23-089 Bijlage 2. Projectplan Klimaatadaptatie Zeeland
Tekst van het document
In de eerste plaats zorgen de innovatieplatforms voor een versnelling van de klimaatadaptatie in de regio en daarmee ook kansen voor het regionale MKB. Binnen het project wordt het MKB direct betrokken.
•
Daarnaast is er voor de ontwikkeling van lokale en/of biologische waterzuivering een wereldwijde markt door de vraag naar zuiver drinkwater. Ook in Nederland loopt het drinkwatersysteem tegen de grenzen aan (Vewin, 2022). Volgens de drinkwaterbedrijven loopt het watersysteem tegen zijn grenzen aan door droogte, verzilting en een steeds grotere vraag naar water doordat de bevolking en de economie groeien en omdat er steeds meer huizen bij komen. De betrokken bedrijven stellen dat als er geen maatregelen worden genomen ze niet kunnen garanderen dat de 900.000 nieuwe woningen die het kabinet wil bouwen, op tijd kunnen beschikken over drinkwater. Door de regionale inbedding en doorontwikkeling van de oplossingen zoals die nu door Pure Blue worden ontwikkeld, ontstaan er meer mogelijkheden om toekomstige tekorten het hoofd te bieden
•
De innovatieplatforms worden gerealiseerd in wijken met overwegend sociale huurwoningen van het bouwtype “rijtjeshuizen”. Daarmee zijn de toepassingen die in dit project worden ontwikkeld breed toepasbaar in gemeenten in het hele land. In totaal kent Nederland 3.4 miljoen (CBS, 2022) van dit type woningen.
•
Klimaatverandering resulteert in toenemende maatschappelijke en private kosten, recent onderzoek laat zien dat de schadeverwachting als gevolg van klimaatverandering voor Nederland tot 2025 36 tot 62 miljard euro bedraagt. Het gaat hierbij o.a. om schade als gevolg van wateroverlast in woningen, straten, daling van arbeidsproductiviteit en de toename van ziekenhuisopnames en stergevallen door hittestress. Tegelijkertijd brengt het beschermen van alle steden tegen de gevolgen van klimaatverandering in 2050 een kostenplaatje van 42 tot 83 miljard euro met zich mee. Klimaat-adaptieve nieuwbouw en herstructurering komen moeizaam op gang. Een belangrijke oorzaak is het ontbreken van landelijke ontwerprichtlijnen. Hierdoor ontstaat het risico dat in het aankomende decennia onnodig extra kosten moeten worden gemaakt. Ook ontstaan voor burgers en bedrijven grote verschillen in het
Pagina 35 van 43
OPZUID NOVEMBER 2022
PROJECTPLAN KLIMAATADAPTATIE ZEELAND
adaptatieniveau. Dit is een onwenselijke ontwikkeling. Het is daarom van belang dat de projectresultaten input tot een landelijk minimaal adaptatieniveau dat als vertrekpunt geldt voor nieuwbouw en herstructurering. Er ontstaat een steeds groter risico dat wijken die vandaag gebouwd worden in de komende decennia tegen hogere kosten alsnog aangepast moeten worden. Een landelijk minimaal adaptatieniveau voor nieuwbouw en herstructurering, dat ruimte laat voor lokaal maatwerk, kan de aanpak van klimaatadaptatie versnellen.
Pagina 36 van 43
OPZUID NOVEMBER 2022
PROJECTPLAN KLIMAATADAPTATIE ZEELAND
6 AANSLUITING BIJ DE OPZuid PROGRAMMADOELSTELLINGEN In Figuur 10 zijn de thematiek, beoogde toepassingen en maatschappelijke impact van het project Klimaatadaptatie Zeeland weergegeven.
