23-075 rvs VRZ Jaarrekening 2022 1e begrotingswijz. 2023+begroting 2024

raadsvoorstel datum vergadering volgnummer

5 juli 2023 23-075

onderwerp

Jaarstukken 2022 en resultaatbestemming, eerste begrotingswijziging 2023 en Programmabegroting 2024 Veiligheidsregio Zeeland

behandelen in raadscommissie

Algemeen Bestuur

portefeuillehouder

Harald Bergmann Veiligheid Marinus Willemsen m.willemsen@middelburg.nl 0118 675 435

programma behandeld door e-mail telefoon

Conceptbesluit

De raad besluit: 1. Een positieve zienswijze te geven op de concept Programmabegroting 2024 van de Veiligheidsregio Zeeland, onder de voorwaarde dat de structurele verhoging van de gemeentelijke bijdrage van € 550.000,- voor extra repressieve opleidingen brandweer en € 90.000,-, oplopend naar € 180.000,- voor extra officiersopleidingen brandweer worden gezien als nieuw beleid en daarom worden verwerkt in een aparte 1e begrotingswijziging 2024. Aanleiding

Tijdens de vergadering van 13 april jl. heeft het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio Zeeland de Jaarrekening 2022, de Eerste begrotingswijziging 2023 en de Programmabegroting 2024 besproken in haar vergadering. De Programmabegroting 2024 is toen in concept vastgesteld en wordt nu voor een zienswijze aan u voorgelegd. Conform het door het Algemeen Bestuur van de VZG in augustus 2022 vastgestelde VZG-rapport “Afspraken over samenwerken met gemeenschappelijke regelingen in Zeeland” en de gestelde voorwaarden hierin, hoeven de jaarrekening 2022 en de eerste begrotingswijziging 2023 niet voor een zienswijze aan uw raad te worden voorgelegd. Onderstaand ziet u per stuk een toelichting. Na ontvangst en verwerking van de zienswijzen op de Programmabegroting 2024 vindt definitieve vaststelling plaats in het Algemeen Bestuur VRZ van 13 september 2023. Jaarstukken 2022 (ter info) Normaal gesproken ontvangt u gelijktijdig met de programmabegroting ook de jaarrekening en het voorstel voor de resultaatbestemming. Echter, op dit moment is de jaarrekening 2022 nog niet vastgesteld. In overleg met de accountant van de VRZ is besloten om de afronding van de jaarrekening uit te stellen totdat meer duidelijkheid is over 2 posten uit deze jaarrekening. Deze posten leiden tot onzekerheid over het definitieve resultaat over 2022.

Op dit moment is de verwachting dat 2022 afgesloten wordt met een voorlopig negatief resultaat van circa € 615.000,-. Dit wordt veroorzaakt door hogere energielasten en een verplichte voorziening voor verlofsparen. Voor wat betreft de energielasten is, na herhaaldelijk verzoek, de definitieve afrekening nog niet ontvangen. Ten aanzien van de post verlofsparen is landelijk nog veel onduidelijkheid en bestaan er verschillen van inzicht over de toepassing van de cao Veiligheidsregio's. De VRZ is hierover nog in gesprek met de accountant. Het AB heeft voorlopig ingestemd met het onttrekken van het negatieve jaarresultaat aan de algemene reserve. De verwachting is dat bovenstaande onzekerheden de komende maanden worden opgelost en in juli leiden tot een definitieve jaarrekening en resultaat. Op 7 juli behandelt het AB de resultaatbestemming en jaarstukken. Hierna worden de vastgestelde documenten ter informatie naar de gemeenteraden gezonden.

1

In lijn met het rapport van de Vereniging van Zeeuwse Gemeenten ‘Aanpak voor een goede samenwerking tussen gemeenten en gemeenschappelijke regelingen’ van juli 2022 wordt de resultaatbestemming niet voor zienswijze aan de gemeenteraad aangeboden. Het betreft een negatief resultaat waarbij er geen extra bijdrage van de gemeenten wordt gevraagd en waarbij de algemene reserve, door onttrekking van het resultaat uit de algemene reserve, lager is dan de 5% norm (zoals deze genoemd is in het hierboven genoemde rapport). Het publiek jaarverslag 2022 is als bijlage bij dit voorstel gevoegd. Het Algemeen Bestuur heeft namelijk besloten dit verslag te publiceren, vooruitlopend op definitieve vaststelling van de jaarstukken in het Algemeen Bestuur van 7 juli 2023. Daarnaast heeft het AB besloten het publieksverslag vanaf verslagjaar 2023 los te koppelen van het besluitvormingsproces jaarstukken en deze zo vroeg mogelijk in het jaar na akkoord van het Dagelijks Bestuur te publiceren. Eerste begrotingswijziging 2023 (ter info) Het AB van de VRZ heeft in haar vergadering van 13 april jl. ingestemd met de 1e begrotingswijzing 2023. Dit betrof een voor de 13 Zeeuwse gemeenten een budgetneutrale wijziging. In tegenstelling tot voorgaande jaren wordt deze begrotingswijziging niet meer voor een zienswijze aan de gemeenteraden voorgelegd.

