24-078 rvs Jaarrekening 2023, begrotingswijziging 2024 en begroting 2025 OLAZ

raadsvoorstel volgnummer

3 juli 2024 24-078

onderwerp

Jaarrekening 2023, begrotingswijziging 2024 en begroting 2025 OLAZ

behandelen in raadscommissie

Ruimte

portefeuillehouder

Eduard Smit Volksgezondheid en milieu D.J.B. (Jeroen) Sakko J.Sakko@Middelburg.nl 0118 675212

datum vergadering

programma behandeld door e-mail telefoon

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. Het positieve saldo voor de gemeente Middelburg vanuit de ter kennisname aangeboden jaarrekening 2023 O.L.A.Z. te verwerken in de bestuurlijke tussenrapportage 2024. 2. Een positieve zienswijze te geven op de eerste begrotingswijziging 2024 van de gemeenschappelijke regeling Openbaar Lichaam Afvalverwijdering Zeeland (GR O.L.A.Z). 3. Een positieve zienswijze te geven op de ontwerpbegroting 2025 van de gemeenschappelijke regeling Openbaar Lichaam Afvalverwijdering Zeeland (GR O.L.A.Z). Aanleiding

De gemeente Middelburg is deelnemer in de gemeenschappelijke regeling Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland (O.L.A.Z.). Op 25 april 2024 zijn van het O.L.A.Z. het jaarrapport 2023, de eerste begrotingswijziging 2024 en de ontwerpbegroting 2025 ontvangen. De gemeenteraad wordt in de gelegenheid gesteld om ten aanzien van de de begrotingswijziging 2024 en de begroting 2025 een zienswijze in te dienen. Op basis van de getoetste criteria zoals opgenomen in het VZG-rapport “afspraken over samenwerken met gemeenschappelijke regelingen in Zeeland” wordt de jaarrekening 2023 ter kennisname toegezonden. Per onderdeel wordt hieronder een toelichting gegeven op de ontvangen stukken. Effect

Een afvalinzameling en -verwerking die efficiënt, schoon en veilig is en tegen aanvaardbare maatschappelijke kosten wordt uitgevoerd. Argumenten

Iedere gemeenschappelijke regeling die ingesteld is als een openbaar lichaam, moet op grond van de Wet gemeenschappelijke regelingen voor 30 april de (voorlopige) jaarrekening van het afgelopen jaar, eventuele begrotingswijzigingen over het lopende jaar en de ontwerpbegroting voor het komende jaar naar de raden zenden. Toezending moet plaatsvinden 12 weken voordat het Algemeen Bestuur de begroting vaststelt. In deze periode kunnen de raden een zienswijze naar voren brengen. In dit advies worden de ingediende financiële stukken van de GR O.L.A.Z. behandeld. Hierbij wordt eerst de jaarrekening O.L.A.Z. 2023 behandeld, vervolgens de ontwerp-begrotingswijziging O.L.A.Z. 2024 en tot slot de ontwerpbegroting O.L.A.Z. 2025. De (Vereniging Zeeuwse Gemeenten) VZG heeft richtlijnen ontwikkeld waar gemeenschappelijke regelingen zich aan moeten houden bij het opstellen van de jaarrekening en de begroting. De gemeentelijke bijdragen in de begroting 2024 mag ten opzichte van 2025 met een percentage van 3,9 % verhoogd worden in verband met inflatie en loonstijgingen. Voor 2024 was dit 3,4 %. De reserve mag maximaal 5% van de baten bedragen. Verder moet ieder openbaar lichaam een ambtelijke begeleidingscommissie hebben waarin de financiële stukken besproken zijn. Dit advies voorziet hierin. 1

Jaarrekening O.L.A.Z. 2023 1.1 Toelichting op jaarrekening O.L.A.Z. 2023 De exploitatie van het O.L.A.Z. bestaat uit een tweetal onderdelen, namelijk de door het O.L.A.Z. te vermarkten aangeboden huishoudelijke afvalstromen en de exploitatie van de milieustraten. Basis voor verrekening zijn de (langlopende) verwerkingscontracten voor brandbaar (rest)afval, groente- fruit en tuinafval (GFT), oud papier en karton (OPK), flessenglas en plastic-, metalenverpakkingen en drankenkartons (PMD). Op basis van werkelijke aangeboden hoeveelheden vindt per deelnemende gemeente doorbelasting plaats. Voor een inhoudelijke toelichting hierop wordt verwezen naar de ter informatie toegezonden en als bijlage bijgesloten jaarrekening 2023. 1.2 Resultaat jaarrekening O.L.A.Z. 2023 De jaarrekening O.L.A.Z. 2023 sluit af met een positief saldo van € 86.386. In de vergadering van het algemeen bestuur van O.L.A.Z. op 29 maart 2017 is besloten om ingaande 2016 bedragen aan het eigen vermogen toe te voegen. De achterliggende reden om het eigen vermogen te versterken is om te sparen om in de toekomst in staat te zijn om de ten behoeve van de overname van de ZRD afgesloten leningen bij de BNG Bank (gedeeltelijk) af te lossen. Dit besluit valt binnen de 5% richtlijn van de VZG. Daarom wordt het positief saldo van 2023 toegevoegd aan de algemene reserve van het O.L.A.Z.