Figuur 10 10: Maatschappelijke impact Klimaatadaptatie Zeeland
6.1 OPZuid 2021-2027 Het project sluit direct aan op de doelstellingen van RIS3 2021-2027 door de realisatie en ontwikkeling van innovatieve ecosystemen op het gebied van klimaattransitie en -adaptatie, waarin kennisinstellingen, overheden, NGO’s, start- en scale-ups en MKB gezamenlijk innoveren. En, naast de technologische ontwikkeling, de vertaling van de projectresultaten naar lokaal en regionaal beleid. Daarnaast hebben de maatregelen voor het tegengaan van hittestress en creëren van ontmoetingsplekken en collectieve pluktuinen een directe positieve impact op de gezondheid van inwoners van deze wijken. Het karakter van het project waarin deeloplossingen wordt gecombineerd en doorontwikkeld binnen een living-lab omgeving, om gezamenlijk een integrale set van maatregelen voor het realiseren van een klimaatbestendige woonomgeving, draagt direct bij aan de innovatiebevordering in de regio. 6.2 Transities uit de RIS3 Het project sluit direct aan op de doelstellingen van RIS3 2021-2027 door de innovatieve projectactiviteiten en -doelstellingen in relatie tot de klimaattransitie. Het project richt zich binnen deze transitie op de adaptieve maatregelen binnen de onderwerpen ecologie, watercyclus en co-creatie.
De projectactiviteiten zijn direct gerelateerd aan: • Het voorkomen van hittestress • Verbeteren van de water- bodemkwaliteit • Voorkomen watertekort en -overlast • Stikstof- en fijnstofcaptatie
Pagina 37 van 43
OPZUID NOVEMBER 2022
PROJECTPLAN KLIMAATADAPTATIE ZEELAND
Door de klimaat adaptieve innovaties in het project wordt op de volgende thema’s maatschappelijke impact bereikt: • Waterkwaliteit- en veiligheid, door duurzaam waterbeheer wordt in natte periodes water beter afgevoerd, lokaal gezuiverd en natuurlijk opgeslagen waarmee wateroverlast wordt voorkomen. Tegelijkertijd wordt in droge periodes water beter vastgehouden en wordt verzilting en verdroging tegengegaan. • Langer gezond leven, door het tegengaan van het Urban Heat Island Effect door verkoeling door het toepassen van klimaatbestendige ecologie (flora en fauna) en natuurlijke watervoorraden. Ook wordt door de realisatie van collectieve pluktuinen gezonde betaalbare voeding voor lagere inkomen toegankelijker. • Burgerparticipatie, door samen met burgers een preventief onderhoud- en beheerplan voor een klimaatbestendige leefomgeving te realiseren wordt de cocreatie en cohesie versterkt. Dit wordt verder versterkt door het inrichten van ontmoetingsplekken op basis van de culturele en demografische samenstelling van de wijk. 6.3 Impact De impact die met het project bereikt wordt in relatie tot de klimaattransitie, wordt zowel op de korte- als lange termijn bereikt.
De infrastructurele innovaties voor het tegengaan van: • Wateroverlast • Verdroging • Urban Heat Island effect Alsmede de verbetering van: • Waterkwaliteit • Bodemkwaliteit • Stikstof- en fijnstofcaptatie Hebben reeds gedurende de projectperiode, en daarna, een positieve impact op de leefbaarheid in de wijken waar het project wordt uitgevoerd De ecologische en sociale innovaties in relatie tot: • de inpassing van klimaatbestendige flora en fauna • het preventief en curatief onderhoud van de aanwezige ecologie • gedragsverandering omtrent watergebruik en -verontreiniging • samenwerking, cohesie en eigenaarschap onder burgers Eveneens hebben de inpassing van sociaal duurzame klimaatbestendige collectieve pluktuinen als onderdeel van de publieke ruimte een directe positieve impact op de bereikbaarheid en betaalbaarheid van gezonde voeding (gezondheidstransitie) voor lagere inkomens. Een belangrijk onderdeel van de projectactiviteiten is de vertaling van de projectresultaten naar een set van klimaat adaptieve maatregelen voor lokaal (gemeentelijk)en regionaal (provinciaal) beleid. Hiermee wordt een lange termijn impact van de projectresultaten geborgd.