Dit vanwege de constatering dat de begrotingswijziging niet tot een wijziging van de gemeentelijke bijdragen leidt. Deze routing wijkt hierdoor af van de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Zeeland 2021, maar handelt in lijn met het, hierboven ook al genoemde, VZG-rapport "Afspraken over samenwerken met gemeenschappelijke regelingen in Zeeland". Overigens wordt gewerkt aan de aanpassing van de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Zeeland naar aanleiding van het VZG rapport. In juli 2023 wordt een 2e begrotingswijziging wel aan u voorgelegd. De reden hiervoor is dat de VZG op 14 maart 2023, heeft besloten de toegestane inflatiecorrectie voor 2023 te verhogen van 2,7% naar 7,2% (+4,5%). Dit vanwege de uitzonderlijke sterke stijging van de inflatie de afgelopen periode. Dit zal leiden tot een hogere gemeentelijke bijdrage waardoor een formele begrotingswijziging inclusief zienswijze-procedure noodzakelijk is. Programmabegroting 2024 (voor zienswijze) De programmabegroting 2024 (gebaseerd op de verhoogde begroting 2023 zoals hierboven omschreven) is opgesteld in lijn met het Meerjarenbeleidsplan 2022-2025. In de begroting is een programma ‘Toekomstbestendige brandweerzorg’ en een programma ‘Voorbereide crisisorganisatie’ opgenomen. De begroting 2024 bevat een aantal zaken die de hoogte van de gemeentelijke bijdrage in belangrijke mate bepalen.

Hieronder staan deze kort puntsgewijs toegelicht:  

 



De bijdrage wordt voor 2024 verhoogd op grond van de door de VZG vastgestelde richtlijn voor loon- en prijsontwikkelingen, gemiddeld bedraagt deze 3,4%. Een structurele verhoging van de gemeentelijke bijdrage met € 303.000,- voor extra loonontwikkelingen t.o.v. VZG-richtlijnen (nieuwe CAO Veiligheidsregio’s, looptijd 1-1-2023 tot 1-5-2024, wat leidt tot een stijging van de loonkosten met 9,2%). Voor de instandhouding van de vrijwilligers op diverse posten is een verhoging van de opleidingscapaciteit noodzakelijk. De kosten hiervoor bedragen € 550.000,-. In het kader van het op peil houden van de officieren van dienst brandweer is het noodzakelijk structureel 2 opleidingsplaatsen in te kopen. Voor 2024 bedragen de kosten hiervoor € 90.000,-, in de volgende jaren stijgt dit bedrag naar structureel € 180.000,- per jaar. In 2023 is de gemeentelijke bijdrage structureel verhoogd op grond van een noodzakelijke inspanning op het gebied van informatieveiligheid (BIO normering). In 2023 heeft de VRZ onverwacht structurele middelen gekregen van het Rijk om deze informatieveiligheid te realiseren. De in de begroting 2023 opgenomen structurele bijdrage van € 155.000,- voor informatieveiligheid wordt in mindering gebracht op de gemeentelijke bijdrage.

2

Naast bovenstaande zijn er een aantal andere ontwikkelingen die (vooralsnog) geen direct gevolg hebben voor de gemeentelijke bijdrage, dat zijn: 





Versterking crisisbeheersing. De Brede Doeluitkering Ramenbestrijding (BDUR) vanuit het Rijk is verhoogd met € 1,7 mln. in 2024 oplopend naar € 2,5 mln. structureel in 2026 en geeft ruimte om invulling te geven aan de ambities vanuit het meerjarenbeleidsplan. Deze middelen zijn bestemd voor de verdere doorontwikkeling van crisisbeheersing en ook de daarmee gepaard gaande opgave op het gebied van informatie-gestuurd werken en informatieveiligheid. Oplopende kapitaallasten voor het vervangingsplan materiaal. Mede door prijsstijgingen en een oplopende kapitaalmarktrente wordt vanaf 2025 een verhoging van de gemeentelijke bijdrage geprognotiseerd samenhangend met de oplopende kapitaallasten van € 442.175,- in 2025 tot € 2.142.703,- in 2027. Het weerstandsvermogen van de VRZ (= onvoorzien + algemene reserve) is in de begroting 2024 als "ruim onvoldoende" geclassificeerd. Indien risico's daadwerkelijk (cumulatief) optreden, leidt dit mogelijk tot een negatief resultaat en negatief vermogen.

