24-121 rvs Verkeersontsluiting woningbouwlocatie Cleene Hooge

raadsvoorstel datum vergadering

14 november 2024

volgnummer

24-121

onderwerp

Verkeersontsluiting woningbouwlocatie Cleene Hooge

behandelen in raadscommissie

Ruimte

portefeuillehouder programma

Jeroen Louws Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

behandeld door

Nancy Baecke

e-mail

n.baecke@middelburg.nl 0118-675287

telefoon

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. In te stemmen met de volgende uitgangspunten voor de planvorming van het gebied Cleene Hooge: a. Cleene Hooge via een noordelijke route (variant F, zie figuur op pag. 2) te ontsluiten voor het gemotoriseerd verkeer en bouwverkeer; b.

Cleene Hooge voor het langzaam verkeer in oostelijke richting te ontsluiten in het verlengde van de Europalaan en via een aansluiting ten noorden van Laurens Stommespad 2 (zie bijlage ‘Kaartje ontsluitingen langzaam verkeer’); c. De calamiteitenroute voor hulpdiensten in het verlengde van de Europalaan aan te sluiten; d. Het Laurens Stommespad niet te verleggen; 2. De geschatte meerkosten ad €1.450.000,- die ontstaan als gevolg van de ontsluiting via een rotonde aan de noordzijde van het plangebied (variant F) te verwerken in de eerstvolgende herziening van de grondexploitatie Cleene Hooge; 3. Voor het tekort op de grondexploitatie wat hierdoor (waarschijnlijk) ontstaat bij de eerstvolgende herziening van de grondexploitatie Cleene Hooge een verliesvoorziening te treffen en te dekken vanuit de reserve Grondbedrijf; 4. Af te wijken van de volgende onderdelen van de ontwikkelvisie, die bij raadsbesluit van 18 april 2024 als participatiekader is vastgesteld: a. Het ontsluiten van gemotoriseerd verkeer via de Walcherseweg als logische ontsluiting; b. De contouren van het ontwikkelgebied voor wat betreft de ontsluitingsroute; c. Het aansluiten van langzaam verkeer via wandelpaden van gras. Aanleiding

Aanleiding van dit voorstel is de uitkomst van het participatietraject voor het thema ‘verkeer en ontsluiting’ voor de nieuw te realiseren wijk op Cleene Hooge. In de startnota die uw raad in april 2024 heeft vastgesteld heeft u voor het thema ‘verkeer en ontsluiting’ de participatietrede ‘adviseren’ vastgesteld. Het adviesscenario zou daarbij voort moeten komen uit verschillende sessies tussen de belanghebbenden en de verkeerskundigen van de wegbeheerders. De gemeente heeft vanwege beperkt beschikbare interne capaciteit verkeerskundig bureau Goudappel ingeschakeld. Bijgevoegd is het uitgebrachte advies van Goudappel en de bewoners van de wijk Griffioen (zie bijlage ‘Rapport Goudappel ‘Verkeersonderzoek Cleene Hooge Middelburg’ d.d. 2 oktober 2024’). Zij mochten gezamenlijk adviseren over de wijze van ontsluiting van Cleene Hooge in relatie tot het besluit van uw raad om op Cleene Hooge maximaal 100 woningen te bouwen inclusief een AZC. Voorwaarde voor dit advies was, dat er één advies opgeleverd zou worden dat op draagvlak van alle participanten kon rekenen. Het advies moest daarnaast voldoen aan de kaders die zijn gesteld op het gebied van o.a. verkeersveiligheid en financiën.

In bijlage “Overzicht opbrengst participatie thema Verkeer en ontsluiting’ vindt u een overzicht met alle participatieactiviteiten van het thema ‘verkeer en ontsluiting’ en de verslagen van de thema-ateliers ‘verkeer en ontsluiting’, de opbrengst van de enquête en een verslag van de laatste algemene participatiebijeenkomst op 27 juni 1

2024. Het rapport van Goudappel met daarin de resultaten van de participatie is op 10 september 2024 ter reactie voorgelegd aan de deelnemers van het thema-atelier ‘verkeer en ontsluiting'. De reacties zijn als bijlage aan deze nota toegevoegd, evenals de reactie van het college daarop (zie bijlage ‘Reacties inwoners rapport Goudappel met reactie college’). Participatietraject Goudappel had aanvankelijk vijf varianten gepresenteerd, die zowel voor gemotoriseerd als voor langzaam verkeer konden worden ingezet: A. Hogelandseweg B. Walcherseweg C. Laurens Stommespad D. Europalaan E. Cleene Hoogeweg Na een initiatief van inwoners is daar een zesde variant bijgekomen: F. Kruising Hogelandseweg/Walcherseweg Wat de uitkomst van de participatie was staat per variant verwoord in het rapport van Goudappel.

Gemotoriseerd verkeer Varianten C en E vallen af

In de laatste participatiebijeenkomst op 19 juni 2024 zijn de varianten C (Laurens Stommespad) en E (Cleene Hoogeweg) voor gemotoriseerd verkeer afgevallen voor verdere uitwerking. Enerzijds omdat daar niet of nauwelijks draagvlak voor was en anderzijds om verkeerstechnische redenen. Een ontsluiting via de Cleene Hoogeweg of het Laurens Stommespad is verkeerskundig gezien minder sterk omdat aanpassingen nodig zijn om het verkeersveilig te maken, die verder gaan dan alleen het kruispuntniveau, zoals bij de andere ontsluitingen het geval is. Hier moet een hele weg worden aangepast en de functie worden veranderd. Zowel op kruispuntniveau als op wegvakniveau scoren deze varianten dus slecht. Bovendien heeft uw raad als kader voor de participatie meegegeven dat het Laurens Stommespad zijn huidige functie behoudt; geslotenverklaring voor voertuigen met uitzondering van brommers, fietsen en bestemmingsverkeer. Een alternatief van variant E (niet via de Cleene Hoogeweg, maar een volledig nieuwe weg die aansluit op de Laan der Verenigde Naties) viel af, omdat het ten koste gaat van het landschap en de grond niet (meer) in eigendom is van de gemeente. Daarnaast zou dit mogelijk ook weer extra verkeer (richting N57) opleveren voor de rotonde bij de Europalaan. Varianten B en D worden marginaal uitgewerkt

