23-130 rvs Partnerschapsafspraken beschermd wonen en opvang 2024

raadsvoorstel volgnummer

14 december 2023 23-130

onderwerp

Partnerschapsafspraken beschermd wonen en opvang 2024

behandelen in raadscommissie

Maatschappelijke Zaken

portefeuillehouder

Willemien Treurniet Sociaal Domein Samenleving/Bedrijfsvoering financiën en juridische zaken r.van.egeraat@middelburg.nl 06-83981645

datum vergadering

programma behandeld door e-mail telefoon

Conceptbesluit

De raad besluit: 1.

2.

in te stemmen met de manier waarop inhoud wordt gegeven aan de afspraken zoals verwoord in de overeenkomst ‘Partnerschapsafspraken beschermd wonen en opvang 2024’, en geen wensen en bedenkingen ter kennis van het college te brengen. de afspraken zoals verwoord in de overeenkomst ‘Partnerschapsafspraken beschermd wonen en opvang 2024’ vast te stellen, voor wat betreft de volgende raadsbevoegdheden: a) de vorming van een regiobudget en het gezamenlijk dragen van financiële risico’s en verantwoordelijkheden (artikel 4 en 9) b) de afspraken tussen de dertien Zeeuwse gemeenten over hoe om te gaan met een eventueel tekort of overschot op Beschermd Wonen (BW), Maatschappelijke Opvang (MO) en/of Vrouwenopvang (VO) (artikel 10), en c) de gevolgen als een gemeente besluit uit te treden uit de overeenkomst (artikel 14).

Aanleiding

De partnerschapsafspraken gaan over de invulling van de samenwerking op het gebied van beschermd wonen (hierna: BW) en opvang, bestaande uit maatschappelijke opvang (hierna: MO) en vrouwenopvang (hierna: VO), en de daaraan verbonden financiële risico’s en verantwoordelijkheden. In het eerste kwartaal van 2022 hebben alle Zeeuwse gemeenteraden de Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang Zeeland 2022-2025 (hierna: de regiovisie) vastgesteld. In de regiovisie staat wat de regio Zeeland doet om inwoners met een psychische kwetsbaarheid en inwoners die te maken hebben met (dreigende) dak- en thuisloosheid te ondersteunen. In Zeeland is Vlissingen de centrumgemeente voor BW, MO en VO. Beleid komt tot stand na afstemming met de dertien Zeeuwse gemeenten. Vooralsnog is het Rijk voornemens om BW door te decentraliseren. Dan ontvangen alle gemeenten, met inachtneming van een ingroeipad, een eigen rijksbijdrage. In 2026 wordt bekeken of en zo ja, per wanneer MO wordt doorgedecentraliseerd. Op dit moment is er geen voornemen om VO te doordecentraliseren. Een onderdeel van de regiovisie is de zogenaamde partnerschapsafspraken: de zakelijke kant van de samenwerking tussen de dertien Zeeuwse gemeenten. De Zeeuwse gemeenten hebben de wens om samen te werken ongeacht of doordecentralisatie plaatsvindt om kwaliteit en continuïteit te waarborgen.

Daarom wordt voorgesteld opnieuw partnerschapsafspraken te maken over BW, MO en VO. 1

Besluitpunt 1) Op grond van artikel 169, vierde lid, van de Gemeentewet wordt de raad in de gelegenheid gesteld om zijn wensen en bedenkingen over de gehele overeenkomst ‘Partnerschapsafspraken beschermd wonen en opvang 2024’ ter kennis van het college te brengen. Besluitpunt 2) Enkele onderdelen van de Partnerschapsafspraken beschermd wonen en opvang 2024 behoren tot de bevoegdheden van de raad en niet van het college. Daarom kan het college deze partnerschapsafspraken enkel aangaan na een positief besluit van de gemeenteraad. De gemeenteraad wordt voorgesteld de afspraken zoals verwoord in de overeenkomst ‘Partnerschapsafspraken beschermd wonen en opvang 2024’ vast te stellen voor zover deze de bevoegdheden van de raad aangaan, namelijk de artikelen 4 (regionale cliënten en een regiobudget); 9 (vorming regiobudget); 10 (beheer en besteding regiobudget); en 14 (uittreding).

