24-072 rvs Begroting 2025 en derde begrotingswijziging 2024 Orions Walcheren

raadsvoorstel volgnummer

3 juli 2024 24-072

onderwerp

Begroting 2025 en derde begrotingswijziging 2024 Orions Walcheren

datum vergadering

behandelen in raadscommissie Maatschappelijke Zaken portefeuillehouder programma behandeld door e-mail telefoon

Jeroen Louws Sociaal Domein Cora Israel c.israel@middelburg.nl 0118675112

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. Geen zienswijze bij het Algemeen Bestuur van Orionis Walcheren naar voren te brengen (dat wil zeggen “instemmen met”) over de derde begrotingswijziging 2024, de begroting 2025 en de meerjarenraming 2026-2028; 2. Het benodigde extra budget voor 2024, € 676.735, opnemen bij de bestuursrapportage 2024; 3. Het extra benodigde budget voor 2025, € 593.896, te verwerken in de kadernota/meerjarenbegroting Aanleiding

Het Dagelijks Bestuur van Orionis Walcheren heeft de derde begrotingswijziging 2024, de begroting 2025 en de meerjarenraming 2026-2028 ingediend. Zij vraagt hierover uw zienswijze. Tijdens de Walcherse commissie op 20 maart heeft Orionis u meegenomen in de belangrijkste ontwikkelingen. Effect

Alle inwoners van Middelburg moeten zoveel als mogelijk kunnen meedoen in de samenleving. Dit houdt ook in dat zij zelfstandig kunnen voorzien in hun levensonderhoud. Zo mogelijk, via regulier betaald werk. Daarnaast bieden we schuldhulpverlening en ondersteunen we inwoners met minimaregelingen. Met een vastgestelde begroting stellen we Orionis Walcheren in staat uitvoering te geven aan deze opdracht. Argumenten

1.1 De derde begrotingswijziging 2024 en de begroting 2025 zijn een logische uitwerking van de Kadernota 20232026 van Orionis. De kadernota, die door de Walcherse gemeenteraden is vastgesteld, vormt de basis voor deze begroting(swijziging). 1.2. De begroting(swijziging) geeft een goed beeld van de te verrichten activiteiten. Een aantal inhoudelijke aandachtspunten per programma: Programma Arbeidsmarkt: • “werken naar vermogen” wordt verder doorontwikkeld; • Orionis start met het begeleiden van 200 mensen extra naar werk (op basis van het door de gemeenten extra beschikbaar gestelde budget); • Er wordt met gemeenten extra inzet uitgewerkt voor jongeren zonder uitkering; • Meer datagestuurd werken, bijvoorbeeld door ontwikkeling van de monitor voor de extra investering op reintegratie. -

Programma Werkleerbedrijf: • 2024 is een omslagjaar naar een nieuwe vorm van werken en ondernemen: rendabele opdrachten. Dit heeft een rendementsverbetering tot gevolg.

-

Programma Inkomen: 1

• • •

-

Orionis verwacht dat het aantal uitkeringsgerechtigden stijgt (conform landelijke trend); De afdeling verbetert de klantgerichte benadering nog verder (benaderen van de klant als deze wel informatie gevraagd heeft, maar geen aanvraag indient, het maken van uitlegfilmpjes ed); Een verbreding van de heronderzoeken van een toets op rechtmatigheid met een toets of de klant een toereikend leefbudget heeft.

Programma Schuldhulpverlening: • Het rijk doet een voorstel voor basisdienstverlening in de financiële hulpverlening. Orionis voert al veel van deze basisdienstverlening uit, maar implementeert de overige aanbevelingen in 2025.

1.3. De begroting(swijziging) geeft een goed beeld van de inkomsten en uitgaven. Drie belangrijke onderdelen die het begrotingssaldo beïnvloeden zijn het BUIG-saldo, de rendementsontwikkeling bij het werkleerbedrijf en de algemene exploitatiekosten. BUIG-saldo Volledige uitstroom is steeds minder haalbaar. Parttime werk is vaak het hoogst haalbare. Dit heeft invloed op het BUIG-saldo. De rijksvergoeding houdt hier rekening mee. Gezien de voorlopig toegezegde rijksvergoeding blijft het financiële meerjarenperspectief voorlopig ongewijzigd. Dit betekent een beperkt negatief saldo in 2024, oplopend naar een saldo rond de nullijn in de komende jaren. Rendement Werkleerbedrijf Voor 2024 en 2025 is een nieuwe, realistische prognose opgesteld, met als basis de resultaten in 2023 en rekening houdend met de nodige voorzichtigheid. Ten opzichte van de eerder afgegeven meerjarenraming betekent dit een negatieve bijstelling voor 2024 en 2025. Dit wordt veroorzaakt door de doorwerking van de neerwaartse bijstelling bij de 1e begrotingswijziging van 2023 (juli 2023 in uw raad behandeld, waarin de effecten van de Oekraïnecrisis zijn weergegeven) en doordat Orionis voor 2024 iets voorzichtiger begroot. Het meerjareneffect volgens het implementatieplan blijft overeind.