Het saldo van de algemene reserve bedraagt per 31 december 2023 na vaststelling van de jaarrekening € 638.024. 1.3 Afrekening per gemeente Vanuit de jaarrekening O.L.A.Z. 2023 vindt een afrekening plaats per gemeente. In totaal is er aan de 13 Zeeuwse gemeenten een bedrag terug te betalen van € 1.124.512. Voor de gemeente Middelburg betreft dit in totaal een terug te betalen bedrag van € 118.896.

Begrotingswijziging 2024 De begrotingswijziging O.L.A.Z. 2024 heeft betrekking op 2 componenten: 1. Lagere kosten GFT-afval 2. Vervallen afvalsorteeranalyses 2024. Na vaststelling verrekent O.L.A.Z. de financiële consequenties van de begrotingswijzigingen met de gemeenten. Dit zal plaatsvinden tijdens het lopende boekjaar 2024. 2.1 Lagere kosten GFT-afval. In 2023 is een nieuwe overeenkomst met Indaver van toepassing m.b.t. de verwerking van het GFT-afval. Een van de nieuwe elementen in deze overeenkomst is dat er een bonus/malus van toepassing is op het tarief afhankelijk van de mate van vervuiling van het GFT-afval. Met de te verrekenen korting is in de initiële begroting 2024 nog geen rekening gehouden. Daarnaast liggen ook de analysekosten ter bepaling van de mate van vervuiling op een lager niveau en kan voor 2024 rekening gehouden worden met significant lagere transport- en overslagkosten. Als gevolg van bovenstaande ontwikkelingen wordt het verwerkingstarief voor GFT-afval in totaal met € 8 per ton verlaagd van € 80 naar € 72 per ton, hetgeen leidt tot een neerwaartse bijstelling van de kosten in de begroting O.L.A.Z. 2024 met € 407.520. 2.2 Vervallen afvalsorteeranalyses 2024 Ten behoeve van beleidsadvisering zijn de laatste jaren per gemeente afzonderlijk afvalsorteeranalyses uitgevoerd van het restafval.

Deze resultaten geven inzicht in de samenstelling van het restafval. De sorteeranalyses zijn in 2023 in het 4e kwartaal 2023/1e kwartaal 2024 uitgevoerd en laten een minimale wijziging zien van uitkomsten in vergelijking tot de resultaten van 2022. Om deze redenen wordt voorgesteld pas weer een afvalsorteeranalyse te laten uitvoeren in 2025 zodat een in 2024 besparing kan worden gerealiseerd van in totaal € 70.000.

Ontwerpbegroting 2025 3.1 VZG-richtlijn De VZG heeft de richtlijnen uitgebracht voor de begroting 2025 en de meerjarenramingen 2026-2028 van de gemeenschappelijke regelingen en heeft besloten om: - de richtlijn voor de begroting 2025 en de meerjarenraming 2026 - 2028 vast te stellen op 3,9 %. 2

- de bezuinigingsrichtlijn 2025 vast te stellen op 0 %. - de reserverichtlijn te normeren op maximaal 5 % van de jaaromzet. Begrotingsrichtlijn De gezamenlijke gemeentelijke bijdrage van alle deelnemende gemeenten wordt in 2025 geraamd op afgerond € 22.516.000. In deze gemeentelijke bijdrage wordt onderscheid gemaakt tussen beïnvloedbare activiteiten en nietbeïnvloedbare activiteiten. Het verschil van de begroting 2025 t.o.v. de vorige begroting dient v.w.b. de toetsing aan de richtlijnen van de VZG te worden beoordeeld op de beïnvloedbare activiteiten. De beïnvloedbare activiteiten in de begroting 2025 stijgen met 3,86% t.o.v. de vorige begroting en vallen daarmee binnen de begrotingsrichtlijn van de VZG. 3.2. Ontwerpbegroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 In de ontwerpbegroting 2025 is o.a. als uitgangspunt genomen de door de individuele gemeente ingeschatte hoeveelheid (tonnages) van de afvalstromen brandbaar restafval en GFT. Hiermee is rekening gehouden met de (voorziene) beleidskeuzes die eventueel gemaakt zijn. Inbegrepen in de begroting O.L.A.Z. 2025 is een verhoging van de hoeveelheid restafval vanwege afkeur in recyclebare stromen. Daarnaast is te noemen dat verbrandingsbelasting steeds hoger wordt en dat in de begroting 2025 rekening is gehouden met een stijging van het tarief van €6,50 per ton.

