23-133 rvs Beleidsplan Toezicht en Naleving Wmo en Jeugdwet

raadsvoorstel volgnummer

14 december 2023 23-133

onderwerp

Beleidsplan Toezicht en Naleving Wmo en Jeugdwet

behandelen in raadscommissie

Maatschappelijke Zaken

portefeuillehouder

Willemien Treurniet

programma

Sociaal Domein

behandeld door

Jurian Bax

e-mail

j.bax@middelburg.nl 0118 – 675 115

datum vergadering

telefoon Conceptbesluit

De raad besluit: 1. Het beleidsplan Toezicht en Naleving Wmo en Jeugdwet 2024-2027 vast te stellen; 2. De volgende uitgangspunten van toezicht aan te wijzen: • Toezicht en handhaving zijn gebaseerd op gezond vertrouwen • Integraal toezicht doen we samen • Preventie waar het kan, repressie waar nodig • We zoeken de verbinding tussen 'harde' en 'zachte' controle • We werken samen aan een lerende aanpak • We werken proactief/risicogericht en aanvullend signaal gestuurd/reactief Aanleiding

Het is essentieel dat inwoners met een zorgbehoefte de zorg krijgen die ze nodig hebben en die passend is bij de hulpvraag. Daarbij hebben gemeenten sinds 2015 de wettelijke verplichting om een toezichthouder in het kader van de Wmo en de Jeugdwet aan te wijzen. Momenteel is dit belegd bij de GGD als reactief toezicht, dit is een minimale variant. De meeste zorgaanbieders leveren de zorg op een verantwoorde wijze conform wet- en regelgeving en kwaliteitseisen. Helaas komt er ook zorgfraude en onrechtmatigheid voor. Onderzoek van de Algemene Rekenkamer wijst uit dat dit landelijk gaat om bedragen tussen de 3% en 8% van de zorguitgaven. In Zeeland wordt gezamenlijk werk gemaakt van de aanpak van zorgfraude en onrechtmatigheid. De werkgroep Zorgfraude Zeeland organiseerde eind 2022 een conferentie voor ambtenaren en bestuurders. Tijdens deze conferentie creëerden we draagvlak en presenteerden we het Zeeuwse model. Het Zeeuwse model is gebaseerd op de VNG Routekaart en bevat de volgende stappen: a. Aansluiting bij het Informatie Knooppunt Zorgfraude (IKZ); b. Het opstellen van een Zeeuwse visie en beleidsplan voor toezicht en naleving binnen de Wmo en Jeugdwet; c. Het Zeeuws breed inrichten van toezicht; d. Het inrichten van de noodzakelijke interne processen.

De gemeente Middelburg is reeds aangesloten bij het IKZ en is nu toe aan de volgende stap: het voorleggen van het beleidsplan aan uw raad. Door het vaststellen van dit beleidsplan wordt er gezamenlijk met de andere Zeeuwse gemeenten werk gemaakt van de aanpak zorgfraude. In het OZO van 05-10-2023 hebben de Zeeuwse bestuurders een voorkeur uitgesproken voor de positionering van de kwartiermaker en toezichthouders bij het CZW bureau per 1-1-2024. De positionering bij het CZW bureau is tijdelijk

1

van aard ter overbrugging tot de op- of in te richten gemeenschappelijke regeling (GR). De kwartiermaker en toezichthouders zullen in de toekomst worden ondergebracht bij de op- of in te richten GR. Effect

Door het vaststellen van het beleidsplan naleving en toezicht Wmo en jeugdwet willen we de volgende effecten bereiken: • Een Zeeuwse aanpak van zorgfraude en onrechtmatigheid; • Passende zorg voor de inwoners met een zorgbehoefte; • Kaders stellen voor het organiseren van toezicht in Zeeland. Argumenten

1.1 Deze aanpak past binnen de aanbevelingen uit de rapporten van de Algemene Rekenkamer en het Informatie Knooppunt Zorgfraude In 2022 bracht de Algemene Rekenkamer het rapport ‘Een zorgelijk gebrek aan daadkracht’ uit. Daarnaast heeft het Informatie Knooppunt Zorgfraude (IKZ) het rapport ‘Signalen fraude in de zorg’ gepubliceerd . Beide rapporten geven aan dat de noodzaak voor gemeenten hoog is om aan de slag te gaan met zorgfraude en onrechtmatigheid. Door het vaststellen van dit beleidsplan voldoet de gemeente Middelburg aan een van de stappen uit de rapporten. 1.2 Het beleidsplan is opgesteld conform VNG-routekaart De VNG stelde een databank samen van naslagwerken die gemeenten kunnen gebruiken om hun aanpak van zorgfraude vorm te geven. Deze is gebruikt als basis voor dit beleidsplan. Daarnaast is een adviseur vanuit de VNG betrokken geweest bij het opstellen van de Zeeuwse aanpak. 1.3 Dit beleidsplan wordt aan alle 13 gemeenteraden voorgelegd Dit zorgt voor eenduidigheid en uniformiteit van het beleid. Daarnaast kunnen hierdoor de toezichthouders op basis van dezelfde uitgangspunten hun toezichttaken uitoefenen.