Algemene exploitatiekosten Twee ontwikkelingen leiden tot stijgende exploitatiekosten: • De loonkosten: door loonsverhoging op basis van de CAO en krapte op de arbeidsmarkt. Daarnaast stijgt de Middelburgse bijdrage door een hoger aandeel in de verdeelsleutel (van 40,69% naar 41,4% in 2024 en 41,22% in 2025); • De ICT-kosten: door toenemende complexiteit, veiligheidsbeleid en voortgaande ICT-ontwikkelingen. Deze beide kostencomponenten stijgen fors en overschrijden daardoor de stijging die is voorgeschreven op basis van de VZG-norm. De VZG samenstellingscommissie adviseert hierover een negatieve zienswijze in te dienen. Dit omdat onvoldoende gemotiveerd wordt waarom de VZG-indexatierichtlijn wordt overschreden.Wij adviseren om toch in te stemmen met deze verhoging, omdat het belangrijke en noodzakelijke componenten zijn om de afgesproken doelstellingen te realiseren. Het alternatief, het opnemen van een taakstelling, achten wij niet realistisch. Daarnaast stijgen de kosten voor de energietoeslag en het leefgeld voor Oekraïners. Deze kosten worden gedekt door rijksmiddelen. 2.1. Onze gemeentebegroting biedt voor 2024 onvoldoende ruimte. De belangrijkste kostenstijgingen betreffen het werkleerbedrijf, de ICT-kosten, de loonkosten en de doorwerking van een hogere verdeelsleutel. Voor Middelburg betekent dit een stijging met € 657.000. 2.2.

Het tekort voor 2025 kan verwerkt worden in de gemeentelijke begroting 2025. De huidige budgetten in de Middelburgse meerjarenbegroting zijn gebaseerd op de laatste meerjarenraming uit de begroting Orionis 2024. Hierdoor wijken deze af van de nieuwe meerjarenraming in de begroting 2025 van Orionis. Wij stellen voor de verschillen te verwerken in de meerjarenbegroting/kadernota 2025.

2

Kanttekeningen

1.1. Het besluit over de resultaatbestemming 2023 is belangrijk voor de bijdrage in 2024. Bij het programma Arbeidsmarkt is voor 2024 een bedrag van € 425.000 aan ongedekte middelen opgenomen. Dit conform het bestuursbesluit om voor 2024 uit te gaan van eenzelfde inzet voor re-integratie als in 2023, ondanks de teruglopende incidentele middelen uit bijvoorbeeld ESF-gelden. Het bestuur heeft hiertoe besloten om de extra beschikbaar gestelde middelen voor re-integratie ook daadwerkelijk te kunnen benutten voor extra uitstroom. Bij de jaarrekening 2023 is voor de resultaatbestemming voorgesteld een deel van het positieve resultaat 2023 te bestemmen voor dekking in 2024. Indien hier een afwijkend besluit op genomen wordt, is er een tekort aan dekking van € 425.000. In een eerstvolgende begrotingswijziging volgt dan een voorstel om dit via een extra gemeentelijke bijdrage te dekken. 1.2. Ook de komende tijd blijven er onzekerheden. De afgelopen jaren hebben laten zien dat er grote onzekerheid is. Hoewel de begroting realistisch is, zullen er mutaties optreden. Deze worden via begrotingswijzigingen aan u voorgelegd. Een voorbeeld van deze onzekerheid is de BUIG-vergoeding van het rijk. Deze vormt een groot deel van de inkomsten, maar wordt twee keer per jaar door het rijk herzien.

De afgelopen jaren hebben laten zien, dat in de rijksvergoeding grote schommelingen kunnen optreden, tot wel € 2 miljoen per jaar. Als voorbeeld hiervan kwam na de bijstelling in 2023 het BUIG-saldo uit op € 760.000 positief. Financiën

In onderstaande tabel staan de financiële gevolgen voor onze begroting 2024 en verder. Voor 2024 en 2025 is er een tekort, vanaf 2026 een overschot. Dit komt door de verwachte rendementen van de extra investering in re-integratie waar in 2024 mee gestart is, een oplopend BUIG-saldo en de rendementsverbetering van het Werkleerbedrijf.

3

Tevens is er binnen de begroting van Orionis spraken van uitvoeringskosten met betrekking tot dienstverlening aan de gemeente Middelburg inzake kinderopvangtoeslagaffaire, wet inburgering nieuwkomers en leefgeld Oekraïners. Deze uitvoeringskosten worden bekostigd vanuit de hiervoor door het Rijk beschikbaar gestelde middelen. In bovenstaand overzicht is hier dus geen rekening mee gehouden. Hoe gaan we dat financieren? Voor 2024 houdt het in dat er een eenmalig tekort gemeld moet worden bij de Bestuursrapportage 2024. Voor 2025 en verder zijn de gevraagde bijdragen opgenomen als bijstelling in de kadernota 2025-2028. Duurzaamheid

Nv.t. Communicatie en participatie

De Sociale Cliëntenraad Walcheren is meegenomen bij het opstellen van deze begroting(swijziging). Uitvoering

Na besluitvorming in de raadsvergaderingen van de drie Walcherse gemeenten, wordt het AB op de hoogte gesteld van de zienswijzen. Het AB stelt de begroting(swijziging) op 11 juli vast en informeert de gemeenten over zijn besluit. 4

Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

N.v.t. Bijlagen 1.

Begroting 2025 (met daarin opgenomen de derde begrotingswijziging 2024) Orionis Walcheren (documentnummer 652614)

Middelburg, 28 mei 2024 Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

mr. A. van den Brink de waarnemend burgemeester,

M.A. Fränzel MSc

5