Omdat voor ontsluiting van gemotoriseerd verkeer via de varianten B (Walcherseweg) en D (Europalaan) nauwelijks draagvlak was is afgesproken deze slechts marginaal uit te werken. Noordelijke ontsluitingen zijn favoriet, A en F blijven over

Al in een vroeg stadium van het participatieproces bleek er, nagenoeg unaniem, draagvlak te zijn voor een noordelijke ontsluiting voor gemotoriseerd verkeer; varianten A (Hogelandseweg) en F (kruising Hogelandseweg/Walcherseweg). Goudappel heeft de mogelijkheden hiervoor ter voorbereiding op de bijeenkomst van 19 juni 2024 verder uitgewerkt. 2

Het participatieproces eindigde op 19 juni 2024 in eerste instantie met een voorkeur van de participanten voor gemotoriseerd verkeer voor variant F (kruising Hogelandseweg/Walcherseweg), maar dat wijzigde vlak voor afsluiting van de bijeenkomst in een voorkeur voor variant A (Hogelandseweg) als gevolg van het feit dat de rotonde buiten de bebouwde kom ligt en de fietsers daarbij geen voorrang hebben. Op 19 juni 2024 was het standpunt van de wegbeheerder van de Hogelandseweg en Walcherseweg, het waterschap, nog niet bekend. Reactie wegbeheerder, waterschap Scheldestromen op uitkomst gemotoriseerd verkeer. A en B vallen af, F blijft over, met voorwaarde

Over varianten A (Hogelandseweg), B (Walcherseweg) en F (kruispunt Hogelandseweg/Walcherseweg) is na 19 juni 2024 overleg geweest met de wegbeheerder, het waterschap (zie bijlage ‘Brief waterschap Scheldestromen’). Omdat variant B (Walcherseweg) marginaal zou worden uitgewerkt is deze ook besproken met het waterschap. Het waterschap geeft geen toestemming voor de varianten A (Hogelandseweg) en B (Walcherseweg), waardoor ook deze varianten afvallen. Voor aantakking op de Hogelandseweg geeft het waterschap geen toestemming omdat dan, naar de mening van het waterschap, de T-splitsing ook verkeerstechnisch moet worden aangepakt en er dus twee knooppunten ontstaan. Voor de Walcherseweg geeft het waterschap geen toestemming omdat deze aansluiting kruist met een druk fietspad en volgens het waterschap niet veilig genoeg kan worden ingericht. In de ontwikkelvisie (algemeen participatiekader voor alle thema's) wordt een ontsluiting via variant B (Walcherseweg) als logisch keuze benoemd. Door het standpunt van het waterschap is dit niet meer mogelijk. Overigens moet opgemerkt wordt dat de ontwikkelvisie (en daarmee de kwalificatie “logische keuze”) destijds zonder verkeerskundig advies en afstemming met de wegbeheerder (het waterschap) tot stand is gekomen. Een afwijking van de Ontwikkelvisie (participatiekader) op dit vlak is dan ook onontkoombaar.

Aan variant F (kruispunt Hogelandseweg/Walcherseweg) kan het waterschap medewerking verlenen met dien verstande dat zij van mening zijn dat dit verkeersveilig gehouden dient te worden door middel van een rotonde. Het door de participanten opgeworpen bezwaar van de voorrangssituatie is voor het waterschap geen bezwaar. De landelijke richtlijn van het CROW is dat iedere rotonde buiten de bebouwde kom deze voorrangssituatie heeft. Het levert geen verkeersonveilige situatie op maar zorgt juist voor eenduidigheid bij rotondes. De voorwaarde voor medewerking is wel dat ontsluiting binnen de bebouwde kom (politiek) niet haalbaar blijkt te zijn. Het waterschap heeft namelijk als standpunt dat nieuwe ontwikkelingen via de bestaande hoofdinfrastructuur van de gemeente Middelburg moet plaatsvinden. Een ontsluiting binnen de bebouwde heeft daarom hun voorkeur. Langzaam verkeer Participatiegraad wordt ‘raadplegen’

Over het langzaam verkeer lopen de meningen zodanig uiteen dat daarvoor niet meer gerechtvaardigd is om de participatiegraad ‘adviseren’ aan te houden. Ondanks de uitvoerige gesprekken die inwoners met elkaar hebben gehad is dat gedurende het proces niet gewijzigd. Volgens de Startnotitie gaat de participatietrede adviseren naar raadplegen als er geen eenduidig advies wordt gegeven. Daarom is de trede voor dit onderdeel van het thema verkeer en ontsluiting ‘raadplegen’ geworden. Via variant F net als voor gemotoriseerd verkeer kan worden uitgewerkt

Voor de ontsluiting van het langzaam verkeer via de noordelijke ontsluitingsvariant voor gemotoriseerd verkeer zijn de nodige wensen en overwegingen opgehaald. Dit aspect lag echter niet zo principieel als het gemotoriseerd verkeer en kan verder worden uitgewerkt in de planvorming. Het betreft afwegingen op het vlak van wel of geen fietspad, trottoir e.d. Geen overeenstemming over ontsluiting in oostelijke richting

Over de afwikkeling van het langzaam verkeer in oostelijke richting lopen de meningen van de participanten uiteen en is er dus geen advies uit de participatie gekomen. Een deel van de participanten vindt de Europalaan geschikt voor voetgangers en fietsers en ziet dit als de meest logische doorgaande route. Een ander deel vindt de Europalaan niet of minder geschikt als ontsluiting voor het langzaam verkeer. Voor de meeste participanten was echter wel duidelijk dat er niet aan te ontkomen is dat langzaam verkeer in ieder geval ook door de Europalaan zal gaan. Ook vond men 3

dat er om olifantenpaadjes te voorkomen logische en korte routes voor langzaam verkeer moeten worden gerealiseerd. Tijdens de bijeenkomsten is veelvuldig gesproken over het spreiden van het langzaam verkeer. Dit heeft echter niet geleid tot een gezamenlijk standpunt. Voor of tegen spreiding is evident afhankelijk van de woonlocatie. Met name door de bewoners van de Europalaan is de wens geuit om het fiets- en voetgangersverkeer te spreiden over meerdere wegen. Het idee is om de fietsers en voetgangers te spreiden over het Laurens Stommespad en de Europalaan. De wens om te spreiden komt voort uit een onveiligheidsgevoel. De voorstanders van spreiding stellen dat een aansluiting in het verlengde van de Europalaan de mensen per definitie die richting op stuurt, terwijl zij de last meer over de wijk zouden willen verdelen. Volgens de participanten zou spreiding bewerkstelligd kunnen worden door bijvoorbeeld de aansluiting voor langzaam verkeer niet in het verlengde van de Europalaan te laten aansluiten maar via een omweg, eerst op het Laurens Stommespad en daarna op de Europalaan. De bewoners van de Van Kleffenslaan zijn niet voor deze spreiding, omdat dit zou kunnen leiden tot dwalende asielzoekers in de woonwijk en langs de woningen waardoor het woongenot van deze bewoners wordt aangetast. Buiten het participatieproces om ingediend initiatief wordt betrokken in de afwegingen