1.4 Het gezamenlijk aanstellen van de toezichthouders en de kwartiermaker /coördinator geeft de mogelijkheid om een Zeeuwse aanpak te ontwikkelen De kwartiermaker/coördinator heeft als taak om een plan van aanpak op te stellen, de teamrollen te verdelen en zorg te dragen voor onderlinge afstemming: tussen de toezichthouders, tussen toezichthouders en de regio, respectievelijk de gemeenten die zij als aandachtsgebied hebben. De kwartiermaker zorgt daarnaast voor een doorgaande cyclus rondom leren/toepassen. De toezichthouders verdelen zich in teams van 2 over de drie Zeeuwse regio’s. Zij kunnen gezamenlijk leren en zich ontwikkelen. Kanttekeningen

1.1 Er bestaat het risico dat er Zeeuwse gemeenten zijn die niet meedoen met de gezamenlijke aanpak Hoewel de desbetreffende portefeuillehouders zowel op de conferentie eind 2022 als tijdens OZO-vergaderingen eind 2022 en begin 2023 hun voorkeur hebben uitgesproken voor deze aanpak, bestaat er het risico dat een of meerdere Zeeuwse gemeenten besluiten een andere koers te varen. Voorgesteld wordt om ook in dat geval door te gaan met deze aanpak. De verdeling van het aantal toezichthouders en daarmee de kosten, zullen dan wel veranderen, evenals de prioriteiten van de toezichthouders. Wel wordt ernaar gestreefd door goede communicatie en het tijdig betrekken van portefeuillehouders en raadsleden de Zeeuwse aanpak vorm te kunnen geven in alle 13 gemeenten in Zeeland. 1.2 Door krapte op de arbeidsmarkt is het wellicht niet mogelijk om met zes toezichthouders te starten in januari 2024 Voorgesteld wordt om de kwartiermaker/coördinator zo snel mogelijk te laten starten met het vormgeven van de aanpak en de werving van de toezichthouders. Dit hangt af van het tijdig kunnen doorlopen van de wervingsprocedure. De verwachting is dat in Q3 de toezichthouders benoemd kunnen worden. Door krapte op de arbeidsmarkt houden we er rekening mee dat we niet meteen zes toezichthouders kunnen aanstellen.

De kwartiermaker/coördinator zal dan in overleg met de Werkgroep en de betrokken portefeuillehouders de prioriteiten bepalen voor de eerste periode. 2

Financiën

Wat mag het kosten? Aan het vaststellen van dit beleidsplan zijn geen kosten verbonden, aan het inrichten van het toezicht wel. Voorgesteld wordt om voor Zeeland 3 toezichthouders rechtmatigheid en 3 toezichthouders kwaliteit aan te stellen, onder leiding van een kwartiermaker/coördinator. De totale kosten komen uit op € 822.100 voor Zeeland. Voorgesteld is om de kosten hiervoor op basis van inwoneraantal te verdelen onder de 13 gemeenten. Voor de gemeente Middelburg komen de kosten uit op € 104.576. Het bedrag wordt ter beschikking gesteld aan de organisatie waar de kwartiermaker/coördinator en de toezichthouders tijdelijk in 2024 worden gepositioneerd. De directeur legt verantwoording af aan de dertien Zeeuwse gemeenten via de gebruikelijke p&c-cyclus. Zodra de positionering van kwartiermaker/coördinator en de toezichthouders overgaat naar de gemeenschappelijke regeling zullen de financiën hen volgen en landen in deze regeling en volgens afspraak worden verantwoord. Hoe gaan we dat financieren? Met het vaststellen van de begroting 2024 heeft uw raad een budget van € 104.576 beschikbaar gesteld voor toezicht en handhaving. Zijn er significante gevolgen voor het weerstandsvermogen? N.v.t. Duurzaamheid

N.v.t. Communicatie en participatie

N.v.t. Uitvoering

Na vaststelling van het beleidsplan door uw raad wordt verder gegaan met de vervolgstappen uit het Zeeuws Model: het Zeeuws breed inrichten van het toezicht en het inrichten van de noodzakelijke interne processen. Daarnaast worden na vaststelling van het beleidsplan door uw raad de middelen voor het jaar 2024 voor de toezichthouders beschikbaar gesteld aan het CZW bureau. Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

N.v.t. Bijlagen 1. Beleidsplan Toezicht en Naleving Wmo en Jeugdwet 2024-2027

Middelburg, 14 november 2023

Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

mr. A. van den Brink de burgemeester,

mr. H.M. Bergmann

3