblijf van asielzoekers en statushouders bij het COA.

1

Eind juni 2024 hebben wij besloten uw raad in het najaar voor te stellen het azc, locatie Swerf-Rust, open te houden tot de opening van het nieuwe azc op de nieuwe locatie. U bent hierover middels een memo actieve informatie d.d. 2 juli 2024 geïnformeerd. In ons besluit is daarnaast opgenomen de inwoners van de wijk Breewijk/'t Zand te vragen op welke wijze het huidige azc langer open kan blijven. Ook is besloten dat deze input van omwonenden richting geeft aan de nadere voorwaarden waaronder het azc langer open kan blijven, vanuit het belang van omwonenden. De input is niet randvoorwaardelijk voor het al dan niet indienen van een raadsvoorstel om het azc Swerf-Rust langer open te houden. Inspraak In het kader van de inspraak hebben we het volgende gedaan: een gesprek gevoerd met een vertegenwoordiging van de direct aanwonenden (niet dezelfde samenstelling als het omwonendenoverleg azc1) een online enquête uitgezet 4 inloopmomenten georganiseerd. Voorafgaand hieraan, direct na het versturen van de brief op 2 juli 2024 zijn twee reacties ontvangen. Eén was positief over het besluit, één negatief i.v.m. naderende verkoop woning. De enquête is 125 keer ingevuld (115 keer online en 10 keer schriftelijk tijdens de inloopmomenten). Tijdens de inloopmomenten zijn 14 inwoners in gesprek geweest met een vertegenwoordiger van het COA en de gemeente.

Daaruit is gebleken dat 36,9% van de deelnemers de aanwezigheid van het azc in de wijk positief of zeer positief ervaart, 34,4% neutraal is ten opzichte van de aanwezigheid van het azc in de wijk en dat 28,7% de aanwezigheid als negatief of zeer negatief ervaart. Opvallend was dat de inloopmomenten m.u.v. één inwoner vooral zijn bezocht door inwoners die neutraal of positief staan ten opzichte van de aanwezigheid van het azc in hun wijk. Daarvan wonen er acht in de directe omgeving van het azc of in een doorgaande route van het azc naar het centrum en drie iets verder weg. Tijdens de gesprekken bleek ook veel onbekendheid over en interesse in het leven in een azc en het werk van het COA. De reacties vanuit de inwoners die het azc in hun omgeving negatief of zeer negatief ervaren gaan met name over geluidsoverlast en een onveiligheidsgevoel onder andere door geluidsoverlast en strafbare feiten. Van de respondenten die het azc neutraal, positief of zeer positief ervaren geeft een groot deel aan geen overlast te ervaren. Anderen hebben wel aandachtspunten meegegeven voor het langer openhouden van azc Swerf-Rust. Met name wordt genoemd: zorg dat de bewoners de verkeersregels goed kennen (waaronder licht op de fiets in het donker), parkeren rondom het azc en aandacht voor geluid(soverlast).

Ook roepen zij op om het gebouw en de omgeving gedurende de jaren dat het azc langer openblijft wel goed te blijven verzorgen en niet te laten verpauperen. Een uitgebreide weergave van de opgehaalde input treft u aan in de bijlage. Op dit moment vinden gesprekken plaats met het COA hoe aan deze signalen opvolging kan worden gegeven. Op 8 oktober 2024 zijn de uitkomsten van de inspraak tijdens de wijkontmoeting teruggekoppeld aan de (daar aanwezige) inwoners. Op 15 oktober 2024 hebben wij ingestemd met het verzoek van het COA om het azc Swerf-Rust open te houden tot de opening van het nieuwe azc op Cleene Hooge. Effect

Dit besluit leidt ertoe dat na 25 juni 2025 niet voor 330 asielzoekers een andere opvangplek moet worden gezocht en Middelburg aan haar opvangplicht blijft voldoen gedurende de realisatie van het nieuwe azc. Daarnaast leidt dit besluit ertoe dat er maatregelen worden genomen naar aanleiding van de uitkomsten van de enquête.