Dit wordt verder versterkt door de ecosysteemontwikkeling die binnen het triplehelix samenwerkingsverband plaatsvindt, met innovatiebevordering op de thema’s klimaattransitie, ecologie, watercyclus en co-creatie op de lange termijn als resultaat.
Pagina 38 van 43
OPZUID NOVEMBER 2022
PROJECTPLAN KLIMAATADAPTATIE ZEELAND
6.4 Duurzame ontwikkeling De projectactiviteiten zijn direct gericht op het verbeteren van het leefklimaat voor burgers, dit door de invoering van klimaat adaptieve maatregelen en het verbeteren van de sociale veiligheid. De wijken waar het project zich op richt worden gekenmerkt door een homogene en verouderende bevolking met een gemiddeld laag inkomen, veelal wonend in sociale huurwoningen. Hierdoor zijn enerzijds de inwoners van deze wijken extra kwetsbaar voor de gevolgen van klimaatverandering en anderzijds veelal niet in staat om zelf te investeren in klimaat adaptieve maatregelen. Door de integrale en gezamenlijke aanpak in het project wordt in de wijken een klimaatbestendige leefomgeving gerealiseerd: • Voorkomen van het Urban Heat Island Effect • Voorkomen wateroverlast • Realiseren van gebalanceerde ecologie
Figuur 11: CitySeeds vakantieactiviteit in het kader van Brede Scholen Middelburg
De klimaat adaptieve maatregelen resulteren eveneens op een verbetering van het klimaat en de natuur op lokaal niveau, dit door: • Verhoogde stikstof- en fijnstofcaptatie • Verbeterde bodem- en waterkwaliteit • Verkoeling door natuurlijke schaduw en waterelementen • Klimaatbestendige biodiversiteit (flora en fauna) • Gebruik duurzame grondstoffen Naast het verbeteren van de leefomgeving en het klimaat richt het project zich op de betaalbaarheid van het onderhoud van de wijken en het wonen voor burgers. Dit door: • De isolerende werking van groendaken en -gevels • Lokale beschikbaarheid van betaalbaar gezond eten • Door burgerparticipatie creëren van “gereedschapskist klimaat adaptatie” voor curatief onderhoud wijken 6.5 Ondersteunende onderwerpen Naast de klimaat- en gezondheidstransitie richt het project zich het bevorderen vaan creatieve industrie, dit door de ecosysteem ontwikkeling in relatie tot klimaatbestendige wijken die in dit project wordt gerealiseerd. Waarin kennisinstellingen, overheden, NGO’s en MKB gezamenlijk innoveren en ontwikkelen, en een samensmelting van profielen en functies met verschillende achtergronden en kennis wordt gerealiseerd. Dit enabled een integrale aanpak die benodigd is voor de problematiek die centraal staat in de klimaattransitie.
Daarnaast zorgt de directe participatie van onderwijsinstellingen ervoor dat de projectresultaten vertaald worden naar het curriculum en daarmee de skills ontwikkeling van de toekomstige en huidige beroepsbevolking, afgestemd is op de maatschappelijke transities.
Pagina 39 van 43
OPZUID NOVEMBER 2022
PROJECTPLAN KLIMAATADAPTATIE ZEELAND
6.6 Score op outputindicatoren •
C001 t/m C010 hebben een streefwaarde van 5, dit omdat er 5 ondernemingen aan het project deelnemen, die zowel (niet-financiële) steun als steun ontvangen. Alsmede direct samenwerken met een onderzoeksorganisatie binnen de drie uitvoerende werkpakketten. Deze ondernemingen zijn de consortiumpartners, minus de gemeenten en kennisinstellingen. Ondanks dat het MKB in de brede zin de positieve impact van de projectresultaten zal ervaren door de implementatie in het lokaal en regionaal beleid, is dit binnen de projectscope lastig te meten.
•
CO096 de streefwaarde is hier 1, doordat het consortium bestaat uit projectpartners gevestigd in Zeeland en Limburg is er sprake van een interregionale samenwerking en investering.
