24-085 rvs Kadernota 2025 - 2028

raadsvoorstel volgnummer

3 juli 2024 24-085

onderwerp

Kadernota 2025 - 2028

behandelen in raadscommissie

Algemeen Bestuur

portefeuillehouder

Rutger Schonis Bestuur en ondersteuning Frank Tillema f.tillema@middelburg.nl 0118-675466

datum vergadering

programma behandeld door e-mail telefoon

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. De Kadernota 2025 - 2028 vast te stellen en a) De voorstellen nieuw beleid te verwerken in de (meerjaren)begroting 2025 – 2028; b) De voorstellen met betrekking tot de formatie-uitbreiding te verwerken in de (meerjaren)begroting

2025 – 2028; Het begrotingstekort over 2025 te dekken uit de Algemene Reserve; d) Het college op te dragen om, aanmeldingen met betrekking tot nieuwe investeringen, nader uit te werken en dit met een raadsvoorstel voor te leggen om het benodigde krediet beschikbaar te krijgen. 2. Met betrekking tot de onderstaande begrotingsrisico’s: a) De zorgkosten Jeugd te beteugelen door erop in te zetten dat Zeeuws invulling wordt gegeven aan de hervormingsagenda waaronder door lokaal maatregelen te treffen die ervoor zorgen dat Jeugdzorg ook in de toekomst betaalbaar blijft en hiervoor een taakstelling in de begroting op te nemen van € 500.000 (2026), € 750.000 (2027) en € 1.000.000 (2028 en verder); b) De niet begrote (super) dividenduitkeringen voor de komende periode “vast te zetten” om structurele wegvallende opbrengsten uit ZEH-dividend (gedeeltelijk) op te vangen en het college opdracht te geven in het najaar van 2024 een nota voor te leggen hoe vervangende dekking gegenereerd kan worden uit de niet begrote toekomstige dividenduitkeringen. 3. Om naast de reguliere inflatiecorrectie voor de afvalstoffenheffing een gefaseerde extra tariefsverhoging van +8,25% in 2025 en +8,25% in 2026 te hanteren en dit te verwerken in de begroting 2025 en verordening afvalstoffenheffing en reinigingsrechten Middelburg 2025. c)

Aanleiding

Ieder jaar, voor het zomerreces van uw raad, biedt ons college u een Kadernota aan voor de volgende vier jaar. Met deze kadernota geven wij u een eerste doorkijk naar het nieuwe begrotingsjaar. De kadernota is een belangrijk document waarin de gemeenteraad de plannen en doelen voor de komende jaren vaststelt. Bovendien wordt in de kadernota bepaald hoeveel financiële middelen de gemeente aan deze plannen zal besteden. Jaarlijks stelt de raad de kadernota vast. Het vaststellen van de kadernota is een belangrijke stap op weg naar de begroting en bijbehorende meerjarenraming, die in het najaar aan de raad wordt voorgelegd. Effect

De uitwerking van de voorstellen uit de Kadernota moet leiden tot een begroting 2024 meerjarenbegroting 2025-2027 waarin sprake is van structureel duurzaam begrotingsevenwicht.

1

Argumenten

1.a In deze nota worden de financiële kaders en beleidsuitgangspunten voor de komende begroting (2025) vastgesteld. Het college heeft de aanmeldingen voor nieuw beleid afgewogen en dit nieuw beleid financieel door vertaald. Hierbij komen verschillende belangrijke onderwerpen aan bod. De Kadernota geeft inzicht in het financiële perspectief op basis waarvan de begroting 2025 en de meerjarenraming 2026 – 2028 opgesteld worden. 1.b Onderdeel van de Kadernota zijn de formatie-uitbreidingen. De formatie-uitbreiding die gerubriceerd zijn onder: i. Onuitstelbaar & Onontkoombaar (O&O) betreffen uitbreiding werkzaamheden die voortkomen uit eerder besluitvorming van uw raad of uitvoering van wettelijke taken; ii. O&O met dekking avalstoffenheffing betreft uitbreiding werkzaamheden voor het beheer van het containerpark en databeheer voor een nauwkeurige en voortdurende dienstverlening op het gebied van afvalinzameling en correcte belastingaanslagen. iii. Gewenst met dekking betreffen uitbreiding werkzaamheden waar binnen de begroting aanvullende dekkingsmiddelen beschikbaar zijn ter uitvoering van (Rijks)beleid. iv. Gewenst zonder dekking betreffen uitbreiding werkzaamheden waar binnen de begroting geen aanvullende dekkingsmiddelen beschikbaar zijn maar als gevolg van intensivering van beleid wel noodzakelijk worden geacht. 1.c.

