24-059 rvs SROI Groenbeheer Orionis

raadsvoorstel volgnummer

23 mei 2024 24-059

onderwerp

SROI Orionis Groenbeheer

behandelen in raadscommissie

Maatschappelijke Zaken

portefeuillehouder

Jeroen Louws Sociaal Domein Ruud Haaze r.haaze@middelburg.nl 0118 – 675 341

datum vergadering

programma behandeld door e-mail telefoon

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. In 2024 een pilot uit te voeren in het kader van SROI Groenbeheer door het aangaan van een dienstverleningsovereenkomst (DVO) met Orionis voor inhuur van extra personeel. 2. Het budget voor groenbeheer in 2024 met € 200.000 te verhogen waardoor de werkzaamheden vanuit de DVO tegen een marktconform tarief aan Orionis vergoed kunnen worden. 3. Aanvullend eenmalig € 150.000 in 2024 extra beschikbaar te stellen voor de organisatie en uitvoering van het SROI Groenbeheer in pilotjaar 2024. 4. De kosten in 2024 ad € 350.000 te dekken vanuit de vrije ruimte (begrotingsoverschot) binnen de begroting 2024. 5. De verwachte structurele meerkosten ad € 200.000 in verband met het algemeen gestegen kostenniveau voor groenbeheer voor de periode 2025 en verder te betrekken bij de afwegingen rondom de kadernota 2025-2028. Aanleiding

De gemeente is verantwoordelijk voor de groenvoorziening in de gemeente Middelburg en bij voorzieningen zoals het crematorium. Hiervoor heeft de gemeente eigen personeel in dienst, maar maakte middels een contract ook gebruik van de diensten van Orionis en andere externe partijen. Dit contract werkte op bestek basis met een resultaatverplichting. Het blijkt voor Orionis niet goed werkbaar om een resultaatverplichting af te spreken voor de kwaliteit en kwantiteit van de uit te voeren werkzaamheden. Voor de inzet van medewerkers van het werkleerbedrijf Orionis is een inspanningsverplichting realistischer. Daarbij kostte het Orionis heel veel tijd en menskracht om passend werk te vinden voor de medewerkers in de drie resterende maanden waarin ze niet door ons werden ingehuurd. In 2024 is dit op verzoek van Orionis omgezet naar een pilot met een DVO met inspanningsverplichting. Door de uitstroom van medewerkers met kennis van het werken in het groen van het werkleerbedrijf, wordt de groep in Middelburg in te zetten medewerkers ieder jaar kleiner. De instroom bij het werkleerbedrijf is bescheidener en kent ook minder mensen met affiniteit met het groenbeheer. Ten tijde van het bestek werden de medewerkers zo'n 9 maanden in gezet. Bij wijze van proef wordt dit in 2024 voor 12 maanden gedaan.

Dan moet blijken of er in die 3 maanden meer werkzaamheden door de medewerkers van het werkleerbedrijf gedaan kunnen worden die dan niet meer door de gemeente hoeven te worden gedaan of elders ingehuurd zouden worden. De noodzakelijke begeleiding van de medewerkers van het werkleerbedrijf kan vanaf 2024 niet meer volledig door Orionis worden verzorgd. Het gaat hierbij om voormannen en werkbegeleiders die specifiek voor de doelgroep zijn opgeleid en zodoende de noodzakelijke begeleiding kunnen verzorgen voor deze kwetsbare doelgroep. Zo zijn er niet voldoende voormannen. Dit laatste betekent dat die door de gemeente Middelburg zelf moeten worden ingezet. In het vierde kwartaal vindt evaluatie plaats waarbij gekeken wordt of genoemde veranderde inzet van medewerkers van het werkleerbedrijf bij de gemeente Middelburg voor de jaren 2025 en verder mogelijk is. 1

Orionis hanteerde niet-marktconforme tarieven voor haar inzet vanuit het werkleerbedrijf waardoor het begrotingskader niet sluitend was. Dat zou met invoering van genoemde DVO vanaf 2024, hetgeen zich vertaald in een hogere vergoeding van € 200.000 voor de inzet van personeel, tot het verleden moeten behoren. Wat het maaiwerk betreft zal in 2024 een groot deel door de gemeente zelf moeten worden georganiseerd en voorzien. Hiertoe is incidenteel (2024) een aanvullend budget nodig van € 150.000. In het vierde kwartaal 2024 volgt, rekening houdend met de opgedane ervaringen tijdens de pilot, een voorstel hoe de uitvoering van het maaiwerk in Middelburg zal plaatsvinden vanaf 2025. Voor 2024 is het huidige budget onvoldoende. Dit heeft de volgende oorzaken: • • • •

Medewerkers van Orionis werken nu 12 in plaats van 9 maanden voor de gemeente Middelburg. De gemeente neemt maaimachines over, inclusief onderhoud. Er moet een extra voorman door de gemeente ingezet worden. Orionis hanteert nu marktconforme tarieven. Dit betekent een indexering met 9,7%.