Tabel 13: Streefwaarde per outputindicator
ID CO01 CO02 CO04 CO10 CO022 CO023 CO096 CO097 CO105
Indicator Aantal ondernemingen dat steun ontvangt Aantal ondernemingen dat subsidie ontvangt Aantal ondernemingen dat niet-financiële steun ontvangt Aantal ondernemingen dat samenwerkt met onderzoeksorganisaties Bijkomende productiecapaciteit (in MWh) voor hernieuwbare energie Aantal digitale beheerssystemen (systeemcomponenten) voor slimme netwerken Interregionale investeringen voor innovatie in projecten van de Unie Aantal ondersteunde hernieuwbare energiegemeenschappen Oplossingen voor elektriciteitsopslag (in MWh)
Pagina 40 van 43
Streefwaarde 5 5 5 5 MWh 1 1 0 MWh
OPZUID NOVEMBER 2022
PROJECTPLAN KLIMAATADAPTATIE ZEELAND – OPZUID NOVEMBER 2022
7 BEGROTING EN FINANCIERING In dit hoofdstuk zijn de begrotings- en financieringsoverzichten uit “Bijlage B – Begroting Klimaatadaptatie Zeeland” toegevoegd. 7.1 Begroting Voor de begroting is gebruik gemaakt van een vast uurtarief voor alle projectpartners. De totale projectbegroting bedraagt €3.344.897,met een gevraagde subsidie van €1.428.415,-. Totale begroting Werkpakket
Penvoerder
Projectpartner 2
Projectpartner 3
Projectpartner 4
Projectpartner 5
Projectpartner 6
Projectpartner 7
Projectpartner 8
Projectpartner 9
Gemeente Middelburg Gemeente VlissingenStichting HZ University Stichting of Applied Woongoed Sciences PureBlue Middelburg Water B.V.Vereniging ZeeuwseDSV Milieufederatie Zaden Nederland Stichting B.V. Gemeenschapstuin Scalda Groen CitySeeds College
1 - Project Management 2 - Communicatie & Disseminatie 3 - Innovatieplatform Westerzicht 4 - Innovatieplatform Dauwendaele 5 - Haalbaarheidsstudie Lokale Waterzuivering
€ € € € €
167,913.40 55,152.50 1,718,428.87 1,273,529.62 129,873.04
€ € € € €
148,463.80 27,470.00 1,017,854.75 -
€ € € € €
2,640.00 13,295.00 1,548,823.87 -
€ € € € €
2,640.00 4,562.50 26,400.00 26,400.00 93,353.04
€ € € € €
2,640.00 4,400.00 -
€ € € € €
2,640.00 880.00 880.00 36,520.00
€ € € € €
2,640.00 4,840.00 126,640.00 81,190.00 -
€ € € € €
2,640.00 9,965.00 505.00 -
€ € € € €
969.60 4,545.00 136,579.87 -
€ € € € €
2,640.00 440.00 5,720.00 5,720.00 -
Totaal
€
3,344,897.43
€
1,193,788.55
€
1,564,758.87
€
153,355.54
€
7,040.00
€
40,920.00
€
215,310.00
€
13,110.00
€
142,094.47
€
14,520.00
% van totale kosten
100.00% Totale begroting
Kostensoort
35.69%
46.78%
4.58%
0.21%
1.22%
6.44%
0.39%
4.25%
0
0
1
0
0
0
0
0
Penvoerder
Projectpartner 2
Projectpartner 3
Projectpartner 4
Projectpartner 5
Projectpartner 6
Projectpartner 7
Projectpartner 8
0.43%
1 Projectpartner 9
Gemeente Middelburg Gemeente VlissingenStichting HZ University Stichting of Applied Woongoed Sciences PureBlue Middelburg Water B.V.Vereniging ZeeuwseDSV Milieufederatie Zaden Nederland Stichting B.V. Gemeenschapstuin Scalda Groen CitySeeds College