Ander component betreft de doorwerking van de tariefverlaging in GFT op het gebied van transport en overslag. Hier is sprake van een verlaging van het verwerkingstarief van € 80 naar € 75 per ton in 2025. In de raming voor 2025 is daarmee de mogelijke bonus-malus regeling voor de kwaliteit van het ingezamelde GFT niet meegenomen. Verder is sprake van een indexering op het gebied van personeel, overslag- en transportkosten binnen de verwerking van de afvalstromen en instandhouding van de milieustraten. Voor wat betreft de opbrengststromen is een inschatting gemaakt van de marktprijs, deze kunnen echter in praktijk lager of hoger uitvallen. Voor oud papier en karton (OPK) is deze verwachte opbrengst verlaagd gezien de fors dalende marktprijs (€ 8 per ton minder). Voor de afvalstroom flessenglas wordt een stijging van opbrengsten voorzien in 2025 van € 4 per ton). Voor wat betreft de afvalstroom plastic-metalen en drankenkartons (PMD) is te noemen dat de verwerking- en transportkosten zijn opgenomen in de O.L.A.Z.-begroting. Hierbij is sprake van een geraamde kostenverhoging van c.a. € 7 per ton. De inzamelvergoeding voor bronscheidende gemeenten maakt onderdeel uit van de afzonderlijke gemeentelijke begrotingen omdat deze direct aan de gemeenten wordt uitgekeerd (per ingezameld tonnage).

De inzamelvergoeding wordt jaarlijks opnieuw door het afvalfonds bepaald en hangt tevens samen met het toegestane vervuilingspercentage (2023: €245 per ton en maximaal 15% vervuiling). Reservering toekomstige ontwikkelingen In de begroting 2025 is conform de besluitvorming in de begroting 2024 en naar aanleiding van het principebesluit tot het realiseren van circulaire ambachtscentra in Zeeland, een bedrag van € 874.000 opgenomen ter reservering van benodigde investeringen. Met deze reservering kan een (gedeeltelijke) fluctuatie in lasten (afvalstoffenheffing) de komende jaren worden voorkomen. 3.3. Doorwerking O.L.A.Z.- begroting in gemeentelijke begroting Bij het opstellen van de gemeentebegrotingen 2025 wordt rekening gehouden met de tarieven/bijdragen zoals genoemd in de ontwerpbegroting 2025 van het O.L.A.Z. (zie pagina 29). Kanttekeningen

3.1 Aannames van hoeveelheden, verwerkingstarieven en marktopbrengsten kunnen anders uitvallen De begroting O.L.A.Z. 2025 is opgesteld op basis van aannames voor tonnages aangeboden afval en vigerende verwerkingstarieven en marktopbrengsten. Dit kan mogelijk in praktijk verschillen. Ervaring is dat de raming doorgaans overeenkomt met de feitelijke tonnages. Ondanks het streven naar volledige goedkeuring prognosticeren we voor Middelburg de hoeveelheid goedgekeurd PMD voor 2025 met het nemen van verbetermaatregelen op ruim 70% (1.000 ton). Afkeur van PMD (en hiermee 3

verbranding) betekent dat de hoeveelheid restafval voor 2025 wordt geprognotiseerd op 6.500 ton/ 130 kilogram per inwoner. Onze ambitie blijft 100 kilo restafval per inwoner én focus op kwaliteit van grondstoffen. Daarnaast is bij de ontwerpbegroting 2025 van een bepaalde grootte van de verschillende afvalcomponenten uitgegaan. De omvang van de verschillende afvalcomponenten kunnen fluctueren, evenals de opbrengsten van diverse afvalcomponenten. Tevens merken wij op dat de ontwikkeling van de afvalstoffenbelasting (inclusief Co2 heffing) in de toekomstige jaren een risico kan vormen voor de deelnemende gemeenten evenals onvoorziene stijgingen in energielasten.