De begroting voor 2025 vertoont een eenmalig tekort in de prognose. Dit tekort wordt veroorzaakt door verschillende factoren. Ten eerste zijn er voor het eerste begrotingsjaar veel incidentele aanmeldingen in de kadernota 2025 - 2028 opgenomen. Ten tweede vraagt het demissionaire kabinet een prijs voor het afschaffen van de opschalingskorting. Het Rijk compenseert voor jaarschijf 2025 niet volledig de vervroegde invoering van de BBP-systematiek. Ten derde resulteert de gefaseerde tariefsverhoging van de afvalstoffenheffing in een extra last voor 2025. Bij het vaststellen van de Kaderstelling Middelburgs Investeringsfonds heeft de raad besloten om jaarlijks bij het opstellen van de Kadernota te bezien of de beschikbare middelen binnen de Algemene Reserve eenmalig kunnen worden ingezet voor het Middelburgs Investeringsfonds. De Algemene Reserve is in principe vrij inzetbaar. Naast het wettelijk verplicht verrekenen van het jaarresultaat met de Algemene Reserve vormt deze reserve een buffer voor financiële tegenvallers en onvoorziene risico’s. Met deze primaire functie van de Algemene Reserve in het achterhoofd dient eerst het tekort 2025 afgedekt te worden. Daarna kan het restant van het overschot boven het vastgestelde ratio van 1,4 toegevoegd worden aan de reserve investeringsfonds. 1.d Niet alle voorstellen voor nieuw beleid zijn al volledig uitgewerkt.

Voor de ruimte vragende voorstellen die investeringen betreffen, krijgt aan uw raad in een later stadium een apart voorstel voorgelegd om het benodigde krediet beschikbaar te stellen. 2.

Bij het opstellen van een kadernota is het van groot belang om ervoor te zorgen dat de aanmeldingen binnen de financiële ruimte passen. De begroting en meerjarenraming geven een inschatting van de kosten en opbrengsten voor de komende vier jaar. Tijdens dit proces is het cruciaal om mogelijke begrotingsrisico’s te identificeren en scenario’s te ontwikkelen om ervoor te zorgen dat we in de toekomst nog steeds een sluitende begroting kunnen presenteren. Hiervan springen er 2 in het oog: a. Bij nadere analyse van de cijfers valt op dat de O&O-aanmeldingen hoog zijn, voornamelijk veroorzaakt door de hogere jeugdkosten (€ 2,3 miljoen). In de kadernota is deze verder toegelicht. Wij stellen uw raad voor de zorgkosten Jeugd te beteugelen door Zeeuwse in te zetten op invulling van de hervormingsagenda en lokaal maatregelen te treffen die ervoor zorgen dat Jeugdzorg ook in de toekomst betaalbaar blijft. Bij de begroting 2023 heeft het college aangegeven het actieplan sociaal domein als afgerond te beschouwen en de resterende taakstelling Jeugdzorg te laten vervallen. Dit in de wetenschap dat de hervormingsagenda Jeugd aanzienlijke uitdagingen met zich mee zal brengen (ook in financiële zin). De oplopende jeugdzorgkosten zorgen ervoor dat hierop actie gewenst is. De plannen van de hervormingsagenda kennen een doorloop tot en met 2028.