In reactie op het rapport van Goudappel, dus na de participatie, hebben bewoners van de Van Kleffenslaan nummers 94 t/m 108 en Walcherseweg 243 een nieuwe stedenbouwkundige schets met hun ideeën voor onder andere het langzaam verkeer ingediend. Een eerdere schets is tijdens de participatiebijeenkomsten door participanten besproken. Hoewel andere belanghebbenden daar niet meer op hebben kunnen reageren is het voor het proces van belang deze variant in de besluitvorming mee te nemen omdat deze ook als bijlage bij het rapport van Goudappel aan uw raad zal worden gezonden. Bezoeken aan de wijk Gedurende de participatie hebben de verkeerskundigen van Goudappel de wijk bezocht. Daarnaast hebben projectleden, waaronder de verkeerskundige van de gemeente, zowel voor, tijdens als na de zomervakantie regelmatig de wijk bezocht om, al dan niet op verzoek van participanten, nader te kijken naar bepaalde situaties en deze input mee te nemen in de overwegingen die hebben geleid tot voorliggende besluitvorming. Ook zijn er met individuele belanghebbenden nog gesprekken gevoerd na de zomervakantie enerzijds op verzoek van betrokkenen, anderzijds op verzoek van de gemeente. Effect

Het effect van dit voorstel is een door de omgeving gedragen verkeersontsluiting voor gemotoriseerd verkeer van de nieuw te realiseren wijk op Cleene Hooge, waarvan een azc onderdeel is. Verder beogen wij met dit voorstel een juiste beoordeling en weging van het voor gemotoriseerd verkeer uitgebrachte participatieadvies van Goudappel en bewoners gezamenlijk met als trede: adviseren. Ook is een effect van dit voorstel dat er voor omwonenden duidelijkheid komt over de ontsluiting van de nieuwe wijk voor langzaam verkeer. Tenslotte worden afwijkingen van eerdere besluitvorming van het college of de door de raad vastgestelde Ontwikkelvisie 2019 of de kaders voor de participatie voorafgaand aan de verlening van de omgevingsvergunning voor de Bopa 1 gesignaleerd. Argumenten

1.a.1. Uit het participatieadvies blijkt dat er voor gemotoriseerd verkeer bij de participanten, nagenoeg unaniem, draagvlak is voor een noordelijke ontsluiting (variant A of F; Hogelandseweg resp. kruising Hogelandseweg/Walcherseweg) van de toekomstige woonwijk op Cleene Hooge. Voor het college is dit voldoende om vast te houden aan de trede ‘adviseren'. Dit is gedurende het hele participatieproces zo geweest en bleek ook uit de enquête, zie bijlage ‘Overzicht opbrengst participatie thema Verkeer en ontsluiting; resultaten enquête verkeer en ontsluiting’. Uiteindelijk wijzigde het advies op 19 juni 2024 vlak voor het eind van de bijeenkomst van F (kruising Hogelandseweg/Walcherseweg) naar A (Hogelandseweg). Uit het participatieproces is echter duidelijk geworden dat F, zeker afgezet tegen de alternatieven, een gedragen alternatief is nu het waterschap geen toestemming geeft voor variant A (Hogelandseweg). (Zie ook bijlage ‘Overzicht opbrengst participatie thema Verkeer en ontsluiting; verslagen thema-ateliers Verkeer en ontsluiting.’) Daarom stellen wij, ondanks dat er geen sprake is van unanimiteit maar van zeer brede gedragenheid, variant F aan uw raad voor als participatieadvies. 4

De reden hiervoor is dat het onderwerp ontsluiting vanaf het begin een veel besproken onderwerp is en de participatiegraad om die reden is vastgesteld op het niveau ‘adviseren’. Een variant met nagenoeg unaniem draagvlak vanuit de wijk weegt dan zwaar. Vanuit verkeerskundig oogpunt heeft ontsluiting F als voordeel dat gemotoriseerde voertuigen zich direct op de gebiedsontsluitingswegen en minder in de wijk(en) bevinden, terwijl men per fiets direct verbonden blijft met de wijk. Dit past bij het autoluwer maken van de binnenstad en wijken en het stimuleren van het fietsgebruik. 1.a.2. Voor het bouwverkeer is een noordelijke ontsluiting de enige mogelijkheid. Het bouwverkeer is niet aan de orde geweest tijdens de participatie. Voor het bouwverkeer is een noordelijke ontsluiting de enige mogelijkheid, waardoor er tenminste een bouwroute aangelegd moet worden. 1.a.3. Europalaan als enige overgebleven variant naast F valt ook af. Variant D (Europalaan) is, verkeerstechnisch gezien, de enige overgebleven variant naast de geadviseerde variant F (kruispunt Hogelandseweg/Walcherseweg) en heeft –als ontsluiting binnen de bebouwde kom- de voorkeur van het waterschap, daarom wordt deze als enige nader toegelicht. Voor ontsluiting voor het gemotoriseerd verkeer lijkt variant D (Europalaan) de meest voor de hand liggende, kortste en goedkoopste oplossing.