Het college en de raad van de gemeente Middelburg wil meer inzetten op SROI (zie motie 5-7-23 Orionis jaarstukken 2022 doelstellingen SROI en SW en BsW banen). Deze factoren samen leiden tot een benodigde verhoging van het budget voor groenvoorziening en voor het inhuren (en begeleiden) van werknemers vanuit de SROI gedachte. Effect

Werknemers met een afstand tot de arbeidsmarkt worden ingezet bij de gemeente waarbij ze onder begeleiding werk uitvoeren voor de gemeente. Dit was eerst voor 9 maanden maar nu voor 12 maanden. Orionis hoeft dus vanaf nu voor deze medewerkers geen oplossing te zoeken voor de resterende 3 maanden. Ook maken de medewerkers deel uit van het team van de gemeente Middelburg wat meer structuur en zekerheid oplevert. Omdat Orionis nu marktconforme tarieven hanteert, verbetert het resultaat van het werkleerbedrijf en dus ook voor de gemeente als "aandeelhouder" (lees: GR-deelnemer). We zetten als gemeente stappen in onze SROI afspraken en geven het goede voorbeeld aan de samenleving. Argumenten

We nemen als gemeente onze verantwoordelijkheid op het gebied van SROI, en betalen een marktconform tarief voor de geleverde diensten van Orionis. Via een aanbesteding zou naar verwachting het tarief niet lager komen te liggen. Hiervoor is ook extra begeleiding nodig. Daarnaast worden de reële kosten van groenvoorziening duidelijker, nu er een marktconform tarief betaald wordt.

Kanttekeningen

•

• •

De inzet van medewerkers vanuit Orionis met een bepaalde afstand tot de arbeidsmarkt vraagt om goede begeleiding en flexibiliteit vanuit de gemeente. In de nieuwe DVO is er een inspanningsverplichting, maar geen resultaatverplichting. Ook hebben de medewerkers van Orionis te maken met een andere cao met andere clausules. Ook zien we verschillen in wat er van een medewerker gevraagd en verwacht kan worden. Dit alles maakt het moeilijker om de output van de werkzaamheden kwalitatief te garanderen op het niveau wat inwoners gewend waren. De groep beschikbare werknemers vanuit Orionis voor groenvoorziening neemt af, wat de continuïteit in gevaar kan brengen. Een deel van de kosten is voor aanschaf/overname van machines en een onderhoudscontract. Omdat Orionis stopt met het beheer en onderhoud kunnen wij deze overnemen.

2

•

•

•

Inzet van medewerkers van het werkleerbedrijf vraagt goede begeleiding. Orionis heeft daartoe in het verleden voormannen en werkbegeleiders speciaal voor de doelgroep opgeleid. Die kennis en expertise is niet voorhanden bij de medewerkers van de gemeente. De positieve effecten zijn lastig te kwantificeren in geld, en worden daarom niet meegenomen. Maar het is positief voor de medewerkers van Orionis. Medewerkers van de gemeente kunnen soms ook op andere taken ingezet worden nu hun werk deels wordt overgenomen. De marktconforme tarieven hebben een positieve werking op het resultaat van Orionis waar wij aandeelhouder van zijn. Voor het maaien in 2025 en de jaren daarna wordt dit jaar een plan gemaakt. De vraag hierbij is of we dit zelf gaan doen of dit gaan uitbesteden. In het vierde kwartaal van 2024 moet dit duidelijk zijn. Daarom is het nu een budgetaanvraag voor alleen 2024.

Financiën

Wat mag het kosten? De kosten voor inzet van personeel vanuit Orionis in het kader van SROI bedragen € 200.000 voor het pilotjaar 2024. Dit is € 80.000 voor de afdeling Publiekszaken en € 120.000 voor de afdeling Stadsbeheer. Voor de jaren vanaf 2025 wordt een Kadernota aanvraag gedaan. De kosten voor het maaiwerk in 2024 bedragen € 150.000, waaronder € 50.000 voor een extra voorman (begeleiding) en € 100.000 voor de aanschaf, inzet en onderhoud van machines. In het vierde kwartaal 2024 wordt een raadsvoorstel gemaakt hoe het maaien in de gemeente Middelburg moet plaatsvinden vanaf 2025. In totaal bedragen de kosten van het groenbeheer in de vorm van de beschreven pilot € 350.000 voor 2024. Hierbij wordt het inverdieneffect (als aandeelhouder van Orionis) voorzichtigheidshalve niet meegenomen. De gevraagde € 200.000 extra budget voor inhuur van personeel Orionis zou ook via een regulier aanbestedingstraject bij een andere marktpartij zichtbaar zijn geworden. Dit omdat de inzet van Orionis-personeel op het groenbeheer in het verleden tegen niet-marktconforme tarieven werd afgerekend. Vanuit die optiek zal bij de kadernota 2025-2028 een afweging moeten plaatsvinden om het budget voor groenbeheer structureel met € 200.000 op te hogen.

Hoe gaan we dat financieren? De kosten in 2024 ad € 350.000 kunnen gedekt worden vanuit de vrije ruimte (begrotingsoverschot) binnen de begroting 2024 (kpl 63750). Na onttrekking resteert een vrije begrotingsruimte in 2024 van € 942.000. Zijn er significante gevolgen voor het weerstandsvermogen? Nee. Duurzaamheid

N.v.t. Communicatie en participatie

N.v.t. Uitvoering

De afdeling Publiekszaken en de afdeling Stadsbeheer gaan een DVO aan met Orionis voor het uitvoeren van gemeentelijke taken, en de overname van de nodige machines. Hiervoor betaalt de gemeente aan Orionis een marktconforme vergoeding. Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

3

Bijlagen -

Middelburg, 16 april 2024 Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

mr. A. van den Brink de burgemeester,

M.A. Fränzel MSc

4