Gedurende de uitvoering van de hervormingsagenda zijn evaluatiemomenten gepland. Deze tussentijdse momenten kunnen worden gebruikt om knelpunten en de (on)mogelijkheden in een vroegtijdig stadium terug te koppelen richting het Rijk. Voor de nabije toekomst lijkt een ombuiging op de kosten niet reëel. Enerzijds omdat lokale maatregelen verder uitgevoerd moeten 2

3.

worden en de effecten hiervan zich pas later manifesteren, anderzijds omdat maatregelen uit de hervormingsagenda gezamenlijk op Zeeuws niveau opgepakt worden. Wij stellen uw raad voor de uitkomsten uit de hervormingsagenda te vertalen in een taakstelling, en deze in de begroting op te nemen. Deze loopt op van € 500.000 (2026), € 750.000 (2027) en € 1.000.000 (2028 en verder). b. Normaal gesproken bestaan de aanmeldingen voor de kadernota voornamelijk uit ruimtevragende maatregelen. Echter, deze kadernota vertoont een opmerkelijke trend: er worden ook hogere opbrengsten verwacht. Dit heeft vooral betrekking op het dividend van deelneming Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij (ZEH), ter waarde van € 2,9 miljoen. Volgens de begrotingscirculaire van de provincie kunnen gemeenten deze dividenduitkering voor 50% inzetten als structureel dekkingsmiddel. Voor Middelburg is deze inzet niet zozeer een afweging, maar een noodzakelijke ingreep. Het is echter een belangrijk gegeven dat de structurele inkomsten een einddatum hebben. De huidige plannen om de kerncentrale in 2034 te ontmantelen, betekenen dat deze dividenduitkering op dat moment komt te vervallen. Hoewel tien jaar nog ver in de toekomst ligt, is het van essentieel belang om tijdig te anticiperen op ontwikkelingen die we zien aankomen.

Wij stellen uw raad voor de niet begrote (super) dividenduitkeringen voor de komende periode “vast te zetten” om structurele wegvallende opbrengsten uit ZEH-dividend (gedeeltelijk) op te vangen. In het najaar van 2024 zullen wij uw raad een specifiek raadsvoorstel voorleggen hoe we vervangende dekking kunnen genereren uit de niet begrote toekomstige dividenduitkeringen. Op grond van de huidige methode voor afvalinzameling hebben we onderzocht welke eenmalige tariefverhoging nodig is om volledig kostendekkende tarieven te garanderen. Een nadere uitleg is in de bijlage Kadernota 2025 2028 opgenomen. We stellen uw raad voor de 100% kostendekkende tarieven voor afvalstoffenheffing als uitgangspunt te blijven hanteren. Om binnen de eigen zittingsperiode zorg te dragen dat de balans tussen de kosten en opbrengsten voor het scheiden van huishoudelijk afval wordt hersteld zijn 2 keuzes mogelijk: a) b)

Naast de gebruikelijke inflatiecorrectie (3,45%), een extra tariefsverhoging van 16,5% in 2025; Naast de gebruikelijke inflatiecorrectie (3,45%), over de komende 2 jaar een gefaseerde extra verhoging van 8,25%.

Voor de jaren (2023, 2024 en 2025) waarin geen kostendekkende tarieven zijn gehanteerd, moeten de kosten eenmalig uit de Algemene Reserve en/of het begrotingsoverschot worden gedekt. Voor het jaar 2023 is dit al meegenomen in de jaarrekening, Voor 2024 zal tussentijd worden bezien wat voor effect dit zal hebben. Voor 2025 resulteert dit in extra onttrekking uit de Algemene Reserve van € 575.000. We stellen uw raad voor keuze 2 als uitgangspunt te hanteren voor het opstellen van de begroting 2025. Dit komt neer op eenmalige verhoging van € 25 (exclusief inflatiecorrectie) in 2025 en een extra verhoging (exclusief inflatiecorrectie) in 2026 per huishouden. Kanttekeningen