Effect

Wat willen we bereiken? • Passende ondersteuning voor inwoners met een psychische kwetsbaarheid en inwoners die te maken hebben met (dreigende) dak- en thuisloosheid. • Het borgen van kwaliteit en continuïteit van BW, MO en/of VO. • Het aangaan van een solide partnerschap met de dertien Zeeuwse gemeenten ten aanzien van BW, MO en VO met inachtneming van de daaraan verbonden financiële risico’s en verantwoordelijkheden. Argumenten

Vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo 2015) hebben gemeenten de verplichting om passende ondersteuning te bieden aan inwoners met een psychische kwetsbaarheid en inwoners die te maken hebben met (dreigende) dak- en thuisloosheid. Met de partnerschapsafspraken dragen de Zeeuwse gemeenten gezamenlijk de financiële risico’s en verantwoordelijkheden voor BW, MO en VO ongeacht of de doordecentralisatie van BW plaatsvindt. Er wordt ingezet op een toename/verbetering van doorstroom vanuit BW- voorzieningen naar wonen in de wijk. De partnerschapsafspraken gaan over de invulling van de samenwerking op het gebied van BW, MO en VO en de daaraan verbonden financiële risico’s en verantwoordelijkheden. Meer concreet gaan ze over de manier waarop de dertien Zeeuwse gemeenten omgaan met een eventueel tekort of overschot op BW, MO en/of VO. En over de gevolgen als een gemeente besluit uit te treden. Met deze afspraken worden de effecten van de doordecentralisatie BW opgevangen, doordat alle gemeenten hun rijksbijdrage beschikbaar stellen aan het regiobudget (vóór de doordecentralisatie enkel centrumgemeente Vlissingen, ná de doordecentralisatie alle regiogemeenten). Er wordt voor de toekomstige gezamenlijke inkoop van jeugdhulp, BW, MO en VO een nieuwe gemeenschappelijke regeling (hierna: GR) opgericht. Volgens de planning zal de GR vanaf 1 januari 2025 gelden.

De afspraken van de partnerschapsafspraken die nu voor liggen gelden vanaf 1 januari 2024 en gelden tot aan het moment dat de GR is ingericht en partijen nadere afspraken hebben gemaakt over de taken en bevoegdheden. Veranderingen ten opzichte van huidige situatie De partnerschapsafspraken zijn een logische voortzetting en concretisering van de afspraken zoals opgenomen in de ‘Samenwerkingsovereenkomst beschermd wonen 2023’, waarmee de samenwerking in het sociaal domein verder wordt versterkt. De belangrijkste nadere afspraken zijn: • Partijen maken, ongeacht of doordecentralisatie plaatsvindt, samen het beleid op het gebied van BW, MO en VO en vormen een regiobudget. • Centrumgemeente Vlissingen oormerkt de ontvangen integratie-uitkering voor BW en de decentralisatieuitkering voor MO en VO vanaf 1 januari 2024 voor de taken als bedoeld in de overeenkomst. Daarmee krijgen deze middelen een specifieke bestemming en komen en blijven deze middelen volledig beschikbaar voor het regiobudget. 2

• • •

• •

• •

Als doordecentralisatie plaatsvindt, zullen de regiogemeenten hun rijksbijdrage volledig bestemmen voor de taken als bedoeld in de overeenkomst en direct beschikbaar stellen voor het regiobudget. Een eventueel overschot of tekort op het regiobudget is voor rekening van alle gemeenten. Er wordt een werkbegroting opgesteld die mede ziet op MO en VO, waaronder Veilig Thuis, huiselijk geweld en kindermishandeling vallen. Veilig Thuis, huiselijk geweld en kindermishandeling worden namelijk deels gefinancierd vanuit voornoemde rijksbijdrage. Partijen krijgen via de werkbegroting een bedrag uit het regiobudget voor de kosten van lokale toegang en preventie, dat zij binnen de kaders van de overeenkomst naar eigen inzicht kunnen besteden. Partijen stemmen af over de besteding van het regiobudget in relatie tot het beleid voor BW, MO en VO (in het themaoverleg sociaal domein van het Overleg Zeeuwse Overheden, hierna OZO). Het OZO is een bestuurlijk overlegplatform zonder wettelijke taken en zonder beslissingsbevoegdheid. Besluitvorming vindt plaats in colleges en/of raden. Centrumgemeente Vlissingen blijft formeel beslissingsbevoegd ten aanzien van het regiobudget. Gemeente Vlissingen besluit in beginsel overeenkomstig de afstemming in het OZO. Afspraken over overleg, monitoring en uittreding (inclusief financiële gevolgen) zijn uitgewerkt.

Risicotaxatieonderzoek regiogemeenten Door adviesbureau AEF is een risicotaxatie onderzoek uitgevoerd vanuit het perspectief van de dertien gemeenten. AEF concludeert dat de (financiële) risico’s voor BW beperkt zijn, maar de omschreven risico’s raken altijd aan hoe de gemeenten met elkaar samenwerken in de regio. De meest effectieve maatregel om de risico’s te beheersen is volgens AEF het in stand houden van het partnerschap. Een deel van de risico’s wordt immers pas problematisch op het moment dat gemeenten uittreden. Historische reserve Centrumtaken De door centrumgemeente Vlissingen opgebouwde reserve BW, MO en VO tot en met 31 december 2023 (de historische reserve Centrumtaken) maakt geen deel uit van deze partnerschapsafspraken. Kanttekeningen