Voor de berekening van de gemeentelijke bijdragen gaat de VRZ uit van de Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Zeeland 2021 die op 1 maart 2022 in werking is getreden. Hierin staat dat de gemeentelijke bijdrage als volgt wordt verdeeld (artikel 27):    

Een regionale bijdrage per gemeente (vaste bedragen) te indexeren vanaf 2019. Een lokale bijdrage, te verdelen op basis van cluster OOV Gemeentefonds. Een regionale bijdrage Bevolkingszorg, te verdelen op basis van inwoneraantallen. De mitigatiebijdrage op basis van de gemaakte afspraken in 2013 als voorwaarde voor de regionalisering van de brandweer; deze blijft gehandhaafd.

In de begroting 2024 is hiermee de juiste verdeling van de gemeentelijke bijdrage 2024 opgenomen. De herijking van het Gemeentefonds is in de berekening meegenomen. Dit betekent dat gemeenten die meer uit het cluster OOV Gemeentefonds ontvangen, meer gaan betalen en vice versa. De VRZ heeft geconstateerd dat de verdeling van de gemeentelijke bijdrage in de begroting 2023 een afwijking laat zien t.o.v. de correcte verdeling in de begroting 2024. Dit zorgt er voor dat in 2023 sommige gemeenten te veel en sommige gemeenten te weinig betalen. Het Dagelijks Bestuur (DB) komt met een procesvoorstel hoe hiermee om te gaan. Een extern deskundige controleert deze herberekening. Voor een toelichting aan de gemeenteraden op de programmabegroting 2024 heeft de VRZ een filmpje gemaakt. Deze is te bekijken via Toelichting op begroting VRZ 2024. Effect

De gemeenteraad in staat stellen haar controlerende functie uit te oefenen op het op een zodanige wijze in stand houden van een veiligheidsregio, conform de Wet veiligheidsregio's, dat deze de wettelijke taken op een adequaat niveau kan uitvoeren tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten. Argumenten

Waarom wordt u geadviseerd een, onder voorwaarden (zie kanttekeningen) positieve zienswijze te geven: Zienswijze vragen is wettelijk verplicht Op basis van artikel 34b, artikel 35 lid 1 van de Wet gemeenschappelijke regelingen, artikel 24 van de Gemeenschappelijke regeling VRZ 2021 en het VZG rapport “Afspraken over samenwerken met gemeenschappelijke regelingen in Zeeland" moet de VRZ in bepaalde situaties de raden een zienswijze te vragen. Voor de Programmabegroting 2024 Veiligheidsregio Zeeland is dit het geval.

3

Noodzaak voor een extra gemeentelijke bijdrage vanwege loon- en prijsstijgingen De VRZ vraagt via de begroting 2024 van de gemeente Middelburg een forse extra bijdrage van € 510.063,-. Het grootste gedeelte betreft de door de VZG toegestane verhoging van de inflatiecorrectie voor 2023 (gecorrigeerd) en 2024. De inflatiecorrectie 2023 is van 2,7% naar 7,2% (+4,5%) gegaan en heeft een structurele doorwerking naar 2024 en verder. De toegestane inflatiecorrectie voor 2024 betreft 3,4%. De kostenontwikkeling in de VRZ-begroting volgt hiermee de uitzonderlijke sterke stijging van de inflatie de afgelopen periode. Het betreft reeds gemaakte afspraken waardoor we u niet anders kunnen adviseren dan hierop een, onder voorwaarden, positieve zienswijze te geven. Daarnaast achten wij het ook niet realistisch de VRZ een extra taakstelling te geven aangezien bij voorgaande bezuinigingsslagen is vastgesteld dat nagenoeg alle activiteiten wettelijk verplicht zijn en de VRZ aangeeft deze taken efficiënt uit te voeren. Daarnaast vraagt de VRZ nog een extra bijdrage voor extra loonontwikkelingen t.o.v. VZG-richtlijnen (nieuwe CAO Veiligheidsregio’s) die leidt tot een stijging van de loonkosten met 9,2%. Deze is hoger dan de looncomponent waarmee gerekend wordt in de hierboven genoemde aangepaste VZG norm.