Financiën

Wat mag het kosten? Jaarrekening 2023 De jaarrekening 2023 OLAZ sluit met een positief saldo van € 86.386. Hierin zit de afrekening 2023 met de deelnemende gemeenten reeds in verdisconteerd. De gemeente Middelburg ontvangt op basis van nacalculatie een bedrag retour van € 118.896. Begrotingswijziging 2024 Doel van deze begrotingswijziging is om de raming voor 2024 te actualiseren op basis van de huidige omstandigheden en om zo een goede basis te creëren voor de begroting 2024. Per saldo leiden de aanpassingen in de voorliggende begrotingswijziging tot een lagere gemeentelijke bijdrage. Voor Middelburg betekent dit een verlaging van de GR bijdrage met € 53.700. Het financiële effect wordt in de bestuurlijke tussenrapportage 2024 verwerkt. Ontwerpbegroting 2025 Rekening houdend met de actuele ontwikkelingen legt het OLAZ een begroting voor die voldoet aan de VZG-richtlijn. Als uitgangspunt is genomen de door de individuele gemeente ingeschatte hoeveelheid (tonnages) van de afvalstromen brandbaar rest en GFT. Hierbij is rekening gehouden met de (voorziene) beleidskeuzes die bij die gemeente eventueel gemaakt zijn. De gemeentelijke bijdrage 2025 komt voor onze gemeente uit op € 2.539.520 en past hiermee binnen de VZG-richtlijn van 3.9%.

Hoe gaan we dat financieren? Jaarrekening 2023 De te ontvangen middelen worden conform de bestendige gedragslijn verwerkt in de bestuurlijke tussenrapportage 2024 en, indien sprake is van een batig saldo op het brede terrein van afvalinzameling, toegevoegd aan de voorziening Afvalstoffenheffing. Begrotingswijzigingen 2024 Het behaalde voordeel vanuit de neerwaarts bijgestelde GR-bijdrage wordt in de bestuurlijke tussenrapportage 2024 verwerkt en, indien sprake is van een batig saldo op het brede terrein van afvalinzameling, toegevoegd aan de voorziening Afvalstoffenheffing. Ontwerpbegroting 2025 Voor de tariefbepaling van de gemeentelijke afvalstoffenheffing 2025 vormt de nu voorliggende begroting 2025 van O.L.A.Z. het uitgangspunt. Duurzaamheid

Op 9 juni 2022 heeft de gemeenteraad Motie D66 (9.m.1.) over de jaarrapportage van OLAZ (22-056) aangenomen. In de motie is het college verzocht als vast terugkerend element toe te voegen aan de rapportages en jaarverslag van OLAZ. Het college is tevens verzocht het resultaat van dit voorstel aan de gemeenteraad te berichten. Op pagina 9 van het jaarrapport is dit weergegeven.

4

Communicatie en participatie

De financiële concept jaarstukken, de begrotingswijziging 2024 en de ontwerpbegroting 2025 zijn op 26 april 2024 van het dagelijks bestuur van het O.L.A.Z. ontvangen. Op grond van de afspraken over samenwerken met gemeenschappelijke regelingen in Zeeland en het bepaalde in de gemeenschappelijke regeling de gemeenteraad binnen 12 weken na 30 april zijn zienswijze over de begrotingswijziging 2024 en de ontwerp begroting 2025 kenbaar maken aan het dagelijks bestuur. De zienswijze m.b.t. de bestemming van het saldo van de jaarrekening is komen vervallen. Samen met de verklaring van de accountant zal het jaarrapport O.L.A.Z. 2023 worden behandeld in de vergadering van het algemeen bestuur van 27 juni 2024. De begrotingswijziging O.L.A.Z. 2024 en de ontwerp-begroting O.L.A.Z. 2025 zal worden behandeld in de vergadering van het algemeen bestuur van 12 september 2024. Uitvoering

Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

De stukken zijn getoetst door de begeleidingscommissie. De begeleidingscommissie toetst en adviseert de deelnemers O.L.A.Z..

Bijlagen

1. Aanbiedingsbrief jaarraport 2023 O.L.A.Z. 2. Jaarrapport 2023 O.L.A.Z. 3. Aanbiedingsbrief begrotingswijziging 2024 O.L.A.Z. 4. Begrotingswijziging 2024 O.L.A.Z. 5. Aanbiedingsbrief ontwerpbegroting 2025 O.L.A.Z. 6. Ontwerpbegroting 2025 O.L.A.Z.

Middelburg, 28 mei 2024 Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

mr. A. van den Brink de waarnemend burgemeester,

M.A. Fränzel MSc

5