Eerdere samenwerkingsovereenkomst In het eerste kwartaal van 2023 is de ‘Samenwerkingsovereenkomst beschermd wonen 2023’ gesloten, door alle 13 gemeenten van Zeeland inclusief Middelburg, waarin tijdelijke partnerschapsafspraken waren opgenomen. Deze overeenkomst zou in werking treden op het moment van de doordecentralisatie van BW, toen voorzien per 1 januari 2024. Maar de doordecentralisatie is inmiddels uitgesteld door het Rijk tot in ieder geval 1 januari 2025. Daarnaast wordt de invoering van het woonplaatsbeginsel1 en het nieuwe verdeelmodel voor BW pas behandeld door het nieuwe kabinet, na de Tweede Kamerverkiezingen van november 2023. Dat betekent dat de eerder vastgestelde samenwerkingsovereenkomst niet in werking kan treden. Artikel 12 Dit voorstel dient in de gemeente Vlissingen te worden voorgelegd aan de Artikel 12-inspecteur en de provincie Zeeland als toezichthouder. Dit voorstel is daarom onder voorbehoud van goedkeuring door de Artikel 12-inspecteur en de provincie Zeeland als toezichthouder. Regiogemeenten Dit raadsbesluit geldt onder voorbehoud van instemming van alle Zeeuwse gemeenteraden. Governance Er wordt gewerkt aan de inrichting van een nieuwe governance voor de inkoop van jeugdhulp, BW, MO en VO. Het streven is om vanaf 1 januari 2025 te starten met de uitvoering. Tot die tijd blijft de centrumgemeenteconstructie voor BW, MO en VO van kracht.

1

Het woonplaatsbeginsel betekent dat gemeenten verantwoordelijk worden voor BW voor hun eigen inwoners (enkele

uitzonderingen daargelaten). Dit geldt óók als cliënten naar een andere gemeente verhuizen om beschermd te wonen.

3

Risicotaxatie onderzoek centrumgemeente Vlissingen Het risicotaxatie onderzoek vanuit het perspectief van centrumgemeente Vlissingen wordt momenteel uitgevoerd door adviesbureau Adlasz. De conclusie van dit onderzoek is bij het schrijven van dit raadsvoorstel nog niet bekend.. Financiën

Wat mag het kosten? Op basis van de voorgestelde partnerschapsafspraken wordt een regiobudget gevormd. Tot aan de doordecentralisatie van BW en/of de oprichting van de GR en de start van de uitvoering binnen de nieuwe organisatie – dus zo lang de voorgestelde partnerschapsafspraken gelden – blijft centrumgemeente Vlissingen juridisch eigenaar van het regiobudget. Het verschil met de huidige situatie is dat de ontvangen integratie-uitkering voor BW en de decentralisatie-uitkering voor MO en VO vanaf 1 januari 2024 als regiobudget worden geoormerkt. De normen die de Vereniging Zeeuwse Gemeenten (VZG) opstelt – bijvoorbeeld ten aanzien van de maximale hoogte van de algemene reserve – zijn niet van toepassing op de partnerschapsafspraken. De VZG-normen gelden voor gemeenschappelijke regelingen (GR’en). En er wordt in dezen niet gewerkt binnen een GR. Hoe gaan we dat financieren? Financiering voor BW (integratie uitkering), MO (decentralisatie uitkering) en VO (decentralisatie uitkering) gebeurt middels uitkeringen van het Rijk.

Zijn er significante gevolgen voor het weerstandsvermogen? Nee

Duurzaamheid

Niet van toepassing Communicatie en participatie

Niet van toepassing Uitvoering

Planning (tijdspad) en uitvoering 1) Besluitvorming gemeenteraden afgerond in december 2023. 2) Start ‘Partnerschapsafspraken beschermd wonen en opvang 2024’ onder centrumgemeenteconstructie in januari 2024. Na de dertien college- en raadsbesluiten ondertekenen de burgemeesters de ‘Partnerschapsafspraken beschermd wonen en opvang 2024’. Gemeenten informeren de programmacoördinator Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang over dit raadsbesluit. Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

Extern advies Justion Advocaten t.b.v. het opstellen van de partnerschapsafspraken. Extern advies risicotaxatie Andersson Elffers Felix (AEF). Extern advies risicotaxatie Adlasz B.V. gemeente Vlissingen als centrumgemeente.

Bijlagen Bijlage 1: Overeenkomst ‘Partnerschapsafspraken beschermd wonen en opvang 2024’ met bijlagen

4

Middelburg, 10 oktober 2023 Burgemeester en wethouders van Middelburg

de secretaris,

mr. A. van den Brink

de burgemeester,

mr. H.M. Bergmann

5