Ook historisch gezien was dit ooit het uitgangspunt. De Europalaan kan technisch gezien extra verkeersbewegingen goed en veilig afwikkelen. Als gekeken wordt naar de huidige intensiteit op de weg, de voorspelde toename en de capaciteit van de weg dan past dit binnen alle landelijke richtlijnen. Daarnaast blijkt uit onderzoek van Goudappel dat deze route logisch is omdat deze aansluit op bestaande wegen in de bebouwde kom en daardoor leidt tot kortere routes naar de kern/het centrum van Middelburg. De ontsluiting via de Europalaan leidt weliswaar tot een conflict met fietsers en voetgangers op het Laurens Stommespad, maar kan volgens Goudappel desondanks veilig vorm worden gegeven. De uitkomst van het participatietraject v.w.b. de ontsluiting voor het gemotoriseerd verkeer is echter dat er nauwelijks draagvlak is voor ontsluiting via variant D (Europalaan). Inwoners vinden de straat niet geschikt voor extra verkeer, omdat er hard wordt gereden, wat nu al voor onveilige situaties zorgt. Een ander argument is dat de rotonde aan het eind/begin van de Europalaan nu al een knelpunt is en niet nog verder kan worden belast met verkeer. Met name tijdens de spitsuren is de rotonde volgens inwoners een druk punt waar het verkeer vaak vast staat en waar gevaarlijke situaties ontstaan met (schoolgaande) fietsers.

Omdat er aan twee kanten van de weg mag worden geparkeerd, wordt de weg smaller en gevaarlijker. Tenslotte wordt er door met name de instellingen uit de wijk veel met de rolstoelen over de weg gewandeld. 1.a.4. Participatie-uitkomst, verkeersveiligheid en toestemming waterschap Scheldestromen wegen voor ontsluitingsroute gemotoriseerd verkeer zwaarder dan meerkosten en contouren exploitatiegebied Ontwikkelvisie. Op 14 november 2023 hebben wij besloten dat “de contouren van het in de Ontwikkelvisie bedoelde exploitatiegebied en de zoekcirkel van het azc, geen onderdeel uitmaken van het te doorlopen participatietraject”. 1 Dat besluit is destijds genomen om te voorkomen dat ontwikkelingen zich buiten de contouren van het ontwikkelgebied van de Ontwikkelvisie zouden begeven. Hoewel niet expliciet besloten, doelde dit besluit met name op de woningbouw dat die de contouren van het exploitatiegebied niet overschrijdt en het voorkomen van ‘schuiven’ met de locatie voor het AZC. Omdat het niet expliciet besloten is, is het belangrijk dat aan uw raad wordt voorgesteld een noordelijke ontsluiting buiten de contouren van het ontwikkelgebied van de Ontwikkelvisie vast te stellen, waardoor bij een conform besluit van uw raad hiermee de juridische grond voor deze afwijking van ons besluit is gegeven.

1

“Het college besluit:

1. a) Cleene Hooge (binnen de kaders van de in 2019 door de gemeenteraad vastgestelde ontwikkelvisie; binnen de ruimtelijke contouren aan de zijde van de Europalaan) aan te wijzen als locatie voor een AZC met 330 structurele opvangplaatsen en maximaal 150 flexibele opvangplaatsen. b) de onder a genoemde ontwikkelvisie als uitgangspunt te nemen voor het participatietraject. c) dat de contouren van het in de Ontwikkelvisie bedoelde exploitatiegebied en de zoekcirkel van het AZC, zoals weergegeven in de bijlage met de titel ‘Kaartje met contouren ontwikkelgebied en zoekcirkel locatie AZC’, geen onderdeel uitmaken van het te doorlopen participatietraject.”

5

Een alternatieve ontsluiting voor de in de Ontwikkelvisie als logisch bevonden Walcherseweg binnen de contouren van het exploitatiegebied zou de Europalaan zijn. Omdat dit bij het tot stand komen van de Ontwikkelvisie al als onwenselijk werd beschouwd en tijdens het huidige participatietraject nauwelijks draagvlak bleek voor deze variant, is een afwijking van het kader, om binnen de contouren van het ontwikkelgebied te blijven, zoals bij variant F, naar de mening van het college gerechtvaardigd. Volgens Goudappel kan er met een rotonde een verkeersveilige aansluiting worden gemaakt. De kosten van de aanleg van de rotonde worden geschat op € 1.7 miljoen exclusief BTW. Met deze rotonde is geen rekening gehouden in de exploitatieopzet. De ontwikkelvisie en daarmee de exploitatieopzet gaan immers uit van een rechtstreekse ontsluiting op de Walcherseweg en niet van een rotonde. Hierdoor kan naar alle waarschijnlijkheid niet worden voldaan aan het gestelde financiële kader: kostenneutraal binnen de exploitatieopzet van de ontwikkelvisie. De meerkosten van deze ontsluiting zijn naar onze mening aanzienlijk maar verantwoord, omdat we hiermee een verkeersveilige aansluiting realiseren, handelen binnen de mogelijkheden door het waterschap gegeven en het, nagenoeg unaniem, advies van de participatie voor het thema ‘verkeer en ontsluiting’ opvolgen.

Het college is in overleg met het waterschap om te bezien of er via het Rijk in het kader van verkeersveiligheid subsidiemogelijkheden kunnen worden aangeboord om zo de kosten te drukken. 1.b.1. Bij ontsluiting van het langzaam verkeer alleen via het verlengde van de Europalaan onevenredige benadeling van twee aangrenzende percelen. Een deel van de participanten heeft de wens om het langzaam verkeer te spreiden. Volgens het college is hiertoe geen noodzaak en is een ontsluiting in het verlengde van de Europalaan geschikt voor het langzaam verkeer. Omdat deze ontsluiting tussen twee percelen loopt (Laurens Stommespad 2 en 4) en de bewoners van deze percelen hierdoor onevenredig worden benadeeld stellen wij een tweede ontsluiting voor langzaam verkeer voor ten noorden van perceel Laurens Stommespad 2. Dit is niet ingegeven door verkeerstechnische noodzaak of onze overtuiging dat spreiding van asielzoekers door een wijk noodzakelijk is en in onze invloedsfeer ligt, maar probeert recht te doen aan een gevoel van onevenredige benadeling van deze twee percelen. Met een extra aansluiting zijn er twee mogelijkheden om de nieuwe woonwijk te verlaten per fiets of te voet in oostelijke richting en is het fiets-voetpad tussen voornoemde percelen niet de enige doorgaande route.