1 Dit overleg bestaat sinds de opening van het azc Swerf-Rust en bestaat uit direct aanwonenden en omwonenden en vertegenwoordigers van het

wijkteam.

2

Argumenten

1.1 De gemeente Middelburg is een gastvrije gemeente en vangt al jarenlang asielzoekers op. In 2021 heeft uw raad besloten dit ook na medio 2025 te willen blijven doen. Daar komt bij dat op dit moment de druk op de landelijke asielopvang nog onverminderd hoog is. We willen daarom een opvanglocatie gedurende de overbruggingsperiode (periode tot het azc Cleene Hooge open kan) blijven faciliteren. Bovendien heeft het tijdelijk niet faciliteren van een azc de negatieve bijkomstigheid dat het hele netwerk om het azc ontbonden wordt. Denk daarbij aan vrijwilligers, maar ook de veiligheidssamenwerking en de samenwerking met kerken en andere maatschappelijke organisaties. Die infrastructuur gaat dan verloren en dat is niet gunstig voor het nieuwe azc. Een netwerk en samen ervaring opbouwen kost tijd. Daarom is het een voordeel om met een werkend netwerk over te gaan naar de nieuwe locatie. Er zijn twee mogelijkheden om tijdens de overbruggingsperiode 330 asielzoekers op te vangen. De ene mogelijkheid is om een andere tijdelijke locatie te zoeken, de andere mogelijkheid is om de huidige locatie Swerf-Rust langer open te houden. Het zoeken naar een andere tijdelijke locatie voor 330 personen, de vergunning daarvoor verkrijgen en de locatie geschikt maken duurt naar verwachting een lange tijd. Waarschijnlijk net zo lang als het traject tot opening van het nieuwe azc op Cleene Hooge.

Er is op dit moment in onze gemeente ook geen locatie voorhanden waar 330 asielzoekers met een geringe aanpassing en zonder wijziging van de bestemming in zouden kunnen trekken. Om die reden is deze oplossing niet realiseerbaar. Het voortzetten van het azc op locatie Swerf-Rust tot het moment van opening van het nieuwe azc is de beste optie om ervoor te zorgen dat we in die tussentijd blijven voldoen aan de toezegging van asielopvang. Deze locatie is reeds ingericht en het pand kan volgens het COA nog een paar jaar mee. 1.2. In het gesprek met een vertegenwoordiging van de direct aanwonenden bleek dat zij, gelet op de landelijke problematiek, begrijpen dat deze locatie langer open moet blijven. Zij hebben daarvoor wel een aantal aandachtspunten en voorwaarden meegegeven. Een daarvan is door ons al opgenomen in de beslispunten. In het besluit van juni werd gesproken over ‘de opening van het nieuwe azc op de nieuwe locatie'. Vanuit deze omwonenden is aangegeven dat zij graag Cleene Hooge specifiek benoemd zien. Het langer open houden geldt niet voor welke willekeurige nieuwe locatie dan ook, mocht Cleene Hooge onverhoopt niet doorgaan. Het opvolgen van dit verzoek komt ook enigszins tegemoet aan de behoefte die een aantal inwoners in de enquête hebben geuit om de eindperiode concreter aan te geven en voorkomt een ‘open’ einde.

Ook al werd in het besluit van juni bedoeld te zeggen “het nieuwe azc, op de nieuwe locatie, Cleene Hooge” is het voor het perspectief van (een deel van) de inwoners van de wijk Breewijk/’t Zand van belang dit expliciet te benoemen. 1.3. Het is de bevoegdheid van het college om te besluiten over het al dan niet langer open houden van het azc. Echter, omdat het een besluit is met verstrekkende gevolgen vraagt het college aan uw raad hiermee in te stemmen. 2 en 3. Het duiden van de resultaten van de inspraak is complex omdat de aantallen laag zijn en bewoners van dezelfde straat of woonblok zich zowel (zeer) negatief, neutraal of (zeer) positief over de aanwezigheid van het azc in hun omgeving hebben uitgelaten. Desalniettemin is het van belang de klachten c.q. aandachtspunten van de inwoners serieus te nemen. De resultaten van de enquête worden dan ook intern bij de gemeente (te denken valt aan de parkeersituatie rondom het azc, het toezien op het op orde houden van het pand en de buitenruimte), en met het COA (te denken valt aan de geluidsoverlast, het opvolgen van meldingen, de informatieverstrekking, hanteren verkeersregels) besproken. We onderzoeken welke maatregelen genomen kunnen worden om de klachten te verminderen. Waar nodig en mogelijk nemen we deze afspraken op in de nieuw op te stellen bestuursovereenkomst. Kanttekeningen