Uurtarief € 55 Maandbedrag € 7.800 IKS voor kennisinstellingen Forfait 23% over overige directe kosten Afschrijvingskosten Bijdragen in natura Overige kosten derden Forfait kleine uitgaven < € 250 (1% kosten derden) Uurtarief € 67 Maandbedrag € 9.600
€ € €
713,460.00 -
€ € € €
5,966.67 2,599,476.00 25,994.76
Totaal
€
3,344,897.43
Pagina 41 van 43
€ € € € € € € € € €
224,840.00 959,355.00 9,593.55 -
€ € € € € € € € € €
218,240.00 1,333,187.00 13,331.87 -
€ € € € € € € € € €
126,940.00 26,154.00 261.54 -
€ € € € € € € € € €
7,040.00 -
€ € € € € € € € € €
40,920.00 -
€ € € € € € € € € €
68,860.00 145,000.00 1,450.00 -
€ € € € € € € € € €
12,100.00 1,000.00 10.00 -
€ € € € € € € € € €
5,966.67 134,780.00 1,347.80 -
€ € € € € € € € € €
14,520.00 -
€
1,193,788.55
€
1,564,758.87
€
153,355.54
€
7,040.00
€
40,920.00
€
215,310.00
€
13,110.00
€
142,094.47
€
14,520.00
OPZUID NOVEMBER 2022
PROJECTPLAN KLIMAATADAPTATIE ZEELAND 7.2 Financiering Totale financiering Financier
Penvoerder
Projectpartner 2
Projectpartner 3
Projectpartner 4
Projectpartner 5
Projectpartner 6
Projectpartner 7
Projectpartner 8
Projectpartner 9
Gemeente Middelburg Gemeente VlissingenStichting HZ University Stichting of Applied Woongoed Sciences PureBlue Middelburg Water B.V.Vereniging ZeeuwseDSV Milieufederatie Zaden Nederland Stichting B.V. Gemeenschapstuin Scalda Groen CitySeeds College
Gevraagde subsidie Eigen bijdrage publiek Eigen bijdrage privaat Overige publieke financiering Overige private financiering
€ € € € €
1,428,415.47 1,809,491.96 106,990.00 -
€ € € € €
546,836.00 646,952.55 -
Totaal
€
3,344,897.43
€
Totale kosten
€
3,344,897.43 €
Sluitende financiering?
JA
JA
Pagina 42 van 43
€ € € € €
402,481.00 1,162,277.87 -
1,193,788.55
€
1,193,788.55
€ JA
€ € € € €
153,094.00 261.54 -
1,564,758.87
€
1,564,758.87
€ JA
€ € € € €
3,520.00 3,520.00 -
153,355.54
€
153,355.54
€ JA
€ € € € €
20,460.00 20,460.00 -
7,040.00
€
7,040.00
€ JA
€ € € € €
213,860.00 1,450.00 -
40,920.00
€
40,920.00
€ JA
€ € € € €
6,550.00 6,560.00 -
215,310.00
€
215,310.00
€ JA
€ € € € €
67,094.47 75,000.00 -
13,110.00
€
13,110.00
€
€ € € € €
14,520.00 -
142,094.47
€
14,520.00
142,094.47
€
14,520.00
JA
OPZUID NOVEMBER 2022
JA
PROJECTPLAN KLIMAATADAPTATIE ZEELAND – OPZUID NOVEMBER 2022
8 STAATSSTEUN Het project Klimaatadaptie Zeeland kijkt met name naar innovatieve oplossingen en bijpassend beleid in de publieke ruimte. Daarmee gaat het in eerste instantie om niet economische activiteiten. Dit betreft de werkpakketen 2,3 en 4. •
Werkpakket 3 en 4 omvatten de innovatieplatforms in Vlissingen en Middelburg en omhelzen verschillende aanpassingen direct in de publieke ruimte of op naastgelegen private eigendommen ten behoeve van de publieke ruimte. De resultaten van de platforms vormen in eerste instantie input voor Klimaatadaptatie in lokaal beleid (gemeenten) , waarna deze breed vertaald worden naar andere gemeenten en regionaal beleid (provinciaal)
•