1.a Vizita is een langdurige subsidierelatie die per 2024 start met de uitvoering van het sociaal team. In 2024 is incidenteel extra budget € 485.076,00 beschikbaar gesteld aan Vizita voor extra personeelskosten ten behoeve van het verbeteren van interne bedrijfsvoering en bijbehorende processen en ten behoeve van de doorontwikkeling van de kwaliteit van dienstverlening. Op dit moment werft Vizita de functies voor haar bedrijfsbureau. Het is daarom op dit moment nog onduidelijk in welke mate de beoogde slag gemaakt wordt, en of en wat het financieel effect hiervan is. De gemeente faciliteert Vizita om de opdracht goed uit te voeren en heeft begrip voor het transitieproces dat de organisatie hiervoor doorloopt. Tevens zal in 2024 een oriëntatie plaatsvinden om de mark c.q. aanbesteding van het type dienstverlening. De oriëntatie op aanbesteden moet nog gaan uitwijzen wat we kunnen ‘kopen’ in de markt voor het huidige budget en of/welke alternatieven er qua dienstverlening überhaupt in de markt te halen zijn voor ons. Effect op hoogte budget is dus onbekend. Op dit moment zijn er nog geen inzichten in de begroting 2025 van Vizita. Op basis van dit gegeven is het legitiem de kosten voorlopig als eenmalige te ramen. Vizita is bezig haar bedrijfsvoering op orde te krijgen, dit 3

kan voor de toekomst betekenen dat minder subsidie noodzakelijk is. De verwachting is dat er tijdens de zomervakantie meer inzichten bestaan over de begroting 2025 van Vizita en welke kosten hierin structureel zijn. Op basis van dit gegeven zal bij het opstellen van de begroting nader worden bezien wat het structurele karakter is van deze post. Kanttekening hierbij is dat wettelijk gezien je de subsidiestromen geleidelijk moet verminderen (of beëindigen) als een mogelijk transitie naar een dienstverleningsvorm in de markt wordt ingezet. 1.a. In de opgestelde Kadernota kan nog geen rekening gehouden worden met de meicirculaire. Wel zijn de voorlopige uitkomsten, die herleidbaar zijn uit de voorjaarsnota van het Rijk, verwerkt. De meicirculaire informeert de gemeenten over de omvang en de verdeling van de algemene uitkering, de integratie-uitkeringen en de decentralisatie-uitkeringen uit het gemeentefonds voor de jaren 2024 en verder. De uitkomsten hiervan worden gelijktijdig met deze kadernota aangeboden. Mochten de uitkomsten vragen om een bijstelling van de uitgangspunten dan zullen deze bij het opstellen van de begroting 2025 worden betrokken. Financiën

Wat mag het kosten? N,v,t, Hoe gaan we dat financieren? N.v.t.

Zijn er significante gevolgen or het weerstandsvermogen? Bij de vaststelling van de kadernota wordt de beschikbare ruimte binnen de Algemene Reserve, boven de streefwaarde > 1.4 van de weerstandscapaciteit, toegevoegd aan de reserve Investeringsfonds.

Duurzaamheid

n.v.t. Communicatie en participatie

De Kadernota is in het raadsinformatiesysteem voor iedereen te raadplegen en is op 5 juni met de pers gedeeld. Uitvoering

De Kadernota dient als basis voor het opstellen van de begroting 2025 en meerjarenbegroting 2026-2028. De in de Kadernota opgenomen ruimte vragende aanmeldingen en ruimte gevende maatregelen worden in die begroting verwerkt. Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

n.v.t. Bijlagen Bijlage 1 – Kadernota 2025 - 2028

Middelburg, 4 juni 2024 Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

mr. A. van den Brink de burgemeester,

M.A. Fränzel MSc 4