Hieronder worden puntsgewijs de verschillende overwegingen voor de voorgestelde ontsluitingen voor langzaam verkeer benoemd. 1.b.2. De Ontwikkelvisie zegt niets over ontsluiting voor fietsers en voetgangers. De Ontwikkelvisie gaat uit van een graspad in het verlengde van de Europalaan tussen de woningen Laurens Stommespad 2 en 4 door, maar ook naar het Laurens Stommespad. Het lijkt erop dat een doorgaande wandel- en fietsroute geen deel uitmaakte van de ruimtelijk varianten in de Ontwikkelvisie. Afwijking van de Ontwikkelvisie (participatiekader) op dit punt is onontkoombaar. 1.b.3. Geen noodzaak voor spreiding, wel 2 ontsluitingen voor langzaam verkeer. Vanuit verkeerstechnisch oogpunt bestaat er geen noodzaak om het langzaam verkeer te spreiden c.q. niet in het verlengde van de Europalaan te ontsluiten. De Europalaan kan het langzaam verkeer qua capaciteit ruim verwerken en er kan een verkeersveilige oversteek worden gerealiseerd. De weg is breed en heeft aan beide zijden trottoirs. De vraag is ook of mensen zich laten spreiden en of een aansluiting via het Laurens Stommespad in de praktijk er ook toe zal leiden dat voetgangers en fietsers andere keuzes gaan maken dan de Europalaan. Het gebied is niet zodanig groot dat een niet rechtstreekse aansluiting op de Europalaan zoveel verschil zal maken in de keuze om wel of niet die weg te nemen.

Mensen laten zich niet leiden en volgen hun eigen pad of creëren een (korter) olifantenpaadje. Het volgen van de gedachtegang dat het goed is om de bewoners van de nieuwe wijk, met name de asielzoekers, te spreiden over de wijk wekt overigens ten onrechte de indruk dat het college die noodzaak eveneens ziet.

6

Nadeel van een aansluiting in het verlengde van de Europalaan is dat deze route tussen twee percelen loopt (Laurens Stommespad 2 en 4). De bewoners van deze percelen hebben hier bezwaar tegen. Kijkend naar de feitelijke situatie is er tussen de percelen sprake van een (weg)profielbreedte van minimaal 21 meter. Derhalve is letterlijk en figuurlijk ruimte voor maatwerk bij de inrichting om overlast voor deze twee woningen zo veel mogelijk te voorkomen. Uiteraard zullen door het college gesprekken over dit maatwerk worden aangeboden aan de bewoners van deze percelen. Deze bewoners hebben nu géén pad tussen hun percelen, dat is een verschil met de andere wegen die een rol spelen bij de ontsluiting van de nieuwe woonwijk. Dat zijn immers al bestaande wegen: Laurens Stommespad, Van Kleffenslaan, Europalaan. Aanwonenden van die wegen zijn beweging gewend. Weliswaar zullen er meer verkeersbewegingen komen, maar er is thans ook al sprake van veelvuldige bewegingen, zo bleek ook uit de participatie. Een nieuwe woonwijk zal altijd leiden tot meer bewegingen dan voordat die wijk er was. Bij een reguliere wijk spreidt zich dat echter tussen gemotoriseerd en langzaam verkeer. In een wijk waarvan de helft van de woningen de eerste 15 jaar fungeert als azc is zeker dat veelvuldig gebruik gemaakt gaat worden van een fiets- en voetpad, omdat de bewoners van een azc geen auto hebben.

Dit maakt de overgang voor de bewoners van de percelen Laurens Stommespad 2 en 4 nog groter. Door een extra ontsluiting voor langzaam verkeer te creëren noordelijk van perceel Laurens Stommespad 2 (ver genoeg om deze woning niet in te sluiten) tracht het college recht te doen aan de persoonlijke situatie van de bewoners van de percelen Laurens Stommespad 2 en 4. 1.c.1. De nieuwe wijk moet ook een calamiteitenroute voor hulpdiensten hebben. In de discussie over het verkeer en de ontsluiting moet ook de calamiteitenroute worden betrokken. Uitgangspunt is dat de hulpdiensten via de nieuwe aansluiting voor gemotoriseerd verkeer rijden. Enkel in het geval deze route is gestremd of er een andere reden is dat daar geen gebruik van kan worden gemaakt zal door de hulpdiensten gebruik worden gemaakt van de calamiteitenroute. De calamiteitenroute kan verkeersveilig in het verlengde van de Europalaan worden gerealiseerd. Een aansluiting verderop aan het Laurens Stommespad (in de richting van de Walcherseweg) is niet verkeersveilig. 1.c.2. De Europalaan is breed genoeg voor hulpdiensten en zorgt voor een verkeersveilige calamiteitenroute ‘rechtdoor’ over het Laurens Stommespad. Hoewel bewoners van de Europalaan anders stellen is de weg breed genoeg voor hulpdiensten ook als er langs twee kanten wordt geparkeerd.

Overigens zou nog kunnen worden gekeken naar het langs beide zijden van de weg parkeren indien daardoor inderdaad gevaarlijke situaties ontstaan. Echter, het langs beide zijden parkeren heeft in principe ook weer een verkeersremmend effect. Het hard rijden in deze weg is immers tevens een klacht van de bewoners van de Europalaan. Een aansluiting in het verlengde van de Europalaan is het meest verkeersveilig. Als rechtstreeks wordt aangesloten op de Europalaan moeten geen haakse bochten worden genomen of andere manoeuvres worden uitgevoerd op het Laurens Stommespad. Een aansluiting verderop aan het Laurens Stommespad (in de richting van de Walcherseweg) zou in beginsel verkeersveilig kunnen worden aangelegd, door voor met name blusvoertuigen een brede rijbaan op het Laurens Stommespad te laten aansluiten. Zo'n brede aansluiting staat echter in geen verhouding tot het Laurens Stommespad en levert een direct gevaar op voor het fietsverkeer. Zij worden door een breed rijvak te weinig gestuurd, waardoor dit voor gevaarlijke situaties op het Laurens Stommespad kan leiden. Boven op de onder 1.b reeds benoemde argumenten om in het verlengde van de Europalaan een aansluiting voor langzaam verkeer te treffen komt, dat als er al een verharde calamiteitenroute ligt het vervolgens ook logisch is om rechtstreeks daarop aan te sluiten met langzaam verkeer.