Werkpakket 2 Communicatie & Disseminatie heeft als doel draagkracht en acceptatie te creëren bij betrokken stakeholders. De wijzigingen in de publieke ruimte gaan gepaard met innovatieve verandering. Onderdeel van innovatie zijn testen die niet in 1 keer het gewenste resultaat opleveren en soms zelfs tijdelijk overlast kunnen geven. Gedegen communicatie met de omgeving is essentieel voor het creëren van draagvlak bij de stakeholders voor de activiteiten in de innovatieplatforms. Daarmee is Werkpakket 2 een niet economische activiteit die direct in het verlengde ligt van de aanpassingen in de publieke ruimte in werkpakket 3 en 4
•
Werkpakket 5 is voor Pure Blue een haalbaarheidsstudie op basis van bestaande implementaties die niet in een woonwijk gesitueerd zijn1. In werkpakket 5 maakt Pure Blue een haalbaarheid studie voor lokale waterzuivering in nieuw aan te leggen wijken. Pure Blue is een kleine onderneming en komt daarmee op een vrijstelling van 70%. De HZ University past het resultaat van Pure Blue toe om een extrapolatie te maken naar toepassingen in bestaande wijken. De activiteiten van de HZ University zijn beleidsondersteunende activiteiten en niet economisch van aard.
•
Werkpakket 1 is voorwaarde scheppend voor de overige werkpakketen. De staatsteunvrijstelling is bepaald op basis van het gewogen gemiddelde van de vrijstellingen van de overige werkpakketten. Hierbij wordt uitgegaan van hoogste vrijstelling in het betreffende werkpakket. De vrijstelling voor werkpakket 1 komt daarmee op 100%. Penvoerder
Projectpartner 2 Projectpartner 3 Projectpartner 4 Projectpartner 5 Projectpartner 6 Projectpartner 7 Projectpartner 8 Projectpartner 9
Werkpakket
Gemeente Middelburg Gemeente Vlissingen Stichting HZ University Stichting of Applied Woongoed Sciences PureBlue Middelburg Water B.V. Vereniging Zeeuwse DSV Milieufederatie Zaden Nederland Stichting B.V. Gemeenschapstuin Scalda Groen CitySeeds College
1 - Project Management 2 - Communicatie & Disseminatie 3 - Innovatieplatform Westerzicht 4 - Innovatieplatform Dauwendaele 5 - Haalbaarheidsstudie Lokale Waterzuivering
€ € € € €
Totale steunruimte Gevraagde / te ontvangen publieke steun * Passende staatssteunoplossing (indicatie)? **
JA
148,463.80 27,470.00 1,017,854.75 -
€ € € € €
2,640.00 13,295.00 1,548,823.87 -
€ € € € €
2,640.00 4,562.50 26,400.00 26,400.00 93,353.04
€ € € € €
2,640.00 4,400.00 -
€ € € € €
2,640.00 616.00 616.00 25,564.00
€ € € € €
2,640.00 4,840.00 126,640.00 81,190.00 -
€ € € € €
2,640.00 4,982.50 252.50 -
€ € € € €
969.60 4,545.00 136,579.87 -
€ € € € €
2,640.00 440.00 5,720.00 5,720.00 -
€ 1,193,788.55
€ 1,564,758.87
€
153,355.54
€
7,040.00
€
29,436.00
€
215,310.00
€
7,875.00
€
142,094.47
€
14,520.00
€
€
€
153,094.00
€
3,520.00
€
20,460.00
€
213,860.00
€
6,550.00
€
67,094.47
€
14,520.00
546,836.00
JA
402,481.00
JA
JA
JA
JA
JA
JA
1 Bestaande Implementaties bij een camping en bij een centrale waterzuivering
Pagina 43 van 43
OPZUID NOVEMBER 2022
JA