Echter, ook hiervoor geldt dat dit kosten zijn waar de VRZ mee wordt geconfronteerd en die buiten de invloedssfeer van de VRZ liggen. Noodzaak voor extra gemeentelijke bijdrage in verband met opleidingskosten Een andere oorzaak van de stijging van een gemeentelijke bijdrage zijn de toenemende kosten voor opleidingen. Uitgangspunt bij de VRZ is dat vrijwilligheid de basis van de repressieve brandweerzorg vormt. Zowel de beschikbaarheid van de vrijwilligers als de tijd dat een brandweervrouw/man verbonden blijft aan de organisatie is gedaald. Daarom zijn werving en opleiding van vrijwilligers een kritieke succesfactor bij het in stand houden van het huidige model op basis van vrijwilligheid. Op basis van een analyse van in- en uitstroom is de verwachting dat in 2024 en de daaropvolgende jaren behoefte is aan 2 extra manschap-opleidingen structureel, een stijging van 50 % t.o.v. 2022, mogelijk oplopend naar tijdelijk 4 extra manschap-opleidingen in 2027. Daarnaast zijn extra opleidingen nodig voor bevelvoerders en specialismen om ook deze brandweerfuncties in stand te houden. De verhoogde opleidingsbehoefte voor instandhouding vraagt een structurele verhoging van ons opleidingsbudget. In toenemende mate is het structureel werven en opleiden van officieren voor de operationele leiding van de brandweer een uitdaging.

Door vergrijzing en verloop is de komende jaren structureel extra inspanning nodig om deze functies duurzaam te borgen. De voltijdsopleiding tot brandweerofficier is een belangrijk middel om dit te realiseren. Bij de resultaatbestemming 2021 was hiervoor een incidentele reservering opgenomen, nu blijkt dat deze inspanning structureel nodig is. Kanttekeningen

Extra opleidingskosten In de Programmabegroting 2024 zijn ook extra kosten voor opleidingen opgenomen (zie hierboven bij argumenten). Vanuit de VZG wordt met betrekking tot de presentatie van de begroting geadviseerd om in de begroting alleen bestaand beleid op te nemen. Indien er sprake is van “nieuw” wordt geadviseerd dit via een eerste begrotingswijziging inzichtelijk te maken. Voor wat betreft de extra benodigde € 640.000,-, oplopend tot € 730.000,- aan opleidingskosten valt te discussiëren in hoeverre dit bestaand of nieuw beleid is. De VRZ stelt zich op het standpunt dat het intensivering van bestaand beleid is. De adviescommissie financiën (ACF) van de VRZ, bestaande uit een aantal financiële ambtenaren van gemeenten, ziet het als een keuze en dus nieuw beleid. Vanuit de ACF is aangegeven de € 640.000,- niet direct in de begroting 2024 te verwerken maar apart inzichtelijk te maken via een eerste begrotingswijziging 2024. Dit advies is door de VRZ niet overgenomen. Wij adviseren u daarom in de zienswijze aan te geven deze extra opleidingskosten te zien als nieuw beleid en dat deze om die reden moeten worden opgenomen in de eerste begrotingswijziging 2024.

4

Financiën

Wat mag het kosten? De bijdrage van Middelburg op grond van de programmabegroting 2024 ziet er voor het begrotingsjaar 2024 als volgt uit:

Programmabegroting 2023 - Reguliere bijdrage - Bevolkingszorg

Bijdrage 2023

Bijdrage 2024

Verschil 2024 (tov 2023)

€ 3.292.718,€ 29.454,-

€ 3.801.734,€ 30.501,-

€ 509.016,€ 1.047,-

Totaal extra gemeentelijke bijdrage 2024

€ 510.063,-

Hoe gaan we dat financieren? Voor de gemeente Middelburg betekent dit een bijdrage in 2024 van € 3.832.235,-. Met deze structurele bijdrage wordt rekening gehouden in de concept gemeentelijke meerjarenraming cq begroting 2024. Zijn er significante gevolgen voor het weerstandsvermogen? Nee Duurzaamheid

Nvt Communicatie en participatie

Uw zienswijze op de Programmabegroting 2024 van de Veiligheidsregio Zeeland, via bijgevoegde brief voorleggen aan het Algemeen Bestuur van de VRZ. Uitvoering

Op basis van de zienswijzen van de dertien deelnemende gemeenten wordt de Programmabegroting 2024 definitief vastgesteld in de vergadering van het Algemeen Bestuur van de VRZ van 14 september 2023. Advies ingewonnen bij adviesorgaan?

Nvt Bijlagen

1. Publiek jaarverslag 2022 VRZ 2. 1e begrotingswijziging 2023 VRZ 3. Programmabegroting 2024 Veiligheidsregio Zeeland 4. Infographic Programmabegroting 2024 Veiligheidsregio Zeeland 5. Conceptbrief aan VRZ Middelburg, 30 mei 2023 Burgemeester en wethouders van Middelburg de secretaris,

mr. A. van den Brink de burgemeester,

mr. H.M. Bergmann 5