De calamiteitenroute afsluiten voor doorgaand langzaam verkeer zal alsnog leiden tot gebruik van dit pad omdat mensen de kortste route kiezen en zich zeker te voet of op de fiets niet makkelijk laten leiden. Dit levert een verkeersgevaarlijke situatie op wanneer de kruising met het Laurens Stommespad niet voorzien is voor overstekende fietsers en voetgangers maar wel als zodanig wordt gebruikt. 1.d.1. Er zijn betere mogelijkheden om het onveiligheidsgevoel te beperken dan het verleggen van het Laurens Stommespad. Deze hebben minder impact op het hele gebied, andere inwoners van de wijk en gebruikers van het pad. Vanuit de aanwonenden van het Laurens Stommespad (die postaal gevestigd zijn aan de Van Kleffenslaan) is een sterke wens om het Laurens Stommespad, evenwijdig aan de Van Kleffenslaan te verleggen naar de nieuwe 7

stadsrand. Het huidige pad zou dan worden afgesloten dan wel worden verwijderd en al dan niet bij hun tuinen of het plangebied kunnen worden getrokken. De bewoners geven aan dat hun motivatie met name is gelegen in een onaanvaardbare toename van een gevoel van onveiligheid, grotere kans op inbraken, fysieke onveiligheid van vooral vrouwen wanneer asielzoekers gebruik maken van het Laurens Stommespad. De wens is dus vooral ingegeven in het kader van het thema ‘veiligheid’. Voor het verleggen van het Laurens Stommespad is geen stedenbouwkundige noodzaak. De weg grenst wel aan het gebied maar maakt er stedenbouwkundig geen deel van uit. Vanuit de nieuwe wijk zal men altijd kunnen blijven genieten van het weidse uitzicht, daarvoor hoeft het huidige Laurens Stommespad niet te worden verlegd. Stedenbouwkundig zal wel rekening worden gehouden met de zorgen over hun veiligheid door in het plangebied te werken met groene en blauwe buffers en de woningen van de asielzoekers niet direct tegen het Laurens Stommespad aan te situeren. Zo als er ook rekening zal worden gehouden in het stedenbouwkundig ontwerp met de bewoners van Laurens Stommespad 2 en 4 en de bewoners van de Walcherseweg. Zonder overigens de garantie dat het gevoel geheel of gedeeltelijk kan worden weggenomen.

Ook in vervolgstappen in de realisatie van het azc, bijvoorbeeld bij de vormgeving van de ontsluiting voor langzaam verkeer aan het Laurens Stommespad, zal er aandacht zijn voor de zorgen van de bewoners. Verkeerskundig zijn er ook geen redenen om deze weg te verleggen; sterker nog; uw raad heeft o.a. als kader meegegeven dat deze weg (alleen) opengesteld mag (blijven) worden voor bestemmingsverkeer en langzaam verkeer. Bij toekenning van het verzoek om het pad te verleggen geven we in feite te kennen dat het inderdaad onaanvaardbaar is vanwege de veiligheid om dat wegvak open te houden. Het college is die mening niet toegedaan. Wij denken dat er andere mogelijkheden zijn om het onveiligheidsgevoel te beperken of weg te werken die minder impact hebben op het hele gebied, andere inwoners van de wijk en gebruikers van het Laurens Stommespad. Toekenning van het verzoek leidt bovendien tot een sterke en ongewenste precedentwerking. Er zijn immers meer woningen met min of meer open voor- en/of achtertuinen die vlakbij het nieuw te bouwen azc staan en aan de doorgaande wegen liggen. 1.d.2. De meeste participanten waren niet voor het verleggen van het Laurens Stommespad volgens de schets die tijdens het participatieproces is ingebracht. De wensen van deze aanwonenden zijn ook in verschillende varianten als verbeelding ingediend in de vorm van een stedenbouwkundige schets.

De schets, ingebracht tijdens het participatieproces, verbeeldt het verwijderde Laurens Stommespad, een water- en groenbuffer tussen hen en het AZC en aan de rand van het te ontwikkelen gebied een nieuwe weg/stadsrand, een nieuw Laurens Stommespad. Op die manier zouden de gebruikers van het nieuwe Laurens Stommespad het uitzicht kunnen blijven ervaren zoals nu, maar dan iets verderop. In een andere schets, ingediend als reactie op het rapport van Goudappel, is het Laurens Stommespad niet naar de nieuwe stadsrand verlegd, maar is deze, vanaf het huidige Laurens Stommespad bezien, gedeeltelijk in de nieuwe ontwikkeling getrokken en maakt dus ten op zichte van de huidige situatie een buiging. Tussen het nieuwe Laurens Stommespad en de betreffende woningen kan dan een groene of blauwe buffer worden gemaakt. In deze variant gaan alle weggebruikers van het Laurens Stommespad achter langs perceel Laurens Stommespad 2 en tussen de percelen Laurens Stommespad 2 en 4 door. Tijdens de participatie is vooral door de indieners van het initiatief positief gereageerd op het verleggen van het Laurens Stommespad. Het gros van de participanten was daar niet voor omdat het een belangrijke fietsroute is voor scholieren en recreatief gebruik, ommetjes door wijkbewoners zowel privé als door instellingen in de wijk en het bestemmingsverkeer voor de direct aanwonenden van het Laurens Stommespad.

1.d.3. De variant van verleggen van het pad in reactie op het rapport van Goudappel, leidt tot gemotoriseerd (bestemmings)verkeer op een wijze die onverenigbaar is met de overwegingen t.a.v. de ontsluiting voor langzaam verkeer. De variant als reactie op het rapport van Goudappel is niet tijdens de participatie besproken. Ondanks dat deze deels tegemoetkomt aan de bezwaren tegen de eerdere variant (belangrijke wandel- en fietsroute) leidt deze tot gemotoriseerd verkeer tussen de percelen Laurens Stommespad 2 en 4. Dit conflicteert met de overwegingen die het college met betrekking tot langzaam verkeer tussen deze percelen heeft gemaakt. 8

1.d.4. Het verleggen van een deel van het Laurens Stommespad kan niet worden gezien als maatwerk voor een individueel geval/individuele gevallen. Wat de aanwonenden betreft valt het verleggen van het Laurens Stommespad onder de toegezegde mogelijkheid van maatwerk. Als algemeen kader voor de participatie is vastgesteld: “Maatwerk voor direct aanwonenden waar nodig: of dit nou gaat om veiligheid, of de landschappelijke inpassing, als er maatwerk nodig lijkt, wordt daarnaar gekeken. Wanneer dit redelijk en billijk is pakken we dit op. Of het redelijk en billijk is bepaalt het college.” Het verleggen van een deel van het Laurens Stommespad is naar onze mening geen maatwerk in de zin van de Startnotitie aangezien maatwerk op maat gesneden is voor een individu. Het verleggen van een deel van het Laurens Stommespad (waar naartoe dan ook) heeft gevolgen voor wandel- en fietsroutes, bestemmingsverkeer, verplaatsing van verkeer naar andere wegen zodat dit niet als maatwerk kan worden aangemerkt maar als een vergaande algemeen werkende maatregel. 1.d.5. Het vraagstuk van lichtvervuiling en geluidsoverlast is niet uniek voor deze aanwonenden, maar speelt in het hele gebied rondom de nieuwe wijk Cleene Hooge. Naast de argumenten ingegeven vanuit het thema veiligheid spelen lichtvervuiling en geluidsoverlast ook een rol bij de wens van deze inwoners.