1.1. De omgeving rekent zeer waarschijnlijk op het vertrek van het azc in juni 2025. Een eventuele verlenging wordt door een aantal mensen wellicht wel voorzien, maar of men er rekening mee heeft gehouden dat het azc nog jaren open zou blijven is de vraag en kan invloed hebben op het vertrouwen van de inwoners in de gemeente/het bestuur.

3

1.2. Een aantal inwoners ziet in het langer openhouden van het azc op deze locatie een causaal verband met het tekort aan sociale huurwoningen. Aan het college en uw raad kan worden tegengeworpen dat u wel zorgt voor onderdak voor asielzoekers, maar niet voor de overige inwoners van de gemeente. De planvorming over de nieuwe (sociale) woningbouw op deze locatie moet echter nog worden opgestart. Dus dat duurt ook nog wel een aantal jaar. En Woongoed heeft een grote opgave en meerdere locaties te ontwikkelen. Om zo spoedig mogelijk na vertrek van het COA te kunnen overgaan tot het realiseren van woningbouw op deze locatie is eind juni 2024 door ons besloten om al tijdens de periode dat het azc nog open is te starten met de participatie over de invulling van het gebied. 2 en 3. Omdat de gewenste maatregelen zo uiteenlopend zijn en sommigen zelfs niet uitvoerbaar, is aannemelijk dat niet iedereen tevreden is over de maatregelen die worden genomen. Dit kan leiden tot een gevoel van schijn-inspraak en een (verder) verminderd vertrouwen in de gemeente/het bestuur. Financiën

Wat mag het kosten? Aan dit voorstel zijn geen kosten verbonden. Hoe gaan we dat financieren? N.v.t. Zijn er significante gevolgen voor het weerstandsvermogen? N.v.t. Duurzaamheid

Dit voorstel leidt ertoe dat er geen nieuwe locatie moet worden ontwikkeld of gerealiseerd gedurende de realisatie van het nieuwe azc op Cleene Hooge. We maken langer gebruik van de reeds bestaande locatie. Communicatie en participatie

Op 8 oktober 2024 is een terugkoppeling van de input uit de inspraak gegeven tijdens de wijkontmoeting. Dit wordt ook via www.middelburgontmoet.nl gecommuniceerd en met het COA. Het besluit van uw raad communiceren we met het COA en de leden van het omwonendenoverleg azc. Uiteraard is er ook communicatie op Middelburg Ontmoet en via de gebruikelijke gemeentelijke kanalen. De maatregelen die worden genomen op basis van de inspraak ontvangt u via een memo actieve informatie ter kennisname. Ook vermelden we deze op Middelburg Ontmoet en melden we deze in het omwonendenoverleg azc aan de inwoners. Over de nieuwe bestuursovereenkomst met het COA zal u door middel van een memo actieve informatie worden geïnformeerd. Uitvoering

Na besluitvorming worden de gesprekken met het COA en intern binnen de gemeentelijke organisatie vervolgd om te onderzoeken op welke wijze de resultaten van de inspraak kunnen worden opgevolgd. Dit ter voorbereiding op te nemen maatregelen en het vormgeven van de bestuursovereenkomst met het COA. Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

N.v.t. Bijlagen 1. Rapport resultaten enquête toekomst azc Swerf-Rust.

Middelburg, 15 oktober 2024

Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

Aart van den Brink de burgemeester,

Yvonne van Mastrigt 4