Het vraagstuk van lichtvervuiling en geluidsoverlast speelt echter in het gehele gebied rondom Cleene Hooge, omdat er sprake is van een nieuwe wijk. Deze aspecten moeten bij de inrichting van het gebied worden meegenomen. 2. De argumenten voor de beslispunten 2 en 3 zijn terug te vinden onder ‘kanttekening 2’ en ‘Financiën'. 3. Het is van belang mogelijke strijdigheid met eerdere besluitvorming door uw raad te laten vaststellen. Ondanks mogelijk afwijking van door uw raad gestelde participatiekaders (financieel, zie hieronder onder Financiën en de (contouren van) de Ontwikkelvisie, zie boven) stelt het college toch voor de beslispunten onder 1 in het dictum aan uw raad voor te stellen. Om te voorkomen dat bij het verlenen van de benodigde omgevingsvergunning voor de BOPA strijdigheid ontstaat met eerdere besluitvorming is het van belang de afwijkingen van de participatiekaders door uw raad te laten vaststellen. Kanttekeningen

1.1. Geen unaniem advies Het participatieadvies voor de ontsluiting via A of F voor gemotoriseerd verkeer kan niet op steun van iedereen rekenen. Dat blijkt ook uit de reacties op de rapportage van Goudappel. Er is dus geen sprake van één door iedereen gedragen advies binnen de kaders. Dat zou als consequentie kunnen hebben dat de participatiegraad voor het hele thema ‘verkeer en ontsluiting’ moet worden bijgesteld naar ‘raadplegen’. Echter, al in een vrij vroeg stadium van het proces tekende zich een breed gedragen voorkeur voor een noordelijke ontsluiting (wisselend via A of F) voor gemotoriseerd verkeer af en dat is heel het proces zo gebleven. 1-3. Het advies wijkt af van de kaders, onder meer financiële. Voor dit thema is gekozen voor de participatiegraad ‘adviseren’. Deze graad brengt met zich mee dat alleen met goede redenen redelijkerwijs kan worden afgeweken van het uitgebrachte advies. De kaderstelling gaf richting en houvast aan deze participatie en over afwijking daarvan wordt niet lichtvaardig gedacht. Het niet voldoen aan de kaderstelling zou dus een steekhoudende reden voor afwijking van het participatieadvies kunnen zijn. Maar het vasthouden aan de kaders is geen doel op zich.

Omdat de participatie over de ontsluiting voor gemotoriseerd verkeer zich zodanig ontwikkelde dat al in een vroeg stadium de contouren van een gedragen advies duidelijk werden, is deze gedachtenvorming bij de participanten niet expliciet begrensd. Bovendien was voor participanten het financieel kader bij de ontsluiting ook niet concreet; hoeveel geld is er geraamd en wat kost iedere ontsluiting? 1.2. Uitwerking van dit advies zal leiden tot bezwaren en de conclusie dat niet naar inwoners wordt geluisterd en dat participatie geen zin heeft. In de nota ten behoeve van de kaderstelling van de participatie is het volgende aangegeven: 9

“Gelet op het feit dat het een technisch vraagstuk is en verkeersveiligheid voorop staat en de verwachting is dat er veel tegengestelde belangen zijn, zou de trede ‘raadplegen’ strikt genomen een logische keuze zijn. Zo houd je de belangenafweging bij het bestuur en daarmee voorkom je verdere polarisatie in de wijk. Ook voorkom je dat er geadviseerd wordt uit negatieve motivatie: men is niet zozeer voor een bepaalde ontwikkeling, maar wil vooral iets tegenhouden. Dat is in dit geval ook begrijpelijk en de vraag is of je als bestuur van je inwoners mag vragen tot een eenduidig advies te komen als dat zo’n impact heeft op de eigen leefomgeving.” Die polarisatie en het adviseren vanuit een negatieve motivatie heeft zich inderdaad voorgedaan en ondanks de zorgvuldige afwegingen zal elk besluit leiden tot bezwaren en tot de conclusie dat er niet naar inwoners wordt geluisterd en dat participatie geen zin heeft. 1.a.1. Een ontsluiting voor gemotoriseerd verkeer via variant F leidt tot meer gemotoriseerd verkeer op de Walcherseweg. De bewoners aan de Walcherseweg, in ieder geval tussen het Laurens Stommespad en de Hogelandsweg, ervaren nu al problemen om hun erven te verlaten in verband met de drukte, maar zeker ook omdat er volgens hen hard wordt gereden. Deze input wordt meegegeven aan de verkeerskundigen om met de wegbeheerder, het waterschap, op te nemen. 1.a.2.

Een ontsluiting voor gemotoriseerd verkeer via variant F doorkruist het agrarisch gebied waarvoor geen functiewijziging was voorzien (ligt buiten het ontwikkelgebied). In de ontwikkelvisie staat: “In alle varianten is er sprake van een aanzienlijk areaal agrarisch gebied waarvoor geen functiewijziging is voorzien. Het agrarisch gebruik is wenselijk omdat het een garantie is voor het in stand houden van de gewaardeerde landschappelijke openheid in het westen van het gebied.” De aanleg van een weg is hiermee in beginsel in strijd. Bij de aanleg van de weg moet rekening worden gehouden met het in stand houden van bovengenoemde waarde van landschappelijke openheid. 1.a.3. Gevolg van het aanleggen van een weg volgens variant F is dat minder grond kan worden vervreemd. Gevolg van het aanleggen van een weg volgens variant F is dat minder grond kan worden vervreemd zoals u in uw besluit van 18 april 2024 aan het college heeft verzocht. Daarnaast blijft er een stuk grond over tussen de nieuwe weg, de Hogelandseweg en de Walcherseweg, dat mogelijk niet als agrarische grond in stand kan blijven. 1-3. Slechts gedeeltelijke btw-compensatie. Omdat de gemeente werkzaamheden uitvoert, grotendeels op grond in eigendom van het waterschap en op een weg in beheer bij het waterschap, kan de BTW slechts deels (voor het deel in eigendom van de gemeente) worden gecompenseerd.

Het overige deel brengt een extra kostenpost met zich mee. Pas bij het ontwerp wordt duidelijk in hoeverre de rotonde op gemeentegrond wordt gerealiseerd. 2 en 3. De huidige exploitatieopzet houdt geen rekening met (de kosten van) een rotonde. In de huidige exploitatieopzet is rekening gehouden met een eenvoudige aansluiting op de Walcherseweg van circa €250.000,- (huidige prijspeil). Dat betekent dat er sprake is van €1.450.000 extra ten op zichte van de huidige exploitatieopzet. Deze hogere kosten zullen bij de eerstvolgende herziening van de grondexploitatie worden meegenomen. Op dit moment voorziet het college daarnaast tevens een verlies op de exploitatie onder andere als gevolg van een veranderd woonprogramma. De grondexploitatie van de Ontwikkelvisie gaat –conform de inhoud van deze visie- uit van grote kavels en duurdere woningen. Door veranderende omstandigheden op de woningmarkt, met name de gestegen bouwprijzen, maar ook het bouwen van woningen waar vraag naar is, is het wenselijk het programma daarop af te stemmen. We gaan er van uit dat er minder grote kavels zullen komen wat leidt tot minder uitgeefbare grond (lees: opbrengsten) en meer kosten vanwege meer voorzieningen (infrastructuur). Hierdoor voorzien we dat de exploitatieopzet niet neutraal uit zal komen.

Omdat de planvorming nog in de beginfase zit, heeft er nog geen doorrekening plaatsgevonden en is nog niet concreet onderzocht of en welke maatregelen kunnen worden getroffen om tot een neutrale exploitatieopzet te komen dan wel het tekort te doen reduceren. Aan uw raad zal, zodra er meer bekend is over het woonprogramma, een herziene exploitatieopzet worden voorgelegd.

10

Financiën

Wat mag het kosten? In de vastgestelde grondexploitatie Cleene Hooge is een bedrag voorzien van €250.000,- (huidig prijspeil) voor het realiseren van een ontsluitingsroute van de wijk. De kosten voor de ontsluiting via een rotonde aan de noordzijde van het plangebied worden geraamd op €1.7 miljoen waardoor ten opzichte van de vastgestelde grondexploitatie een tekort ontstaat van € 1.45 miljoen. Verder is het onzeker of en hoeveel btw kan worden gecompenseerd waardoor de kosten verder kunnen oplopen (risico € 0.3 miljoen). Naast de financiële consequenties op de grondexploitatie als gevolg van het toevoegen van een rotonde in verband met de ontsluiting aan de noordzijde, is de verwachting dat het resultaat van de grondexploitatie ook nadelig beïnvloed wordt als gevolg van aanpassingen in het woonprogramma en als gevolg van hogere bouwkosten. Hierdoor voorziet het college dat de exploitatieopzet niet neutraal uit zal komen. Omdat de planvorming nog in de beginfase zit heeft er nog geen doorrekening plaatsgevonden en is nog niet concreet onderzocht of en welke maatregelen kunnen worden getroffen om tot een neutrale exploitatieopzet te komen dan wel het tekort te doen reduceren. Zodra mogelijk zal een integrale herziening van de exploitatieopzet worden opgesteld en aan uw raad worden voorgelegd ter vaststelling.

Hoe gaan we dat financieren? Na herziening van de grondexploitatie zal, bij het ontstaan van een exploitatietekort, een verliesvoorziening gevormd moeten worden hetgeen conform de reguliere werkwijze in eerste instantie vanuit de reserve grondbedrijf gedekt dient te worden. Op basis van de stand van de reserve per 31-12-2023 en de prognoses ten aanzien van het grondbedrijf wordt verwacht dat dit verlies opgevangen kan worden binnen de reserve grondbedrijf. Zijn er significante gevolgen voor het weerstandsvermogen? De hoogte van het uiteindelijke tekort op de grondexploitatie Cleene Hooge bepaalt de mate waarin het weerstandsvermogen negatief beïnvloed wordt. Aangezien een integrale doorrekening van de grondexploitatie nog niet heeft plaatsgevonden valt op dit moment niet concreet aan te geven wat de impact op het weerstandsvermogen is. Duidelijkheid hierover volgt op het moment dat de herziene exploitatieopzet Cleene Hooge wordt voorgelegd. Duurzaamheid

n.v.t. Communicatie en participatie

Uw besluit wordt gecommuniceerd met de deelnemers aan de participatie, de leden van de mailinglijst azc en middels een persbericht. Uitvoering

Bij de stedenbouwkundige planvorming wordt uitgegaan van de besluitvorming over de ontsluiting van het gebied voor alle verkeer. De planvorming vindt op dit moment plaats en hopen wij in Q1 2025 af te ronden. Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

Verkeersbureau Goudappel in samenwerking met participanten (om- en aanwonenden en belanghebbenden Cleene Hooge).

11

Bijlagen

Rapport Goudappel ‘Verkeersonderzoek Cleene Hooge Middelburg’ d.d. 2 oktober 2024 Kaartje ontsluitingen langzaam verkeer Reacties inwoners rapport Goudappel met reactie college Overzicht opbrengst participatie thema Verkeer en ontsluiting a. Verslagen thema-ateliers Verkeer en ontsluiting b. Resultaten enquête Verkeer en ontsluiting c. Aanvullingen op presentatie opbrengst 27 juni 2024 5. Brief waterschap Scheldestromen d.d. 3 oktober 2024 6. Persbericht ontsluiting Cleene Hooge 1. 2. 3. 4.

Middelburg, 8 oktober 2024 Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

Aart van den Brink de burgemeester,

Yvonne van Mastrigt

12